Release of Aung San Suu Kyi: A New Hope for Burma

On November 13, 2010, Burmese generals surprised the democratic supporters around the world with the release of Aung San Suu Kyi, a Nobel peace laureate and pro-democracy leader of Burma. Her release was warmly welcomed by People of Burma with tears of joy. The release of Aung San Suu Kyi also brings a new hope for democracy and national reconciliation in Burma.

After her release, private or general discussions took place on the political matters of Future Burma among the political activists, political analysts and ordinary citizens. Some critics view that the decision of the military regime could be a starting point for democratization process. On the contrary, some argue that Burma's democratic transition is in no way guaranteed by Aung San Suu Kyi's Release. Some have expressed their great concerns about her safety by taking the scenario of Pakistan democratic leader, Benazir Bhutto. These opposing views and concerns point out the following questions:

-Will the decision of the release of Aung San Suu Kyi by the military generals be actually a starting point for a new chapter of the history of Burma?
-Will there be a probability of any assassination attempts on Aung San Suu Kyi?
-Will the release of Aung San Suu Kyi actually bring a new hope for political dialogue and the end of prolonged and inconclusive political struggle in Burma?



Burma: A country with intra-state conflicts
For more than five decades, Burma has been entrenched in political and armed conflict between the repressive ruling military regime, political opponents, and ethnic groups. The ruling military generals committed grave breaches of the Geneva Convention of 12 August 1949, by the acts of wilful killing, torture or inhuman treatment, extensive destruction and appropriation of property, not justified by military necessity and taking civilians as hostages in armed conflicts with ethnic minority groups.

The ruling military regime also violate the laws or customs of war such as wanton destruction of villages, attack or bombardment of undefended villages, seizure of, destruction or willful damage done to institutions dedicated to religion, charity and education, the arts and sciences, historic monuments as well as the plunder of public or private property. Thousands of villages were destroyed as part of the military campaigns against the ethnic groups. For several decades, crimes against humanity were committed by the junta against the civilian population. Burmese prisons are full of political prisoners.

Persecutions on political, racial and religious grounds were taken place. Monasteries were
raided. Churches were burnt down. Monks were shot dead. Women political activists were
raped or threatened by some forms of sexual violence. Rape was used a weapon of war in
armed conflict zones. These acts result in the displacement of millions of Internally Displaced Persons (IDPs).

Gravely concerned at the continuous violations of human rights in Burma, the Commission on Human Rights passed a resolution 1992/583 on 3 March 1992 to nominate a special rapporteur to establish direct contacts with the military regime and with the people of Burma, including political leaders deprived of their liberty, their families and their lawyers, with a view to examining the situation of human rights in Burma and following any progress made towards the transfer of power to a civilian Government and the drafting of a new constitution, the lifting of restrictions on personal freedoms and the restoration of human rights in Burma. Since then, various UN special envoys, rapporteurs including the UN Secretary-General have visited Burma several times to urge the military regime for all party-inclusive, transparent and national reconciliation.

National Reconciliation and Aung San Suu Kyi
As the political and armed conflicts were entrenched between the repressive military regime, political opponents and ethnic nationalities within the context of constitutional crisis and democracy movement, a 'Tripartite Dialogue' among three parties: the military regime, pro-democracy forces (NLD) and the ethnic nationalities, was recommended to resolve Burma's constitutional crisis, create national reconciliation and initialize the move toward democratization. It highlights the possibility of restoration of trust and confidence and mutual reconciliation after a prolonged inconclusive political struggle through negotiation process and conflict management.

In all conflict situations, the role of Track I leaders who move forward with preparations is an important requirement to generate the political support or 'will' for a joint solution. Aung San Suu Kyi fulfils this requirement by calling for dialogue with the junta several times. Some critics argue that Aung San Suu Kyi's party (NLD) was only interested in negotiation as a means to provide diplomatic cover. In fact, Aung San Suu Kyi and her party have attempted to seek several terms that can be acceptable to the junta side and it was the military junta that has no real interest in reaching agreement at all. Instead, the members of NLD and other democratic forces were arrested and tortured. Aung San Suu Kyi was also put under house arrest during the 15 years of the past 21 years.

For Aung San Suu Kyi, this is not her first time being released from house arrest. At first, She had to spend six years under house arrest until 1995. After her release, she was physically attacked by the members of pro-military organization called Union Solidarity and Development Association (which became Union Solidarity and Development Party in 2010). In early November 1996, she was in her car to visit supporters when a mob of thugs – some throwing stones, some wielding iron bars – surrounded the vehicle and smashed the windshield. This was in an area controlled by military forces, who did nothing to intervene.

Again in September 2000, She was put under house arrest until 2002. After her release, she made a lot of organizing trips around the country despite of harassment and interruptions by the ruling junta and pro-military USDA members. On May 30, 2003, Depayin Massacre took place with 500 unarmed civilians being attacked by military junta and USDA organized thugs. At least 70 people were killed in this massacre. In fact, Aung San Suu Kyi was the victim of a well-organized crime, however, she was put under house arrest again. She had to spend seven years and have been released on November 13, 2010. By taking these events into account, there would be a probability of assassination attempts on her in the future.

Indeed, it could be very difficult to predict the real intent of the decision of the junta to release her, especially after the rigged election on November 7, 2010. Will this decision could actually start a new chapter of the history of Burma? Do the generals have the real intent to start negotiation process among the newly-elected authoritarian government, the democratic forces and ethnic nationalities? Despite of her release, the junta has not made any further announcements regarding the formation of government based on the outcome of election results as well as no formal decision of engagement with the pro-democracy forces yet.

Changing the political climate
By this time, both Aung San Suu Kyi and the military generals need to reassess the political calculus again. Burma is a country with constitutional crisis and conflicts can only be resolved with a 'Tripartite Dialogue' among three parties: the military regime, pro-democracy forces (NLD) and the ethnic nationalities. It is obvious that the military regime could not resolve the decades-long political struggle by hand-picking some ethnic groups and holding the authoritarian elections. It is also clear that Aung San Suu Kyi and democratic forces could not resolve the inconclusive struggle without using all types of leverage (normative leverage, coercive leverage and walk-away leverage) and having a sound BATNA (best alternative to a negotiated agreement).

While applying leverage (relative strength) for Negotiation and Dialogue, it is important to use BATNA as a negative inducement. It is an effective signal that its counterparts would be left in a worse position if they do not come to the negotiation table. Developing effective BATNAs could induce the military regime to negotiate with the democratic forces and ethnic groups. On the other hand, these could be useful if there were no prospect for any political dialogue and the pro-democratic forces had to use the replacement mode of democratization. There should be several contingency plans in the case of partial agreement or no agreement at all.

Along with the development of BATNAs and various contingency plans, Track II leaders (highly respected individuals who occupy formal positions in sectors of education, health, business, etc.) should focus on creating a shared vision, building relationships and forming highly-structured reconciliation commissions. Track III leaders (local community leaders, organizers of grass-root NGOs, etc.) should pay attention to the humanitarian needs of the community and attempt to build a broad-based reconciliation process.

Conclusion
From the wider perspective, it could be the greatest moment of the history of Burma if the military leaders decide to engage with pro-democracy forces and ethnic national leaders after the release of Aung San Suu Kyi. However, if the junta decides not to engage, Aung San Suu Kyi and pro-democracy forces should adopt all types of leverage. History tells us that only normative leverage could not bring a successful political dialogue. It must be accompanied by powerful BATNAs and walk-away leverage.

Khin Ma Ma Myo (14/11/2010)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

English Article: From the words of Aung San Suu Kyi

စစ္အာဏာရွင္တို႕၏ အက်ယ္ခ်ဳပ္မွ လြတ္ေျမာက္လာခဲ့ေသာ၊ ရွစ္ေလးလံုးျပည္သူ႕ အေရးေတာ္ပံုၾကီးမွ ေမြးဖြားလာခဲ့သည့္ လူထုေခါင္းေဆာင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္အား ၂၀၀၆ ခုႏွစ္က ေရးသားခဲ့ဖူးေသာ အမွတ္တရ ေဆာင္းပါးျဖင့္ ေလးစားစြာ ၾကိဳဆိုအပ္ပါသည္။

From the words of Aung San Suu Kyi

The words of the leaders are always powerful. Aung San Suu Kyi, Burmese democratic leader, represents the power of powerless. Powerful and Valuable words can be found in her writings, i.e. Freedom from Fear (1991, 1995), Letters from Burma (1997). On the anniversary of her 61st Birthday, I would like to recall her key valuable words.



(1) ‘It is natural that a people who have suffered much from the consequences of bad government should be preoccupied with theories of good government’ (Aung San Suu Kyi, 1995:168)

Throughout the history, good government has served three main purposes such as
-Maintaining order (Preserving life and protecting property)
-Providing public goods and
-Promoting equality with the welfare state concept.

According to the national development stream, the World Bank (1992) defined good governance as the means in which power is exercised in the management of a country’s economic and social resource for development. Leftwich identifies three stands as

-systematic (involves the distribution of both internal and external political and economic power)
-political (a state enjoying both legitimacy and authority, derived from a democratic mandate)
-administrative ( involves an efficient, open, accountable and audited public service which has the bureaucratic competence to help design and implement appropriate policies and manage whatever public sector there is). (Leftwich, 1993:610-611)

Furthermore, the UK’s Overseas Development Administration identified 4 components as
-The legitimacy of government, which depends on the existence of participatory processes and the consent of those who are governed;
-The accountability of both the political and official elements of government for their actions, depending on the availability of information, freedom of the media, transparency of decision-making and the existence of mechanisms to call individuals and institutions to account;
-The competence of government to formulate appropriate policies, make timely decisions, implement them effectively and deliver services;
-Respect for human rights and rule of law to guarantee individual and group rights and security to provide a framework for economic and social activity and to allow and encourage all individuals to participate. (Summarized in Truner & Hulme, 1997:231)

(2) ‘The people of Burma want not just a change of government but a change in political values. The unhappy legacies of authoritarianism can be removed only if the concept of absolute power as the basis of government is replaced by the confidence of the people in their right and ability to decide the destiny of their nation, mutual confidence between the people and their leaders and most importance of all, confidence in the principles of justice, liberty and human rights’ (Aung San Suu Kyi, 1995: 178)

People should have the rights to participate in the government decision making process by different means for the destiny of their nation. According to the procedural democratic theory, three main principles are important.

-Universal participation (everyone within the boundaries of political community should be allowed to vote)
-Political equality (all votes should be counted equally)
-Majority rule (A group should decide to do what the majority of its participants wants to do) (Goldman, 2005:35)

For a small and simple society, these principles must be met with a direct or participatory democracy (a system of government where rank-and-file citizens rule themselves rather than electing representatives to govern on their behalf). For a large society, representative democracy (a system of government where citizens elect public officials to govern on their behalf) is desirable. In this system, elected representatives should respond to public opinion so that ‘responsiveness’ has become the fourth principle of the procedural democratic theory.

Moreover, Aung San Suu Kyi mentioned to be confident in the principles of justice, liberty and human rights. Justice refers to fair and morally defensible treatment for individuals in the light of human rights standards or standards of economic or social well-being. (Taylor & Curtis, 2005:420) The rights to liberty set conditions on the way in which individuals interact. To implement the liberty rights of individuals, governments must protect them against incursions by other individuals. (Kelly, 1998:258)

The basic elements of human rights are not a simply matter of fundamental ideologies, norms-rules, standards and principles. In contrast, these are embedded in institutions. The core of the universal system consists of the United Nations Charter and related instruments such as the International Bill of Rights, the Universal Declaration of Human Rights of 1948, the International Covenant on Civil and Political Rights and the International Covenant on Economic, Social and Cultural Rights. Basically, human life is safer, pleasanter, and more dignified when rights are acknowledged than when they are not. (Brown, 2005:701)

(3) It is not enough merely to call for freedom, democracy and human rights. … A people who would build a nation in which strong, democratic institutions are firmly established as a guarantee against state-induced power must first learn to liberate their own minds from apathy and fear. (Aung San Suu Kyi, 1995:183)

Aung San Suu Kyi focused on the concept of freedom from fear. Freedom (eleutheria) is the fundamental democratic ideal. Freedom can be used in two main senses: freedom of and freedom from. Freedom of refers to the absence of constraints on behavior; for example, Freedom of Worship and Freedom of Speech. Freedom from refers to immunity from. It also symbolizes the fight against exploitation and oppression in the modern political context (Berry, 2005:13). The examples include Freedom from want and Freedom from fear. As the Burmese Democratic Movement is the fight against the oppression by the military regime, she encouraged the people to be fearlessness.

In conclusion, it is obvious that Aung San Suu Kyi have used the rightful principles and valuable words for the democratic struggle of Burma with her knowledge, skills and commitment to the struggle. May I conclude this essay with the most valuable words by Aung San Suu Kyi?

“If you ask whether we shall achieve democracy, whether there will be general elections, Here is what I shall say. Don’t think about whether or not these things will happen. Just continue to do what you believe is right. One’s responsibility is to do the right thing.” (Aung San Suu Kyi, 1995:212)

Khin Ma Ma Myo (2006)

References
Aung San Suu Kyi. (1995) Freedom from Fear, revised edition, Penguin Books, London
Brown, C. (2005) Human Rights in Baylis & Smith (eds.) (2005) Globalization, 3rd edition, Oxford University Press, Oxford
Crick, B. (2002) Democracy: A very short introduction, Oxford University Press, University of Oxford
Ferns & Watkins (1985) What Politics is About, The Sherwood Press, London
Kelly, D. (1998) A Life of one’s own: individual rights and the welfare state, in Steiner & Alston (eds.) (2000) International Human Rights in Context: Law, Politics & Morals, Oxford University Press, Oxford
Goldman, Berry & Janda (2005) The Challenge of Democracy, 8th edition, Houghton Mifflin Company, New York
Victor, B. (1998) The Lady: Aung San Suu Kyi, Nobel Laureate and Burma’s prisoner, Faber & Faber INC, New York

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ကန္႕သတ္စစ္ပြဲႏွင့္ ႏို္င္ငံေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာ

“ဘယ္လိုစစ္ပြဲမွာ သင္၀င္တိုက္ေနတယ္ဆိုတာ နားလည္ျခင္းဟာ ေအာင္ပြဲရဲ႕ ပထမဆံုးေျခလွမ္းပဲ”
(ဗိုလ္ခ်ဳပ္အန္တိုနီဇင္နီ)

နိဒါန္း

“ေတာ္လွန္ေရးတရပ္၏ ကံၾကမၼာသည္ ေတာ္လွန္သူမ်ား၏ အေတြးအေခၚျပတ္သားမႈ၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခိုင္မာမႈ၊ စနစ္တက်ေဆာင္ရြက္မႈတို႔ အေပၚတြင္ တည္မွီေနသျဖင့္ အေတြးအေခၚ ႐ႈပ္ေထြးေ၀၀ါးမႈမ်ားျဖင့္ ေတာ္လွန္ေရး၏ အ႐ႈံးကို ကိုယ္တိုင္မဆံုးျဖတ္မိေစရန္ သတိျပဳရမည္” တဲ့။ ဒီစကားစုေလးကို စၾကားခါစ က နည္းနည္းေတာ့ မရွင္းသလိုျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ ေတာ္လွန္သူမ်ား ကိုယ္တိုင္က ေတာ္လွန္ေရးအ႐ႈံးကို ဆံုးျဖတ္မိသလို ျဖစ္တတ္တယ္ဆိုတာ ျဖစ္ႏိုင္ပါ့မလားဆိုၿပီးပါ။ ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာညႇိဖို႔မွာ အေရးႀကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးအေပၚမွာ ဒီမိုကေရစီ ေတာ္လွန္ေရးသမား အခ်ဳိ႕ရဲ႕ ေျပာဆို ေ၀ဖန္သံေတြၾကားလာခဲ့ရတယ္။ “လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး ေခတ္ကုန္ေနၿပီ”၊ “လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးလုပ္တာ ဦးေႏွာက္မရွိသူေတြပဲလုပ္တာ” ဆိုၿပီး ေျပာဆိုသံေတြ ထြက္လာသလို “ဒီမိုကေရစီ တိုက္ပြဲဆိုတာ လက္နက္နဲ႔တိုက္လို႔မရဘူး။ ညင္သာစြာ ေျပာင္းမွရတာ။ နအဖအခင္းအက်င္း အတိုင္းလိုက္ ေလွ်ာက္ၿပီး ျဖည္းျဖည္းခ်င္းေျပာင္းယူရမွာ” ဆိုတဲ့ ဒူးေထာက္ေက်ာသပ္ခံေရး အေတြးအျမင္ေတြလည္း ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ဒါေတြနဲ႔ပတ္သက္ျပီး လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ကန္႔သတ္စစ္၊ ႏိုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္ လွ်ာဆိုတဲ့ စကားလံုးေလးေတြကို သတိသြားရမိပါတယ္။

(စစ္အုပ္စုတို႕ရဲ႕ ဒီမိုကေရစီအမည္ခံ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ (၀ါ) ျမန္မာ တမ်ိဳးသားလံုးအား စစ္ကၽြန္ျပဳေရးစနစ္ၾကီးကို ျမ၀တီ၊ ဘုရားသံုးဆူတို႕တြင္ ေပၚထြက္လာေသာ ေသနတ္သံမ်ားျဖင့္ ေတာ္လွန္ဆန္႕က်င္ေနၾကပါျပီ။

လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရး တိုက္ပြဲမ်ားတြင္ စစ္ေရးအရ၊ ႏိုင္ငံေရးအရ၊ အေတြးအေခၚအရ၊ ဘ႑ာေရးအရ ပူးေပါင္းပါ၀င္ၾကပါစို႕)




လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ဒီမိုကေရစီ

“မတရားမႈဟာ ဥပေဒျဖစ္လာတဲ့အခါ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ရန္ လိုအပ္တယ္တဲ့”။ ဒီဥပေဒသဟာ ေရွး လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကတည္းက ကမၻာအရပ္ရပ္မွာ က်င့္သံုးခဲ့ၾကတဲ့ဥပေဒသပါ။ ကမၻာေပၚမွာဖိႏွိပ္သူ လူတန္းစားဆိုတာ ရွိေနသေရြ႕ အဖိႏွိပ္ခံလူတန္းစားေတြ ရွိၾကစၿမဲ ျဖစ္သလို၊ ဖိႏွိပ္သူေတြကို အဖိႏွိပ္ခံရသူ ေတြက ေတာ္လွန္ပုန္ကန္မႈ ဆိုတာဟာလဲ အခ်ိန္မေရြး ေပၚေပါက္ေနႏိုင္စၿမဲပါပဲ။ အခ်ဳိ႕က ဒီမိုကေရစီေတာ္ လွန္ေရးမွာ စစ္ပြဲဆိုတာမလိုအပ္ဘဲ ညင္သာစြာေျပာင္းလဲမႈပဲ လိုအပ္တယ္လို႔ ဆိုတတ္ၾကပါတယ္။ လက္နက္မဲ့ေတာ္လွန္ေရး (Revolutions without arms) ဆိုတဲ့ သေဘာတရားကို ဦးစားေပးေဖာ္ျပတတ္ၾကပါတယ္။

သို႔ေပမယ့္လဲ ကမၻာတ၀ွမ္းက ဒီမိုကေရစီလႈိင္းလံုးႀကီးမ်ားကို ေလ့လာၾကည့္တာနဲ႔ ဒီမိုကေရစီကူး ေျပာင္းမႈျဖစ္စဥ္နဲ႔ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးစစ္ပြဲမ်ားၾကားက ဆက္ႏြယ္မႈကို ေတြ႔ျမင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေယဘုယ်အားျဖင့္ ဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမႈျဖစ္စဥ္ (Democratization) ကို ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ ျပဌာန္း ခ်က္ ေျခာက္ခ်က္ရွိပါတယ္။ ဒီေျခာက္ခ်က္ထဲမွာ transnational and international engagements including war ဆိုတဲ့အခ်က္ကို အေရးပါေသာ အခ်က္တခ်က္အျဖစ္ ပညာရွင္မ်ားက မီးေမာင္းထိုးျပထား ၾကပါတယ္။

ကမၻာ့ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံႀကီးတခုျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပထမအဆင့္ ဒီမိုကေရစီေျပာင္း လဲမႈျဖစ္စဥ္ဟာ anti-imperial struggle တခုျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ေတာ္လွန္ေရးကေန စတင္ခဲ့တာျဖစ္ပါ တယ္။ အသြင္ကူးမႈဒုတိယအဆင့္က်ေတာ့ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္ကေန ေပၚထြက္လာခဲ့တာ ျဖစ္တယ္ လို႔ ပညာရွင္အခ်ဳိ႕ကဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေမရိကန္ ျပည္ေထာင္စု ဒီမိုကေရစီဟာ ေတာ္လွန္ေရးစစ္ပြဲ အေပၚမွာ အေျချပဳေပၚေပါက္ခဲ့တာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုပါပဲ။ ဥေရာပမွာဆိုရင္လဲ ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရး (၁၇၉၈) ဟာ ေျမရွင္ပေဒသရာဇ္စနစ္နဲ႔ royal absolutist rule ကို ခ်ဳပ္ၿငိမ္းၿပီး၊ ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္း ကို ဦးတည္ေစခဲ့ပါတယ္။ ဥေရာပေတာင္ပိုင္းက ေပၚတူဂီႏိုင္ငံရဲ႕ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္ဟာလဲ ေတာ္လွန္ေရးစစ္ပြဲအသြင္သ႑ာန္နဲ႔ ျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၊ ဥေရာပနဲ႔ အျခားႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္မ်ားကို ေလ့ လာၿပီး၊ ႏိုင္ငံေရးသုေတသီ Dankwart Rustow က ဒီမိုကေရစီဆိုတာ ပ႗ိပကၡေတြက ေမြးဖြားလာတာ ျဖစ္ၿပီး၊ ကမၻာတ၀ွမ္းက ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမ ႈျဖစ္စဥ္မ်ားစြာမွာ ညင္သာစြာ ေျပာင္းလဲမႈရွားပါးေၾကာင္း ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး ေပါင္းစပ္ပါ၀င္မႈမရွိဘဲ ရရွိခဲ့တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေအာင္ပြဲေတြကို ၫႊန္းဆိုျပတဲ့အခါမွာ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံကို ဥပမာေပးတတ္ၾကပါတယ္။

သို႔ေပမယ့္ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံနဲ႔ ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ Geopolitics အေနအထားလံုး၀မတူပါဘူး။ ႏိုင္ငံတကာ ဖိအားေပးမႈရဲ႕ ထိေရာက္ႏိုင္မႈ အေျခအေနမတူသလို၊ ေဒသဆိုင္ရာလံုျခံဳေရး (regional security) ႐ႈေထာင့္ကေန ႐ႈျမင္သံုးသပ္မႈ အေနအထားေတြလဲ မတူပါဘူး။ ၿပီးေတာ့ ေတာင္အာဖရိက ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈျဖစ္စဥ္မွာ စတင္ခဲ့တာက incumbent de Klerk government အေနနဲ႔ျဖစ္ၿပီး၊ ၁၉၉၃ စက္တင္ဘာက်မွ ပါ၀ါခြဲေ၀ၾကားျဖတ္အစိုးရအဆင့္ကို တက္လွမ္းသြားခဲ့တာပါ။ ဒီလိုကူးေျပာင္းမႈျဖစ္စဥ္ ဆိုတာက အာဏာရွင္ေတြဘက္က စတင္မွျဖစ္တာပါ။ စတင္လာေအာင္ တြန္းအားေပးမႈေတြကလဲ ထိ ေရာက္စြာ လုပ္ႏိုင္မွျဖစ္တာပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာက်ေတာ့ ႏိုင္ငံတကာဖိအားကလဲ ေတာင္အာဖရိက တုန္းက ေလာက္ ထိေရာက္မႈရွိႏိုင္မွာမဟုတ္သလို၊ ျမန္မာနအဖရဲ႕ strategic doctrine ကလဲ အတိုက္အခံအၿပီး သတ္ ေခ်မႈန္းေရးျဖစ္တာေၾကာင့္၊ ဒီလိုဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္မ်ိဳး ျမန္မာျပည္မွာ လံုး၀ျဖစ္လာစရာ အေၾကာင္းမရွိပါဘူး။

ေနာက္တမ်ဳိးျဖစ္တဲ့ နမ္ဘီးယား၊ ကမ္ေဘာဒီးယား ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမႈ ျဖစ္စဥ္ေတြလို ႏိုင္ငံတ ကာက ၾကား၀င္လာၿပီး၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံမ်ား ပူးေပါင္းပါ၀င္တဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရနဲ႔ ေျပာင္းလဲမႈျဖစ္ စဥ္စတင္ဖို႔ဆိုတာကလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် နည္းပါးပါတယ္။ ဒီေတာ့ အသြင္ကူးေျပာင္းမႈျဖစ္စဥ္ အမ်ိဳးအစားေတြမွာ က ႏွစ္မ်ိဳးပဲ က်န္ပါတယ္။ အတိုက္အခံမ်ားက ဦးေဆာင္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (သို႔) ပါ၀ါရွယ္ယာ ၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ားမွတဆင့္ ဒီမိုေျပာင္းလဲမႈျဖစ္စဥ္ကို စတင္ဖို႔ပါ။ ဒီလိုၾကားျဖတ္အစိုးရေတြ စတင္ႏိုင္ဖို႔ လူထုတိုက္ပြဲပံုစံ၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး အသြင္သ႑ာန္ေတြရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ အလြန္ပဲ အေရး ႀကီးလွပါတယ္။

ပါ၀ါရွယ္ယာပံုစံ လုပ္မည္ထားဦး။ တပ္မေတာ္က တပ္မွဴးမ်ားနဲ႔ တပ္မ်ား၊ လူထုနဲ႔ ပူးေပါင္းလာႏိုင္ဖို႔က ႀကိဳတင္စည္း႐ံုး nominate လုပ္ထားဖို႔ေတြ လိုအပ္သလို၊ ထြက္လာႏိုင္ေအာင္ လမ္းခင္းေပးဖို႔လဲ အ လြန္ကို လိုအပ္လွပါတယ္။ ယခုလက္ရွိ ျမန္မာစစ္တပ္ရဲ႕ တပ္ဖြဲ႔စည္းပံု၊ ကြပ္ကဲပံုေတြက လူထုတိုက္ပြဲ အသြင္တမ်ိဳးတည္းအေနနဲ႔မွာ ပူးေပါင္းႏိုင္ဖို႔ အခြင့္အလမ္း နည္းပါးပါတယ္။ ၿငိမ္းခ်မ္းေရးအဖြဲ႔မ်ားမွာလဲ ဒီလို အေျခအေနပါပဲ။ ရင္ဆိုင္ထိန္းခ်ဳပ္အေနအထားနဲ႔ လႈပ္ရွားခြင္က်ဥ္းတဲ့ အေနအထားေတြမို႔ စစ္မ်က္ႏွာ အားလံုးဖြင့္လွစ္ထားမွသာ အခြင့္အလမ္းသာၿပီး၊ အာဏာရွင္ကို ပူးေပါင္းတိုက္ပြဲ၀င္ႏိုင္မယ့္ အေျခအေန ျဖစ္လာပါမယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီေရးအတြက္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးဟာ အလြန္ပဲ အေရး ႀကီးတဲ့ အေနအထားမွာ ရွိေနပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးမဟုတ္ဘဲ လက္နက္မဲ့ ေတာ္လွန္ေရးပဲ လုပ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ ရန္သူနဲ႔တိုက္ပြဲ၀င္မယ့္ အေနအထားဟာ ကန္႔သတ္စစ္ပြဲ ပံုသ႑ာန္မ်ဳိးျဖစ္သြားပါၿပီ။

ကန္႔သတ္စစ္ပြဲ

စစ္မဟာဗ်ဴဟာေရးရာမွာ အလံုးစံုစစ္ပြဲနဲ႔ ကန္႔သတ္စစ္ပြဲ သေဘာတရားေတြဟာ အလြန္ပဲ အေရးပါ လွပါတယ္။ အလံုးစံုစစ္ပြဲဆိုတာက အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲကိုရဖို႔အတြက္ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ တိုက္ပြဲ၀င္မႈ၊ စီးပြား ေရးအရင္းအျမစ္နဲ႔ လူထုအင္အားေတြအေပၚမွာ ကန္႔သတ္ခ်က္လံုး၀မထားပဲ တိုက္ပြဲ၀င္တဲ့ စစ္ပြဲသ႑ာန္ ျဖစ္ပါတယ္။ ကန္႔သတ္စစ္ပ ြဲဆိုတာကေတာ့ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲကို မရည္ရြယ္ထားပါဘူး။ တေကြ႔မွာ Bargained termination ကို ဦးတည္တာျဖစ္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ တိုက္ပြဲ၀င္မႈ၊ အင္အား စတာေတြအေပၚမွာ တမင္တကာ ကန္႔သတ္ခ်က္ေတြထားရွိၿပီးမွ တိုက္ပြဲ၀င္တာပါ။ ဒီလိုတမင္တကာ ကန္႔သတ္ခ်က္ထားတာဟာ မ်ားေသာအားျဖင့္ တိုက္ပြဲ၀င္မႈနည္းလမ္းေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ - ဗံုး ေတာ့ႀကဲမယ္၊ ႏူးကလီးယားဗံုးမဟုတ္ရဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေပါက္ကြဲအားျပင္းထန္တဲ့ conventional bomb ေတာ့ ျဖစ္ရမယ္ဆိုတာမ်ိဳးေတြပါ။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုကန္႔သတ္စစ္ပြဲဆင္ႏႊဲတဲ့အခါမွာ အေရးႀကီးဆံုးျပႆနာ တရပ္ကိုေတာ့ ရင္ဆိုင္ရတတ္ပါတယ္။ စစ္ပြဲၾကာရွည္မႈရဲ႕ strain ေတြပါ။

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံနဲ႔ တႏိုင္ငံၾကားမွာ ကန္႔သတ္စစ္ပြဲ မဟာဗ်ဴဟာကို security calculus ေပၚအေျခခံ တြက္ခ်က္ ခ်မွတ္တတ္ၾကပါတယ္။ ျပည္တြင္း ေတာ္လွန္ေရးမ်ားမွာက်ေတာ့ ကန္႔သတ္စစ္ပြဲဆင္ႏႊဲဖို႔က အလြန္ပဲခက္ခဲလွပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္ (၁၈၆၁-၆၅) နဲ႔ ႏိုက္ဂ်ီးရီးယား - ဘီယာဖရင္စစ္ပြဲ (၁၉၆၇- ၇၀) စစ္မ်ားမွာ အလံုးစံုစစ္ပြဲ မဟာဗ်ဴဟာကိုပဲ ခ်မွတ္ခဲ့ရပါတယ္။ အလံုးစံုစစ္ပြဲျဖစ္တာမို႔ စစ္ဆင္ ေရးတခုရဲ႕ အေရးႀကီးဆံုးက႑ေတြျဖစ္တဲ့ Objectives, means, targets, arena ေလးမ်ိဳးစလံုးမွာ deliberate restraint ေတြ မထားခဲ့ၾကပါဘူး။ တခါစစ္ပြဲတခုမွာ တဘက္ရန္သူရဲ႕ဗ်ဴဟာကိုလဲ အဓိက ဦးစားေပးစဥ္းစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တဘက္ရန္သူက အလံုးစံုေခ်မႈန္းေရးစစ္ဆင္ႏႊဲေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ “လက္နက္မဲ့ေတာ္လွန္ေရးပဲလုပ္မွာ၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးမလုပ္ဘူး”၊ “အၾကမ္းမဖက္ေသာနည္း တခုကိုပဲ က်င့္သံုးၿပီးတိုက္ပြဲ၀င္မွာ” ဆိုတာေတြက စစ္ဆင္ေရးေတြကို ကန္႔သတ္လိုက္သလို ျဖစ္သြားတာ ေၾကာင့္ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာမညီမွ်ပဲ ျဖစ္သြားေစႏိုင္ပါတယ္။ ကိုယ္အားသန္ရာ တိုက္ပြဲသ႑ာန္မ်ိဳးစံုနဲ႔ တိုက္ပြဲ ၀င္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာ

ဓာတုေဗဒညီမွ်ျခင္းတခုလို ဓာတ္သတၱဳမ်ားနဲ႔တိုင္းတာရတာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာ ညီမွ်ျခင္းကို တြက္ခ်က္တိုင္းတာရတာ အလြန္ပဲ ခက္ခဲလွပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္ မိုင္ကယ္အီလြိတ္ ဗိတ္မင္ကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးကာလရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀ါညီမွ်ျခင္းကို stable stateအေျခအေနမွာ 10= 10 နဲ႔သတ္မွတ္ခဲ့ျပီး၊ X(-Y)+ A+B-C= X(-Z)+D+E – F ကို ေရးဆြဲခဲ့ပါတယ္။ A, B, C, D, F ဆိုတာက law, order, justice, corruption, expression နဲ႔ stability စတဲ့ အခ်က္ေတြျဖစ္ၿပီး၊ X ကေတာ့ မူရင္း stable state အေျခအေနကိန္းၫႊန္းကို ဆိုထားပါတယ္။ (-Y) နဲ႔ (-Z) ကေတာ့ ပါ၀ါညီမွ်မႈေျပာင္းလဲလာတာ ေတြကို ၫႊန္ျပတာျဖစ္ပါတယ္။

သူ႔ညီမွ်ခ်င္းအရ 9=11 အေျခအေနဟာ ရန္သူရဲ႕ ပါ၀ါက်ဆင္းတဲ့ ပထမအဆင့္ျဖစ္ျပီး၊ 8= 12 အ ေျခအေနကေတာ့ ဒုတိယအဆင့္ျဖစ္ပါတယ္။ 7=13 အေျခအေနကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုမ်ား (revolution apparat) ညီၫြတ္စြာနဲ႔ ဖြဲ႔စည္းေပၚေပါက္ရမယ့္ အေျခအေနျဖစ္ၿပီး၊ တိုက္ပြဲသ႑ာန္မ်ိဳးစံု ဆင္ႏႊဲရင္း 3= 17 အေျခအေနမွာ ရန္သူရဲ႕ state apparat လံုး၀ၿပိဳလဲမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေန မ်ိဳးမွာ ၾကားျဖတ္အစိုးရတခု ခ်က္ခ်င္းေပၚေပါက္လာဖို႔ လိုအပ္လွပါတယ္။

သမိုင္းေၾကာင္းအရ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးပါ၀ါညီမွ်ခ်င္းဟာ ၁၉၈၈ မွာ 3= 17 အေျခအေနအထိ ျဖစ္သြား ခဲ့ဖူးပါၿပီ။ ၾကားျဖတ္အစိုးရ အခ်ိန္နဲ႔အညီေပၚေပါက္ရန္ ေႏွာင့္ေႏွးခဲ့မႈေၾကာင့္ ရန္သူက ၿငိမ္ပိအဖြဲ႔အေနနဲ႔ ပါ၀ါညီမွ်ျခင္းကို ျပန္ညႇိယူသြားခဲ့တာပါ။ ဒီလိုညႇိသြားျခင္းအားျဖင့္ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာက ရန္သူ႔ဘက္ကို အေလးအ နည္းငယ္ ျပန္သာသြားပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ နအဖဟာ stable state ကိုေတာ့ လုပ္ႏိုင္စြမ္းမရွိပါဘူး။

အုပ္ခ်ဳပ္ေရးညံ့ဖ်င္းမႈ၊ လာဘ္စားမႈ၊ စီးပြားေရးေပၚလစီမႏိုင္နင္းမႈ စတဲ့ အေထြေထြအားနည္းခ်က္ ေတြေၾကာင့္ အခုဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာက 7=13 အေျခအေနကို ေက်ာ္လြန္လာၿပီျဖစ္ပါတယ္။ 3=17 အေျခအေနျဖစ္သြားႏိုင္ေရးကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုမ်ားရဲ႕ ညီညြတ္မႈ၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ ေရးႏွင့္ လူထုတိုက္ပြဲကို စနစ္တက်ေပါင္းစပ္ႏိုင္မႈ၊ လူထုစည္း႐ံုးေရးစြမ္းရည္ စတာေတြအေပၚမွာ မူတည္ ေနပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာျပည္လြတ္ေျမာက္ေရး၊ တရားမွ်တညီညြတ္ေသာ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ ေပၚထြန္းလာေရး၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ရွင္သန္လာေအာင္ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ေရးတို႔မွာ အေရးႀကီးဆံုး ျဖစ္တဲ့ လက္ရွိဒီမိုကေရစီ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ အဆံုးအျဖတ္တိုက္ပြဲကို ျပတ္သားေသာ အေတြးအေခၚ၊ ခိုင္မာေသာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ စနစ္က်ေသာ ေဆာင္ရြက္ခ်က္ေတြနဲ႔ ပူးေပါင္းတိုက္ပြဲ၀င္ရင္း၊ အ႐ႈံးန႔ဲၿပိဳလဲမႈကို ဦးတည္ေစႏိုင္တဲ့ အေတြးအေခၚ ႐ႈပ္ေထြးေ၀၀ါးမႈမ်ားကိုလည္း ဖယ္ရွားပစ္ၾကပါစို႔လို႔ ေရးသားတင္ျပအပ္ ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၅၊ ၁၁၊ ၂၀၀၈)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္မ်ားအား သပိတ္ေမွာက္ ကန္႕ကြက္ျခင္း

နိဒါန္း

ႏွစ္ဆယ္ရာစုေႏွာင္းပိုင္း ကာလက အစျပဳျပီး အာဏာရွင္စနစ္က်င့္သံုးတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ ေရြးေကာက္ပြဲေတြက်ေတာ့ စစ္မွန္တဲ့ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳကို ဦးတည္ျပီး ေပၚထြက္လာခဲ့တာပါ။ တခ်ိဳ႕ေရြးေကာက္ပြဲေတြက်ေတာ့ မတရားမွဳ၊ မဲခိုးမဲလိမ္မွဳေတြကို အေျခခံျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ အကာအကြယ္ယူထားတဲ့ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ (electoral authoritarianism) ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕အတြက္ ေပၚထြက္လာတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲတခုဟာ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္ျခင္း မရွိပဲ၊ ေရြးေကာက္ခံအာဏာရွင္စနစ္ကို ဦးတည္ေနခဲ့တယ္ဆိုရင္ ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္ခင္မွာ သပိတ္ေမွာက္ေလ့ ရွိၾကသလို၊ ေရြးေကာက္ပြဲၾကီး ျပီးဆံုးသြားတဲ့ အခ်ိန္မွာလဲ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ကို က်င့္သံုးေနတဲ့ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္အစိုးရကို ဆက္လက္ ဆန္႕က်င္ေလ့ ရွိၾကပါတယ္။



ဒီလိုဆန္႕က်င္ၾကတဲ့ နည္းလမ္း အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိတဲ့အနက္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ေတြကို ကန္႕ကြက္ သပိတ္ေမွာက္တဲ့ နည္းလမ္းကို ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ အသံုးျပဳခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလို အသံုးျပဳတဲ့ အခါမွာ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒ၊ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပပံုနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္တို႕ရဲ႕ မတရားမွဳေတြကို နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ေဖာ္ထုတ္ျခင္း၊ တရားမွ်တမွဳမရွိေသာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ျဖင့္ တက္လာေသာ အစိုးရသစ္၏ တရား၀င္မွဳ (legitimacy) ကို အသိအမွတ္မျပဳျခင္း၊ ဆႏၵျပျခင္း၊ သပိတ္ေမွာက္ျခင္း စတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳမ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့အခါ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ အေနနဲ႕ ဦးေဆာင္ပါ၀င္ျခင္း (သို႕မဟုတ္) သြယ္၀ိုက္ ေဖာ္ေဆာင္ျခင္း (သို႕မဟုတ္) ေဖာ္ေဆာင္သည့္ လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအား ကူညီအားေပးျခင္း တို႕ကို ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္ျခင္းႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳ

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို သပိတ္ေမွာက္တဲ့အခါမွာ မဲမေပးေရး၊ ပယ္မဲျဖစ္ေရး နည္းလမ္းေတြကို အသံုးျပဳတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလ လွဳပ္ရွားမွဳနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ေတြကို သပိတ္ေမွာက္ ကန္႕ကြက္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳဆိုျပီး ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလမွာ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ သပိတ္ေမွာက္ၾကေပမယ့္ အာဏာရွင္အစိုးရေတြက ေရြးေကာက္ပြဲကို မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျပီး၊ မတရားတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ေတြကို ေၾကညာေလ့ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ ကာလမွာ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္အစိုးရကို ဆက္ျပီး ဖြဲ႕စည္းေလ့ရွိၾကပါတယ္။

အဲဒီအခါမွာ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြကလဲ ဒုတိယလွဳပ္ရွားမွဳ ျဖစ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္ျခင္းကို ဆက္လက္ျပဳလုပ္ၾကရပါတယ္။ လူအခ်ိဳ႕ကေတာ့ တက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္ဟာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္နဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရး ဆက္လုပ္လို႕ မရႏိုင္ေတာ့ဘူးလို႕ ယူဆတတ္ၾကပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္ျခင္းေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳကို ထိခိုက္ေစႏိုင္မလားဆိုျပီး ေတြေ၀တတ္ၾကပါတယ္။ လက္ေတြ႕မွာ ဒီလို မဟုတ္ပါဘူး။

ႏိုင္ငံတခုမွာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္နဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရတိုင္းကို ဒီမိုကေရစီ အစိုးရလို႕ မေခၚတြင္ႏိုင္ပါဘူး။ တရားမွ်တမွဳမရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို ခုတံုးလုပ္၊ ဒီမိုကေရစီကို အမည္ခံျပီး တက္လာတဲ့ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္အစိုးရေတြလဲ ကမၻာေပၚမွာ အမ်ားအျပားရွိပါတယ္။ ဒီလို အစိုးရေတြနဲ႕ ေရြးေကာက္ခံအာဏာရွင္စနစ္ကို ဆန္႕က်င္ဖို႕အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ေတြကို ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ေပၚထြက္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ကန္႕ကြက္ သပိတ္ေမွာက္ျခင္းအားျဖင့္ ဒီမိုကေရစီေရးရာ ျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲျခင္းေတြကို အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳ ရွိႏိုင္ေၾကာင္းကိုလဲ ေရြးေကာက္ပြဲေရးရာ သုေတသီမ်ားက ေလ့လာ ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။

၁၉၉၀ခုႏွစ္ကေန၊ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ကာလအထိ ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ေပၚထြက္ခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲသပိတ္ေတြကို ပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာၾကည့္ၾကရာမွာ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားကို ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလမွာ သပိတ္ေမွာက္ ျခင္းေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳအေပၚမွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳ ေျခာက္ရာခိုင္ႏွဳန္းပဲ ရွိခဲ့ျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလသပိတ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ သပိတ္ႏွစ္မ်ိဳး စလံုးကို အသံုးျပဳတဲ့အခါမွာေတာ့ ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ ေျပာင္းလဲမွဳအေပၚမွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳ ၂၈ ရာခိုင္ႏွုန္း ရွိေၾကာင္း ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလို အက်ိဳးသက္ေရာက္မွဳ တိုးတက္လာျခင္း အေၾကာင္းရင္းေတြထဲမွာ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳတို႕အၾကားက ဆက္ႏြယ္မွဳေတြနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ကာလ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႕မ်ားရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး လမ္းစဥ္ေတြက အဓိက က်ပါတယ္။

လူအမ်ား ပူးေပါင္းပါ၀င္တဲ့ လူထုတိုက္ပြဲေတြ စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ဖို႕အတြက္ ဟန္ခ်က္ညီ ခ်ိတ္ဆက္လွဳပ္ရွားမွဳေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ လူထုတိုက္ပြဲ ေအာင္ျမင္ဖို႕ ဆိုတာက လူအမ်ားက တခ်ိန္တည္းမွာ သူတို႕ရဲ႕ လိုလားခ်က္ေတြကို တျပိဳင္နက္ ေတာင္းဆိုႏိုင္မွ ျဖစ္ႏိုင္တာပါ။ ဒီလိုေတာင္းဆိုမွဳေတြ လုပ္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ လူထုလူတန္းစား အလႊာအသီးသီးမွာ ပါ၀င္ေနတဲ့ အစုအဖြဲ႕ေတြအၾကား ခ်ိတ္ဆက္လွဳပ္ရွားေပးႏိုင္မယ့္ coordination mechanism ေတြ ရွိရပါမယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ ဒီလို coordination mechanism ေတြ ေပၚထြက္လာေရးကို လုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

ေယဘုယ်အားျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲအခ်ိန္ကာလဆိုတာက ျပည္သူလူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ေရခ်ိန္ တက္ေနတဲ့ ကာလျဖစ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ေတြ ထြက္ေပၚလာခ်ိန္၊ အစိုးရသစ္ေတြ ဖြဲ႕စည္းလာခ်ိန္မွာ ေရြးေကာက္ပြဲမသမာမွဳေတြ၊ ဒီမိုကေရစီ အမည္ခံတဲ့ အာဏာရွင္အစိုးရေတြ တက္လာတာကို လူထုက မ်က္၀ါးထင္ထင္ ေတြ႕ၾကရပါေတာ့တယ္။ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို လူအမ်ားက နားလည္သိရွိလာပါေတာ့တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလေတြကို အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး လွဳပ္ရွားေနၾကတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက စနစ္တက် အသံုးခ်တတ္ရင္ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳရဲ႕ ဆံုခ်က္ (focal point) ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္ျခင္းဟာ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ကာလ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းအတြက္ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္ျခင္းႏွင့္ ညီညြတ္ေရး တည္ေဆာက္မွဳ

ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္ျခင္းအားျဖင့္ ကြဲျပားတဲ့ အျမင္နဲ႕ အယူအဆေတြ ရွိခဲ့တဲ့ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ အၾကားက ညီညြတ္ေရးကိုလဲ တည္ေဆာက္လာႏိုင္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပတဲ့အခါ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္စဥ္ေပၚ မူတည္ျပီး အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြအၾကားမွာ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ အျမင္နဲ႕ တုန္႕ျပန္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္စဥ္အရ ပထမအဆင့္အေနနဲ႕ အာဏာရွင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပဖို႕ စတင္ျပင္ဆင္ပါတယ္။ ဒီလိုျပင္ဆင္မွဳေတြကို ျပဳလုပ္တဲ့အခါမွာ အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ ကိုယ္စားျပဳ အဖြဲ႕အစည္း (သို႕မဟုတ္) ၾကိဳးကိုင္ထားေသာ အဖြဲ႕အစည္းက ေသခ်ာေပါက္ ႏိုင္ႏိုင္မယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုင္ရာ မသမာမွဳေတြကို စတင္ျပဳလုပ္လာေလ့ရွိပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ဒုတိယအဆင့္အေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပမယ္ဆိုတာကို တရား၀င္ေၾကျငာပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီ မွတ္ပံုတင္ ေလွ်ာက္ထားခြင့္၊ ရွိျပီးသား ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ပါ၀င္ဖို႕ မွတ္ပံုတင္ခြင့္ ဆိုင္ရာ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒေတြကို ထုတ္ျပန္ပါတယ္။

အဲဒီအေျခအေနမွာ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ရွိျပီးသား အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္ဖို႕မွတ္ပံုတင္ျခင္း၊ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ပါတီသစ္ေထာင္ျခင္း စတာေတြ ျပဳလုပ္ျပီး ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္မွာလား (သို႕မဟုတ္) ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္မွာလား ဆိုတာကို ေရြးခ်ယ္စရာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ေရြးခ်ယ္မွဳေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရး ပါတီေတြနဲ႕ အဖြဲ႕အစည္းေတြအၾကားမွာ အုပ္စုၾကီး ႏွစ္ခု ထြက္လာပါေတာ့တယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္မယ့္ အုပ္စုနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဆန္႕က်င္သပိတ္ေမွာက္မယ့္ အုပ္စုေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလမွာ အုပ္စုၾကီး ႏွစ္ခုစလံုးက သူ႕လုပ္ငန္းစဥ္နဲ႕သူ အလုပ္လုပ္ၾကပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္တဲ့ အုပ္စုက ေရြးေကာက္ပြဲ ေအာင္ႏိုင္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ခ်မွတ္ျပီး အလုပ္လုပ္ၾကပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္တဲ့ အုပ္စုက မဲမေပးေရး၊ ပယ္မဲျဖစ္ေရး၊ ေရြးေကာက္ပြဲ မသမာမွဳမ်ား ေဖာ္ထုတ္ေရး စတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို ခ်မွတ္ျပီး အလုပ္လုပ္ၾကပါတယ္။ ဒီလို ေဖာ္ေဆာင္ၾကရင္း အုပ္စုၾကီးႏွစ္ခုအၾကားမွာ အားျပိဳင္မွဳေတြ၊ တဘက္နဲ႕တဘက္ ေ၀ဖန္တိုက္ခိုက္မွဳေတြကလဲ ေပၚထြက္လာတတ္ပါေသးတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္စဥ္ တတိယအဆင့္ကို ေရာက္လာပါတယ္။ အတိုက္အခံေတြအေနနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ပါ၀င္သည္ျဖစ္ေစ၊ သပိတ္ေမွာက္သည္ျဖစ္ေစ အာဏာရွင္အစိုးရေတြကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို မျဖစ္ျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလ မသမာမွဳေတြအျပင္ ေရြးေကာက္ပြဲေန႕ မသမာမွဳေတြကိုပါ က်ဴးလြန္ေလ့ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အတိုက္အခံေတြက ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ထားခဲ့ရင္ ေရြးေကာက္ပြဲမဲေပးသူ အေရအတြက္ ရာခိုင္ႏွဳန္းကို တိုးျမွင့္ေျပာေလ့ ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အတိုက္အခံေတြက ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္ခဲ့ရင္လဲ ေနာက္ဆံုးရလဒ္မွာ အာဏာရွင္ လက္ကိုင္တုတ္အဖြဲ႕အစည္းေတြကသာ မဲအမ်ားဆံုးရရွိေအာင္ မဲခိုးတာ၊ မဲလိမ္တာ၊ ၾကိဳတင္မဲရယူတာေတြ လုပ္ထားေလ့ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေန႕ မသမာမွဳေတြကို က်ဴးလြန္ျပီးတဲ့အခါ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို အာဏာရွင္ေတြက ေၾကျငာပါေတာ့တယ္။

အာဏာရွင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ေၾကျငာျပီးခ်ိန္မွာ အတိုက္အခံေတြဘက္က တုန္႕ျပန္မွဳ ျပဳလုပ္ရပါတယ္။ ဒါက ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္စဥ္ရဲ႕ စတုတၳ အဆင့္ပါပဲ။ အဲဒီအဆင့္မွာတင္ အတိုက္အခံေတြမွာ အုပ္စု ငါးခု ကြဲသြားပါေတာ့တယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္တဲ့ အုပ္စုၾကီးမွာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို လက္ခံတဲ့ အုပ္စုနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္တဲ့ အုပ္စု ႏွစ္စု ထပ္ျပီး ကြဲပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ခဲ့တဲ့ အုပ္စုၾကီးမွာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို လက္ခံတဲ့ အုပ္စု၊ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္တဲ့ အုပ္စုနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကိုလဲ လက္မခံ၊ သပိတ္ေမွာက္ လွဳပ္ရွားမွဳေတြလဲ မလုပ္ေတာ့တဲ့ အုပ္စု ဆိုျပီး သံုးစု ထပ္ျပီး ကြဲပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ျပီး ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို လက္ခံတဲ့ အုပ္စုနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကေတာ့ ထူးထူးျခားျခား မရွိပါဘူး။ အႏိုင္ရသူေတြက ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ရဲ႕ ယႏၱရားထဲကို ေရာက္သြားျပီး၊ အာဏာရွင္တို႕ အလိုက် လက္ညွိဳးေထာင္၊ ေခါင္းျငိမ့္ လုပ္ရေလ့ရွိပါတယ္။ ဒုတိယတမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္တဲ့ အုပ္စုကေတာ့ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ မသမာမွဳမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ျခင္း၊ အာဏာရွင္အစိုးရသစ္ရဲ႕ တရား၀င္မွဳကို အသိအမွတ္မျပဳျခင္း၊ ဆႏၵျပသပိတ္ေမွာက္မွဳမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ ကိုယ္တိုင္က ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္လာမွာကို အာဏာရွင္အစိုးရေတြကလဲ စိုးရိမ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႕ အေရးပါသူေတြ ပါ၀င္အေရြးခံၾကတဲ့ ေဒသအခ်ိဳ႕မွာ အာဏာရွင္လက္ကိုင္ဒုတ္ အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္ေစျခင္း မရွိပဲ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္အျဖစ္ အလိုအေလ်ာက္သတ္မွတ္ေပးမွဳေတြနဲ႕ အာဏာရွင္ လက္ကိုင္ဒုတ္ အဖြဲ႕အစည္းက ကိုယ္စားလွယ္ေတြကို တမင္တကာ အရွံဳးေပးထားမွဳေတြ ျပဳလုပ္လာတတ္ပါတယ္။ ဒီလို လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ အေနနဲ႕လဲ ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အေရးပါသူေတြ ကိုယ္တိုင္က ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္အစိုးရသစ္ ယႏၱရားထဲမွာ ပါ၀င္ရေတာ့မွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္ဖို႕ ခဲယဥ္းသြားေစပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြက အဖြဲ႕အစည္းအလိုက္ ရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္ျခင္း မရွိခဲ့ရင္ေတာင္ သပိတ္ေမွာက္လိုတဲ့ အစုအဖြဲ႕ေလးေတြ၊ လူပုဂၢိဳလ္ေတြ ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ဒီလို အစုအဖြဲ႕ေလးေတြနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ အၾကိဳကာလမွာကတည္းက သပိတ္ေမွာက္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုေတြ ခ်ိတ္ဆက္ေပါင္းစည္းျပီး ညီညြတ္ေရးကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ သပိတ္ေမွာက္ေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို ပူးေပါင္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကရာမွာလဲ ေရြးေကာက္ပြဲ အၾကိဳကာလမွာ သပိတ္ေမွာက္ခဲ့တဲ့ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုေတြ အားလံုးက ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္မယ္လို႕ မယူဆႏိုင္ျပန္ပါဘူး။ ဒီအင္အားစုေတြမွာလဲ အုပ္စုက သံုးမ်ိဳး ကြဲတတ္ျပန္ပါေသးတယ္။

ပထမတမ်ိဳးကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို လက္ခံတဲ့ အုပ္စုပါ။ အာဏာရွင္အစိုးရနဲ႕ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ျခင္း မလုပ္လိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုေတြက ဒီအုပ္စုမွာ ပါ၀င္လာေလ့ရွိပါတယ္။ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္ အယ္လ္ဂ်ီးရီးယားမွာ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရး ပါတီၾကီးတခုက ဦးေဆာင္ျပီး ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ေတြ ေပၚထြက္လာတဲ့ အခါက်ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို သပိတ္ဆက္မေမွာက္ေတာ့ပဲ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္ကို အသိအမွတ္ျပဳျပီး အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးအတြက္ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေခၚေပးဖို႕ ေတာင္းဆိုမွဳေတြ လုပ္လာပါေတာ့တယ္။

ဒီလို ေရွ႕ေနာက္မညီတဲ့ လုပ္ရပ္ေတြေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ခဲ့တဲ့ ျပည္သူလူထုမွာလဲ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကိုပဲ သပိတ္ဆက္ေမွာက္ရေတာ့မလိုလို၊ အသိအမွတ္ျပဳ ရေတာ့မလိုလိုနဲ႕ အစိုးရသစ္ကိုလဲ မယံုၾကည္၊ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးသမားေတြကိုလဲ စိတ္ပ်က္လာၾကရာက ႏိုင္ငံေရး ပဋိပကၡရွည္ၾကာမွဳေတြ ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။ တခါတရံမွာလဲ အာဏာရွင္အစိုးရေတြ ကိုယ္တိုင္က ႏိုင္ငံေရးျပႆနာေတြကို ေရြးေကာက္ပြဲကေန တက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္နဲ႕ ေျဖရွင္းမယ့္ ႏိုင္ငံေရးအရိပ္အေယာင္ေတြျပျပီး ဒီလိုအုပ္စုေတြ ေပၚထြက္လာေအာင္ လမ္းေၾကာင္းေပးတာေတြ ရွိပါတယ္။ ျဖစ္ႏိုင္ျခင္း၊ မျဖစ္ႏိုင္ျခင္းကေတာ့ အတိုက္အခံေတြရဲ႕ ဦးေႏွာက္နဲ႕ ႏိုင္ငံေရးရာ ကၽြမ္းက်င္မွဳေပၚမွာပဲ မူတည္ တြက္ခ်က္ဖို႕ လိုပါလိမ့္မယ္။

ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလမွာ သပိတ္ေမွာက္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုေတြအၾကားမွာ ေရြးေကာက္ပြဲ ရလဒ္ ေပၚထြက္လာတဲ့အခါ လက္ခံျခင္း၊ ကန္႕ကြက္ျခင္း လံုး၀မလုပ္ေတာ့ပဲ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးကို သက္တမ္းတိုးခ်ဲ႕တဲ့ အုပ္စုတမ်ိဳးလဲ ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ဒီလို အုပ္စုေတြက ေရြးေကာက္ပြဲကို လူအမ်ား သပိတ္ေမွာက္ၾကတာ၊ မဲမေပးၾကတာဟာ သူတို႕ရဲ႕ လုပ္ရပ္ေတြအေနနဲ႕ ဂုဏ္ယူ၀မ္းေျမာက္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို အာဏာရွင္အစိုးရေတြက ေၾကျငာလာတဲ့ အခါက်ေတာ့လဲ အာဏာရွင္ေတြဘက္က တဘက္သတ္လုပ္မွာကိုသိရက္နဲ႕ ရသမွ် အင္အားေလးနဲ႕ တိုက္ခဲ့ရတဲ့အတြက္ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးအင္အားစုအေနနဲ႕ တာ၀န္ေက်တယ္လို႕ ယူဆၾကပါတယ္။ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳလုပ္ရင္ အာဏာရွင္ေတြဘက္က အေရးယူမွဳေတြ ျပဳလုပ္လာမွာကို စိုးရိမ္ျပီး ပိုေနျမဲ၊ က်ားေနျမဲ အာဏာရွင္အသိအမွတ္ျပဳ အတိုက္အခံအေနနဲ႕ ရပ္တည္ရေရးကိုပဲ ၾကိဳးပမ္းေလ့ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္ေရးကိုလဲ ဆက္လက္အေကာင္အထည္ ေဖာ္ျခင္း မရွိသလို၊ တက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္ကို ဆက္လက္ေတာ္လွန္မယ့္ လမ္းစဥ္ေတြလဲ ခ်မွတ္ျခင္း မရွိပါဘူး။ အတိုက္အခံအေနနဲ႕ ရပ္တည္ျပီး ငုတ္တုပ္ထိုင္ေနမယ့္ အုပ္စုျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးအုပ္စုတစုကေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ဆန္႕က်င္သပိတ္ေမွာက္တဲ့ အုပ္စုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအုပ္စုက ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ဆန္႕က်င္သပိတ္ေမွာက္ျပီး လူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ႏိုးၾကားမွဳရွိလာေအာင္ လွံဳ႕ေဆာ္ျခင္း၊ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ကာလ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းကို ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚေပၚ အေျခတည္တဲ့ အခင္းအက်င္းျဖစ္လာေစရန္ ဖန္တီးေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ အသစ္တက္လာတဲ့ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္ အစိုးရသစ္ကို ဆန္႕က်င္ျခင္း စတာေတြကို ျပဳလုပ္မယ့္ အုပ္စုျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ကာလ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳကို ဒီအုပ္စုကို ဦးစီးႏိုင္မွသာ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအုပ္စုငါးခုမွာ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို လက္ခံလိုက္တဲ့ အုပ္စုႏွစ္ခုကို ဖယ္ရွားျပီး၊ က်န္တဲ့ အုပ္စုသံုးခုအၾကားမွာ ညီညြတ္ေရးတည္ေဆာက္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို လက္ခံခဲ့ျပီးမွ ရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္တဲ့ အုပ္စုနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို သပိတ္ေမွာက္တဲ့ အုပ္စုေတြအၾကား ကြဲျပားတဲ့အျမင္ေတြကို ျပန္လည္ညွိႏွိဳင္းျပီး ႏိုင္ငံေရးပန္းတိုင္ သတ္မွတ္ဖို႕ လိုပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို သပိတ္ေမွာက္ျပီးမွ ရလဒ္ကို ဆက္လက္သပိတ္ေမွာက္ရဲျခင္း မရွိပဲ အတိုက္အခံေနရာမွာ ငုပ္တုတ္ထိုင္ေနမယ့္ အုပ္စုကိုလဲ ဒီလို လုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးပဋိပကၡရွည္ၾကာျပီး တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္ဆိုတာကို ထိထိမိမိ မီးေမာင္းထိုး ရွင္းျပေပးျပီး၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ သပိတ္ေမွာက္ျခင္းနဲ႕ အစျပဳတဲ့ ေရြးေကာက္ခံအာဏာရွင္စနစ္ တိုက္ဖ်က္ေရး အေရးေတာ္ပံုၾကီးမွာ လက္တြဲပါ၀င္ဖို႕ တိုက္တြန္းၾကရန္ လိုအပ္ပါတယ္။

ဒီအုပ္စုသံုးစုအၾကားမွာ ညီညြတ္ေရးတည္ေဆာက္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ကို ကန္႕ကြက္ သပိတ္ေမွာက္ျခင္းကေန အစျပဳဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါမွလဲ ေရြးေကာက္ပြဲ အလြန္ကာလမွာ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ (electoral authoritarianism) တိုက္ဖ်က္ေရးအတြက္ လက္တြဲအလုပ္လုပ္ရမယ့္ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုေတြကို ကြဲကြဲျပားျပားထင္သာ ျမင္သာ ေပၚထြက္လာေစမွာျဖစ္ပါတယ္။

အေျခခံအေတြးအေခၚ မတူညီသူေတြအၾကားမွာ ညီညြတ္ေရး တည္ေဆာက္ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းတာထက္စာရင္ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ကြဲျပားေပမယ့္ အေျခခံ အေတြးအေခၚ တူညီသူေတြအၾကားမွာပဲ ညီညြတ္ေရး တည္ေဆာက္တာက ေရရွည္ႏိုင္ငံေရးပန္းတိုင္အတြက္ ပိုျပီး သင့္ေတာ္ပါတယ္။ တိုက္ပြဲတပြဲမွာ စမတိုက္ခင္ကတည္းက လက္နက္ခ်ရင္ ေကာင္းမလား၊ အပစ္အခတ္ ရပ္စဲေရး လုပ္ရင္ ေကာင္းမလားလို႕ ေတြးေနတဲ့ ရဲေဘာ္အင္အား တရာထက္ ေအာင္ပြဲရတဲ့အထိ စစ္နည္းဗ်ဴဟာ မ်ိဳးစံုသံုးျပီး တိုက္ပြဲ၀င္သြားမယ္ဆိုတဲ့ ရဲေဘာ္ ဆယ္ေယာက္က ပိုျပီး တန္ဖိုးရွိေၾကာင္းကို စစ္ေရး နားလည္သူတိုင္း သိရွိၾကပါတယ္။ နည္းဗ်ဴဟာေတြက ကြဲျပားခ်င္ ကြဲျပားႏိုင္ေပမယ့္ အေျခခံအေတြးအေခၚ ညီညြတ္မွ ထိေရာက္မွဳ ရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး

ခ်ဳပ္၍ ဆိုရရင္ ၁၉၉၀ ခုႏွစ္ကေန၊ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္အၾကားမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလ သပိတ္နဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ သပိတ္ စုစုေပါင္း ၅၁ ခု ကို ပညာရွင္ေတြရဲ႕ ဆန္းစစ္ခ်က္အရ ေရြးေကာက္ပြဲ အၾကိဳကာလသပိတ္ တမ်ိဳးတည္းေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲႏိုင္မွဳ ေျခာက္ရာခိုင္ႏွဳန္းသာ ရွိခဲ့ျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲအၾကိဳကာလ သပိတ္နဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္ သပိတ္ႏွစ္မ်ိဳးကို ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳမွဳေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲႏိုင္မွဳ ရာခိုင္ႏွဳန္း ၂၈ ရာခိုင္ႏွဳန္းအထိ တိုးတက္သြားခဲ့ေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒါက ေရရွည္အက်ိဳးေက်းဇူးျဖစ္ပါတယ္။ ေရတိုအက်ိဳးေက်းဇူးအေနနဲ႕လဲ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္း အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ညီညြတ္ေရးတည္ေဆာက္မွဳကို ေရြးေကာက္ပြဲရလဒ္အား ကန္႕ကြက္သပိတ္ေမွာက္ျခင္းျဖင့္ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၇၊ ၁၁၊ ၂၀၁၀)

ရည္ညႊန္းကိုးကား။ ။

Algeria: “Opposition calls for reconciliation”, 1995. Middle East Economic Digest.

Beaulieu, Emily. (2007) “Election Boycotts as Bargaining Ploys for improving Democracy”, R&R

Francisco, Ronald A. (1993) “Theories of Protest and the Revolutions of 1989”, American Journal of Political Science 37(3): 663-680.

Kuzio, Taras. (2005) “The Opposition’s Road to Success”, Journal of Democracy 16(2): 117-130.

Schedler, Andreas. (2002) “The Nested Game of Democratization by Elections”, International Political Science Review 23(1): 103-122.

Schedler, Andreas. (2006) “Electoral Authoritarianism: The Dynamics of Unfree Competition” Boulder: Lynne Rienner Publishers.

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေတာ္လွန္ေရးသမား

အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႕က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ လူထုတိုက္ပြဲ လမ္းစဥ္ေတြကို ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကပါတယ္။ ဒီလို အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကရမွာ ေဖာ္ေဆာင္ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြနဲ႕ ခ်ိတ္ဆက္မိျပီး၊ ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနအရ ဟန္ခ်က္ညီ လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ လူအမ်ားက ပူးေပါင္းပါ၀င္လာေလ့ရွိပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ အာဏာရွင္စနစ္ ယႏၱရားေတြက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အလႊာအသီးသီး၊ က႑အသီးသီးမွာ ထိုးေဖာက္ေနရာယူထားတဲ့ အေျခအေန (သို႕မဟုတ္) အာဏာရွင္သတင္းေပးေတြက ရပ္ကြက္၊ ေက်းရြာ၊ တကၠသိုလ္၊ စာသင္ေက်ာင္းေတြထဲအထိ စိမ့္၀င္ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနတဲ့ အေျခအေန (သို႕မဟုတ္) ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြနဲ႕ ကြင္းဆက္ျပတ္ေနတဲ့ အေျခအေနေတြမွာ ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနနဲ႕အညီ ဟန္ခ်က္ညီတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ မေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္တာေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။



ဆက္သြယ္ေရးတာ၀န္ယူထားသူေတြ ရန္သူ႕လက္ထဲ ေရာက္သြားတဲ့အတြက္ ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြအေနနဲ႕ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားအဖြဲ႕ငယ္ေတြနဲ႕ ကြင္းဆက္ျပတ္သြားျပီး ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ သတင္းကို မေပးႏိုင္တာေတြလဲ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ တခါတရံက်ေတာ့လဲ အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆန္႕က်င္လိုတဲ့ ေက်ာင္းသား၊ လူငယ္၊ ရဟန္းရွင္လူ ျပည္သူေတြက သူ႕နယ္အလိုက္၊ သူ႕ေက်ာင္းအလိုက္၊ သူ႕အစုအလိုက္ စုစည္းမိေနၾကျပီး ဘယ္လိုအဖြဲ႕၊ ဘယ္လိုလူေတြနဲ႕ စတင္ဆက္သြယ္ရမလဲဆိုတာ ေ၀ခြဲမရ ျဖစ္ေနတာေတြလဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားမွဳ လုပ္မယ့္သူေတြအေနနဲ႕ ေျမေပၚမွာ ရပ္တည္ေနတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြကို မလိုအပ္တဲ့ ထိစပ္မွဳလဲ မလုပ္လိုတဲ့အတြက္ အေျခအေနနဲ႕ အခြင့္အလမ္းကို ေစာင့္စားေနသူေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။

အခ်ိဳ႕တက္ၾကြသူေတြက အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆန္႕က်င္ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းထဲက လူေတြကို လိုက္လံ ဆက္သြယ္ျပီး ဘာလုပ္ရမလဲ၊ ဘယ္ေတာ့ေတာ္လွန္ေရး စမလဲ၊ သက္ဆိုင္ရာ နယ္ေျမမွာ ဘယ္သူနဲ႕ ဆက္သြယ္ရမလဲလို႕ ေမးလာတဲ့ အခါမ်ိဳးေတြမွာ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ ဘက္မွာကလဲ လံုျခံဳေရးစည္းမ်ဥ္း၊ ေျမေအာက္ယူဂ်ီစည္းကမ္းေတြ ရွိေနေလေတာ့ ေျဖဆိုလို႕ မရတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးေတြလဲ ရွိတတ္ျပန္ပါတယ္။ အဲဒီလို အေျခအေနေတြ ၾကံဳတဲ့အခါ ဘာလုပ္ရမွန္းမသိလို႕၊ ဘယ္သူကမွ ညႊန္ၾကားခ်က္မေပးလို႕၊ ဘယ္အဖြဲ႕အစည္းနဲ႕မွ အဆက္အသြယ္မရလို႕ ေတာ္လွန္ေရးမွာ ပူးေပါင္းပါ၀င္ႏိုင္ျခင္း မရွိပဲ အေျခအေနကို ေစာင့္ေနရတယ္လို႕ အခ်ိဳ႕က ဆိုပါတယ္။

တကယ္တမ္းက်ေတာ့ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ (စစ္တပ္မွ ျပည္သူ႕အာဏာကို သိမ္းယူထားေသာစနစ္)နဲ႕ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ (အာဏာရွင္ ေနာက္ျမီးဆြဲမ်ားအား ေမြးျမဴ၍ ေရြးေကာက္ပြဲျပဳလုပ္ကာ အာဏာခ်ဳပ္ကိုင္ထားရန္ ၾကိဳးပမ္းထားေသာ စနစ္) ေတြကို ေတာ္လွန္တဲ့အခါမွာ ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္မွ ေတာ္လွန္ေရးလုပ္လို႕ ရတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရး သမားေတြနဲ႕ ခ်ိတ္ဆက္မိမွ၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွ ေတာ္လွန္ေရးသမား တေယာက္ ျဖစ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ အေရးၾကီးတာက အေတြးအေခၚနဲ႕ ခံယူခ်က္ပါပဲ။

အေတြးအေခၚႏွင့္ ခံယူခ်က္

ပထမဦးဆံုး သင့္ကိုယ္သင္ ျပန္ေမးလိုက္ပါ။ ျမန္မာျပည္ၾကီး စစ္ဖိနပ္ေအာက္မွာ က်ေရာက္ေနတဲ့ အတြက္ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးေတြ ေႏွာင့္ေႏွး ပ်က္စီးေနရတယ္ဆိုတာကို သင္ျမင္ပါသလား။ စစ္အာဏာရွင္စနစ္နဲ႕ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္ စနစ္ေတြကို ဆန္႕က်င္ေတာ္လွန္ရမယ္ဆိုတဲ့ ေခတ္သမိုင္းက သင့္ပုခံုးေပၚ တင္ေပးထားတဲ့ တာ၀န္တရပ္ကို သင္ ထမ္းေဆာင္လိုပါသလား။ ဒီတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ရမယ့္ ေတာ္လွန္ေရးသမား တေယာက္အေနနဲ႕ သင္ ခံယူလိုပါသလား။ ဒါမွမဟုတ္ရင္ ေတာ္လွန္ေရးကို အားေပးေထာက္ခံသူ တေယာက္အေနနဲ႕ သင္ခံယူလိုပါသလား။

သင့္မွာ ဒီခံယူခ်က္ ရွိေနျပီဆိုရင္ ေရြးခ်ယ္ရမယ့္ လမ္းစဥ္ေတြ ရွိလာပါျပီ။

လမ္းစဥ္

အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္နဲ႕ လူထုတိုက္ပြဲ လမ္းစဥ္ ႏွစ္ရပ္ရွိပါတယ္။ ဒီလမ္းစဥ္ႏွစ္ရပ္ကို ကိုင္စြဲရာမွာလဲ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ ကြဲျပားမွဳေလးေတြ ရွိပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရး လမ္းစဥ္ကို ကိုင္စြဲက်င့္သံုးမွဳကို လူအခ်ိဳ႕က ေတာခိုတာလို႕ ယူဆပါတယ္။ လက္ေတြ႕မွာ ေတာခိုတာ တခုတည္းကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာ တနည္းအားျဖင့္ လက္နက္ကိုင္ သူပုန္ထမွဳပါပဲ။ အာဏာရွင္စနစ္ရဲ႕ မတရားမွဳေတြဟာ ဥပေဒျဖစ္လာတဲ့အခါ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္မွဳဟာ သမိုင္းေပးတာ၀န္တရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မတရားတဲ့ အာဏာရွင္စနစ္ကို ပုန္ကန္တဲ့ သူပုန္ဆိုတာက ဒီလို ၾကီးက်ယ္ျမင့္ျမတ္တဲ့ သမိုင္းေပးတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ေနသူမ်ားပါပဲ။

သူပုန္ထျပီး အာဏာရွင္ကို ေတာ္လွန္တဲ့အခါ guerilla force လို႕ေခၚတဲ့ လက္နက္ကိုင္ အင္အားစု၊ auxiliary လို႕ေခၚတဲ့ ေထာက္ပံ့ေရးနဲ႕ အားေပးေထာက္ခံတဲ့ အင္အားစုနဲ႕ underground ဆိုတဲ့ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားမွဳ အင္အားစုေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္ အင္အားစုေတြက ေက်းလက္ေဒသနဲ႕ ျမိဳ႕ျပေဒသေတြမွာ အာဏာရွင္ လက္ကိုင္ဒုတ္ ေၾကးစားစစ္တပ္ေတြ၊ ေၾကးစား ရဲေတြ၊ ေၾကးစားအာဏာပိုင္ေတြနဲ႕ ထိပ္တိုက္ထိေတြ႕စစ္ဆင္ေရးျဖစ္ျဖစ္၊ အေျခခံေဒသ ကာကြယ္ေရးျဖစ္ျဖစ္၊ ေျပာက္က်ားစစ္ဆင္ေရးေတြကိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကပါတယ္။ auxiliary အင္အားစုေတြက ေက်းလက္၊ ျမိဳ႕ျပအမာခံေတြအေနနဲ႕ ရိကၡာ၊ ေဆး၀ါး၊ ေငြေၾကး၊ ခိုလွံဳရာေနရာ စတာေတြကို ပံ့ပိုးေပးၾကပါတယ္။ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားသူေတြက လူထုစည္းရံုးေရး၊ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရး၊ ခ်ိတ္ဆက္လွဳပ္ရွားေရး၊ အေျခခံေဒသေဖာ္ေဆာင္ေရးေတြကို ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ ၾကပါတယ္။

လူထုတိုက္ပြဲလမ္းစဥ္ကို ကိုင္စြဲျပီး အာဏာရွင္ကို ေတာ္လွန္တဲ့အခါ လွဳပ္ရွားအဖြဲ႕ငယ္မ်ား၊ စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္ေရးအဖြဲ႕ငယ္မ်ား၊ ေဒါက္တိုင္စည္းရံုးေရးႏွင့္ ျဖိဳခ်ေရး အဖြဲ႕ငယ္မ်ား၊ ရပ္ရြာ ကာကြယ္ေရး အဖြဲ႕ငယ္မ်ား၊ ႏိုင္ငံေရးအန္တုမွဳအဖြဲ႕ငယ္မ်ား လိုအပ္ပါတယ္။ လွဳပ္ရွားအဖြဲ႕ငယ္ေတြရဲ႕ တာ၀န္ေတြကေတာ့ ပိုစတာကပ္ျခင္း၊ စာရြက္စာတမ္း ျဖန္႕ေ၀ျခင္း၊ လူထုရဲ႕ တိုက္ပြဲေရခ်ိန္ကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာေရးကေန လူထုတိုက္ပြဲျဖစ္ေနခ်ိန္မွာ ျမိဳ႕အႏွံ႕၊ နယ္အႏွံ႕ အျမန္ဆံုး ပ်ံ႕ႏွံ႕ေရာက္ရွိေရး၊ လူထုတိုက္ပြဲကို ဦးေဆာင္စီမံခန္႕ခြဲေရး တာ၀န္ေတြအထိ က်ယ္ျပန္႔လွပါတယ္။ စည္းရံုးလွံဳေဆာ္ေရးအဖြဲ႕ငယ္ေတြကေတာ့ ရပ္ရြာလူထုထဲကို ထိုးေဖာက္စည္းရံုးျပီး လူထုနဲ႕ တသားတည္းရွိေနေရးအတြက္ ၾကိဳးပမ္းရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ရန္သူ႕ေဒါက္တိုင္ စည္းရံုးေရး၊ ျဖိဳခ်ေရး အဖြဲ႕ငယ္ေတြကေတာ့ ရန္သူ႕ေဒါက္တိုင္အဖြဲ႕ေတြကို စိမ့္၀င္ျပီးသပ္လွ်ိဳျဖိဳခြဲေရး၊ ရန္သူ႕လူမ်ားကို ျပည္သူ႕ဘက္ပါလာေစရန္ စည္းရံုးေရး၊ ရပ္ရြာတြင္းမွာ ရန္သူ႕ဘက္ေတာ္သားမ်ားကို အမာခံ၊ ႏွစ္ဖက္ခၽြန္၊ သာကူး စသျဖင့္ ခြဲျခားမွတ္တမ္းတင္ထားေရးကေန လူထုတိုက္ပြဲျဖစ္လာခ်ိန္မွာ ရန္သူ႕ေဒါက္တိုင္ အမာခံမ်ားကို လက္ဦးမွဳၾကိဳတင္ရယူျပီး ႏွိမ္နင္းေရး၊ ရန္သူ႕ေနရာမ်ားအား ၀င္ေရာက္စီးနင္းျခင္း တာ၀န္မ်ားကို ထမ္းေဆာင္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလမ္းစဥ္ေတြနဲ႕ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြထဲမွာ သင္ေရာက္ေနတဲ့ ေနရာေဒသ၊ သင့္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး ေရခ်ိန္၊ သင့္ရဲ႕ ပတ္၀န္းက်င္အေျခအေနအရ သင္ဘာေတြ လုပ္ႏိုင္သလဲ။ ဘယ္လိုအလုပ္ေတြက သင္နဲ႕ ကိုက္ညီသလဲ။

သင္ဘာလုပ္ႏိုင္သလဲ

သင္ဟာ ေက်ာင္းဆရာတေယာက္ျဖစ္ေနရင္ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသားမိဘေတြကို စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္လို႕ရတယ္။ သင္ဟာ ဆရာ၀န္တေယာက္ျဖစ္ေနရင္ ေက်းလက္၊ ျမိဳ႕ျပ အမာခံ အေနနဲ႕ ရိကၡာ၊ ေဆး၀ါး၊ ခိုလွံဳရာေနရာ ေထာက္ပံ့ကူညီလို႕ရတယ္။ သင္ဟာ ေခါင္းရြက္ဗ်တ္ထိုး ေစ်းသည္ျဖစ္ေနရင္ ေစ်းေရာင္းရင္း ႏိုင္ငံေရးသတင္း ျဖန္႕ျဖဴးလို႕ရတယ္။ သင္ဟာ ဆိုက္ကားဆရာ၊ တကၠစီဆရာ ျဖစ္ေနရင္ ခံယူခ်က္တူတဲ့ လူေတြကို အေျခအေနအရ စည္းရံုးလို႕ရတယ္။ ရန္သူ႕ဘက္ေတာ္သားေတြရဲ႕ ေျခလွမ္းကို ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာလို႕ရတယ္။ ရန္သူ႕သတင္းကို စုေဆာင္းလို႕ရတယ္။

သင္ဟာ အလုပ္သမားၾကီးဆိုရင္ အလုပ္သမား သမဂၢေတြ ဖြဲ႕ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းလို႕ရတယ္။ အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆြဲဆန္႕ အသက္၀င္ေစတဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ေတြကို ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႕ၾကာေအာင္၊ ပ်က္စီးခၽြတ္ယြင္းေအာင္ လုပ္လို႕ရတယ္။ သင္ဟာ လယ္သမားၾကီးဆိုရင္လဲ ေတာင္သူလယ္သမားသမဂၢေတြ ေပၚေပါက္ေရးအတြက္ ၾကိဳးပမ္းလို႕ရတယ္။ သင္ဟာ ေက်ာင္းသားတေယာက္ဆိုရင္ ေက်ာင္းသားေတြ အၾကားမွာ စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္လို႕ရတယ္။ သင္ဟာ ၀န္ထမ္း တေယာက္ျဖစ္ေနရင္ အာဏာရွင္အစိုးရရဲ႕ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္ေတြကို ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြနဲ႕ မီဒီယာေတြဆီ သတင္းပို႕ေပးလို႕ ရတယ္။ သင္ဟာ ျပည့္တန္ဆာတေယာက္ ျဖစ္ေနခဲ့ရင္လဲ သင့္ကို ဒီလိုဘ၀ကို ေရာက္ေအာင္ တြန္းပို႕လိုက္တဲ့ စစ္အာဏာရွင္ အသိုင္းအ၀ိုင္းနဲ႕ စစ္ကၽြန္ေတြဆီက သတင္းေတြ ေမးျမန္းစံုစမ္းလို႕ရတယ္။ တတ္ႏိုင္တဲ့နည္းနဲ႕ လက္စားေခ်လို႕ ရတယ္။ သင္ဟာ အလုပ္လက္မဲ့ လူငယ္တေယာက္ျဖစ္ေနရင္လဲ အလုပ္လက္မဲ့ ျပႆနာကို မေျဖရွင္းေပးတဲ့ အစိုးရကို ျမိဳ႕ျပေျပာက္က်ား နည္းလမ္းေတြနဲ႕ ဆန္႕က်င္တိုက္ခိုက္လို႕ရတယ္။

သင္ဟာ အာဏာရွင္ယႏၱရား ေဒါက္တိုင္ေတြထဲမွာ မလႊဲသာလို႕ ေရာက္ေနခဲ့ရင္လဲ အာဏာရွင္စနစ္ရဲ႕ လွ်ိဳ႕၀ွက္ခ်က္မ်ားကို လူအမ်ားသိလာေအာင္ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ျဖန္႕ျဖဴးျခင္း၊ ေဒါက္တိုင္အတြင္းမွ လူအမ်ားကို စည္းရံုးျခင္း၊ ျဖိဳခြဲျခင္းေတြ လုပ္ႏိုင္တယ္။ သင္ဟာ တပ္မေတာ္သားတေယာက္ ျဖစ္ေနရင္လဲ တပ္တြင္းယူဂ်ီလုပ္ငန္းမ်ား ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ တပ္မေတာ္သားမ်ား ျပည္သူလူထုဘက္က ရပ္တည္ လာေစရန္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း စတာေတြ လုပ္လို႕ရတယ္။ အာဏာရွင္ထိပ္ပိုင္း ေခါင္းေဆာင္ၾကီးေတြရဲ႕ အနီးမွာ ရွိခဲ့ရင္ အခြင့္သာတဲ့အခါ ေခ်မွဳန္းပစ္လို႕ရတယ္။

သင္ဟာ ႏိုင္ငံတကာမွာ ေရာက္ေနခဲ့ရင္ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရး၊ ဘ႑ာေငြစုေဆာင္းေရး၊ မီဒီယာႏွင့္ နည္းပညာမ်ားကို အသံုးျပဳျပီး စည္းရံုးလွံဳေဆာ္ေရးေတြ လုပ္လို႕ရတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ ေရာက္ေန သူေတြဟာ ျပည္တြင္းမွာ မဟုတ္လို႕ ဘာမွ မလုပ္ႏိုင္တာ မဟုတ္ဘူး။ လူတိုင္းကိုယ္စီ ေတာ္လွန္ေရးတာ၀န္ကို ယူႏိုင္ၾကရင္ ႏိုင္ငံတကာက ေတာ္လွန္ေရးေထာက္ခံသူ တေသာင္းဟာ ျပည္တြင္းေတာ္လွန္ေရးအင္အား တသိန္းကို ဖန္တီးႏိုင္လာပါလိမ့္မယ္။ ျပည္ပေရာက္ေနလို႕ ဘာမွ မလုပ္ႏိုင္တာ မဟုတ္ပါ။ မိဘ၊ ေဆြမ်ိဳး၊ မိတ္ေဆြ သူငယ္ခ်င္း၊ ကိုယ္နဲ႕ ခံယူခ်က္တူသူမ်ားကို ရွာေဖြျပီး သတင္းမ်ား ျဖန္႕ျဖဴးေပးျခင္း၊ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရး လွံဳ႕ေဆာ္စာမ်ား ေရးသားျဖန္႕ေ၀ျခင္း၊ ခံယူခ်က္တူသူမ်ားမွ တဆင့္ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွား အဖြဲ႕မ်ား ဖြဲ႕စည္းျခင္း စတာေတြကို ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရး ေထာက္ကူပစၥည္းမ်ား

စာရြက္စာတမ္းမ်ား ျဖန္႕ေ၀ေရး၊ ေလ့လာေရးတို႕အတြက္ ႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ကာလအတြင္းမွာ အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႕က်င္ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ လိုအပ္မယ့္ စာရြက္စာတမ္းေတြ၊ သတင္းဂ်ာနယ္ေတြ၊ ပိုစတာေတြ၊ ေခါင္းေဆာင္မိန္႕ခြန္း ေကာက္ႏုတ္ခ်က္ေတြ အမ်ားအျပား ရွိေနျပီျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြက ဒီလို ေထာက္ကူပစၥည္းေတြ လူထုလူတန္းစားအလႊာအသီးသီးမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေရာက္ရွိေရးကို နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ၾကိဳးပမ္းၾကမယ္ဆိုရင္ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ အေထာက္အကူ အလြန္ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အေရးၾကီးတဲ့ စာရြက္စာတမ္းေတြကို အသံဖိုင္အျဖစ္ အသံသြင္းျဖန္႕ျဖဴးျခင္း၊ မိမိႏွင့္ ဆက္စပ္ေသာ ေျမေအာက္အစုအဖြဲ႕မ်ားအတြင္း ေထာက္ကူပစၥည္းမ်ား အလြယ္တကူ အသံုးျပဳႏိုင္ေအာင္ စီစဥ္ေဆာင္ရြက္ျခင္း စတာေတြကို အခ်ိန္ယူျပီး ျပင္ဆင္ေဆာင္ရြက္ဖို႕ လိုပါတယ္။

အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ဒီလိုေထာက္ကူပစၥည္းေတြ သင့္မွာ မရွိရင္လဲ သင္လုပ္ႏိုင္တာေတြ အမ်ားၾကီး ရွိတယ္။ ေဆးေရာင္စံုနဲ႕ လွပေနတဲ့ ပိုစတာပံုေလး သင့္လက္ထဲမွာ မရွိေပမယ့္ ကတ္ထူျပားေဟာင္းတခုေပၚမွာ အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆန္႕က်င္ေတာ္လွန္ၾက ဆိုတဲ့ ေၾကြးေၾကာ္သံကို ေရးခ်ျပီး သင့္ေလ်ာ္ရာမွာ ကပ္လိုက္ရင္လဲ ဒါဟာ သင့္ရဲ႕ တိုက္ပြဲေခၚသံပဲ ျဖစ္တယ္။ မီးေသြးခဲတခဲနဲ႕ အုတ္နံရံမွာ ေရးခ်လိုက္တဲ့ အာဏာရွင္လက္ကိုင္ဒုတ္မ်ားကို ေခ်မွဳန္းၾက ဆိုတဲ့ ေၾကြးေၾကာ္သံဟာလဲ သင့္ရဲ႕ တိုက္ပြဲေခၚသံပဲျဖစ္တယ္။ သင့္ရဲ႕ လက္ထဲမွာ တိုက္ပြဲ၀င္အလံ တလက္ မရွိေနေပမယ့္ အာဏာရွင္အလံတလက္ကို ျဖဳတ္ခ်ႏိုင္ခဲ့ရင္လဲ သင္ဟာ ေတာ္လွန္ေရးတိုက္ပြဲ၀င္ေနတာပဲ ျဖစ္တယ္။ သင့္မွာ ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ပါတီ၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြ မရွိေပမယ့္လဲ သင္ဟာ အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႕က်င္ေရး အေရးေတာ္ပံုၾကီးရဲ႕ တပ္သားတေယာက္ပဲ ျဖစ္တယ္။

ေျပာက္က်ားေတာ္လွန္ေရး

ဗံုးေတြ၊ ေသနတ္ေတြနဲ႕ စစ္ေျမျပင္မွာ တိုက္ပြဲ၀င္မွ ေတာ္လွန္ေရးသမား ျဖစ္တာ မဟုတ္။ လူအမ်ားၾကားမွာ ေနထိုင္ရင္း ရန္သူကို ေျပာက္က်ားစစ္နဲ႕ အမွည့္ေျခြ ေျခြျခင္း၊ ရန္သူ႕ေဒါက္တိုင္မ်ား ေၾကာက္စိတ္နဲ႕ ဖရိုဖရဲျဖစ္ေအာင္ လုပ္ျခင္းေတြဟာလဲ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာက္က်ားေတာ္လွန္ေရးအတြက္ ဘယ္ေန႕ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို အင္အားအလံုးအရင္းနဲ႕ ျပန္စမလဲ၊ ဘယ္ေတာ့ လူထုတိုက္ပြဲ ျဖစ္လာမလဲ ဆိုတာ ေမးစရာ မလိုသလုိ၊ ဘာနဲ႕ တိုက္ပြဲ၀င္မွာလဲဆိုတာလဲ သိပ္ေတြးစရာ မလိုအပ္ပါ။

အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါကို အခြင့္ေကာင္းယူျပီး တိုက္ပြဲပရိယာယ္ ရွိဖို႕သာ လိုအပ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သဘာ၀တရားက ေပးထားတဲ့ သက္ရွိ၊ သက္မဲ့ လက္နက္ေတြ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ ဘိုးဘြားတို႕ ေပးခဲ့တဲ့ ဘိုးဘြားအေမြ တုတ္၊ ဓားေတြ၊ ကိုယ္ခံပညာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ေသနတ္နဲ႕ ရန္သူကို ဘယ္လို ရင္ဆိုင္မလဲလို႕ ေမးတတ္ၾကပါတယ္။ ရန္သူအမ်ားၾကီးကို ထိပ္တိုက္ေတြ႕ရန္ ဆိုလိုျခင္း မဟုတ္ပါ။ ေျပာက္က်ားေတာ္လွန္ေရးမွာ လက္ဦးမွဳရယူႏိုင္ျခင္းကသာ အဓိကက်ပါတယ္။ ရန္သူ႕ေဒါက္တိုင္တိုင္းမွာ ေသနတ္ရွိတာ မဟုတ္ပါ။ အခြင့္အေရးရရင္ လက္မေႏွးဖို႕က အေရးၾကီးဆံုးပါပဲ။

နိဂံုး

အခုဆိုရင္ စစ္ဖိနပ္ေအာက္မွာ ျပားျပား၀ပ္ခဲ့ရတဲ့ ရဟန္းရွင္လူ ျပည္သူအမ်ားတို႕ဟာ စစ္အုပ္စုၾကိဳးကိုင္ထားတဲ့ ေရြးေကာက္ခံ အာဏာရွင္စနစ္ရဲ႕ စစ္ကၽြန္ဘ၀မွာ လူလံုးမလွပဲ ဘ၀ဆံုးရေတာ့မယ့္ အေျခအေနကို ေရာက္ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးကေန လြတ္ေျမာက္ဖို႕ အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႕က်င္ေရး ျပည္သူ႕အေရးေတာ္ပံုၾကီးရဲ႕ အေရးေတာ္ပံုတပ္သား၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို ေခတ္စနစ္ရဲ႕ အေျခအေနက ေတာင္းဆိုေနျပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအေရးေတာ္ပံုၾကီးက သင့္ကို ၾကိဳဆိုေနပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားတေယာက္ျဖစ္ဖို႕အတြက္ ပညာအရည္အခ်င္း၊ ဥစၥာပစၥည္း ပိုင္ဆိုင္မွဳ၊ ေနာက္ခံ ေတာ္လွန္ေရး အေတြ႕အၾကံဳ၊ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္း အဖြဲ႕၀င္ျဖစ္ျခင္း၊ မျဖစ္ျခင္း၊ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ေရး ရင္းႏွီးခင္မင္မွဳ၊ မိဘေဆြမ်ိဳးအဆက္အသြယ္ စတာေတြ ဘာမွ မလိုပါဘူး။ သင့္ရင္ထဲမွာ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚနဲ႕ ခံယူခ်က္ ရွိေနျပီဆိုရင္ သင္ဟာ အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႕က်င္ေတာ္လွန္ေရး အေရးေတာ္ပံုၾကီးရဲ႕ အေရးေတာ္ပံုတပ္သား၊ ေတာ္လွန္ေရးသမားပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ကၽြႏ္ုပ္တို႕အားလံုး စုစည္း၍
အာဏာရွင္ကို ေတာ္လွန္ၾကစို႕။
မွန္ကန္ေသာ အေတြးအေခၚျဖင့္
ေတာ္လွန္ေရးသမားဘ၀ကို
ခံယူၾကစို႕။
လူထုတိုက္ပြဲႏွင့္
လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး
လမ္းစဥ္မ်ားကို ကိုင္စြဲ၍
အမိျမန္မာျပည္ရဲ႕
အနာဂတ္ ေရႊတေခတ္ကို
ေတာ္လွန္ေရးသမား
ေသြးစက္မ်ားျဖင့္
တည္ေဆာက္ၾကပါစို႕။

ခင္မမမ်ိဳး (၄၊ ၁၁၊ ၂၀၁၀)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ဆူးထြင္းအပ္

တခါတရံမွာ လူတဦးတေယာက္ကို အျခားလူတေယာက္က တမင္တကာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အမွဳမဲ့ အမွတ္မဲ့ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေစတနာနဲ႕ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ျပဳမူဆက္ဆံေျပာဆိုမွဳေလးေတြဟာ တဘက္သားရဲ႕ ရင္ထဲမွာ ဆူးစူးသလို ဒဏ္ရာအနာတရေလးေတြ ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ လူၾကီးမိဘ၊ ဆရာသမားေတြရဲ႕ ပဲ့ျပင္ဆံုးမမွဳေတြကို ကေလးငယ္ေတြက မတရားဘူးလို႕ လက္ခံ သြားမိတဲ့အခါ ဒီကေလးငယ္ေတြရဲ႕ ႏုနယ္တဲ့ ႏွလံုးသားေတြမွာ ဆူးေလးေတြ စိုက္၀င္သြားတတ္ၾကပါတယ္။ ပဲ့ျပင္ဆံုးမမွဳဆိုတာမွာ ေစတနာႏွင့္ အက်ိဳးကို ေမွ်ာ္ျပီး ဆံုးမၾကတာ မ်ားေပမယ့္ တခါတရံမွာ ေဒါသအေလ်ာက္ လက္လြန္ေျခလြန္ ျဖစ္သြားတတ္တာေတြ ရွိပါတယ္။



္
ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ လူတေယာက္ဟာ ထိခိုက္နာက်င္ ခံစားရျပီဆိုရင္ မတရားမွဳ (injustice) ရဲ႕ အရိပ္အေငြ႕ေလးေတြက သူ႕အာရံုကို လႊမ္းမိုးလာတတ္ပါတယ္။ အဲဒါကို injustice gap လို႕ ပညာရွင္မ်ားက သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီ injustice gap က ၾကီးထြားရင္ ခြင့္လႊတ္ႏိုင္ဖို႕ ပိုျပီးခက္ခဲပါတယ္။ ဒီထက္ပိုဆိုးတာက negative emotions ေတြ ထြက္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။ ခံျပင္းစိတ္၊ လက္စားေခ်လိုစိတ္၊ အရြဲ႕ တိုက္လိုစိတ္ စတာေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ အနည္းဆံုးေတာ့ တိုက္ဆိုင္မွဳေတြ ရွိလာတဲ့အခါ စိုက္၀င္ေနတဲ့ ဆူးေလးေၾကာင့္ တႏုံ႕ႏံု႕ ခံစားရတတ္ပါတယ္။

ပဲ့ျပင္ဆံုးမမွဳမွာ ဆံုးမသူရဲ႕ ေစတနာကို နားလည္ခဲ့ရင္ injustice gap ေသးငယ္ေပမယ့္၊ ေစတနာကို နားမလည္ခဲ့ရင္ (သို႕မဟုတ္) ဆံုးမသူ ကိုယ္တိုင္က ေဒါသအေလ်ာက္ လုပ္ခဲ့တာဆိုရင္ injustice gap က ၾကီးထြားတတ္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ အေသးအဖြဲေလးေတြလို ထင္ရတတ္ေပမယ့္ လူတေယာက္ရဲ႕ အနာဂတ္ မိသားစုဘ၀ ပံုေဖာ္မွဳ၊ ပတ္၀န္းက်င္အသိုင္းအ၀ိုင္းႏွင့္ ဆက္ဆံေရး စတာေတြေပၚမွာ သက္ေရာက္မွဳေတြ ရွိလာတတ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ မိဘ၊ ဆရာ၊ လူၾကီးသူမေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဆူးေလးေတြ ကိုယ့္ရင္ထဲမွာ ရွိေနတဲ့အခါ ဆူးထြင္းအပ္ေလးေတြနဲ႕ ဖယ္ရွားပစ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ injustice gap နည္းတဲ့ ဆူးေလးေတြကို ခြင့္လႊတ္ျခင္း (forgiveness) နဲ႕ ဖယ္ရွားပစ္ျပီး၊ injustice gap မ်ားတဲ့ ဆူးေလးေတြကိုေတာ့ သက္ဆိုင္သူေတြနဲ႕ ျပန္လွန္ေဆြးေႏြးမွဳကေန တဆင့္ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္မွာ သူ႕ေနရာမွ ၀င္ေရာက္ေနရာယူၾကည့္ျပီး နားလည္ေပးရန္ ၾကိဳးစားျခင္း (attempt to understand) နဲ႕ ဖယ္ရွားပစ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္သူေတြ မရွိေတာ့တဲ့ အခ်ိန္မွာ ဆိုရင္ေတာ့ ခြင့္လႊတ္ျခင္းနဲ႕ ေမ့ေပ်ာက္ရန္ ၾကိဳးစားျခင္း စတဲ့ ဆူးထြင္းအပ္ေလးကို အသံုးျပဳဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ကၽြန္မဘ၀မွာလဲ ဆူးေလးေတြ အမ်ားအျပား စိုက္၀င္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဆူးေလးေတြက်ေတာ့ injustice gap က နည္းပါတယ္။ ေစတနာကို နားလည္ခံစားမိတာေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္ကို ထိခိုက္နာက်င္မွဳ ျဖစ္ေစတဲ့ ရိုက္ႏွက္ဆံုးမမွဳေတြကိုေတာင္ ေက်းဇူးတရားလို႕ပဲ ျပန္လွန္ နားလည္ရင္း ခြင့္လႊတ္ျခင္းဆိုတဲ့ ဆူးထြင္းအပ္နဲ႕ အလြယ္တကူ ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အသက္ ကိုးႏွစ္အရြယ္မွာ ဆူးခဲ့ဖူးတဲ့ ဆူးေလးတေခ်ာင္းကိုေတာ့ ကိုယ္တိုင္ အတတ္လဲသင္၊ ပဲ့ျပင္ဆံုးမသူ ေနရာကို ေရာက္ေနတဲ့ အသက္ႏွစ္ဆယ့္တႏွစ္ အရြယ္အထိ မဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။

အျဖစ္က ဒီလိုပါ။
ကၽြန္မ ေလးတန္းေရာက္တဲ့ႏွစ္မွာ ရွစ္ေလးလံုး အေရးေတာ္ပံုၾကီး ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားတာေၾကာင့္ ကၽြန္မ အေမက ဆရာမတေယာက္ဆီမွာ က်ဴရွင္ အပ္ထားပါတယ္။ ဆရာမကလဲ ေက်ာင္းက ဆရာမပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မက ဆရာမရဲ႕ အခန္းက မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ေက်ာင္းပိတ္ခ်ိန္မွာ စာလုပ္ျဖစ္ေအာင္ ဆိုျပီး ေမေမက ဆရာမဆီ က်ဴရွင္ထားခဲ့တာပါ။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလမွာ ေက်ာင္းေတြ ပိတ္ထားတာဆိုေတာ့ အဖိုးရဲ႕ စာဖတ္ခန္းၾကီးကို ကၽြန္မက အပိုင္စီးထားခ်ိန္ပါ။ အရွင္ဇနကာဘိ၀ံသရဲ႕ အနာဂတ္သာသာနာေရး၊ ဆရာသိန္းေဖျမင့္ရဲ႕ အေရွ႕ဘက္က ေန၀န္းထြက္သည့္ပမာ၊ ဂ်ာနယ္ေက်ာ္ မမေလးရဲ႕ သူမ၊ ဆရာျမသန္းတင့္ ဘာသာျပန္တဲ့ စစ္နဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ဦးကုလားရဲ႕ ျမန္မာရာဇ၀င္ၾကီး၊ ဆရာေမာင္ထင္ရဲ႕ ငဘ စတဲ့ စာအုပ္ေတြနဲ႕ အေမ့ကိုယ္ပိုင္ေဆးခန္း အနီးက သပိတ္စခန္းက ျဖန္႕ေ၀တဲ့ စာေစာင္ေတြကို ဖတ္ရင္း စာေပစည္းစိမ္ကို ခံစားေနတဲ့ အခ်ိန္ပါ။

မေတာက္တေခါက္ လူမမယ္ေလးေပမယ့္ ဆရာမ သင္ေပးေနတဲ့ ေလးတန္း သမိုင္းသင္ရိုးထဲက စာေတြကေတာ့ အလြန္ကို ပ်င္းစရာေကာင္းသလို ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ သံုးတန္းမွာ သီေပါမင္း ပါေတာ္မူတဲ့ အေၾကာင္းအထိ သင္ခဲ့ျပီးေလေတာ့ ေလးတန္းသမိုင္းမွာ ကိုလိုနီ နယ္ခ်ဲ႕ ေခတ္အေၾကာင္းေတြ ပါလာပါေတာ့တယ္။ သင္ရိုးထဲမွာ ဘယ္လိုေရးထားသလဲဆိုတာေတာ့ ကၽြန္မ မမွတ္မိေတာ့ပါ။ ဒါေပမယ့္ ဆရာမက နယ္ခ်ဲ႕ ကိုလိုနီဆိုျပီး မွတ္စုေပးပါတယ္။ ကၽြန္မကလဲ ကိုလိုနီ နယ္ခ်ဲ႕ ျဖစ္သင့္တယ္လို႕ ေျပာရင္း ဆရာမနဲ႕ ျငင္းသလို ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ ဘယ္က ဘယ္လို ေခါင္းထဲ ေရာက္ေနခဲ့မွန္း မသိတဲ့ နီရိုကိုလိုနီ၀ါဒ၊ စီးပြားေရးကိုလိုနီ၀ါဒေတြကို အေၾကာင္းျပျပီး နယ္ခ်ဲ႕တယ္ဆိုတာက ကိုလိုနီကၽြန္ျပဳျခင္းရဲ႕ အမ်ိဳးအစားတခုပဲ ျဖစ္လို႕ နယ္ခ်ဲ႕ကို ေနာက္က ထည့္သင့္တယ္ဆိုျပီး ကပ္သီးကပ္သတ္နဲ႕ကို ျငင္းခဲ့တာပါ။

ဒီအျဖစ္အပ်က္ကိုေတာ့ ကၽြန္မ လံုး၀ မေမ့ႏိုင္ေတာ့ပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ေနာက္ေန႕မွာ ကၽြန္မ အၾကီးအက်ယ္ အရိုက္ခံရလို႕ပါပဲ။ ပထမတရက္မွာ ကၽြန္မနဲ႕ ဆရာမ ျငင္းၾကတုန္းက က်ဴရွင္ဆင္းခ်ိန္ ျဖစ္သြားလို႕ ဘာမွ ဆက္မေျပာျဖစ္ေတာ့ပါ။ ဒုတိယေန႕ေရာက္ေတာ့ ျပႆနာက စပါျပီ။ ဆရာမက တေန႕စာတေန႕ က်က္ခိုင္းျပီး အလြတ္ျပန္ေရးခိုင္းတတ္ပါတယ္။ တခါတေလက်ေတာ့လဲ တေယာက္က စာစဆိုျပီး၊ ဆရာမ ရပ္ခိုင္းတဲ့ ေနရာမွာ ရပ္လိုက္ရပါတယ္။ ေနာက္တေယာက္က ေရွ႕မွာ ရပ္ထားတဲ့ ေနရာကေန ၏သည္မေရြး ဆက္ဆိုရပါတယ္။ စာကို ေသခ်ာ မက်က္လာသူေတြအတြက္ကေတာ့ ဆရာမရဲ႕ ၾကက္ေမြး ၾကိမ္လံုးနဲ႕ ေတြ႕ၾကေတာ့တာပါပဲ။

အဲဒီေန႕ကေတာ့ ဆရာမက အလြတ္ေရးခိုင္းပါတယ္။ ျပီးေတာ့ သခ်ၤာတြက္ခိုင္းထားရင္းနဲ႕ စာစစ္ပါတယ္။ စာစစ္ေနရင္းနဲ႕ ဆရာမက ကၽြန္မကို အတန္းေရွ႕ေခၚထုတ္ပါေတာ့တယ္။ ကိုလိုနီ နယ္ခ်ဲ႕လို႕ ေရးထားတဲ့ ျပႆနာပါပဲ။ မင္နီေတြနဲ႕ ၀ိုင္းလိုက္ေတာ့ အမွားက အမ်ားၾကီးလို ျဖစ္သြားပါတယ္။ တခ်ိဳ႕အမွားေတြက်ေတာ့လဲ ၏နဲ႕သည္ လြဲတဲ့ အမွားေတြပါ။ ျမန္မာျပည္က ဆရာမေတြဟာ ဘာေၾကာင့္ ၏ နဲ႕သည္ လြဲတာကို အျပစ္ရွာတတ္ၾကသလဲ ဆိုတာ ကၽြန္မ ေသခ်ာမသိပါ။ ဒါေပမယ့္ ၏ နဲ႕သည္ ျပႆနာေၾကာင့္ ကၽြန္မ လက္၀ါးေပၚမွာ က်ခဲ့တဲ့ ၾကိမ္ခ်က္ေတြကေတာ့ ေတာ္ေတာ္မ်ားခဲ့ပါတယ္။

ဆရာမက အတန္းေရွ႕ေခၚထုတ္ေတာ့ ကၽြန္မ ေအးေအးေဆးေဆးပဲ ထြက္သြားလိုက္ပါတယ္။ မင္နီေတြ အမ်ားၾကီးေတြ႕ေပမယ့္ ကၽြန္မစိတ္ထဲမွာ လံုး၀ ေၾကာက္လန္႕စိတ္ မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဆရာမက အမွားေတြကို ေရတြက္ျပီး ကၽြန္မ လက္ကို သားေရကြင္း စြတ္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့မွ သားေရကြင္းကို အမွားအေရအတြက္အလိုက္ ဆြဲဆန္႕လိုက္ ျပန္လႊတ္လိုက္ လုပ္တာပါ။ ေတာ္ေတာ္ၾကံၾကံဖန္ဖန္ႏိုင္တဲ့ အျပစ္ေပးနည္းပါ။ အရမ္း ၾကီးနာတာ မဟုတ္ေပမယ့္ ခပ္စပ္စပ္ေလးေတာ့ ထိပါတယ္။ အျပစ္ရွိလားလို႕ ေမးျပီး ျပစ္ဒဏ္ေပးတာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ ကၽြန္မကလဲ ေအးေအးေဆးေဆးပဲ အျပစ္ခံလိုက္ပါတယ္။ စိတ္ထဲမွာေတာ့ ကိုယ့္အျပစ္ မဟုတ္ဘူးလို႕ ေတြးထားလိုက္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ဆရာမက ဒီေလာက္နဲ႕ မရပ္ပါဘူး။ ေနာက္ကို မမွားေစနဲ႕လို႕ ေျပာျပီး သခ်ၤာတြက္ျပီးရင္ နယ္ခ်ဲ႕ကိုလိုနီ ဆိုတဲ့ စာလံုးကို အေခါက္ ငါးဆယ္ ေရးျပီးမွ စာအုပ္ထပ္ရမယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ အဲဒီမွာတင္ ကၽြန္မရဲ႕ မဟုတ္မခံ၊ စေန ဇာတိက ျပလာပါေတာ့တယ္။ သခ်ၤာတြက္ခိုင္းထားျပီး ဆရာမက စာဆက္စစ္ေနပါတယ္။ ကၽြန္မကလဲ သခ်ၤာမတြက္ပဲ ငုတ္တုပ္ ထိုင္ေနလိုက္ပါတယ္။ တတိယခံုတန္းမွာ ထိုင္ေနတာမို႕ ဆရာမကပဲ မေတြ႕တာလား၊ ေတြ႕ရက္နဲ႕ မသိခ်င္ေယာင္ ေဆာင္ေနလိုက္တာလား ဆိုတာကိုေတာ့ ကၽြန္မ မသိပါ။ စာအုပ္ေတြ လာထပ္လို႕ ဆိုလိုက္ခ်ိန္မွာ ကၽြန္မ ရင္ထဲ ဒိန္းကနဲ ျဖစ္သြားတာေတာ့ အမွန္ပါပဲ။

စာအုပ္လာမထပ္ပဲ ေခါင္းငံု႕ထိုင္ေနတာေၾကာင့္ ဆရာမက ကၽြန္မ နာမည္ကို ေခၚပါတယ္။ ကၽြန္မလဲ တြက္လက္စ အပိုင္းကိန္း ပုစာၦေလးေတြကို ၾကည့္ရင္း ဆက္ထိုင္ေနလိုက္ပါတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ဆရာမက မျပီးေသးဘူးလား၊ ဘယ္နားေရာက္ျပီလဲ ဆိုျပီး ကၽြန္မ အနီးကို ေရာက္လာပါတယ္။ စာအုပ္ကို ျမင္တဲ့ အခ်ိန္မွာေတာ့ သခ်ၤာတြက္ရင္ အရမ္းျမန္တဲ့ ကၽြန္မအေၾကာင္းကို သိေနတဲ့ ဆရာမတေယာက္အေနနဲ႕ ကၽြန္မ ဘာလုပ္ေနတယ္ဆိုတာ ရိပ္မိသြားေလာက္ပါျပီ။ လာစမ္း၊ ေရွ႕ထြက္ခဲ့စမ္းလို႕ ဆိုတာနဲ႕ အေျခအေနကို ကၽြန္မလဲ ရိပ္မိသြားခဲ့ပါျပီ။ ဆရာမရဲ႕ ၾကိမ္ခ်က္ေတြက အေတာ္ပဲ ျပင္းထန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကၽြန္မ ရင္ထဲကိုလဲ ဆူးတေခ်ာင္းက အရွိန္နဲ႕ စူး၀င္သြားခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို ဆူးေလးေတြဟာ ဘ၀အနာဂတ္ကို သက္ေရာက္ေစတယ္ဆိုတာ သိလာတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ဆူးေလးေတြကို ႏွဳတ္ဖို႕ ကၽြန္မ ၾကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အသက္ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ အခ်ိန္အထိ ႏွဳတ္လို႕ မရခဲ့ပါဘူး။ ဒီလိုနဲ႕ ႏိုင္ငံျခား မထြက္ခင္ တေန႕မွာေတာ့ ေမြးဖြားရာ ဇာတိျမိဳ႕ေလးဆီ ေခတၱျပန္ရင္း ဆရာမကိုလဲ သြားႏွဳတ္ဆက္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဆရာမနဲ႕ စကားေျပာရင္း ဒီအျဖစ္အပ်က္ေလးကို အစေဖာ္ျပီး ျပန္ေျပာျပျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ထူးျခားစြာပဲ ဆရာမကလဲ ဒီအျဖစ္အပ်က္ကို မွတ္မိေနခဲ့ပါတယ္။ သမီးငါးတန္းတုန္းက လက္ကိုင္ပု၀ါ အျဖဴေလး တထည္ တီခ်ာလက္ေဆာင္ေပးဖူးတာ မွတ္မိလားလို႕ ျပန္ေမးပါတယ္။ ဒီတုန္းက ေက်ာင္းအ၀င္ဂိတ္မွာ အလည့္က် ဂိတ္ေစာင့္ေနတဲ့ ဆရာမနဲ႕ ဆံုခဲ့တာပါ။ ဘာအတြက္မွန္း မသိေပမယ့္ ေလးတန္းမွာ ဆုရလို႕ ဆုထပ္ခ်တာလို႕ပဲ ထင္ခဲ့မိပါတယ္။

ဆရာမကေတာ့ တီခ်ာ့ဘက္က လြန္သြားတယ္ ဆိုတာ ရိုက္မိျပီးကတည္းက သိတယ္လို႕ ဆိုလာခဲ့ပါတယ္။ ကိုလိုနီ နယ္ခ်ဲ႕၊ နယ္ခ်ဲ႕ကိုလိုနီ စကားလံုး ေ၀ါဟာရေတြရဲ႕ အမွန္တရား ဆိုတာေတြထက္ ကၽြန္မဘက္က ကလန္ကဆန္ လုပ္လာခ်ိန္မွာ ဘာေၾကာင့္ လုပ္သလဲ ဆိုတာကို မစူးစမ္းပဲ အလ်င္စလို ရိုက္လိုက္မိတာက ဆရာ့အာဏာစက္ ျပသလို ျဖစ္သြားတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ လက္ကိုင္ပု၀ါျဖဴေလး ေပးဖို႕ကို ေလးတန္းဆုရတဲ့ သူေတြ ေၾကျငာတဲ့ အထိ ေစာင့္ေနခဲ့တာလို႕ ဆိုပါတယ္။ ကၽြန္မကေတာ့ အဓိပၸာယ္ မေဖာ္တတ္ပဲ ရင္ထဲမွာ ဆူးသြားတဲ့ ဆူးတေခ်ာင္းကို ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္ သိမ္းထားျဖစ္ခဲ့တာပါ။

ဆရာမက အဲဒီလို ေျပာလိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာ ေ၀ါဟာရျပႆနာေတြနဲ႕ အျငင္းပြားမွဳေတြက ကၽြန္မအတြက္ အဓိက မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ ကၽြန္မကို ရုပ္ပိုင္းအရ၊ စိတ္ပိုင္းအရ ထိခိုက္နာက်င္ေစမွဳ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ ဒါနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ တာ၀န္ရွိသူက ဒီလိုျဖစ္ေစခဲ့မွဳကို သူ႕အမွားလို႕ သိျမင္ခဲ့တယ္။ အမွားအတြက္ ေတာင္းပန္မွဳကို သေကၤတ တစံုတရာနဲ႕ ျပသခဲ့တယ္။ တဘက္နဲ႕ တဘက္ ရန္သူလို႕ မသတ္မွတ္ၾကတဲ့ အေျခအေန တခုမွာ၊ အထူးသျဖင့္ တဘက္နဲ႕တဘက္ ရန္လိုမွဳေတြ၊ လက္စားေခ်မွဳေတြ၊ အာဃာတ တရားေတြ မပါတဲ့ မိဘနဲ႕သားသမီး၊ ညီရင္းအစ္ကို ေမာင္ႏွမ၊ ဆရာနဲ႕ တပည့္တို႕အၾကားမွာ ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးဟာ ဆူးေလးေတြကို ဆူးထြင္းအပ္နဲ႕ ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္ခ်ိန္ေလးေတြပါပဲ။

ဆရာမနဲ႕ မဆံုေတြ႕ခင္တုန္းက ဒီအျဖစ္အပ်က္ေလးကို ျပန္သတိရမိရင္ စိတ္ထဲမွာ တႏံု႕ႏံု႕နဲ႕ sense of injustice က ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သခ်ၤာ အပိုင္းဂဏန္းေလးေတြကို ျမင္ရတဲ့ အခ်ိန္ေလးေတြမွာပါ။ ဆရာမနဲ႕ ဆံုျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာက်ေတာ့ တိုက္ဆိုင္မွဳ ရွိလာတဲ့အခါ ဆရာမနဲ႕အတူ ငယ္စဥ္တုန္းက အျဖစ္အပ်က္ေလးကို ျပန္သတိရမိတတ္ေပမယ့္ ဒီလို မခံစားရေတာ့ပါဘူး။ ကၽြန္မတို႕ၾကားမွာ ရွိခဲ့တဲ့ injustice gap က ေပ်ာက္ကြယ္သြားခဲ့ပါတယ္။

တကယ္တမ္းက်ေတာ့ လူ႕ဘ၀ ခရီးဟာ တိုတိုေလးပါ။ မိဘဆရာဆိုတာကလဲ လူတေယာက္ရဲ႕ ဘ၀မွာ ဘ၀ခရီးသြားရင္း ေခတၱခဏ အရိပ္၀င္ခိုခဲ့ရတဲ့ ရင္ခြင္ေတြပါ။ မိသားစုဆက္ဆံေရး၊ ဆရာတပည့္ ဆက္ဆံေရးေတြမွာ အမုန္းတရားေတြ၊ နာက်ည္းခ်က္ေတြ၊ အာဃာတ တရားေတြ ေရရွည္မရွိသင့္ ပါဘူး။ မေတာ္တဆ ဆူးေလးေတြ စိုက္၀င္သြားခဲ့ရင္လဲ ဆူးထြင္းအပ္ေလးေတြ အသံုးျပဳျပီး ဆူးေလးေတြကို ဖယ္ပစ္လိုက္ႏိုင္ရင္ ဘ၀ရဲ႕ စိတ္ေအးခ်မ္းမွဳ တစံုတရာကိုလဲ ရရွိလာမွာ မလြဲဧကန္ပါပဲ။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၊ ၁၁၊ ၂၀၁၀)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေမြးေန႕သ၀ဏ္လႊာ

မတရားမွဳသည္ ဥပေဒျဖစ္လာေသာအခါ
ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ျခင္းသည္ တာ၀န္တရပ္ျဖစ္လာသည္။


ရွစ္ေလးလံုး ျပည္သူ႕အေရးေတာ္ပံုၾကီးမွ ေမြးဖြားေပးခဲ့ေသာ ေက်ာင္းသားတပ္မေတာ္ၾကီးတြင္ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၾကေသာ၊ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ေနေသာ ရဲေဘာ္အေပါင္းတို႕အား ေလးစားစြာျဖင့္ ဂုဏ္ျပဳအပ္ပါသည္။

၂၂ ႏွစ္တာ လက္ဆင့္ကမ္း သယ္ေဆာင္ခဲ့ေသာ တပ္ဦးအလံေတာ္အား ေအာင္လံေတာ္အျဖစ္ လႊင့္ခ်ီႏိုင္ပါေစေၾကာင္း ေက်ာင္းသားတပ္မေတာ္၏ ေမြးေန႕အခ်ိန္အခါသမယတြင္ ဆုမြန္ေကာင္းေတာင္းအပ္ပါသည္။



ခင္မမမ်ိဳး (ႏို၀င္ဘာ၊ ၂၀၁၀)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ယုန္ ပံုျပင္

တခါတုန္းက ေတာအုပ္ေလးတခုမွာ ယုန္ အသိုင္းအ၀ိုင္းေလး တခုရွိတယ္။ သူတို႕တေတြက ေအးေအးခ်မ္းခ်မ္းေလး ေနျပီး ေတာအုပ္ထဲက တျခားေတာေကာင္ေတြနဲ႕လဲ မေရာပဲ သီးျခားေလးေနေလ့ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေတာအုပ္ထဲမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတာေတြကို လံုး၀ မ်က္ေခ်ျပတ္ေနတာေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဟိုးနား၊ ဒီနားေတာလည္သြားရင္း ၾကားလာရတဲ့ သတင္းေတြကို ယုန္ေလးေတြ အခ်င္းခ်င္း ျပန္မွ်ေ၀တတ္ၾကတယ္။ ယုန္ေလးေတြ ေျပာေနတာကို နားေထာင္ျပီး၊ ယုန္ ဖိုးဖိုး၊ ဖြားဖြားၾကီးေတြက အကဲျဖတ္ သံုးသပ္ခ်က္ေတြ ေပးတတ္ၾကတယ္။ ယုန္ေလးေတြကလဲ ပညာရွိ ဖိုးဖိုး၊ ဖြားဖြားၾကီးေတြရဲ႕ စကားလံုးေတြကို တေလးတစားနဲ႕ နားေထာင္တတ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ယုန္ေလးတေကာင္ကေတာ့ ဒီလို မဟုတ္ဘူး။ ဖိုးဖိုးတို႕ ေတြးတာေတြက တကယ့္လက္ေတြ႕နဲ႕ ကိုက္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႕ အျမဲသံသယ ရွိေနတတ္တယ္။ ပညာရွိမ်ား ေတြးၾကည့္ရင္၊ ေျပးၾကည့္တာထက္ မွန္တယ္ ဆိုတာကို ယုန္ေလးက လံုး၀ လက္မခံဘူး။ ေျပးၾကည့္မွ တကယ္သိမွာေပါ့လို႕ အျမဲေတြးေနတတ္တယ္။


ဒီလိုနဲ႕ တေန႕ေတာ့ ယုန္အသိုင္းအ၀ိုင္းေလးကို စြန္႕ခြာျပီး ေတာနက္ၾကီးထဲကို ယုန္ကေလး ထြက္လာခဲ့တယ္။ ေတာနက္ထဲ ေရာက္ျပီး မၾကာခင္မွာပဲ တေနရာမွာ ေတာေကာင္ေတြ စုေ၀းေနတာေတြ႕လို႕ အေျပးအလႊားသြားၾကည့္လိုက္တယ္။ ေတာေကာင္ေလးေတြက ၾကမ္းပိုးေလး တေကာင္ကို လိပ္ပါဆိုျပီး တေကာင္က အဆိုတင္သြင္းလိုက္၊ တေကာင္က ေထာက္ခံလိုက္နဲ႕ လုပ္ေနၾကတယ္။ ဒါနဲ႕ ယုန္ကေလးလဲ မေနႏိုင္ပဲ သူတို႕ထင္ေနၾကတဲ့ လိပ္ကေလးဟာ ၾကမ္းပိုးေလး ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာလိုက္မိတယ္။ မၾကာပါဘူး။ သူတို႕ကို ၀င္ေႏွာင့္ယွက္တယ္ဆိုျပီး ေတာေကာင္ေတြက သြားျဖီးျပီး ၀ိုင္းလိုက္ၾကလို႕ ယုန္ကေလးခမ်ာ သုတ္ေခ်တင္ရပါေလေရာ။

ေျပးရင္းလႊားရင္းနဲ႕ သစ္ပင္တပင္ကို ေတြ႕တာနဲ႕ အေမာေျပဆိုျပီး သစ္ပင္ၾကီးရဲ႕ အရိပ္မွာ ၀င္ခုိလိုက္ရတယ္။ မၾကာပါဘူး။ သစ္ပင္ေပၚက ေတာေၾကာတေကာင္က ခုန္ဆင္းလာပါေလေရာ။ ဒီသစ္ပင္က သူပိုင္တဲ့ သစ္ပင္မို႕ သစ္ပင္နားကို မကပ္နဲ႕လို႕ ယုန္ကေလးကို ေျပာတယ္။ ယုန္ကေလးက ေမာလြန္းလို႕ ခဏနားပါရေစဆိုေတာ့ သူ႕ကို ေရႊက်ားၾကီးလို႕ ေခၚရင္ ေနခြင့္ေပးမယ္ ဆိုပဲ။ ေတာေၾကာင္ၾကီးကို ျမင္ရက္နဲ႕ ေရႊက်ားၾကီးလို႕ ေခၚဖို႕ ဆိုတာကလဲ မလြယ္တာမို႕ ယုန္ကေလးလဲ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္နဲ႕ သစ္ပင္ေအာက္က ထြက္လာခဲ့ေတာ့တယ္။

ဒီလိုနဲ႕ မလွမ္းမကမ္းေရာက္ေတာ့ တီေကာင္ေလးတေကာင္ကို ေတြ႕ျပန္ေရာ။ တီေကာင္ကေလးက ေျမြအဖြဲ႕ဖြဲ႕ဖို႕ ႏွိဳးေဆာ္ေနတယ္ဆိုပဲ။ ယုန္ကေလးကိုလဲ ေျမြအဖြဲ႕ရဲ႕ အတိုင္ပင္ခံ ယုန္ပညာရွိေလး လုပ္ဖို႕ တီေကာင္ေလးက ကမ္းလွမ္းတယ္။ ယုန္ကေလးလဲ စိတ္၀င္စားသြားျပီး တီေကာင္ေလး ေခၚသြားတဲ့ ေျမြအဖြဲ႕၀င္ေလာင္းေတြဆီကို လိုက္သြားမိတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ မၾကာပါဘူး။ ယုန္ကေလး စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္နဲ႕ ျပန္ထြက္လာခဲ့ရတယ္။ ေျမြအဖြဲ႕ဖြဲ႕ခ်င္ေနတာေတြက ေျမြေတြ မဟုတ္ပဲ တီေကာင္ေတြပဲ ျဖစ္ေနတာကိုး။

တီေကာင္ေတြဆီက ျပန္လာရင္း ယုန္ကေလး စိတ္ညစ္ေနရတယ္။ ဘယ္လိုေတာၾကီးမွန္းလဲ မသိ။ ေတာေၾကာင္ကလဲ ေရႊက်ားျဖစ္ခ်င္လိုျဖစ္၊ တီေကာင္ေတြကလဲ ေျမြအဖြဲ႕ ဖြဲ႕ခ်င္တယ္ ဆိုပါလား။ စိတ္ညစ္ညစ္နဲ႕ ေတာနက္ထဲကေန ထြက္လာလိုက္တာ စားက်က္ေျမနား ေရာက္သြားျပန္တယ္။ အဲဒီမွာ သိုးေလးေတြကို ေတြ႕လိုက္ရတာေၾကာင့္ ယုန္ကေလး ေပ်ာ္သြားတယ္။ သိုးေလးေတြက ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္နဲ႕ ေခါင္းေဆာင္တင္ေျမွာက္ပြဲ က်င္းပေနၾကတယ္။ သိုးေလးေတြရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ကို ယုန္ကေလးက ေသခ်ာလိုက္ၾကည့္ေနမိတယ္။ ၾကည့္ေနရင္းနဲ႕ လန္႕သြားျပီး ထခုန္မိပါေလေရာ။ ေခါင္းေဆာင္ဆိုတာက သိုးေရျခံဳထားတဲ့ ၀ံပုေလြၾကီးပါလား။ ဒါဆို သိပ္မၾကာခင္မွာ ၀ံပုေလြၾကီးက သိုးေလးေတြကို စားပစ္ေတာ့မွာပဲ။ သိုးေလးေတြအတြက္ စိုးရိမ္ျပီး ယုန္ကေလးက ခုန္ဆြဆြနဲ႕ သတိေပးစကားေတြ လွမ္းေျပာတယ္။ ဒါေပမယ့္ ယုန္ကေလးစကားကို ဘယ္သိုးေလးကမွ နားမေထာင္ၾကဘူးေလ။ ဒါနဲ႕ပဲ စိတ္ပ်က္လက္ပ်က္နဲ႕ ေတာထဲ ျပန္၀င္ခဲ့ေတာ့တယ္။

မၾကာပါဘူး။ ေရေခ်ာင္းေလး တခုနားကို ယုန္ကေလး ေရာက္သြားျပန္ေရာ။ ေရေခ်ာင္းေလးမွာ ေရႊသမင္ေလးတေကာင္က ေရေသာက္ဆင္းေနေလရဲ႕။ ေရႊသမင္ေလးက သိပ္လွတာေၾကာင့္ ယုန္ကေလးလဲ ေငးေနမိတာေပါ့။ အဲဒီအခ်ိန္မွာ ေရႊသမင္ေလးနားကို မုဆိုးၾကီးတေယာက္ ေရာက္လာတယ္။ ျမားၾကီးနဲ႕လဲ ခ်ိန္ထားလိုက္ေသးတယ္။ ယုန္ကေလး လန္႕သြားျပီး၊ ေရႊသမင္ေလးကို ေအာ္ဟစ္သတိေပးမိတယ္။ မုဆိုးၾကီးလာေနျပီလို႕။ ေရႊသမင္ေလးက ဂရုမစိုက္ဖူး။ ငါ့ရဲ႕ အဂါၤအဆင္းေၾကာင့္ မုဆိုးၾကီးက တကယ္ သတ္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ က်ီစားတာ ေနမွာပါတဲ့။ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ အဟုတ္ၾကီးထင္ျပီး၊ ျမားနဲ႕ခ်ိန္ထားတဲ့ မုဆိုးၾကီးကို အထင္ေသးေနတဲ့ ေရႊသမင္ေလးကို ၾကည့္ရင္း ယုန္ကေလးက သနားေနမိတယ္။ မၾကာခင္မွာ ျမားတန္းလန္းနဲ႕ အသက္ထြက္ရေတာ့မွာပါလား။ မၾကည့္ရက္တာနဲ႕ ယုန္ကေလး ေျပးထြက္လာခဲ့တယ္။

ေျခဦးတည့္ရာကို ေျပးထြက္လာတဲ့ ယုန္ကေလးဟာ ေတာနက္ထဲမွာ တရွဴးရွဴးတရွားရွား လုပ္ေနတဲ့ ေတာ၀က္ၾကီးတေကာင္နဲ႕ သြားတိုးပါေလေရာ။ ေတာ၀က္ၾကီးက ေဒါသေတြ အရမ္းထြက္ေနတယ္။ သူ႕ေတာ၀က္ မိသားစုေလးကို ျဖိဳခြဲသြားတဲ့ မုဆိုးၾကီးကို လက္စားေခ်မလိုတဲ့။ ေဒါသနဲ႕ တိုက္ပြဲ၀င္ရင္ ရွံဳးတတ္တာေၾကာင့္ ေဒါသေတြကိုေလွ်ာ့လို႕ ယုန္ကေလးက ေျဖာင့္ျဖရတာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ေတာ၀က္ၾကီးက ယုန္ကေလးေျပာတာကို နားမလည္ဘူး။ သူ႕ဘက္က လိုက္ေျပာတာကိုလဲ ေျပာတယ္လို႕ မေတြးတတ္ဘူး။ မုဆိုးဘက္ကို ဘက္လိုက္တယ္ဆိုျပီး ယုန္ကေလးကို ျပႆနာရွာပါေလေရာ။ ဒါနဲ႕ ယုန္ကေလးလဲ ေတာ၀က္ၾကီးနားက ေျပးထြက္ခဲ့ရျပန္တယ္။

မၾကာပါဘူး။ ေတာေကာင္ေတြ စုေ၀းေနၾကတာ ေတြ႕ေတာ့ မေနႏိုင္၊ မထိုင္ႏိုင္နဲ႕ အနားကပ္သြားမိျပန္တယ္။ ေတာေကာင္ေတြ စုျပီး ေတာဘုရင္ ေရြးပြဲ လုပ္ေနၾကတာပါကလား။ လည္ဆံဖြားဖြားနဲ႕ ျခေသ့ၤၾကီးက ဟန္ေရးျပေနတယ္။ သူ႕ပါးစပ္မွာလဲ ေတာေကာင္ေတြကို ကိုက္ျဖတ္ထားတဲ့ ေသြးစေတြနဲ႕။ ေတာေကာင္ေလးေတြလဲ ေၾကာက္ေၾကာက္လန္႕လန္႕နဲ႕ သူ႕ကိုပဲ ေတာဘုရင္ တင္ေျမွာက္လိုက္ၾကရတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ထိလဲ ျခေသ့ၤၾကီးက ဟိန္းေဟာက္ေနတုန္းပဲ။ ျခေသ့ၤၾကီးကို ယုန္ကေလးက အရမ္းမုန္းသြားတယ္။ ေတာေကာင္ေလးေတြကိုလဲ သနားမိတယ္။ ေတာေကာင္ေလးေတြ ျခေသ့ၤၾကီးလက္က လြတ္ဖို႕ ျခေသ့ၤၾကီးထက္ အေကာင္ၾကီးတဲ့ ဆင္ၾကီးကို သြားေခၚမွ ျဖစ္မယ္လို႕ ေတြးလိုက္မိတယ္။

ဒါနဲ႕ ဆင္ၾကီးကို ရွာဖို႕ ယုန္ကေလး ထြက္လာခဲ့တယ္။ ဆင္ၾကီးကို ေတာအႏွံ႕လိုက္ရွာတာ မေတြ႕ဘူး။ လယ္ကြင္းေတြဘက္ ထြက္သြားတယ္ ဆိုတာနဲ႕ အေျပးအလႊား လိုက္ရပါေလေရာ။ ဒါေပမယ့္ ဆင္ၾကီးကို လယ္ျပင္မွာ ေတြ႕ရေတာ့ ဆင္ၾကီးနားကို ယုန္ကေလး မကပ္ရဲေတာ့ဘူး။ လယ္ျပင္မွာက ဆင္ၾကီးတေကာင္ထဲမွ မဟုတ္တာပဲ။ က်ားၾကီးလဲ ရွိေသးတယ္။ ဆင္ၾကီးနဲ႕ က်ားၾကီးက လယ္ျပင္မွာ ေတြ႕ျပီး တေကာင္နဲ႕ တေကာင္ တိုက္ခိုက္ေနၾကတယ္။ ဘာလို႕ တိုက္ေနၾကတာလဲလို႕ အနီးအနားက ေတာေကာင္ေလးေတြကို ယုန္ေလးက လိုက္ေမးၾကည့္တာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ အေျဖကိုၾကားရေတာ့ ယုန္ကေလး ပက္လက္လန္ လဲက်သြားတယ္။ က်ားနဲ႕ဆင္ လယ္ျပင္မွာ ေတြ႕ေနရတဲ့ အေၾကာင္းက ေတာဘုရင္ေရြးပြဲမွာ ျခေသ့ၤကို ဘယ္သူတိုက္ခိုက္မွာလဲဆိုတာကို ျငင္းခုန္ရင္း တိုက္ေနၾကတာတဲ့။ ေတာဘုရင္ေရြးပြဲကေတာ့ ျပီးသြားျပီ။ ျခေသ့ၤၾကီးကလဲ ေတာဘုရင္ ျဖစ္ေနျပီ။ က်ားနဲ႕ဆင္က တိုက္လို႕ ေကာင္းေနၾကတုန္း။

ပက္လက္လွန္ျပီး ယုန္ကေလး ငိုေၾကြးေနမိတယ္။ ေတာဘုရင္ ေရြးပြဲက ျပီးသြားျပီလို႕ တတြတ္တြတ္ ရြတ္ရင္းနဲ႕ေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ယုန္ကေလးကို ဘယ္သူကမွလဲ ဂရုမစိုက္ၾကပါဘူး။ အနီးအနားက ေတာေကာင္ေတြက က်ားၾကီးနဲ႕ ဆင္ၾကီးကို ၾကည့္ျပီး ဘယ္သူႏိုင္မလဲလို႕ ေဟာကိန္း ထုတ္ေနၾကတုန္းပဲ။

ခင္မမမ်ိဳး (၃၀၊ ၁၀၊ ၂၀၁၀)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ဘ၀ႏွင့္ ဆႏၵ

၀ါလကင္းလြတ္ သီတင္းကၽြတ္ခ်ိန္ အခါသမယသို႕ ေရာက္ရွိလာခဲ့ပါျပီ။ ယခုလို အခ်ိန္ကာလမ်ိဳးတြင္ ရပ္ေ၀းမွ လူၾကီးသူမမ်ားႏွင့္ ေက်းဇူးရွင္ ဆရာ၊ ဆရာမမ်ားကို ဖုန္းျဖင့္ တနည္း၊ စာျဖင့္ တဖံု ပူေဇာ္ဂါ၀ရျပဳသည့္အခါ လူၾကီးသူမမ်ားကလဲ ဆုမ်ား ျပန္ေပးတတ္ၾကေလသည္။ ယင္းဆုမ်ားတြင္ ဘ၀ႏွင့္ ဆႏၵ တထပ္တည္းက်ပါေစ ဆိုေသာ စကားလံုးေလးမ်ားလဲ ပါလာတတ္ျပန္သည္။ ယင္းစကားလံုးေလးမ်ားကို ၾကားရစဥ္အခါတိုင္း သူမရင္ထဲတြင္ အမ်ိဳးအမည္ မသိေသာ ခံစားခ်က္ေလး တရပ္က ေပၚထြက္လာစျမဲ။ အသက္သံုးဆယ့္တႏွစ္ဆိုေသာ အခ်ိန္ကာလသို႕ တိုင္ေအာင္ ေလွ်ာက္လွမ္းခဲ့ေသာ ဘ၀ခရီးတြင္ ရွိခဲ့ဖူးေသာ ဆႏၵမ်ားႏွင့္ ျဖစ္တည္လာေသာ ဘ၀တို႕ကား တျခားစီ ျဖစ္ေနသည္မို႕ ယခုအခ်ိန္တြင္ ရွိေနေသာ ဆႏၵမ်ားသည္လည္း တခ်ိန္မွာ ဘ၀ႏွင့္ ထပ္တူက်ခ်င္မွ က်ေပလိမ့္မည္။ သို႕ေပမယ့္ ဆႏၵဆိုသည္ကလဲ ပုထုဇဥ္ လူသားတေယာက္အဖို႕ ေရွာင္လြဲ၍ မရႏိုင္သည္မို႕ ပုထုဇဥ္ျဖစ္ေနသမွ် ကာလမ်ားတြင္ေတာ့ ဆႏၵေၾကာင့္ ေပၚထြက္လာေသာ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ကေလးမ်ားကို ကိုင္စြဲ၍ ဘ၀ခရီးကို ဆက္လက္ေလွ်ာက္လွမ္းေနၾကရဦးမည္သာ ျဖစ္ေလသည္။




ယခုလို အခ်ိန္အခါသမယတြင္ ရင္းႏွီးေသာ အစ္မၾကီးတေယာက္က ထိုသို႕ေသာ ဆုေပးသည့္ စကားလံုးမ်ားကို ေျပာလာခ်ိန္တြင္ေတာ့ သူမ မ်ိဳသိပ္ႏိုင္စြမ္း မရွိခဲ့။ ဘ၀ႏွင့္ ဆႏၵမ်ား ယခုအခ်ိန္မွာ တထပ္တည္း မက်ေပမယ့္၊ ေနာင္ ဆယ္ႏွစ္အခ်ိန္အထိ အသက္ရွင္ေနေသးလွ်င္ အသက္ေလးဆယ္အတြင္းသို႕ ခ်ဥ္းနင္း ၀င္ေရာက္ခ်ိန္တြင္ေတာ့ ေပးသည့္ ဆုႏွင့္ ျပည့္ပါရေစ လို႕ ျပန္ေျပာျဖစ္ခဲ့သည္။ တေယာက္ႏွင့္ တေယာက္ ရင္ဖြင့္ေဖာ္မ်ားမို႕ အသက္ေလးဆယ္ အရြယ္မွာ ဘယ္လိုဆႏၵမ်ား ရွိေနသလဲလို႕ အစ္မၾကီးက ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေမးေလသည္။ သူမကလဲ စိတ္ဆႏၵစြဲျဖင့္ ျမင္ေယာင္ထားေသာ သူမလိုခ်င္သည့္ ဘ၀ေလးကို အားပါးတရပင္ ျပန္ေျပာျဖစ္ေလသည္။

ေနာင္ဆယ္ႏွစ္ဆိုသည့္ အခ်ိန္တခုတြင္ သူမ၏ တဦးတည္းေသာ သံေယာဇဥ္ၾကိဳးမွ်င္ေလး ျဖစ္သည့္ သားေပါက္စေလးမွာလဲ အသက္ ၁၃၊ ၁၄ အရြယ္သို႕ ေရာက္ေနေလာက္ျပီျဖစ္ရာ၊ သားငယ္ေလးရဲ႕ ပညာေရးကို အေလးအနက္ထားေသာ သူမသည္ international boarding school တခုခုတြင္ ေက်ာင္းအိပ္ေက်ာင္းစား အပ္ႏွံထားျပီး ျဖစ္ေနေပလိမ့္မည္။ မိသားစုေႏွာင္ၾကိဳး၊ မိသားစု သံေယာဇဥ္ တို႕သည္ ဘ၀အတြက္ မရွိမျဖစ္ လိုအပ္ခ်က္မ်ားဟု ဆိုႏိုင္ေသာ္လဲ သူမကေတာ့ ထိုေႏွာင္ၾကိဳးမ်ား၊ အတၱမ်ားမွ ကင္းလြတ္ေနသည့္ ဘ၀ေလးတခုကိုသာ ပိုင္ဆိုင္ခ်င္မိသည္။ ၅၂၈ ေမတၱာေႏွာင္ၾကိဳး၊ ၁၅၀၀ ေမတၱာ ေႏွာင္ၾကိဳးတို႕ေၾကာင့္ ေပးဆပ္ခဲ့ရေသာ အခ်ိန္ကုန္လြန္မွဳမ်ားႏွင့္ မ်ိဳသိပ္ခဲ့ရေသာ ဘ၀ဆႏၵမ်ားစြာ ရွိခဲ့ရျပီျဖစ္ရာ အဆိုပါ ေႏွာင္ၾကိဳးမ်ားကို ျဖတ္ေတာက္ျပီးသည့္ ဘ၀ေလးတခုကို ပိုင္ဆိုင္ရေရးသည္ ေနာင္ဆယ္ႏွစ္တာကာလအတြက္ အၾကီးမားဆံုးေသာ ဆႏၵတခုပင္ ျဖစ္ေတာ့သည္။

လူဆိုသည္ကား ေမြးဖြားရာ အမိေျမကို သတိရတမ္းတတတ္စျမဲပင္ျဖစ္ရာ သူမ၏ ဘ၀ေလးကိုလဲ အမိေျမ တေနရာတြင္ပင္ ျမွဳပ္ႏွံလိုပါသည္။ လူအမ်ား ပ်ားပန္းခတ္မွ် ရွဳပ္ေထြးေနမွဳမ်ား၊ ကားသံမ်ားႏွင့္ ေ၀းကြာသည့္ ေနရာမ်ားတြင္ပင္ အေျခခ် ေနထိုင္ေလ့ရွိေသာ သူမအတြက္ ရန္ကုန္ျမိဳ႕ျပင္တေနရာမွ သီးျခား ျခံေနရာ တခုတြင္သာ အေျခခ်ေနလိုစိတ္ရွိေလသည္။ ထိုျခံထဲတြင္ ဂုဏ္ပကာသန အေရာင္အ၀ါမ်ား မပါရွိသည့္ ရိုးရွင္းေသာ အိမ္ေလး တလံုး၊ သူမပိုင္ဆိုင္ေသာ စာအုပ္စာတမ္းမ်ားကို သိမ္းဆည္းထားမည့္ စာၾကည့္တိုက္ အေဆာက္အအံုေလးတခုႏွင့္ အသက္ ဆယ့္ေလးႏွစ္မွ ဆယ့္ရွစ္ႏွစ္အရြယ္ မိဘမဲ့ အမ်ိဳးသမီးငယ္ ၅၀ ခန္႕အား ေစာင့္ေရွာက္ထားႏိုင္မည့္ အေဆာက္အအံု တခုထားရွိကာ၊ ျခံအနီး တေနရာတြင္ေတာ့ ထံုးျဖဴေစတီငယ္ေလး တဆူကို တည္ထားခ်င္ပါသည္။

နံနက္ ငါးနာရီတြင္ သူမေထာင္ထားေသာ သတင္းစာတိုက္ငယ္ေလး တခုသို႕ သြား၍ စီမံခန္႕ခြဲျပီး၊ စိတ္အာရံုရွိရာ ဘုရားတဆူသို႕ သြား၍ တရားဘာ၀နာ အားထုတ္ျခင္းမ်ားကို ျပဳကာ၊ နံနက္စာကိုလဲ ၾကံဳရာ က်ပန္း စိတ္အလိုရွိရာ ဆိုင္တဆိုင္တြင္ စားေသာက္လိုပါသည္။ နံနက္ ကိုးနာရီတြင္ ဖြဲ႕စည္းတည္ေထာင္ထားေသာ သုေတသန အဖြဲ႕အစည္းတခုသို႕ သြားေရာက္၍ လိုသည္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ျပီး၊ ဆယ့္တနာရီခန္႕ အခ်ိန္တြင္ေတာ့ စာနယ္ဇင္း လုပ္ငန္းထဲတြင္ အခ်ိန္ကုန္လိုပါသည္။ ေန႕လည္စာကို ျဖစ္သလို စားေသာက္ရင္း ေန႕လည္ပိုင္းအခ်ိန္တြင္ေတာ့ တကၠသိုလ္တခုခုတြင္ သင္တန္းမ်ား ပို႕ခ်ျခင္း ျပဳလုပ္လိုပါသည္။

ညေန ေလးနာရီခန္႕အခ်ိန္တြင္ေတာ့ သူမ နားလည္တတ္ကၽြမ္းျပီးျဖစ္သည့္ Actuarial Finance ႏွင့္ပတ္သက္ေသာ လုပ္ငန္းမ်ားသို႕ သြားေရာက္၍ လိုသည္မ်ားကို ေဆာင္ရြက္ျပီး၊ ညေနပိုင္းတြင္ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးပညာ ေလ့လာမွဳသင္တန္းမ်ား၊ ေခါင္းေဆာင္မွဳႏွင့္ စီမံခန္႕ခြဲေရးသင္တန္းမ်ား အပါအ၀င္ လူ႕စြမ္းအား အရင္းအျမစ္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး သင္တန္းမ်ား ပို႕ခ်ေသာ training institute တခုကို တည္ေထာင္၍ သင္တန္းမ်ား ပို႕ခ်ျခင္း၊ ေဟာေျပာပြဲမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း၊ စာဖတ္၀ိုင္းမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း တို႕တြင္ အခ်ိန္ကုန္လြန္လိုပါသည္။ ညဘက္အိမ္ျပန္ေရာက္လွ်င္ ညစာစား၍ ေစာင့္ေရွာက္ထားေသာ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးမ်ား၏ ညစာဖတ္ခ်ိန္ကို ကူေစာင့္ေပးရင္း သူတို႕၏ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ပညာေရးဆိုင္ရာ အခက္အခဲေလးမ်ားကို ကူညီေျဖရွင္းေပးလိုပါသည္။ ျပီးလွ်င္ ထံုးျဖဴေစတီေလးသို႕ သြားေရာက္၍ တရားဘာ၀နာ အားထုတ္ျပီး၊ ေအးခ်မ္းလွစြာပင္ အိပ္စက္အနားယူမွဳကို ျပဳလုပ္လိုပါသည္။

စေန၊ တနဂၤေႏြ အခ်ိန္ေလးမ်ားကိုေတာ့ ကိုယ္ပိုင္စာဖတ္၊ စာေရးခ်ိန္ေလးမ်ားဟု သတ္မွတ္ျပီး နံနက္ မိုးမလင္းခင္ကပင္ ျမန္မာ့ဟန္၊ ျမန္မာ့ဓေလ့ေလးမ်ား မေပ်ာက္ကြယ္ေသးေသာ ရြာေလးမ်ားဆီသို႕ သြားကာ သံဃာေတာ္မ်ား ဆြမ္းခံၾကြေနသည္ကို ၾကည္ညိဳစြာျဖင့္ ဖူးေျမာ္လိုပါသည္။ ဆြမ္းမ်ား ဆက္ကပ္ ပူေဇာ္လိုပါသည္။ ျပီးလွ်င္ ေအးခ်မ္းလွေသာ သဘာ၀၀န္းက်င္ေလးမ်ားသို႕ သြားေရာက္ျပီး စာဖတ္၊ စာေရးသည့္ အလုပ္မ်ားကို ျပဳလုပ္လိုပါသည္။ ေက်းရြာမ်ားမွ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းမ်ားသို႕သြား၍ ရြာဦးေက်ာင္း မွန္ဘီဒိုမ်ားတြင္ သိမ္းဆည္းထားေသာ စာအုပ္စာတမ္းမ်ားကို ဘုန္းေတာ္ၾကီးမ်ားထံ ခြင့္ေတာင္း၍ ဖတ္ရွဳလိုပါသည္။

စိတ္ပါ၀င္စားစြာ ေလ့လာထားခဲ့ေသာ ဒႆနိကေဗဒ၊ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံ၊ လူမွဳေဗဒ၊ ေဘာဂေဗဒ၊ သခ်ၤာ၊ လူမွဳ ေရွးေဟာင္းသုေတသန၊ စစ္မဟာဗ်ဴဟာ ေလ့လာေရး၊ လူမွဳ မႏုႆေဗဒႏွင့္ ဥပေဒ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ သုေတသန စာတမ္းမ်ားတြင္ ျမန္မာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၊ ျမန္မာ့ရိုးရာ ကိန္းဂဏန္းသခ်ၤာ၊ ျမန္မာ့စီးပြားေရးစနစ္ မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ စာတမ္းမ်ားကား အလြန္ပင္ ရွားပါးေနသည္ျဖစ္ရာ ထိုပညာရပ္နယ္ပယ္မ်ားကို အာရံုထား၍ သုေတသနမ်ား ျပဳလုပ္လိုပါသည္။ ေက်ာက္စာ၊ ေပစာ၊ ပုရပိုက္စာမ်ားကိုလဲ နက္နက္နဲနဲ ေလ့လာရဦးမည္ျဖစ္ရာ ကိုယ္ပိုင္အခ်ိန္ေလးမ်ားကို ပညာရွာေဖြျခင္း၊ ပညာျဖန္႕ျဖဴးျခင္းမ်ားႏွင့္သာ ကုန္လြန္ေစလိုပါသည္။ အခ်ိန္အခါအခြင့္သင့္လွ်င္ေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ႏွီးေႏွာဖလွယ္ပြဲမ်ား၊ ညီလာခံမ်ားသို႕ တက္ေရာက္ျခင္း၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ဆဲ ႏိုင္ငံငယ္ေလးမ်ားမွ သင္ၾကားေရးဌာနမ်ားတြင္ ဧည့္သင္ၾကားေရး တာ၀န္မ်ား သြားေရာက္ ထမ္းေဆာင္ျခင္းတို႕ကိုလဲ ျပဳလုပ္လိုပါသည္။ တခါတရံတြင္ေတာ့ ေမြးရပ္ေျမေတာင္ေပၚျမိဳ႕ေလးသို႕ ေခတၱသြားေရာက္ေနထိုင္ရင္း ေမြးရပ္ျမိဳ႕ေလးကို ပညာျဖင့္ ျပန္လည္ေက်းဇူးဆပ္လိုပါသည္။

အသက္ေလးဆယ္ေက်ာ္အရြယ္ ဘ၀ခရီးလမ္းကို သူမျဖတ္သန္းလိုေသာ ဆႏၵေလးမ်ားကို အစ္မၾကီးအား ေျပာျပေတာ့ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ဘ၀အခ်ိန္တခုမွာ ေတာင့္တထားတဲ့ ဆႏၵေလးေတြနဲ႕ တထပ္တည္း က်ပါေစလို႕ ျပင္ျပီး ဆုေတာင္းေပးမယ္ေနာ္ ဟု ဆိုေလသည္။ သူမကလဲ ၀မ္းသာအားရပင္ ေက်းဇူးတင္စကား ဆိုခဲ့ပါသည္။ တခ်ိန္မွာ သူမ ဆႏၵေလးမ်ား ျပည့္၀လာမည္လား၊ အေႏွာင့္အယွက္ အတားအဆီးမ်ားက ေပၚေပါက္လာဦးမည္လား ဆိုသည္ကိုေတာ့ သူမ မသိပါ။ မည္သို႕ဆိုေစ ဆုေတာင္းျပည့္မည့္ အခ်ိန္ကို ေမွ်ာ္လင့္ေစာင့္စားရင္း၊ ဘ၀ႏွင့္ ဆႏၵ တထပ္တည္း မကိုက္ညီေသာ ဘ၀ခရီးလမ္းေလးေပၚမွာလဲ မယိုင္မလဲေအာင္ ၾကိဳးစားေလွ်ာက္လွမ္းေနဆဲ။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၉၊ ၁၀၊ ၂၀၁၀)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အေတြးအေခၚႏွင့္ လမ္းစဥ္

နိဒါန္း
လူတေယာက္၏ ဘ၀လမ္းေၾကာင္းတြင္ျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံေရးလမ္းစဥ္မ်ားတြင္ျဖစ္ေစ အေတြးအေခၚက အဓိကက်ေလသည္။ အေတြးအေခၚ ရွင္းလင္းမွသာ လုပ္ေဆာင္ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းကို သတ္မွတ္ေရြးခ်ယ္ႏိုင္သည္။ တိက်စြာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္သည္။ အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးေနလွ်င္ လမ္းစဥ္မ်ားကလည္း ေ၀၀ါးေနတတ္သည္။ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရာတြင္လဲ တိက်ျပတ္သားမွဳ မရွိျဖစ္တတ္သည္။ ၾကံတိုင္းမေျမာက္ပဲ လုပ္တိုင္း မေအာင္ ျဖစ္ေလ့ရွိသည္။ အခ်ိဳ႕က လမ္းစဥ္ကို ေရြးခ်ယ္ျပီးမွ အေတြးအေခၚကို လိုက္လံ စဥ္းစားတတ္သည္။ ပုဂၢိဳလ္ခင္မွ တရားမင္တယ္ ဆိုေသာ စကားလံုးကား ဤသို႕ေသာ အေျခအေနကို ဆိုလိုရင္း ရွိဟန္တူသည္။ လမ္းစဥ္ကို အရင္ ေရြးခ်ယ္ ထားျခင္း မရွိပဲ ေလးစားရင္းစြဲရွိေနေသာ လူပုဂၢိဳလ္တဦးတေယာက္ (သို႕မဟုတ္) အဖြဲ႕အစည္း တခု၏ ဦးေဆာင္မွဳေနာက္ကို လိုက္ပါျခင္းျဖစ္သည္။ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မွဳမ်ားႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္စြဲ၊ အဖြဲ႕စြဲ စိတ္ဓာတ္ မ်ား ေပၚေပါက္လာရျခင္းမွာ အဆိုပါ အေျခအေနေၾကာင့္ ျဖစ္သည္။



အခ်ိဳ႕ကက်ေတာ့ အေျခအေန တရပ္၏ လွံဳေဆာ္မွဳေၾကာင့္ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲလာျခင္းျဖစ္ျပီး၊ ထိုလမ္းစဥ္အေျခခံထားသည့္ အေတြးအေခၚပိုင္းတြင္မူ ရွင္းလင္းျပတ္သားမွဳ မရွိ ျဖစ္ေနတတ္သည္။ သာကူးလုပ္တတ္သူမ်ား၊ ခြေက်ာ္စားတတ္သူမ်ား၊ ႏွစ္ဖက္ခၽြန္လုပ္တတ္သူမ်ား၊ စမူဆာ လုပ္တတ္သူမ်ားမွာ ဤအမ်ိဳးအစားမွ ထြက္ေပၚလာေလ့ရွိသည္။ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲျပီးမွ လမ္းဆံုးသည္ အထိ ျပီးဆံုးေအာင္ မေလွ်ာက္သူမ်ားမွာလဲ ဤအမ်ိဳးအစားထဲမွ ေပၚထြက္ လာတတ္သည္။ သို႕ရာတြင္ လမ္းဆံုးသည္အထိ မေလွ်ာက္သူတိုင္းကိုကား အေတြးအေခၚ မရွိပဲ အေျခအေန တရပ္၏ လွံဳ႕ေဆာ္မွဳေၾကာင့္ လမ္းစဥ္တခုကို ကိုင္စြဲလာသူမ်ားဟု တရားေသ သတ္မွတ္၍ ကား မရ။ အေတြးအေခၚတရပ္ ရွိျပီးမွ အဆိုပါအေတြးအေခၚ ေဖာက္ျပန္သြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) လူမွဳေရး၊ စီးပြားေရး အေျခအေနမ်ားေၾကာင့္ အဆိုပါ အေတြးအေခၚကို ဆက္လက္ဆုပ္ကိုင္ထားႏိုင္မည့္ ခိုင္မာေသာ စိတ္ဓာတ္ ပ်က္ျပယ္သြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) အေတြးအေခၚသစ္တရပ္၏ ဆြဲေဆာင္ရာသို႕ လိုက္ပါသြားျခင္း (သို႕မဟုတ္) လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းတရပ္၏ ဦးေဆာင္မွဳေနာက္သို႕ လိုက္ပါသြားျခင္း စသည္မ်ားေၾကာင့္လဲ မူလဆုပ္ကိုင္ ထားေသာ လမ္းစဥ္ကို စြန္႕ခြာသြားျခင္းမ်ား ရွိလာတတ္ပါသည္။

မည္သို႕ဆိုေစ လမ္းစဥ္မ်ား၊ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား၏ ေနာက္ကြယ္တြင္ အေတြးအေခၚမ်ား ပါ၀င္ေနစျမဲပင္ျဖစ္ရာ လမ္းစဥ္တခုကို မေရြးခ်ယ္ခင္ အဆိုပါလမ္းစဥ္ႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေသာ အေတြးအေခၚကို ကနဦးၾကိဳတင္ ေလ့လာသင့္ၾကေပသည္။ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ဘာသာေရး၊ လူမွဳေရးရာမ်ားတြင္ ေရြးခ်ယ္စရာ လမ္းစဥ္မ်ား၊ လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ လုပ္ငန္းစဥ္မ်ား အမ်ားအျပား ရွိေနတတ္ပါသည္။ ထိုလမ္းစဥ္မ်ားကို အေတြးအေခၚမ်ားက ဦးေဆာင္ထားျခင္း ျဖစ္ျပီး၊ တခါတရံတြင္ ၀ိေရာဓိမ်ား၊ အျငင္းပြားဖြယ္ရာမ်ား၊ ထိပ္တိုက္ထိခတ္ေနျခင္းမ်ား၊ တိုက္ရိုက္ဆက္စပ္ေနျခင္းမ်ား၊ သြယ္၀ိုက္ဆက္စပ္ေနျခင္းမ်ား ျဖစ္တည္ေနတတ္ပါသည္။ ဆက္စပ္ေနေသာ အေတြးအေခၚမ်ား ေပါင္းစပ္သြားျပီး လမ္းစဥ္သစ္မ်ား ေပၚထြန္းလာျခင္းမ်ား ရွိသကဲ့သို႕၊ ထိပ္တိုက္ထိခတ္ေနေသာ သေဘာတရားႏွင့္ အေတြးအေခၚမ်ားေၾကာင့္ ပဋိပကၡမ်ား၊ စစ္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားလာျခင္းမ်ားလဲ ရွိပါသည္။

ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးသမိုင္း၊ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးသမိုင္းတြင္ ဤသို႕ေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားမွာလည္း မ်ားခဲ့ျပီ ျဖစ္သည္။ သမိုင္း တပတ္ျပန္လည္ေနေသာ အျဖစ္အပ်က္မ်ားမွာလည္း ဒုနဲ႕ေဒး။ အေတြးအေခၚ တိုက္ပြဲမ်ားမွ စတင္လိုက္ေသာ လမ္းစဥ္တိုက္ပြဲမ်ား၊ ႏိုင္ငံမ်ား၏ ကံၾကမၼာကို အဆံုးအျဖတ္ေပးသည့္ ဦးတည္ခ်က္ လမ္းေၾကာင္းတိုက္ပြဲမ်ား၊ ယင္းမွ တဖန္ ဆက္လက္ေပၚထြက္လာေသာ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူတန္းစားအေရး၊ ကုန္ထုတ္လုပ္ေရးထဲက တိုက္ပြဲမ်ားကား စာဖြဲ႕လို႕ပင္ မမွီႏိုင္သည္မို႕ သုေတသန နယ္ပယ္အသီးသီးေတြ ေလ့လာဆန္းစစ္ မွတ္တမ္းျပဳေနၾကရဆဲပင္ ျဖစ္သည္။ ယခု ေဆာင္းပါးသည္ကား အဆိုပါ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ားကို ဆန္းစစ္ေလ့လာထားသည့္ က်မ္းတခု မဟုတ္ပါ။ ယေန႕ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးေလာကကို လႊမ္းမိုးေနေသာ ဒီမိုကေရစီေရးရာ အေတြးအေခၚ ႏွစ္ရပ္ကို တင္ျပလိုေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ ေရးသားေဖာ္ျပျခင္း ျဖစ္ပါသည္။


ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္
ဂရိဘာသာျဖင့္ demokratia ၊ အဓိပၸာယ္အားျဖင့္ demos (people) kratos (rule) စသည့္ စကားလံုးသည္ ျပင္သစ္ဘာသာျဖင့္ democratie သို႕ ေျပာင္းလဲ သြားခဲ့ျပီး၊ ဆယ့္ေျခာက္ရာစုတြင္ အဂၤလိပ္ဘာသာျဖင့္ democracy ဟု ထပ္ဆင့္ ေျပာင္းလဲသြားျပီး ေနာက္ပိုင္းကာလတေလွ်ာက္ ဒီမိုကေရစီဆိုေသာ စကားလံုးသည္ ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းၾကီးအတြင္းသို႕ တစထက္တစ တိုး၀င္လာခဲ့ေလသည္။ ဒီမိုကေရစီ ဟူေသာ အေတြးအေခၚတြင္ မူကြဲမ်ား၊ မ်ားစြာ ရွိပါသည္။ classical democracy, developmental republicanism, protective republicanism, protective democracy, legal democracy, developmental democracy, liberal democracy, direct democracy, participatory democracy, cosmopolitan democracy, competitive elitist democracy, social democracy စသည္ျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ အမ်ိဳးအစားမ်ားကလဲ ကြဲျပားျခားနားၾကသည္။ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ သမိုင္းေၾကာင္းမ်ား၊ ျဖစ္ေပၚ တိုးတက္မွဳအဆင့္မ်ားကလဲ ရွဳပ္ေထြးနက္နဲလွသည္။

ဒီမိုကေရစီေရးရာ အေတြးအေခၚမ်ားျဖင့္ ကမၻာတ၀ွမ္းတြင္ ေၾကြလြင့္သြားခဲ့ေသာ အသက္မ်ားစြာ ရွိသကဲ့သို႕ ရွင္သန္သြားခဲ့ေသာ အသက္မ်ားစြာလဲ ရွိခဲ့သည္။ ေပးဆပ္ခဲ့ရေသာ ဘ၀မ်ားစြာ ရွိသကဲ့သို႕ ထြန္းေတာက္လာေသာ ဘ၀မ်ားစြာလဲ ရွိခဲ့သည္။ အဆိုပါ အေတြးအေခၚမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ အမွန္၊ အမွားမ်ားကိုလဲ ယေန႕အခ်ိန္ထိ ျငင္းခုန္ေနၾကဆဲ။ ျငင္းခုန္မွဳမ်ားအၾကားတြင္ ယေန႕ေခတ္ကာလ၌ မွန္ကန္ေနေသာ အခ်က္ႏွစ္ခုကေတာ့ ရွိသည္။ တခုကား ကမၻာေပၚရွိ ႏိုင္ငံေရးအေဆာက္အအံု အမ်ားအျပားသည္ မိမိတို႕ကိုယ္ကို ဒီမိုကေရစီ အသြင္သ႑ာန္ တမ်ိဳးမ်ိဳး၏ အေဆာက္အအံုတခုဟု သတ္မွတ္ေျပာဆိုေလ့ ရွိၾကျပီး၊ ႏိုင္ငံေရးသမားအမ်ားစုသည္ မိမိတို႕ကိုယ္ကို democrat ဟု သတ္မွတ္ထားၾကျခင္းျဖစ္သည္။ အျခားတခုမွာကား မည္သို႕ေသာ အေတြးအေခၚ မူကြဲမ်ားျဖင့္ တည္ေဆာက္သည့္ ဒီမိုကေရစနစ္ပင္ျဖစ္ေစ၊ ေန႕ခ်င္းညခ်င္း ေပၚထြက္လာသည္ မဟုတ္ပဲ တည္ေဆာက္မွဳ ျဖစ္စဥ္တရပ္ ရွိေနျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

၂၀ ရာစုေႏွာင္းပိုင္းတြင္ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ (၀ါ) အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ (democratization) ဆိုေသာ အေတြးအေခၚတရပ္က ကမၻာကို စိုးမိုးလာခဲ့သည္။ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္တြင္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံေရးစနစ္မ်ား၏ ေျခာက္ဆယ့္ရွစ္ရာခိုင္ႏွဳန္းမွာ အာဏာရွင္စနစ္ ျဖစ္ခဲ့ရာမွ၊ ေနာင္အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ၾကာ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္တြင္ကား အာဏာရွင္စနစ္ က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံ ၂၆ ရာခိုင္ႏွဳန္းသာ က်န္ရွိေတာ့သည္။ ထိုမွ တဆင့္ တျဖည္းျဖည္း ေလ်ာ့က်သြားခဲ့ရာ ႏွစ္ဆယ့္တစ္ရာစုကာလတြင္ အာဏာရွင္စနစ္က်င့္သံုးေသာ ႏိုင္ငံအေရအတြက္မွာ လက္ခ်ိဳးေရတြက္လို႕ ရလာခဲ့ျပီး၊ ယင္းတို႕အထဲတြင္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ က်င့္သံုးေနေသာ ျမန္မာႏိုင္ငံလဲ ပါ၀င္ေနခဲ့သည္။

အဆိုပါ အေျခအေနမ်ိဳးတြင္ မိုးၾကိဳးပစ္ခ်ိန္၌ ကြင္းလယ္ေခါင္တြင္ ထီးထီးၾကီး ရပ္ေနရန္ မ၀ံ့မရဲ ျဖစ္၍ ပုန္းေအာင္းရာ အရိပ္ကို ရွာၾကသည့္ ထံုးစံအတိုင္း ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ဆိုေသာ အေတြးအေခၚ ေအာက္သို႕ ၀င္ေရာက္ပုန္းေအာင္းႏိုင္ရန္ စစ္အုပ္စုတို႕မွ ၾကိဳးပမ္းရပါေတာ့သည္။ ယင္းသို႕ၾကိဳးပမ္းရာတြင္ တပိုင္းတစ ဒီမိုကေရစီ (partial democracy) ႏွင့္ အာဏာရွင္စနစ္ (authoritarianism) တို႕ အၾကားတြင္ တည္ရွိေနေသာ Political liberalization လမ္းေၾကာင္းကို အာဏာရွင္တို႕ ရွာေဖြ ေတြ႕ရွိသြားၾကဟန္ တူပါသည္။ အဆိုပါ လမ္းေၾကာင္းအရ ဖိႏွိပ္မွဳ ေျဖေလွ်ာ့ျခင္း (ease of repression) မွာ အာဏာရွင္တို႕ မွ စတင္ ျပဳလုပ္ရျခင္းျဖစ္ျပီး၊ ဒီမိုကေရစီ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာမွဳ (democratic consolidation) ပန္းတိုင္သို႕ ဦးတည္သြားရာတြင္လည္း အာဏာရွင္တို႕၏ ဦးေဆာင္မွဳ အခန္းက႑က မပါမျဖစ္ ပါ၀င္သည္ျဖစ္ရာ ျမန္မာစစ္အာဏာရွင္တို႕သာမက မည္သည့္အာဏာရွင္အတြက္မဆို ႏွစ္ျခိဳက္ဖြယ္ လမ္းေၾကာင္းပင္ျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္တို႕အတြက္ ပိုမို ႏွစ္ျခိဳက္ဖြယ္ရာ အခ်က္ကား political liberalization မွတဆင့္ democratic consolidation သို႕ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ လမ္းေၾကာင္းသည္ အာဏာရွင္တို႕ လက္ထဲတြင္ ပိုင္ပိုင္ႏိုင္ႏိုင္ ဆုပ္ကိုင္ထားႏိုင္သည့္ လမ္းေၾကာင္း ျဖစ္သျဖင့္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ဘက္မွ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေနာက္ကြယ္မွ ၾကိဳးကိုင္ထားသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွေသာ္ လည္းေကာင္း အေရးမလွပါက liberalization ကို abort လုပ္လိုက္ျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို အသက္ျပန္သြင္းရန္ (၀ါ) အာဏာျပန္သိမ္းရန္ လြယ္ကူျခင္းပင္ ျဖစ္သည္။

အာဏာရွင္မ်ားဘက္က မည္သို႕ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိသည္ျဖစ္ေစ၊ political liberalization ကို စတင္သည္ႏွင့္တျပိဳင္နက္ political space ကို အနည္းငယ္ ဟေပးရစျမဲျဖစ္ရာ၊ အဆိုပါ ဟေပးသည့္ အေပါက္ငယ္ေလးမွတဆင့္ တစတစ ခ်ဲ႕ထြင္ယူ၍ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္၏ ပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာမွဳ (Democratic Consolidation) ကို အေရာက္သြားရန္ ရည္ရြယ္ခ်က္ျဖင့္ political liberalization အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးသူမ်ားလဲ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါသည္။ အခ်ိဳ႕ကလဲ ဤအေတြးအေခၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚထြက္လာသည့္ လမ္းေၾကာင္းကို evolution လမ္းစဥ္ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ၾကပါသည္။

ဤအေတြးအေခၚႏွင့္ လမ္းစဥ္ ေပၚထြက္လာသည္ႏွင့္ ကနဦး ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ (Initial Transition) အေတြးအေခၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚထြက္လာေသာ ႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ၾကာ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးကို လႊမ္းမိုးထားခဲ့သည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားႏွင့္ ထိပ္တိုက္ ထိခတ္မွဳမ်ား ျဖစ္ေပၚ လာပါေတာ့သည္။ Initial Transition ဆိုသည္ကား ဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံမ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစနစ္ကို လိုလားလာသည့္ အာဏာရွင္မ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံတကာအစိုးရႏွင့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ျဖစ္ေစ၊ ဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံမ်ားႏွင့္ အာဏာရွင္မ်ား ပူးေပါင္း၍ ျဖစ္ေစ၊ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (interim government) မ်ား ဖြဲ႕စည္း၍ democratic consolidation ပန္းတိုင္ကို အေရာက္သြားေစမည့္ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳမ်ားကို ျပဳလုပ္ျခင္းျဖစ္ပါသည္။

အခ်ိဳ႕က ဤလမ္းေၾကာင္းမ်ားကို revolution လမ္းစဥ္ဟု ေခၚေ၀ၚ သမုတ္ၾကပါသည္။ သို႕ရာတြင္ ေတာ္လွန္ေရး (revolution) ဆိုသည္ကား အလြန္တရာပင္ နက္နဲသိမ္ေမြ႕လွေသာ အေၾကာင္းအရာ တခုျဖစ္ျပီး၊ ၄င္းကိုယ္တိုင္ကပင္ ဒီမိုကေရစီ ဆိုေသာ အေတြးအေခၚၾကီး တရပ္ကဲ့သို႕ေသာ အေတြးအေခၚၾကီး တရပ္ျဖစ္ေလရာ ဒီမိုကေရစီေရးရာ တစိတ္တပိုင္း အေတြးအေခၚ ေလးတခုျဖစ္သည့္ Initial Transition အေတြးအေခၚျဖင့္ မေရာေထြးမိေစရန္ သတိျပဳေစလိုပါသည္။ Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံ၍ ေပၚေပါက္လာခဲ့သည့္ လမ္းေၾကာင္းေလးခုကို ဆက္လက္တင္ျပပါမည္။


Initial Transition အေတြးအေခၚ (သို႕မဟုတ္) အာဏာရွင္စနစ္အားျဖိဳခ်ျခင္း (authoritarian breakdown) အေတြးအေခၚ
Initial transition ျဖစ္လာေစရန္အတြက္ အေရးၾကီးဆံုးမွာ ၾကားျဖတ္အစိုးရပင္ျဖစ္ေလသည္။ ကနဦးဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္၏ အဓိကေသာ့ခ်က္မွာ interim period တြင္ မည္သူမ်ားက အုပ္ခ်ဳပ္၍ အာဏာကို မည္သို႔ခြဲေ၀သံုးစြဲမည္နည္းဆိုသည့္ အခ်က္အေပၚတြင္ မူတည္သည္။ ထိုအခ်က္ကို ေသခ်ာစြာေဖာ္ထုတ္ျပီးမွသာ ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳ လမ္းေၾကာင္းမွာ တည့္တည့္ မတ္မတ္ႏွင့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ရွိသည္။

ႏွစ္ဆယ္ရာစုေႏွာင္းပိုင္း ကနဦးဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္မ်ားအား ေလ့လာ၍ ပညာရွင္ Shain ႏွင့္ Lintz ဆိုသူတို႔က အဆိုပါေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မ်ားတြင္ ပါ၀င္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ပံုစံေလးမ်ိဳးကို ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ၾကသည္။

(၁) အတိုက္အခံမ်ားက ဦးေဆာင္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (Opposition-led interim government)

လူထုတိုက္ပြဲပံုစံျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးအသြင္ျဖင့္ျဖစ္ေစ အာဏာရွင္ အစိုးရအား ျဖဳတ္ခ်ေတာ္လွန္၍ ၾကားျဖတ္အစိုးရအျဖစ္ေၾကျငာကာ၊ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပျခင္းနည္းလမ္းျဖင့္ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္အခ်ိန္တိုအတြင္း ျဖစ္ေပၚလာေစရန္ ဦးေဆာင္ဦးရြက္ျပဳသည့္ အစိုးရတရပ္ ျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္အစိုးရ၏ ဥပေဒစိုးမိုးမွဳ၊ အာဏာသက္ေရာက္မွဳကို total rejections လုပ္ရမည္ျဖစ္၍ အသြင္ကူးစဥ္ကာလတြင္ လူထုအေပၚ၌ တာ၀န္ခံမွဳရွိရမည္။ တာ၀န္ယူရမည္။ (၁၉၇၄)ခုႏွစ္မွ (၁၉၇၆)ခုႏွစ္ ေပၚတူဂီႏိုင္ငံ ကနဦးဒီမုိကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္သည္ ဤပံုစံမ်ိဳးျဖစ္သည္။

ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳကို လုပ္ရန္ရည္ရြယ္ပါက အတိုက္အခံအုပ္စုမ်ား စုစည္းက်စ္လစ္မွဳရွိရန္ လိုအပ္သည္။ ဥာဏ္အေျမာ္အျမင္ရွိရန္လိုအပ္သည္။ ႏိုင္ငံေရးသံုးသပ္မွဳမွန္ကန္ရန္ လိုအပ္သည္။ အခ်ိန္အခါကို မွန္မွန္ကန္ကန္ တြက္ခ်က္တတ္ရန္ လိုအပ္သည္။ လူထုစည္းရံုးေရး ေကာင္းမြန္ရန္လိုအပ္သည္။ ျပဳတ္က်သြားေသာ အာဏာရွင္မ်ားမွ ပုန္ကန္ျခားနားမွဳ ရွိလာႏိုင္သည္ ျဖစ္သျဖင့္ အခ်ိန္မွီထိန္းကြပ္ႏိုင္ရန္ စစ္ေရးသတိ၊ ႏိုင္ငံေရးသတိရွိရန္လိုအပ္သည္။ မူလအာဏာရွင္သည္ စစ္အာဏာရွင္ျဖစ္ပါက လက္နက္ကိုင္အင္အားစုမ်ား ျပန္႕က်ဲသြားႏိုင္သည္ျဖစ္ေသာေၾကာင့္ အဆိုပါ အင္အားစုမ်ားကို ျပန္လည္စုစည္း၍ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအတြက္ လိုအပ္ေသာ က်စ္လ်စ္သည့္ တပ္မေတာ္တရပ္ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ရန္ အတိုက္အခံေခါင္းေဆာင္မ်ားတြင္ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳစြမ္းရည္ရွိရန္ လိုအပ္သည္။

ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ (၁၉၈၈) လူထုအေရးေတာ္ပံုၾကီးသည္ ဤသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမဳွလမ္းေၾကာင္းကို ဦးတည္ခဲ့ေသာ္လည္း အားနည္းခ်က္အခ်ိဳ႕ေၾကာင့္ အသက္ေသြးေခ်ြးမ်ားရင္းျပီးမွ ေပးဆပ္ခဲ့ရသည္ႏွင့္ မတန္စြာပင္ ေအာင္ပြဲႏွင့္ လြဲခဲ့ရသည္။ သမိုင္းသင္ခန္းစာ ယူတတ္ရန္လိုေပသည္။ ထပ္ခါတလဲလဲ မွားေနသည္ဆိုလွ်င္ေတာ့ မွားသူမ်ား၏ အသံုးမက်မွဳပင္ ျဖစ္ေပေတာ့မည္။

အေရးၾကီးဆံုးအခ်က္မွာကား ထိုေျပာင္းလဲမွဳကို ဦးတည္သည္ဆိုပါက လူထုတိုက္ပြဲႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး လမ္းေၾကာင္းတခုခုကိုျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္ခုလံုးကိုေပါင္းစပ္၍ တစိုက္မတ္မတ္ လုပ္ကိုင္ရမည္။ စုစည္းမွဳအားမ်ား၏ လားရာသည္ ထိုေျပာင္းလဲမွဳကိုသာ ဦးတည္ထြက္သြားရမည္။ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္သင့္ သည္မ်ားကို “ ျဖစ္လာရင္လုပ္ဖို႔နည္းရွိပါတယ္“ ဆိုေသာ မီဒီယာၾကားေကာင္းရံု စကားလံုးမ်ား ေျပာေနျခင္းျဖင့္ မဟုတ္ပဲ လက္ေတြ႔လုပ္ေဆာင္ထားရမည္။ ခင္းစရာလမ္းေၾကာင္းကို ခင္းက်င္းထားရမည္။ လိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္စြက္ထားရမည္။



(၂) ပါ၀ါခြဲေ၀သံုးစြဲေသာၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ား (power-sharing interim governments)

ပါ၀ါခြဲေ၀သံုးစြဲေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ားဆိုသည္မွာ အာဏာရွင္အစိုးရမွ အခ်ိဳ႕ေသာ အဖြဲ႕၀င္မ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံမ်ားမွ အခ်ိဳ႕ေသာ အဖြဲ႕၀င္မ်ားတို႔ နားလည္မွဳယူ၍ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား မက်င္းပမီ ယာယီ ၾကားျဖတ္အစိုးရအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းကာ အတူတကြ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳ လမ္းေၾကာင္းမွာ ႏိုင္ငံေရးအရ ပ႗ိပကၡ မမ်ားလွပဲ တည္ျငိမ္သည္။ ေျပာင္းလဲမွဳမွာ ညင္သာသည္။ အတိုက္အခံမ်ား၏ ပညာသားပါပါ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွဳ အထူးလိုအပ္သည္။ (၁၉၈၉) မွ (၁၉၉၁)ခုႏွစ္အထိ ပိုလန္ႏိုင္ငံ၏ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မွာ ထိုသို႔ေသာ ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္သည္။

ထိုေျပာင္းလဲမွဳမ်ိဳးကို ဦးတည္ပါက အာဏာရွင္ဘက္မွ ဘက္ေျပာင္းလာသူမ်ားရွိလာေစရန္ စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္မွဳ အားေကာင္းရမည္။ ထိုစည္းရံုးေရးစြမ္းရည္တြင္လည္း လွ်ိဳ႕၀ွက္ႏိုင္မွဳ စြမ္းရည္ပါ လိုအပ္သည္။ မည္သူႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ အတိုက္အခံမ်ားမွ nominate လုပ္ေနသည္ကို အာဏာရွင္ဘက္သို႔ သတင္းေပါက္ၾကားျခင္း မရွိေစရ။ မဟုတ္လွ်င္ ပြဲမျပီးခင္ အခ်ိန္မွာပင္ အတိုက္အခံႏွင့္ ပူးေပါင္းခ်င္သူမ်ား လုပ္ၾကံခံလိုက္ရျခင္း၊ အဖမ္းခံလိုက္ရျခင္း၊ ထိုသူမွ စိတ္ေျပာင္းသြားျခင္းမ်ားျဖစ္ႏိုင္သည္။ လံုျခံဳေရးသည္ အေရးပါလွသည္။ ထိုသူမ်ားႏွင့္ အခ်ိတ္အဆက္ရွိ ထားျပီးမွသာ လူထုတိုက္ပြဲကို ပံုစံေဖာ္ရမည္။ လူထုတိုက္ပြဲအခ်ိန္တြင္မွ ေပၚလာလိမ့္မည္ဆိုျပီး ေစာင့္စားျခင္း၊ လိုက္လံစည္းရံုးျခင္းမ်ားသည္ မိမိ၏အင္အားကို ျဖဳန္းတီးလိုက္သကဲ့သို႕ပင္ရွိသည္။ မည္သို႔မွ်အက်ိဳးမထူးပါ။ ရန္သူ႕ထက္ ေျခတလွမ္းေနာက္က်ေနသည္ကို သတိျပဳသင့္သည္။ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးေခၚျခင္း သည္လည္း ဤေျပာင္းလဲမွဳလမ္းေၾကာင္းေပၚမွာပင္ရွိသည္။ သို႕ေပမယ့္ ထိုသို႔ေခၚခ်ိန္သည္ ႏွစ္ဘက္ဘက္မွ်ေနသည့္ အခ်ိန္မ်ိဳးတြင္သာ ျဖစ္သင့္သည္။ ပိုလန္ႏိုင္ငံတြင္ ထိုေျပာင္းလဲမွဳလမ္းေၾကာင္းေပၚတက္သြားႏိုင္ခဲ့သည္က ပိုလန္ႏိုင္ငံ people power movement အားေကာင္း၍ျဖစ္သည္။

(၃) အာဏာရွင္မ်ားမွဦးေဆာင္ေသာ အိမ္ေစာင့္အစိုးရမ်ား (incumbent- led caretaker governments)

အခ်ိဳ႕ေသာအေျခအေနမ်ားတြင္ အာဏာရွင္အစိုးရကိုယ္တိုင္မွ ႏိုင္ငံ၏စီးပြားေရးယိုယြင္းမွဳကို မည္သို႕မွ်မထိန္းႏိုင္ေတာ့၍ျဖစ္ေစ၊ အုပ္စိုးသူမ်ားအခ်င္းခ်င္းသေဘာထား ကြဲလြဲမွဳေၾကာင့္ ျဖစ္ေစ၊ အတိုက္အခံမ်ား၏ ျခိမ္းေခ်ာက္ႏိုင္စြမ္းေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ဆက္လက္ထိန္းထားလွ်င္ တိုင္းျပည္တခုလံုး ဖရိုဖရဲျဖစ္လာႏိုင္ေခ် ရွိေသာေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ ကနဦးဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ကို စတင္လိုက္ရသည္မ်ားရွိသည္။ ေတာင္အာဖရိကဒီမိုကေရစီအသြင္ ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္သည္ ထိုသို႔ေသာေျပာင္းလဲမွဳႏွင့္ စတင္ခဲ့သည္။ incumbent de Klerk government သည္ အိမ္ေစာင့္အစိုးရအျဖစ္စတင္ခဲ့ျပီး၊ (၁၉၉၃) စက္တင္ဘာတြင္မွ power-sharing coalition အေနျဖင့္ေျပာင္းလဲကာ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳကို စတင္ခဲ့ျခင္းျဖစ္သည္။

ထိုေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္ေစရန္အတြက္ ထိေရာက္ေသာႏိုင္ငံတကာဖိအားမွာ အေရးပါလွသည္။ ထိေရာက္ေသာဟူေသာ စကားလံုးကို ဆိုထားပါသည္။ မစို႔မပို႔ဟိုစပ္စပ္ဒီစပ္စပ္၊ ေရွ႕ကဖံုးေနာက္ကေပၚ ႏိုင္ငံတကာဖိအားကို ဆိုလိုျခင္းမဟုတ္ပါ။ ထို႕ထက္ပို၍ အေရးၾကီးသည္ကား လူထုအားပင္ျဖစ္ပါသည္။ လူထုအားသည္ စုစုစည္းစည္းျပတ္ျပတ္သားသားရွိေနရပါမည္။ အာဏာရွင္တို႔အား မေျပာင္းလဲလွ်င္ လံုး၀မရႏိုင္သည့္ အေျခအေနသို႔ေရာက္ေအာင္ တြန္းပို႕ထားႏိုင္ရပါမည္။

(၄) အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ား (international interim governments)

အကယ္၍ အာဏာခြဲေ၀သံုးစြဲသည့္ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ျဖစ္လာႏိုင္ေခ်မ်ား လံုး၀မရွိသည့္အခါ (သိုမဟုတ္) ႏွစ္ဘက္စလံုးတြင္ သမိုင္းေၾကာင္းအရ ၾကမ္းၾကဳတ္ေသာ ယွွဥ္ျပိဳင္မွဳမ်ားႏွင့္ တဦးေပၚတဦးယံုၾကည္မွဳ လံုး၀ဥႆံုကင္းမဲ့ေနသည့္အခါ (သို႔) ႏွစ္ဘက္စလံုးမည္သူမွ် ေအာင္ပြဲရေတာ့မည္ မဟုတ္ေၾကာင္း ေသခ်ာလာသည့္အခါတြင္ ကုလသမဂၢၾကီးၾကပ္မွဳျဖင့္ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာၾကားျဖတ္အစိုးရမ်ားကို ဖြဲ႕စည္းရေလသည္။ နာမီးဘီးယား (၁၉၈၉-၁၉၉၀)ႏွင့္ ကမ္ေဘာဒီးယား (၁၉၈၃-၉၃) အေျခအေနမ်ားသည္ အဆိုပါေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္၏ ဥပမာမ်ားပင္ျဖစ္သည္။ သို႔ရာတြင္ ထိုသို႔ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မ်ားတိုင္း ေအာင္ျမင္သည္ကား မဟုတ္ပါ။ အာဖဂန္နစၥတန္ႏိုင္ငံ၏ (၁၉၉၀)ျပည့္ႏွစ္ အေစာပိုင္းကာလမ်ားအေျခအေနသည္ မေအာင္ျမင္ေသာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ၾကားျဖတ္အစိုးရကနဦး ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို မီးေမာင္းထိုးျပေနသည္။ ထို႔႕အျပင္ အျခားအေရးၾကီးေသာ အခ်က္မွာကား သူတပါးႏွာေခါင္းျဖင့္ အသက္ရွဴသူမ်ားသည္ ကိုယ့္ႏွာေခါင္းျဖင့္ အသက္ရွဴရန္ ခဲယဥ္းသည့္ ေနာက္ဆက္တြဲျဖစ္ရပ္မ်ားပင္ျဖစ္သည္။

မည္သို႔ဆိုေစ ထိုေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို ဦးတည္သည္ဆိုလွ်င္ကား Humanitarian intervention ျဖစ္လာေစရန္ ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္ရမည္။ သတိျပဳရန္အခ်က္ကား ထိုျဖစ္စဥ္စတင္ရန္ အခ်ိန္သည္ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာတတ္သည္။ ျဖစ္လာျပီးလွ်င္လည္း ေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာမ်ား အလြန္ပင္ ၾကီးမားသည္။ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ၏ ပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ democratic consolidation ျဖစ္ရန္ ပိုမိုခက္ခဲသည္။ Long-term effects မ်ားျပားသည္။ autonomous development တည္ေဆာက္ရန္ political and economic challenges မ်ားသည္။ ထို costs မ်ားကို benefits မ်ားျဖင့္ weighted လုပ္ၾကည့္ျပီး benefits က costs ထက္ exceed ျဖစ္မွသာ ထိုလမ္းေၾကာင္းကို ဦးတည္သင့္သည္။

ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီအေရးႏွင့္ ပတ္သက္သည့္ ထူးျခားေသာ အခ်က္တခုမွာကား ၁၉၈၈ လူထုအေရးေတာ္ပံုၾကီးေနာက္ပိုင္းကာလ ဒီမိုကေရစီေဖာ္ေဆာင္ေရး ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကသည့္ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ခရီးတြင္ အတိုက္အခံမ်ား အားလံုးသည္ ကနဦးဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္စတင္ရန္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပကဲ့သို႔ နည္းလမ္းေပါင္းမ်ားစြာကို ခုန္ျပန္ေက်ာ္လႊား အသံုးျပဳခဲ့ၾကျပီးသားပင္ ျဖစ္ပါသည္။ ထိေရာက္မွဳရသင့္သေလာက္ မရခဲ့သည့္အခ်က္မွာကား မည္သည့္လမ္းေၾကာင္းကိုမွ တစိုက္မတ္မတ္ ဦးတည္ျခင္းမရွိပဲ ဟိုေကြ႕ဟိုတက္ႏွင့္ ေလွာ္၊ ဒီေကြ႔ဒီတက္ႏွင့္ ေလွာ္ေနၾကျခင္းေၾကာင့္သာ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ လွိဳင္းထန္လွေသာ ပင္လယ္ျပင္မွ ဒီမိုကေရစီ ေလွငယ္ကား လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးဆီ ေရာက္လိုက္၊ ႏိုင္ငံတကာဖိအားဆီ ေရာက္လိုက္၊ လူထုတိုက္ပြဲဆီ ေရာက္လိုက္၊ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မွဳဆီေရာက္လိုက္၊ ယူအင္ဆီေရာက္လိုက္၊ အေမရိကန္ဆီေရာက္လိုက္၊ အာဆီယံဆီေရာက္လိုက္၊ Humanitarian Intervention ဆီေရာက္လိုက္၊ တပ္မေတာ္အားခြဲ၍ မ်ိဳးခ်စ္ေခါင္းေဆာင္မ်ား ျပည္သူႏွင့္ပူးေပါင္းေရးဆီ ေရာက္လိုက္ျဖစ္ကာ ပင္လယ္ျပင္ထဲတြင္ ၀ိုင္းၾကီးပတ္ပတ္လည္ေနသကဲ့သို႔ ျဖစ္လာပါေတာ့သည္။

ပို၍ ဆိုးသည့္အခ်က္မွာကား Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံထားသည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနေသာ္လည္း အဆိုပါအေတြးအေခၚ၏ အေရးၾကီးဆံုး အခ်က္ျဖစ္သည့္ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းေရး ေရတိုရည္မွန္းခ်က္ ပန္းတိုင္က ေပ်ာက္ကြယ္ေနျခင္းသာ ျဖစ္ေလသည္။ ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္ေဆာင္သည့္ ေတာင္းဆိုခ်က္မ်ား ထြက္ေပၚလာသည္ႏွင့္ တျပိဳင္နက္ ႏိုင္ငံေရးစစ္မ်က္ႏွာသည္ ေမရီခ်က္ပလင္း ဆြံ႕အနားမၾကားေက်ာင္း အသြင္သို႕ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ား (သို႕မဟုတ္) ခါးပိုက္ႏွိဳက္မ်ား နယ္လုသည့္ အသြင္သို႕ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းမ်ား ျဖစ္လာေလေတာ့သည္။

ျပည္သူလူထုက ေရြးခ်ယ္တာ၀န္ေပးထားသည့္ အေရးပါေသာ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚထြက္ေရးဆိုသည့္အခ်က္ကို တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္လႊဲေျပာဆိုေလ့ရွိၾကျပီး၊ မလြဲသာ မေရွာင္သာ အေျခအေနမ်ား ေပၚလာလွ်င္လဲ ေရငံုႏွဳတ္ပိတ္ ေနလိုက္ၾကေလ့ရွိပါသည္။ ျပည္သူလူထုက မေရြးခ်ယ္ထားပဲ တာ၀န္သိသည့္ ႏိုင္ငံေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၾကိဳးပမ္းေတာင္းဆိုမွဳ စတင္လိုက္ပါလွ်င္လဲ ခါးပိုက္ႏွိဳက္မ်ား ကုန္းလမ္း၊ ေရလမ္း သူ႕နယ္၊ ကိုယ့္နယ္ လုသကဲ့သို႕ ပြဲပ်က္လွ်င္ျပီးေရာ သေဘာထားကား ထိုးႏွက္ တိုက္ခိုက္ၾကပါေတာ့သည္။

အေျဖကားရွင္းပါသည္။ တကၠသိုလ္က ဘြဲ႕ရခ်င္လွ်င္ အထက္တန္းစာေမးပြဲကို အရင္ေအာင္ရပါမည္။ အထက္တန္းစာေမးပြဲကို ေက်ာ္ခြသြားလို၍ မရပါ။ မျဖစ္မေန ျဖတ္သန္းရပါမည္။ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ ရွင္သန္ခိုင္မာေစလိုသည့္ ေရွရည္ပန္းတိုင္ကို Initial Transition အေတြးအေခၚေပၚတြင္ အေျခခံသည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားျဖင့္ သြားလိုလွ်င္ အထက္တြင္ေဖာ္ျပထားခဲ့ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္သ႑ာန္တမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေရတိုပန္းတိုင္အျဖစ္ ဦးတည္သတ္မွတ္ ရေတာ့မည္ျဖစ္သည္။ ယင္းအခ်က္ကို လက္မခံလိုလွ်င္ Initial Transition အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးျခင္း မျပဳပဲ Political liberalization အေတြးအေခၚကို လက္ခံလိုက္သည္က ပို၍ ေကာင္းမြန္သည္။ အေတြးအေခၚက လမ္းစဥ္မ်ားကို ဦးေဆာင္သည္ျဖစ္ရာ အေတြးအေခၚ မရွင္းလင္းပဲ ႏိုင္ငံေရးကို ဦးေဆာင္ေနလွ်င္ မျပတ္သားေသာ လမ္းစဥ္မ်ားေၾကာင့္ ရွင္းလင္းသည့္ အေတြးအေခၚ ရွိေနေသာ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားသာမက ျပည္သူလူထု တရပ္လံုးကိုပါ ထိခိုက္ေစႏိုင္သည္။

ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္ေဆာင္သည့္ အစိုးရတရပ္ ေပၚထြက္လာေရးဆိုေသာ အေျခခံ ပန္းတိုင္ကို လက္ခံရံုႏွင့္ ျပီးေသးသည္ကား မဟုတ္ပဲ ဦးတည္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရအသြင္ေပၚမူတည္၍ ပိုမိုအာရံုစိုက္လုပ္ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ား၊ ေလွ်ာ့ရမည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားလည္း ရွိလာတတ္သည္။ ဥပမာ- လူထုတိုက္ပြဲႏွင့္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို အာရံုစိုက္သည္ဆိုလွ်င္ ေတာ္လွန္ေရးကို လူထုႏွင့္ တသားတည္းျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ရပါမည္။ ျပည္သူအမ်ားအား ကိုယ့္အားကိုယ္ကိုးစိတ္ ျဖစ္လာေစရန္ တြန္းအားေပးရပါမည္။ ေမွ်ာ္ေတာ္ေယာင္ျဖစ္ေအာင္ အခုပဲ ႏိုင္ငံတကာ ၀င္လာေတာ့မည္ဆိုလိုက္၊ အခုပဲ လူထုနည္းနဲ႕မွ ေအာင္ျမင္ေတာ့မည္ဆိုလိုက္ လုပ္ေနျခင္းမွာ တိုက္ပြဲအတြင္း ေတြေ၀မွဳကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။

တိုက္ပြဲတခုတြင္ စစ္ကူလာမည္ဟု ယံုၾကည္ထားေသာ တပ္မွဴး၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ တပ္သားမ်ား၏ခံယူခ်က္ႏွင့္ စစ္ကူမလာႏိုင္၊ မိမိဘာသာတိုက္ရမည္ဟု သိထားေသာ တပ္မွဴးတေယာက္၏ ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ တပ္သားမ်ား၏ ခံယူခ်က္တို႔ မည္မွ်ကြာျခားလွသည္ကို ဂရုျပဳျပီး လူထု၏ ႏိုင္ငံေရးေရခ်ိန္၊ အေတြးအေခၚ ေရခ်ိန္ႏွင့္ အကိုက္ညီဆံုးေသာ လမ္းစဥ္မ်ားကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ၾကရမည္ျဖစ္သည္။ သို႕ျဖစ္ရာ အေတြးအေခၚ ရွင္းလင္းမွသာ ထိေရာက္ေသာ အလုပ္မ်ားကို လုပ္ႏိုင္မည္ျဖစ္ေလသည္။

အျခားေသာ အေတြးအေခၚ တခုျဖစ္သည့္ Political liberalization သို႕ ေျပာင္းလဲ လက္ခံက်င့္သံုးသူမ်ားက Initial Transition အေတြးအေခၚကို လက္ခံက်င့္သံုးခဲ့ၾကသည္မွာ အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ ေက်ာ္လာျပီး ထူးျခားမွဳ မရွိေတာ့၍ (၀ါ) Initial Transition အေတြးအေခၚမွ ဦးေဆာင္ထားေသာ လမ္းေၾကာင္းမ်ားသည္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ျခင္း မရွိေတာ့၍ အေတြးအေခၚ ေျပာင္းလဲသြားျခင္းဟု ဆိုတတ္ၾကပါသည္။ သို႕ေပမယ့္ ျမန္မာ့ဒီမိုကေရစီ အေရး အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ခရီးတြင္ Initial Transition အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္ခဲ့သည္ ဟူ၍ကား တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာဆို၍ မရပါ။ Initial Transition အေတြးအေခၚ၏ လမ္းေၾကာင္းမ်ားျဖစ္ေသာ လူထုတိုက္ပြဲ၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ႏိုင္ငံတကာဖိအားေပးေရး စသည္တို႕ကို ကိုင္စြဲခဲ့ၾကေသာ္လည္း အဆိုပါအေတြးအေခၚ၏ ေရတိုပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚေပါက္လာေရးကို ဦးတည္ျခင္း မရွိခဲ့ၾကပါ။

ေရတိုပန္းတိုင္ေရာက္ျပီးမွ ေရရွည္ပန္းတိုင္သို႕ သြားရသည့္ လမ္းေၾကာင္းေပၚမွ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး၊ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရး စသည္တို႕ကို ဦးတည္ရင္း အခ်ိန္ကုန္ ခဲ့ၾကသည္က မ်ားပါသည္။ ဆယ္တန္းေက်ာင္းသားက တကၠသိုလ္ေနာက္ဆံုးႏွစ္ စာမ်ားကိုပဲ ဖတ္ေနသည့္အခါ ဆယ္တန္းစာေမးပြဲလဲ မေအာင္ႏိုင္၊ တကၠသိုလ္က ဘြဲ႕လဲ မရပဲ ကန္႕လန္႕ကန္႕လန္႕ ျဖစ္ေနသည့္ အေျခအေနမ်ိဳးသို႕ ေရာက္ေနျခင္းသာ ျဖစ္ရာ Initial Transition အေတြးအေခၚ (သို႕မဟုတ္) အာဏာရွင္စနစ္အား ျဖိဳခ် ျခင္း (authoritarian breakdown) အေတြးအေခၚမွာ လံုး၀ က်ဆင္းသြားျပီဟုကား မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာပိုင္ခြင့္မရွိ။ အင္အားမ်ားစုစည္းျပီး၊ လူထုႏွင့္အတူ လက္တြဲ၍ ေရတိုပန္းတိုင္ကို ဦးတည္ႏိုင္သည့္ အခ်ိန္တြင္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေပလိမ့္မည္။

အလားတူပင္ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ civil liberties မ်ား ဖန္တီးျခင္း၊ ဖိႏွိပ္မွဳ ေျဖေလွ်ာ့ျခင္းမ်ားျဖင့္ စတင္ျပဳလုပ္ေလ့ရွိသည့္ Political liberalization အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ လမ္းေၾကာင္းမ်ားမွာ ေအာင္ျမင္မည္၊ က်ဆံုးမည္ကိုလည္း မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာပိုင္ခြင့္ မရွိ။ ေအာင္ျမင္ျပီး democratic consolidation ပန္းတိုင္သို႕ ေရာက္သြားသည့္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္ သက္ေသသာဓက မ်ားရွိသကဲ့သို႕၊ လမ္းတ၀က္မွာတင္ partial democracy အျဖစ္ ကန္႕လန္႕ျဖစ္ေနသည္ မ်ားလဲ ရွိပါသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ဘက္မွ ေသာ္လည္းေကာင္း၊ ေနာက္ကြယ္မွ ၾကိဳးကိုင္ထားသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွေသာ္ လည္းေကာင္း အေရးမလွသျဖင့္ liberalization ကို abort လုပ္လိုက္ျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို အသက္ျပန္သြင္းသြား သည္မ်ားရွိသကဲ့သို႕၊ တပိုင္းတစ အေျခအေနက်မွ အာဏာရွင္တို႕စိတ္ေျပာင္းကာ အာဏာျပန္သိမ္းသြား သည္လဲ ရွိပါသည္။

ယခုဆက္လက္ျပီး Political liberalization အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ ႏိုင္ငံေရး သေဘာတရားမ်ားကို တင္ျပပါမည္။

Political Liberalization အေတြးအေခၚ

Political Liberalization ဆိုသည္မွာ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ civil liberties မ်ား ဖန္တီးေပးျခင္းႏွင့္ ဖိႏွိပ္မွဳမ်ား ေလွ်ာ့ခ်ျခင္း (ease of repression) လုပ္ျခင္းမ်ားကို ဆိုလိုပါသည္။ အဆိုပါ အေတြးအေခၚအား အာဏာရွင္တို႕ဘက္က က်င့္သံုးလာခ်ိန္တြင္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲ (authoritarian elections) မ်ား ေပၚထြက္လာေလ့ရွိပါသည္။

ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္၏ ေနာက္ဆံုးပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ democratic consolidation ကို ေဖာ္ေဆာင္ေပးႏိုင္သည့္ အေတြးအေခၚ တရပ္ျဖစ္ေသာ္လည္း political liberalization ႏွင့္ initial transition မွာ ကြဲျပားျခားနားပါသည္။ Initial transition ကို ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္ (Democratization)၏ ကနဦးအစိတ္အပိုင္း အျဖစ္သတ္မွတ္ထားေသာ္လည္း political liberalization က်င့္သံုးအေကာင္အထည္ေဖာ္မွဳ ျဖစ္ရပ္တိုင္းအား ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ၏ ကနဦးအစိတ္အပိုင္း အျဖစ္ သတ္မွတ္ထားျခင္း မရွိပါ။

ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္မ်ားက အဆိုပါ ကြဲျပားျခားနားမွဳကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မီးေမာင္းထိုးျပေလ့ရွိၾကပါသည္။ Holger ႏွင့္ Schlumberger တို႕က political liberalization ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္တို႕မွာ ေနာက္ဆံုးရလဒ္အေျဖ (end result) ေပၚ မူတူ၍ ကြဲျပားေၾကာင္း ေရးသားခဲ့ၾကပါသည္။ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျဖစ္စဥ္မွာ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ အျမစ္တြယ္ ခိုင္မာရွင္သန္မွဳရွိရန္ ဦးတည္သည့္ ရွင္းလင္းေသာ ေနာက္ဆံုးရလဒ္ ရွိေသာ္လည္း၊ political liberalization မွာကား ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ ခိုင္မာရွင္သန္မွဳ (Democratic consolidation) သို႕ ဦးတည္ျခင္းမရွိပဲ လမ္းတ၀က္တြင္ပင္ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ liberalization ကို ရပ္ဆိုင္းကာ အာဏာျပန္သိမ္းျပီး၊ authoritarian စနစ္ကို အသက္ျပန္သြင္းျခင္းလည္း ျဖစ္ႏိုင္သည္။ တပိုင္းတစ ရပ္ဆိုင္းထားျခင္းမ်ားလဲ ျဖစ္ႏိုင္သည့္အတြက္ တိက်ေသာ end result ကို သတ္မွတ္၍ မရႏိုင္ေၾကာင္း သုေတသနျပဳခ်က္မ်ားအရ ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါသည္။

ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Pool ကလဲ Political Liberalization ဆိုသည္မွာ ဒီမိုကေရစီ၏ အေျခခံ သေဘာတရားမ်ားကို မိတ္ဆက္ျခင္းမွ်သာ ျဖစ္ျပီး၊ ဒီမိုကေရစီပန္းတိုင္ကို ဦးတည္ေဖာ္ေဆာင္သည္ဟု မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ မေျပာႏိုင္ေၾကာင္း ရွင္းလင္းေျပာၾကားခဲ့ပါသည္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Monshipouri က Political Liberalization ျဖစ္ရပ္တိုင္းတြင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္မွဳ ျဖစ္မလာႏိုင္ေသာ္လည္း political liberalization ျပဳလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ အာဏာရွင္တို႕၏ သက္တမ္းကို ဆြဲဆန္႕ေပးႏိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ အာဏာရွင္တို႕ ရင္ဆိုင္ရတတ္သည့္ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး အက်ပ္အတည္းမ်ားကို ေရတို ေျဖရွင္းျခင္း အေတြးအေခၚတခုအျဖစ္ အသံုးခ်ႏိုင္ေၾကာင္း ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါသည္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ျဖစ္ေပၚေနတတ္သည့္ ႏိုင္ငံေရးမတည္ျငိမ္မွဳမ်ား၊ စစ္ပြဲမ်ား၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး ျပႆနာမ်ားကို political liberalization အေတြးအေခၚျဖင့္ ေျဖရွင္းပါက ညင္သာေသာ ေျပာင္းလဲတိုးတက္မွဳမ်ား ရွိႏိုင္ေၾကာင္းႏွင့္ အဆိုပါႏိုင္ငံမ်ားရွိ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ဒီမိုကေရစီ စနစ္အတြက္ ၾကိဳတင္မိတ္ဆက္ျပင္ဆင္ေပးရာ ေရာက္ေၾကာင္း Monshipouri က ဆိုထားခဲ့ပါသည္။

Political Liberalization ႏွင့္ ကနဦးဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳတို႕သည္ ဤသို႕ ကြဲျပားျခားနားေနေသာ္ျငား political liberalization သည္ civil liberties အခ်ိဳ႕ကို အကာအကြယ္ ေပးႏိုင္လာသျဖင့္ expansion of public space ျဖစ္ေၾကာင္းကိုကား ပညာရွင္အမ်ားစုက တညီတညြတ္တည္း လက္ခံထားခဲ့ၾကပါသည္။ ျခံဳငံုၾကည့္ပါက political liberalization ဆိုသည္မွာ အာဏာရွင္တို႕မွ ပိတ္ဆို႕ထားသည့္ တံခါးအား အနည္းငယ္ ဟေပးျခင္းျဖင့္ လူတဦးခ်င္း၏ အေတြးအျမင္ေဖာ္ျပခ်က္၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း လွဳပ္ရွားမွဳႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳတို႕ကို အကန္႕အသတ္ျဖင့္ ခြင့္ေပးျခင္း ျဖစ္ေပသည္။ သို႕ရာတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ဖြင့္ေပးေသာ အေပါက္မွ အာဏာရွင္တို႕ ခ်ဳပ္ကိုင္ထားေသာ အိမ္အတြင္းသို႕ ၀င္ေရာက္ေနထိုင္ရမည္ျဖစ္ရာ ဧည့္သည္တို႕၏ ထံုးစံအတိုင္း အိမ္ရွင္မ်ား ခ်မွတ္ထားေသာ စည္းကမ္းကိုေတာ့ လိုက္နာရန္ လိုအပ္ေပသည္။ ဧည့္သည္မ်ားမွ စည္းကမ္းကို မလိုက္နာလွ်င္ကား အိမ္ေပၚမွ ႏွင္ခ်၍ ဖြင့္ထားေသာ တံခါးကို အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ အခ်ိန္မေရြး ျပန္လည္ ပိတ္ပိုင္ခြင့္လည္း ရွိေလသည္။ ယင္းမွာ political liberalization အေတြးအေခၚ၏ အေျခခံ သေဘာတရား ျဖစ္ေလသည္။

political liberalization သည္ စစ္မွန္ေသာ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ အေရာက္လွမ္းေရးကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္သည္လား (၀ါ) political liberalization အေတြးအေခၚကို ကိုင္စြဲျခင္းျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ ရႏိုင္သလား ဆိုသည္ႏွင့္ ပတ္သက္၍မူ အယူအဆႏွစ္မ်ိဳး ေပၚထြက္လာပါသည္။ တမ်ိဳးက political actors မ်ားေပၚတြင္ မူတည္သည့္ အေတြးအျမင္ ျဖစ္ပါသည္။ အဆိုပါ အယူအဆအရ ဒီမိုကေရစီအေရးတြင္ အာဏာရွင္မ်ားဘက္၌ hardliners ႏွင့္ softliners ဆိုေသာ ႏိုင္ငံေရးဇာတ္ေကာင္ႏွစ္မ်ိဳး ေပၚထြက္လာျပီး၊ အတိုက္အခံမ်ားဘက္၌ opportunists, moderates ႏွင့္ radicals ဆိုေသာ ႏိုင္ငံေရးဇာတ္ေကာင္ သံုးမ်ိဳး ေပၚထြက္လာႏိုင္ပါသည္။

Hardliners ဆိုသူမ်ားမွာ အာဏာရွင္စနစ္ကိုပင္ ေရရွည္တည္တံ့ခိုင္ျမဲလိုသူမ်ားျဖစ္ျပီး၊ softliners ဆိုသူမ်ားမွာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အတိုက္အခံမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရး ေစ့စပ္ညွိႏွိဳင္းေရးကို လိုလားသူမ်ားျဖစ္သည္။ opportunists ဆိုသူမ်ားကား ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္ေရးကို စိတ္၀င္စားသူမ်ား မဟုတ္ပဲ ဒီမိုကေရစီ အေရးကို အေၾကာင္းျပဳ၍ ကိုယ္က်ိဳးရွာလိုသူမ်ားျဖစ္သည္။ moderates ဆိုသူမ်ားကား ဒီမိုကေရစီစနစ္ ခိုင္မာရွင္သန္ေရးကို လိုလားသူမ်ားျဖစ္ျပီး၊ မည္သို႕ေသာ ေျပာင္းလဲမွဳမ်ားကိုျဖစ္ေစ လက္ခံႏိုင္သူမ်ား ျဖစ္သည္။ radicals ဆိုသူမ်ားကား အာဏာရွင္တို႕ႏွင့္ compromise မလုပ္ရေသာ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳကို ေဖာ္ေဆာင္လိုသူမ်ား ျဖစ္သည္။ လက္တင္အေမရိက ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ သင္ခန္းစာမ်ားအရ political liberalization ကို အာဏာရွင္ဘက္မွ softliners မ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံဘက္မွ moderates မ်ားက ထိန္းေက်ာင္းေပးႏိုင္လွ်င္ ဒီမိုကေရစီ ခိုင္မာရွင္သန္ေရး လမ္းေၾကာင္းေပၚသို႕ ေရာက္သြားႏိုင္ေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ၾကေလသည္။

အျခားအယူအဆတခုမွာကား အာဏာရွင္တို႕တြင္ အာဏာရွင္စနစ္ကို ထိန္းသိမ္းထားလိုေသာအုပ္စုႏွင့္ အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆက္လက္က်င့္သံုး၍ မျဖစ္ႏိုင္ဟု ယူဆေသာ အုပ္စုႏွစ္စု ကြဲျပားသြားသျဖင့္ အာဏာရွင္တို႕အၾကား အကြဲအျပဲ (intra-regime factionalism) ႏွင့္ စစ္တပ္မွ ေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ႕ခြဲထြက္ျပီး အတိုက္အခံတို႕ႏွင့္ ေပါင္းသြားသည့္အခါ ျဖစ္လာေလ့ရွိေသာ intra-military factionalism မ်ား၊ degradation of military institution ျဖစ္ျခင္းမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ political liberalization ကို အာဏာရွင္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက အေကာင္အထည္ေဖာ္လာသည္ဆိုေသာ အယူအဆျဖစ္ေလသည္။ ဤအယူအဆအရ political liberalization ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရာတြင္ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ paradox of success ကို ေသခ်ာေစရန္ ေဆာင္ရြက္ရသည္။ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားတြင္ အာဏာရွင္တို႕ ၾကိဳးကိုင္ႏိုင္သည့္ ပါတီမ်ား ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ အာဏာရွင္တို႕၏ ရပ္တည္မွဳကို မထိပါးေစေသာ ဥပေဒမ်ား ျပဌာန္းသတ္မွတ္ျခင္း၊ ၾကိဳးကိုင္ႏိုင္သည့္ ပါတီမ်ားသာ အႏိုင္ရႏိုင္မည့္ ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒမ်ား ျပဌာန္းျခင္း စသည္တို႕မွာ political liberalization ၏ လိုအပ္ခ်က္တရပ္ျဖစ္ေသာ အဆိုပါ paradox of success စည္းမ်ဥ္းကို ေဖာ္ေဆာင္ျခင္း ျဖစ္ေလသည္။ paradox of success မေသခ်ာပဲႏွင့္ political liberalization ကို မည္သည့္ အာဏာရွင္ကမွ ေဖာ္ေဆာင္ျခင္း မရွိပါ။

အထက္ေဖာ္ျပပါ အယူအဆႏွစ္မ်ိဳးအနက္ ပထမအယူအဆမွ ၾကည့္လွ်င္ political liberalization သည္ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္အေရာက္လွမ္းေရးကို ဦးတည္သည့္ အေတြးအေခၚ ျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယအယူအဆမွ ၾကည့္လွ်င္ကား political liberalization သည္ အာဏာရွင္စနစ္ကို ပံုစံတမ်ိဳးျဖင့္ ေရရွည္ ရွင္သန္ေနေစႏိုင္သည့္ dead end ျဖစ္ေနေသာ အေတြးအေခၚ ျဖစ္ေလသည္။ လက္တင္အေမရိက ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္မ်ားအရ ပထမအယူအဆက မွန္ကန္ျပီး၊ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသႏွင့္ အာရွတိုက္ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ျဖစ္စဥ္မ်ားအရ ဒုတိယအယူအဆက မွန္ကန္ေနသည္ျဖစ္ရာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ၾကံဳေတြ႕လာမည့္ political realities အေျခအေနကိုကား ခန္႕မွန္းရ အလြန္ပင္ ခက္ႏိုင္ပါသည္။

မည္သို႕ဆိုေစ အာဏာရွင္တို႕၏ political liberalization ေဖာ္ေဆာင္မွဳမ်ားကို public space ခ်ဲ႕ေပးျခင္းဟု ရွဳျမင္၍ ပထမအယူအဆကို လက္ခံက်င့္သံုးလိုေသာ moderates မ်ားအေနျဖင့္ ရလိုရျငား စမ္းသပ္ၾကည့္လိုသည္ဆိုလွ်င္ political liberalization မွ democratic consolidation သို႕ ေျပာင္းလဲရန္ ၾကိဳးပမ္းမွဳမ်ားတြင္ ေတြ႕ၾကံဳႏိုင္သည့္ obstacles မ်ားကို အာရံုစိုက္ရန္ လိုအပ္ေပသည္။ အဆိုပါ obstacles မ်ားကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္မည့္ နည္းလမ္းမ်ားကို ၾကံဆရွာေဖြသင့္ေလသည္။ Political liberalization စတင္လာျပီးမွ ေျပာင္းျပန္ဦးတည္သြားေသာ political deliberalization မျဖစ္ေစရန္ ၾကိဳးပမ္းၾကရန္ လိုအပ္သည္။

(၁) Civil Society ဆိုင္ရာ အခက္အခဲမ်ား

political liberalization အေတြးအေခၚကို ကိုင္စြဲ၍ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ သြားရန္ ၾကိဳးပမ္းမွဳတြင္ civil society ၏ အခန္းက႑မွာ အလြန္ အေရးပါလွသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္မွ ၾကိဳးကိုင္ျခယ္လွယ္မွဳ ကင္းရွင္းသည့္ အစုအဖြဲ႕မ်ား၊ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳမ်ားႏွင့္ ပညာတတ္လူပုဂၢိဳလ္မ်ား ပါ၀င္ေသာ active civil society ရွင္သန္လာေရးသည္ အေရးၾကီးလွေသာ လိုအပ္ခ်က္တရပ္ျဖစ္သည္။ အဆိုပါ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားသည္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွ ဒီမိုကေရစီ စံမ်ားကို နားလည္က်င့္သံုးလာေစေရး၊ ကြဲျပားျခားနားမွဳမ်ားအၾကားမွ ညီညြတ္မွဳကို နားလည္လက္ခံလာေစေရး၊ စီးပြားေရးႏွင့္ လူမွဳေရး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳမ်ား ရွိလာေစေရးတို႕ကို ေဆာင္ရြက္ရမည္ျဖစ္ျပီး၊ ႏိုင္ငံေတာ္၏ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ ၾကိဳးကိုင္ ခ်ယ္လွယ္မွဳမ်ားႏွင့္ တတ္ႏိုင္သမွ် ကင္းရွင္းရမည္ ျဖစ္ေလသည္။ သို႕မွသာ ႏိုင္ငံေတာ္၏ ပါ၀ါခ်ိန္ခြင္လွ်ာကို တဘက္တလမ္းမွ ထိန္းေက်ာင္းႏိုင္မည္ျဖစ္ျပီး၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအား ႏိုင္ငံေတာ္မွ ထိန္းခ်ဳပ္ထားမွဳကို အားေပ်ာ့ေစမည္ ျဖစ္သည္။ အစိုးရမဟုတ္ေသာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား (အန္ဂ်ီအို) မ်ားသည္ state ႏွင့္ society တို႕ အၾကားတြင္ buffer zone အျဖစ္ ရပ္တည္ၾကရမည္ျဖစ္သည္။

political liberalization ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့သည့္ ႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ civil society အဖြဲ႕ အမ်ားစုကို အာဏာရွင္တို႕က ၾကိဳတင္ဖြဲ႕စည္း ထိန္းခ်ဳပ္ထားသည္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းတြင္ civil society အားေကာင္းလာေစရန္ ပညာေရး၊ လူမွဳေရး၊ စီးပြားေရးက႑မ်ားမွ ထိုးေဖာက္ေနသည့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားအား ပံုမွန္ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့ရွိျပီး၊ အဆိုပါ အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္ လူပုဂၢိဳလ္မ်ားသည္ အာဏာရွင္တို႕ႏွင့္ ၾကိဳးကိုင္အဖြဲ႕မ်ားအား ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္လာမည့္ အေျခအေနရွိမရွိကို အကဲျဖတ္ေလ့ရွိသည္။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပ၍ ႏိုင္ငံတကာေရးရာတြင္ international legitimacy ရေစရန္ ၾကိဳးပမ္းထားေသာ ၾကိဳးကိုင္အစိုးရမ်ား၏ ရပ္တည္မွဳကို ထိခိုက္လာႏိုင္သည္ဟု ယူဆပါက public space ကို ျပန္လည္ကန္႕သတ္သည္။ လိုအပ္လာပါက အမ်ိဳးသားလံုျခံဳေရး (national security concerns) ကို အေၾကာင္းျပ၍ civil society ကို ဖိႏွိပ္ရန္ႏွင့္ အာဏာျပန္သိမ္းႏိုင္ရန္ ဥပေဒမ်ား သတ္မွတ္ျပဌာန္းထားသည္။ သို႕ျဖစ္ရာ အာဏာရွင္တို႕၏ political liberalization ကို အခြင့္အေရးဟု သတ္မွတ္၍ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ အေရာက္သြားရန္ ၾကိဳးပမ္းလိုသူမ်ားသည္ အဆိုပါ obstacles မ်ားကို မည္သို႕ ေက်ာ္လႊားမည္နည္းဟူေသာ လမ္းစဥ္မ်ားကို စဥ္းစားထားၾကရန္ လိုအပ္သည္။

(၂) ႏိုင္ငံေရးယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အခက္အခဲမ်ား

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံတြင္ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အာဏာရွင္စနစ္ တည္တံ့ခိုင္ျမဲေနရျခင္း အေၾကာင္းတရား မ်ားတြင္ ႏိုင္ငံေရးယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အေၾကာင္းအခ်က္မ်ားလည္း ပါ၀င္ေလ့ရွိသည္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ၏ ႏိုင္ငံေရးယဥ္ေက်းမွဳသည္ ဒီမိုကေရစီ စနစ္၏ အေျခခံသေဘာတရားမ်ားႏွင့္ ကြဲျပားျခားနားျပီး၊ အာဏာရွင္ဆန္ေသာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းသ႑ာန္ ျဖစ္တည္ေနပါက ဒီမိုကေရစီ စနစ္ ရွင္သန္ခိုင္မာေရးကို အတားအဆီး ျဖစ္ေစႏိုင္ပါသည္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးယဥ္ေက်းမွဳကို ေရွးႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာကပင္ "patrimonialism" ဆိုေသာ သေဘာတရားက လႊမ္းမိုးထားပါသည္။

"patrimonialism" ဆိုသည္မွာ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ အလုပ္အတူ တြဲလုပ္ရမည့္ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ငယ္မ်ား၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ၀န္ထမ္းမ်ားကို သူတို႕ႏွင့္ နီးစပ္ေသာ အသိုင္းအ၀ိုင္းအတြင္းမွ မိသားစု၀င္မ်ားႏွင့္ ပုဂၢိဳလ္ေရးအရ သစၥာရွိသူဟု ယူဆထားသူ မ်ားကိုသာ ေရြးခ်ယ္တာ၀န္ ေပးအပ္ျခင္း ျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္ အသိုင္းအ၀ိုင္းတြင္သာမက အတိုက္အခံတို႕၏ ႏိုင္ငံေရး အ၀န္းအ၀ိုင္းတြင္ပါ ယင္းသို႕ ျပဳလုပ္ၾကသည့္အခါ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ အနီးတြင္ ရွိေနသူမ်ားသည္ လိုအပ္လွ်င္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ေ၀ဖန္အၾကံျပဳခ်က္မ်ား ေပးႏိုင္မည့္ အရည္အခ်င္းရွိ ပုဂၢိဳလ္မ်ား မဟုတ္ပဲ ေခါင္းေဆာင္မ်ား အလိုက် ေခါင္းညိမ့္လက္ခံျပီး ပုဂၢိဳလ္ေရး ကိုးကြယ္မွဳ လုပ္ေနသူမ်ားသာ ရွိလာသည္။

ႏိုင္ငံေရးရာမ်ားတြင္ အရည္အေသြးက အဓိကမက်ပဲ မည္သူ႕သားသမီး၊ မည္သူ႕ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္း ဆိုသည္က အေရးပါလာသည္။ ပုဂၢိဳလ္ေရး ကိုးကြယ္သူမ်ားကသာ မ်ားျပီး၊ ေ၀ဖန္ ပိုင္းျခားဥာဏ္ျဖင့္ သတိေပးႏိုင္သူမ်ားက အနီးတြင္ မရွိသည့္အခါ ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ ငါတေကာ ေကာကာ လုပ္ေဆာင္မွဳမ်ား ေပၚထြက္လာတတ္သည္။ ဒီမိုကေရစီ အတိုက္အခံ ေခါင္းေဆာင္မ်ားပင္ျဖစ္ေစကာမူ ဤသေဘာတရား၏ လႊမ္းမိုးမွဳမ်ားကို ခံရပါက အာဏာရွင္ဆန္ဆန္ ျပဳမူမွဳမ်ား ရွိလာတတ္သည္။ "patrimonialism" သေဘာတရား လႊမ္းမိုးခံရသည့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အလမ္းႏွင့္ စီးပြားေရး အခြင့္အလမ္းမွာ ယွဥ္တြဲေနတတ္သည္။

လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာလည္း ကိုယ္ပိုင္အရည္အခ်င္းႏွင့္ တက္လမ္းရွာေဖြျခင္းကို အားေပးေလ့မရွိ။ ႏိုင္ငံေရးအရ အခြင့္အလမ္း ရွိေနေသာ အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ား၏ အသိုင္းအ၀ိုင္းမ်ားအား မွီခိုမွဳမ်ားကို အားေပးေလ့ရွိသည္။ ဥပမာ- စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ျဖစ္လွ်င္ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အာဏာရွိေနေသာ စစ္တပ္တြင္း၌ အေရးပါေသာ ရာထူးမ်ား ရရွိေစရန္ အားေပးခ်ီးေျမွာက္သည့္ လူအမ်ား ေပၚထြက္လာမည္။ ဒီမိုကေရစီ ဘက္ေတာ္သားမ်ားက ႏိုင္ငံေရးအာဏာ ရျပန္လွ်င္လည္း အဆိုပါ လူအမ်ားသည္ပင္ ဒီမိုကေရစီ ေခါင္းေဆာင္မ်ားအား ေထာက္ခံအားေပးၾကမည္ျဖစ္သည္။ "patrimonialism" သေဘာတရား လႊမ္းမိုးခံရေသာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္ ယင္းသို႕ေသာ လူမ်ား အမ်ားအျပား ပါ၀င္ေလ့ရွိသည္။

အဆိုပါ သေဘာတရားသည္ ႏိုင္ငံေရးအာဏာကို မွီတြယ္ျခင္း စိတ္သေဘာႏွင့္ ဆက္စပ္ေနေလရာ ႏိုင္ငံေရးအာဏာကို ျပန္လည္ ထိန္းညွိမည့္ inherent logic of strong civil society ကို ေထာက္ခံ အားေပးျခင္း မရွိ။ သို႕ျဖစ္ရာ civil society အဖြဲ႕အစည္းမ်ား အမ်ားအျပား လိုအပ္သည့္ political liberalization ကို ေႏွာင့္ေႏွး ၾကန္႕ၾကာေစမွဳမ်ား ျဖစ္လာေစႏိုင္သည္။ အဆိုပါ သေဘာတရား၏ လႊမ္းမိုးမွဳ ေလ်ာ့နည္းလာေသာ လူ႕ေဘာင္သစ္ကို တည္ေဆာက္ႏိုင္မွသာ political liberalization အေတြးအေခၚျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ အေရာက္သြားႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

(၃) စီးပြားေရး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ ဆိုင္ရာ အခက္အခဲမ်ား

အာဏာရွင္မ်ားဘက္မွ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပေပးျခင္း၊ ႏိုင္ငံေရး ပါ၀င္ပတ္သက္ခြင့္ အနည္းငယ္ ေပးလာျခင္း စသည္တို႕တြင္ ႏိုင္ငံစီးပြားေရး အေျခအေနႏွင့္ ပတ္သက္ေသာ အေျခအေနမ်ား ပါ၀င္ေလ့ရွိသည္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံတြင္ ေငြေၾကးေဖာင္းပြမွဳႏွဳန္းမ်ားျပီး၊ အလုပ္လက္မဲ့ရာခိုင္ႏွဳန္း ျမင့္မားေနပါက အရပ္သားျပည္သူလူထုကို ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္ခြင့္ အနည္းငယ္ ေပး၍ စိတ္၀င္စားမွဳ အာရံုေျပာင္းေပးရသည္။ ယင္းသို႕ မဟုတ္လွ်င္ စီးပြားေရး ဆုပ္ယုတ္မွဳ အေျခအေနေပၚမူတည္၍ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး စနစ္ လွဳပ္ရွားမွဳမ်ား ေပၚထြက္လာႏိုင္သည္။

အခ်ိဳ႕က ဆိုတတ္ၾကသည္။ အာဏာရွင္မ်ားက ေရြးေကာက္ပြဲ မလုပ္ေပးပဲ အာဏာဆက္သိမ္းလွ်င္လဲ ရပါလ်က္ ေရြးေကာက္ပြဲျပဳလုပ္ေပးသည္မွာ အာဏာရွင္ဘက္က သေဘာထား ေပ်ာ့ေပ်ာင္းလာျခင္းျဖစ္သည္ ဟု ဆိုတတ္ၾကသည္။ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ စတင္သည့္ political liberalization ျဖစ္ရပ္အခ်ိဳ႕အတြက္ ဤအဆိုမွာ မွန္ေကာင္းမွန္မည္ ျဖစ္ေသာ္လည္း ျဖစ္ရပ္တိုင္း တြင္ကား မဟုတ္ေခ်။ ေခြးတေကာင္ကို အျပင္သို႕ ေခၚ၍ လမ္းေလွ်ာက္ထြက္ပါက လက္ထဲတြင္ အတင္းဆုပ္ျပီး ကိုင္ထား၍ မရ။ မထင္မွတ္ခ်ိန္တြင္ လြတ္ထြက္သြားႏိုင္သည္။ လမ္းေလွ်ာက္ခြင့္၊ ေျပးခြင့္ အနည္းငယ္ကိုေတာ့ ေပးရသည္။ ကိုင္ထားေသာ ၾကိဳးကို လိုသလို အဆြဲအဆန္႕ လုပ္ႏိုင္ဖို႕သာ လိုသည္။ political liberalization ဆိုသည္မွာလည္း ဤနည္းႏွယ္ႏွယ္ပင္။ လြတ္ထြက္သြားမည္စိုး၍ ၾကိဳးတန္းလန္းျဖင့္ လြတ္လပ္ခြင့္ ေပးလိုက္ျခင္းသာ ျဖစ္သည္။

၁၉၇၃ ခုႏွစ္က အီဂ်စ္ႏိုင္ငံတြင္ Sadet က တံခါးဖြင့္ စီးပြားေရး မူ၀ါဒကို က်င့္သံုးခဲ့သည္။ တံခါးဖြင့္ စီးပြားေရး မူ၀ါဒ က်င့္သံုးခ်ိန္တြင္ ျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္သည့္ အျခားေသာ macro-economic arrangements မ်ားကို မျပဳလုပ္ေသာေၾကာင့္ လက္တဆုပ္စာ လုပ္ငန္းရွင္ တစုသာ ေပၚထြက္လာျပီး၊ တိုင္းျပည္တြင္ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟႏွဳန္းက မတရား ထိုးတက္သြားခဲ့သည္။ ၁၉၇၇ ခုႏွစ္တြင္ အေျခခံစားေသာက္ကုန္ ေစ်းႏွဳန္းမ်ားက တရေဟာ ထိုးတက္သြားျပန္ရာ ႏိုင္ငံႏွင့္ အ၀ွမ္း ဆႏၵျပပြဲမ်ား ေပၚလာေတာ့သည္။ အဆိုပါ အေျခအေနမ်ား ထပ္မံ ေပၚေပါက္လာျခင္း မရွိေစရန္ အီဂ်စ္အစိုးရက အတိုက္အခံပါတီမ်ားကို ပါတီေထာင္ခြင့္ ေပးလိုက္သည္။ လူအမ်ားကို လြတ္လပ္စြာ စုေ၀းခြင့္၊ ေျပာဆိုခြင့္ အနည္းငယ္ ေပးလိုက္သည္။

စိတ္ပညာသေဘာအရ လူတေယာက္၏ စိတ္ထဲတြင္ ပိတ္ေလွာင္မြန္းၾကပ္ေနမွဳကို လြတ္လပ္စြာ ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ ေပးလိုက္သည့္အခါ ထိုလူ၏ စိတ္ထဲတြင္ ေပါ့ပါးသြားေလ့ရိွရာ အာဏာရွင္အစိုးရသို႕ စုျပံဳလာေသာ မေက်နပ္မွဳမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ခြင့္ျပဳ လိုက္ျခင္းျဖင့္ မေက်နပ္မွဳမ်ား ေပါက္ကြဲထြက္သြားျပီး ဆန္႕က်င္သည့္ အဆင့္သို႕ မတက္လွမ္းေတာ့ပဲ ျပီးသြားတတ္သည္။ အီဂ်စ္ႏိုင္ငံအပါအ၀င္ အေရွ႕အလယ္ပိုင္း ႏိုင္ငံအမ်ားစုတြင္ တတိယလွိဳင္း ဒီမိုကေရစီ လွိဳင္းလံုးၾကီးႏွင့္ ေမ်ာမပါပဲ အာဏာရွင္အစိုးရမ်ား ရပ္တည္ေနႏိုင္သည့္ အေၾကာင္းအခ်က္မ်ားတြင္ ဤအခ်က္ကလဲ တခ်က္ အပါအ၀င္ပင္ျဖစ္သည္။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသမွ ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ political liberalization အေတြးအေခၚ လႊမ္းမိုးခဲ့သည္မွာ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိခဲ့ျပီး၊ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ တက္လွမ္းျခင္း မရွိပဲ ရပ္တန္႕ေနခဲ့သည္မွာလဲ ကာလအတန္ၾကာျမင့္ခဲ့ျပီျဖစ္သည္။ မည္သို႕ဆိုေစ political liberalization အေတြးအေခၚသည္ အာဏာရွင္ အစိုးရမ်ားမွ အာဏာကို အသြင္သ႑ာန္တမ်ိဳးျဖင့္ ဆက္လက္ခ်ဳပ္ကိုင္ထားႏိုင္ေစေရးအတြက္ ေဆးေကာင္းတခြက္ပင္ ျဖစ္သည္။ စီးပြားေရး အက်ပ္အတည္း ျပႆနာမ်ားကို ႏိုင္ငံေရးနည္းလမ္းျဖင့္ အာရံုေျပာင္းေပးႏိုင္သည့္ မ်က္လွည့္ ဆရာ တပါး ဟုလည္း ဆိုႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။

သို႕ရာတြင္ political liberalization ႏွင့္ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳတို႕သည္ လံုး၀ ဆက္စပ္ျခင္း မရွိသည္ကား မဟုတ္။ political liberalization လုပ္ခ်ိန္ႏွင့္ တျပိဳင္နက္တည္းတြင္ economic liberalization ကိုပါ ပူးတြဲလုပ္ေဆာင္ရန္ လိုအပ္သည္။ အသြင္ေျပာင္းကာလ စီးပြားေရး အေျခအေနကို မွန္ကန္ေသာ မူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္၍ ရလဒ္ေကာင္းမ်ား ေပၚထြက္လာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္သည္။ Transition-induced contraction ေၾကာင့္ ျဖစ္လာႏိုင္ေသာ ထုတ္လုပ္မွဳႏွဳန္း က်ဆင္းျခင္းကို ၾကိဳတင္ကာကြယ္ထားႏိုင္မည့္ မူမ်ား ခ်ရမည္။ supplier-buyer relationship ကို ဖရိုမရဲ မျဖစ္ေစရန္ ထိန္းေက်ာင္းေပးရမည္။

အသြင္ကူးကာလ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳတြင္ အေရးၾကီးေသာ ဧရိယာ သံုးမ်ိဳးျဖစ္ေသာ liberalization of internal markets, liberalization of external markets, privatization and restructuring စသည္တို႕တြင္ သင့္ေလ်ာ္ေသာ မူ၀ါဒမ်ား ခ်မွတ္ရန္ လိုအပ္သည္။ အသြင္ကူးကာလ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳ ဆိုင္ရာ မဟာဗ်ဴဟာ ႏွစ္မ်ိဳးျဖစ္သည့္ shock therapy ႏွင့္ gradual reform strategy တို႕အနက္ အခ်ိန္ကာလႏွင့္ ကိုင္ညီသည့္ မဟာဗ်ဴဟာကို ေရြးခ်ယ္ႏိုင္မွဳကလည္း အေရးၾကီးေလသည္။

စီးပြားေရးအေျခအေနဆိုးရြားမွဳေၾကာင့္ political liberalization စတင္လာျခင္း ျဖစ္ေသာ္လည္း၊ တက္လာသည့္ အစိုးရသစ္မွ အေျခအေနႏွင့္ ကိုက္ညီမည့္ စီးပြားေရးမူ၀ါဒမ်ားကို မွန္မွန္ကန္ကန္ အသံုးခ်ႏိုင္လွ်င္ liberalization ႏွင့္ economic growth တို႕အၾကားတြင္ positive relationship ျဖစ္လာႏိုင္သည္ျဖစ္ရာ economic reform မ်ား၏ adverse effects မ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ရန္ နည္းလမ္းမ်ားကို ရွာေဖြၾကရမည္ျဖစ္သည္။ ဒီမိုကေရစီႏွင့္ economic growth တို႕အၾကားမွ ဆက္စပ္မွဳမွာ positive တခုတည္း မဟုတ္ေၾကာင္းကိုလည္း သတိျပဳၾကရန္ လိုအပ္သည္။ political liberalization ႏွင့္ economic liberalization တို႕ တျပိဳင္တည္း ျဖစ္မလာပါက negative marginal effects မ်ား ေပၚထြက္လာတတ္ပါသည္။

အေရးၾကီးဆံုးအခ်က္မွာ ဒီမိုကေရစီသည္ ႏိုင္ငံေရး မေသခ်ာမွဳႏွင့္ ဆက္စပ္ေနျခင္း ျဖစ္ပါသည္။ ဒီမိုကေရစီ အစိုးရမ်ားသည္ ေရြးေကာက္ပြဲမ်ားျဖင့္ မူ၀ါဒ ခ်မွတ္ႏိုင္ေရးကို ၾကိဳးပမ္းၾကရသည္ျဖစ္ရာ စီးပြားေရး မူ၀ါဒ သက္တမ္းမ်ားသည္ ေရြးေကာက္ပြဲသက္တမ္းျဖင့္ အခ်ိန္မတူညီပဲ economic reform ၏ ေရတို adverse effects မ်ား ေနာက္တၾကိမ္ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ ေပၚထြက္လာျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲသစ္တြင္ ႏိုင္ငံေရးအရ backlash ျဖစ္မည္ကို အာဏာရပါတီမ်ားက စိုးရိမ္ေလ့ရွိၾကပါသည္။ သို႕ျဖစ္ရာ ေရတိုတြင္ ေႏွာင့္ေႏွးေသာ္လည္း ေရရွည္ အက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မည့္ မူ၀ါဒမ်ားကို ေရွာင္ၾကဥ္၍ ေရတိုအက်ိဳးစီးပြားကိုသာ ၾကည့္တတ္ၾကေလရာ ဒီမိုကေရစီ အေျခခံသေဘာတရားျဖစ္သည့္ ေရြးေကာက္ပြဲျပဳလုပ္ျခင္းကပင္လွ်င္ ေရရွည္စီးပြားေရး တိုးတက္မွဳကို ျပန္လည္ ထိခိုက္လာသည္မ်ားလည္း ရွိတတ္ပါသည္။

အထက္ပါ အခ်က္မ်ားအျပင္ political liberalization အေတြးအေခၚျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ အေရာက္သြားေရးတြင္ အခက္အခဲျဖစ္ေစႏိုင္မည့္ ပထ၀ီ၀င္ ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရး၊ ႏိုင္ငံျခားေရး အေျခအေနမ်ားႏွင့္ လူမွဳေရး အေျခအေနမ်ားစြာလဲ ရွိပါေသးသည္။ Political liberalization ဆိုင္ရာ က်မ္းတေစာင္ မဟုတ္၍ အက်ယ္မခ်ဲ႕လိုေတာ့ပါ။ Political liberalization အေတြးအေခၚကို ကိုင္စြဲ၍ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္ကို အေရာက္ခ်ီရန္ ရည္ရြယ္သူမ်ားအေနျဖင့္ အဆိုပါ အေျခအေနမ်ားကို နားလည္သိရွိထားၾကရန္ လိုအပ္ေပလိမ့္မည္။


နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရေသာ္ ယေန႕ လက္ရွိ ကာလသည္ အေတြးအေခၚမ်ား အလြန္ ရွဳပ္ေထြးေနသည့္ ကာလတခု ဟု ဆိုရေပမည္။ အာဏာရွင္မ်ားဘက္မွ political liberalization ကို အေကာင္အထည္ စတင္ေဖာ္လိုက္သည္ျဖစ္ရာ အဆိုပါ political liberalization ကို လက္ခံမည္လား၊ လက္မခံဘူးလား၊ အဆိုပါ အေတြးအေခၚျဖင့္ ဒီမိုကေရစီ ရႏိုင္သည္လား၊ မရႏိုင္ဘူးလား၊ အစဥ္အဆက္ က်င့္သံုးခဲ့ၾကေသာ အာဏာရွင္စနစ္ျဖိဳခ်ေရး အေတြးအေခၚကို ဆုပ္ကိုင္ထားမည္လား၊ မဆုပ္ကိုင္ထားဘူးလား၊ ဆုပ္ကိုင္ထားလွ်င္ေကာ ေအာင္ျမင္မည္လား၊ မေအာင္ျမင္ဖူးလား စသည္တို႕ကို ေတြးေတာ ျငင္းခုန္ေနၾကရံုသာမက အေတြးအေခၚ ႏွစ္ခုကို ေရာသမေမႊထားသည့္ ႏိုင္ငံေရးလိုလို၊ အန္ဂ်ီအိုလိုလို အေတြးအေခၚသစ္မ်ားပင္ ထြန္းကားလာသည့္ ကာလတခုျဖစ္ပါသည္။ လက္ရွိႏိုင္ငံေရးကို လႊမ္းမိုးထားသည့္ အေတြးအေခၚမ်ားႏွင့္ အုပ္စုမ်ားကို ခြဲျခားလိုက္ပါက အုပ္စုၾကီး ေျခာက္ခု ထြက္ေပၚလာပါသည္။

(၁) Initial Transition အေတြးအေခၚကို လက္ခံ၍၊ အဆိုပါ အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ လမ္းစဥ္မ်ားကို ေဖာ္ေဆာင္ပါက ေရတိုပန္းတိုင္အေနျဖင့္ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (၀ါ) ျပည္သူ႕အစိုးရ အသြင္သ႑ာန္ တမ်ိဳးမ်ိဳး ေပၚထြက္ရမည္ဟု စဥ္းစားသူမ်ား

(၂) Political Liberalization အေတြးအေခၚကို လက္ခံ၍၊ အာဏာရွင္တို႕ဘက္မွ ဖြင့္ေပးလိုက္ေသာ political space မ်ားကို အသံုးခ်ကာ ႏိုင္ငံေရးစည္း၀ိုင္းအတြင္းသို႕ ၀င္ေရာက္ျပီး၊ တစတစ ေျပာင္းလဲတိုးတက္မွဳမ်ားမွတဆင့္ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ ေလွ်ာက္လွမ္းမည္ဟု စဥ္းစားသူမ်ား

(၃) Political Liberalization မွ democratic consolidation ျဖစ္ေအာင္ ေျပာင္းလဲတည္ေဆာက္ရာတြင္ျဖစ္ေစ၊ initial transition မွ democratic consolidation ျဖစ္ေအာင္ တည္ေဆာက္ရာတြင္ျဖစ္ေစ၊ civil society မွာ အဓိကက်သျဖင့္ ႏိုင္ငံေရးရာမ်ားတြင္ ပါ၀င္ပတ္သက္ျခင္း မရွိပဲ civil society အားေကာင္းလာေစရန္ ၾကိဳးပမ္းမည္ဟု စဥ္းစားသူမ်ား

(၄) ဘယ္သူေသေသ၊ ငေတမာရင္ ျပီးေရာ ဆိုသည့္ သေဘာပိုက္ကာ ျဖစ္လာသည့္ အေျခအေနတြင္ အာဏာ၊ ရာထူး၊ ေနရာ၊ အမည္ေကာင္း၊ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြား စသည့္ အက်ိဳးအျမတ္မ်ားအား မည္သို႕ ရွာမည္နည္း ဆိုသည္ကို စဥ္းစားသူမ်ား

(၅) Initial transition အေတြးအေခၚကိုလည္း အျပည့္အ၀ လက္ခံျခင္းမရွိ၊ political liberalization အေတြးအေခၚကိုလည္း အျပည့္အ၀ လက္ခံျခင္း မရွိေသာ ေရာသမေမႊမ်ား

(၆) political liberalization အေတြးအေခၚကို အသံုးျပဳ၍ အာဏာကို တတ္ႏိုင္သမွ် ဆြဲဆန္႕ထားရန္ ၾကိဳးပမ္းေနေသာ အာဏာရွင္မ်ားႏွင့္ အေပါင္းအပါမ်ား

အဆိုပါ အုပ္စုေျခာက္မ်ိဳးတြင္ ႏိုင္ငံေတာ္၏ အနာဂတ္ကံၾကမၼာအတြက္ အာဏာရွင္ႏွင့္ အေပါင္းအပါမ်ား နည္းတူ ေၾကာက္မက္ဖြယ္ေကာင္းေသာ အုပ္စုမွာ ေရာသမေမႊမ်ား ျဖစ္ပါသည္။ political liberalization အေတြးအေခၚကို လက္ခံျပီး၊ political space ကို အသံုးျပဳလိုသူမ်ားမွာ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္ကို ေရာက္ေလမည္လားဟု စမ္းလိုေသာ ေစတနာပါသျဖင့္ ေရာသမေမႊမ်ားေလာက္ ေၾကာက္ဖို႕မေကာင္းလွပါ။ အာဏာရူးအခြင့္အေရးသမားမ်ားမွာလဲ ၄င္းတို႕ ရူးေၾကာင္းကို လူထုက သိေနျပီး ျဖစ္သျဖင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ကံၾကမၼာအတြက္ အႏၱရာယ္ မရွိလွပါ။

သို႕ရာတြင္ ေရာသမေမႊမ်ားမွာကား Initial transition အေတြးအေခၚကို ဆုပ္ကိုင္ထားသူမ်ားဟု လူအမ်ားက ျမင္ထားေလ့ရွိသည္။ သို႕ရာတြင္ ထိုသူမ်ားသည္ initial transition ၏ ေရတိုပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚထြက္ေရးကို လက္ခံျခင္းမရွိၾက။ political liberalization အေတြးအေခၚအရ ေပၚထြက္လာေသာ political space တြင္လည္း ပါ၀င္ျခင္း မရွိၾက။ သို႕ရာတြင္ political liberalization အရ ခ်ဲ႕ထြင္လာေသာ public space အခြင့္အေရးကို ယူရန္ ၾကိဳးပမ္းၾကသည္။ ယင္းသို႕ ၾကိဳးပမ္းျပီးမွ initial transition အေတြးအေခၚ၏ ေရတိုပန္းတိုင္ျဖစ္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚထြက္ေရးကို ဆက္လက္ၾကိဳးပမ္းမည္လားဆိုေတာ့လဲ မဟုတ္ျပန္။ civil society အားေကာင္းလာေရးကိုပဲ ဦးစားေပး လုပ္ေတာ့မည္လိုလိုကလဲ ျဖစ္လာျပန္ေသးေတာ့သည္။

ပမာဆိုရလွ်င္ ျမစ္ကမ္းတဘက္ဆီတြင္ လမ္းေလွ်ာက္ရင္း ဟိုဘက္ကမ္းသို႕ ေလွႏွင့္ ကူးလိုက္၊ ဒီဘက္ကမ္းသို႕ ေလွႏွင့္ ကူးလိုက္ လုပ္ေနသည္ႏွင့္ တူလွသည္။ ေလွရွိသူမ်ားက ကူးခ်ည္သန္းခ်ည္ လုပ္ရန္ မခက္ခဲေသာ္လည္း ေနာက္က တေကာက္ေကာက္ လိုက္သူမ်ားမွာကား ေရထဲ က်လိုက်၊ ေမာျပီး ကမ္းပါးမွာ ငုတ္တုပ္ထိုင္သူက ထိုင္ႏွင့္ ခရီးမတြင္ပဲ ျဖစ္ေနၾကရေတာ့သည္။ ပိုဆိုးသည္က အေတြးအေခၚ ႏွစ္ရပ္လံုးကို ေရာသမေမႊထားၾကေလရာ Initial Transition အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ လမ္းမ်ားေပၚတြင္လည္း ကန္႕လန္႕ကန္႕လန္႕၊ political liberalization အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္သည့္ လမ္းမ်ားေပၚတြင္လည္း ဖ်က္လိုဖ်က္ဆီးသ႑ာန္ ေပါက္လာျခင္း ျဖစ္ေလသည္။

အဆိုပါ အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးမွဳ အေျခအေနမ်ားသည္ ႏိုင္ငံေတာ္အနာဂတ္ကံၾကမၼာအတြက္ အႏၱရာယ္ၾကီးပါသည္။ မည္သည့္ အေတြးအေခၚကို က်င့္သံုးသင့္သည္ ဆိုသည္မွာ လူတေယာက္၊ အဖြဲ႕အစည္းတခု၏ ကိုယ္ပိုင္ ေရြးခ်ယ္မွဳ ျဖစ္ပါသည္။ လူ႕သဘာ၀အရ အျမင္မတူလွ်င္ အျပန္အလွန္ စြပ္စြဲမွဳကေတာ့ ေပၚထြက္ေနမည္သာ ျဖစ္သည္။ initial transitionအေတြးအေခၚ ရွဳေထာင့္မွ ၾကည့္လွ်င္ political liberalization အေတြးအေခၚကို ကိုင္စြဲကာ political space တြင္းသို႕ ၀င္သြားသူမ်ားသည္ အရွံဳးေပး၊ အညံ႕ခံသူမ်ား ျဖစ္ျပီး၊ political liberalization အေတြးအေခၚမွ ၾကည့္လွ်င္ initial transition ကို လက္ခံသူမ်ားသည္ compromise မလုပ္လိုေသာ ႏိုင္ငံေရးအစြန္းေရာက္မ်ား ျဖစ္ပါသည္။ ယင္းသို႕ အျပန္အလွန္ရွဳျမင္ျပီး၊ အျပန္အလွန္ စြပ္စြဲပိုင္ခြင့္ ရွိေသာ္ျငား ထိုသို႕ စြပ္စြဲရင္းျဖင့္ အခ်ိန္မကုန္ၾကေစလိုပါ။ initial transition လက္ခံသူမ်ားကလဲ ပါးစပ္ျဖင့္ အာေနျခင္းမ်ားကို ေလွ်ာ့ခ်၍ ၾကားျဖတ္အစိုးရ အသြင္သ႑ာန္တမ်ိဳးမ်ိဳး ေပၚလာေရးကို ၾကိဳးပမ္းသင့္ၾကပါသည္။ political liberalization လက္ခံသူမ်ားကလဲ ခ်ဲ႕ထားသည့္ political space ေလးတြင္းသို႕ ဘယ္လိုနည္းျဖင့္ ၀င္ရ၀င္ရ၊ ရေအာင္၀င္ျပီး ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္ကို အေျပာမဟုတ္ပဲ လက္ေတြ႕ခ်ီတက္ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းသင့္ၾကေပသည္။

ပန္းတိုင္မေရာက္ခင္ တက္မေထာင္ခ်င္ေသာ ျမန္မာလူမ်ိဳးတို႕၏ အစဥ္အလာဆိုးၾကီးကို အလုပ္ျဖင့္ သက္ေသျပ၍ ေဖ်ာက္ဖ်က္သင့္ၾကေပသည္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၏ ဒီမိုကေရစီ ပန္းတိုင္သို႕ initial transition က ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မည္လား၊ political liberalization က ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မည္လား ဆိုသည္မွာကား မူအရဆိုလွ်င္ အေျဖထြက္ေသာ္လည္း လူအရဆိုလွ်င္ အေျဖမရွိပါ။ မည္သူမွ် တပ္အပ္ေသခ်ာ ေျပာႏိုင္မည္လည္း မဟုတ္သျဖင့္ ျငင္းခုန္ရင္း အခ်ိန္မျဖဳန္းသင့္ၾကေတာ့ပါ။ ပုဂၢိဳလ္စြဲ၊ အဖြဲ႕စြဲမ်ားကို ဖယ္ရွား၍ အေတြးအေခၚ တခုကို ေရြးၾကရမည့္ အခ်ိန္ျဖစ္ပါသည္။

ယင္းသို႕ ေရြးခ်ယ္ရာတြင္ အေျခအေနႏွင့္ လားရာကို သေဘာေပါက္ျပီးမွ၊ ပန္းတိုင္ကို သိျပီးမွသာ ေရြးခ်ယ္မွဳမ်ား ျပဳလုပ္သင့္ပါသည္။ ေရြးခ်ယ္ျပီးလွ်င္လည္း ရွင္းလင္းသည့္ အေတြးအေခၚက ဦးေဆာင္ေသာ ျပတ္သားသည့္ လမ္းစဥ္မ်ားကို ခ်မွတ္ရပါမည္။ လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို ေလွ်ာက္လွမ္းရပါမည္။ အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးေနလွ်င္ လမ္းစဥ္မ်ား ေ၀၀ါးေနတတ္သျဖင့္ ပန္းတိုင္ႏွင့္လဲ အစဥ္အျမဲ ေ၀းေနဦးမည္သာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါသည္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၇၊ ၁၀၊ ၂၀၁၀)

(စာၾကြင္း- ဤစာကို ေရးသားရာတြင္ ေကာ္ဖီႏွင့္ လက္ဖရည္ ဘယ္အရာက ပိုေကာင္းသလဲ ဆိုေသာ ေမးခြန္းသ႑ာန္ကို ေျဖရာ၌ ေကာ္ဖီ၏ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳးႏွင့္ လက္ဖရည္၏ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳး ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို ယွဥ္တြဲေျဖဆိုေသာ ရွဳေထာင့္ မွ ေရးသားထားသည္။ ေကာ္ဖီႏွင့္ လက္ဖရည္ ဘယ္အရာကို ပိုၾကိဳက္သလဲ ဆိုေသာ ပုဂိၢိဳလ္ေရး ေမးခြန္းသ႑ာန္ကို စာဖတ္သူတဦးဦးမွ ေမးလာပါလွ်င္ကား initial transition ႏွင့္ political liberalization အေတြးအေခၚ ႏွစ္ရပ္တြင္ စာေရးသူ ယေန႕အခ်ိန္အထိ လက္ခံက်င့္သံုးေနေသာ အေတြးအေခၚမွာ initial transition အေတြးအေခၚ ျဖစ္ျပီး၊ လမ္းစဥ္မွာ လူထုတိုက္ပြဲလမ္းစဥ္ျဖစ္သည္။ ေရတိုပန္းတိုင္မွာ အတိုက္အခံမ်ားက ဦးေဆာင္ေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (သို႕မဟုတ္) လူထုတိုက္ပြဲတြင္ ျပည္သူမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းလာေသာ မ်ိဳးခ်စ္ တပ္မွဴးမ်ားႏွင့္ အတိုက္အခံမ်ား ပူးတြဲဖြဲ႕စည္းေသာ ၾကားျဖတ္အစိုးရျဖစ္ပါသည္)



ရည္ညႊန္းကိုးကား
ABDELNASSER, Gamal. (2004): “Egypt: Succession Politics,” Volker Perthes (ed.), Arab Elites: Negotiating the Politics of Change, (ed.), Boulder: Lynne Rienner Publishers.

Alesina, Alberto, and Allan Drazen (1991), “Why Are Stabilizations Delayed?” American Economic Review 81 (5), 1170-1188.

Anderson, Lisa. (1999). Transitions to Democracy. New York: Columbia University Press.

Avant, Deborah. (1994) Political Institutions and Military Change: Lessons from Peripheral Wars. Ithaca, NY: Cornell University Press

Brownlee, Jason. (2007). Authoritarianism in an Age of Democratization. New York, NY:
Cambridge University Press.

Barro, Robert J. (1996), “Democracy and Growth,” Journal of Economic Growth 1 (1), 1-27.

Campos, Nauro (1999), Back to the Future: The Growth Prospects of Transition Economies
Reconsidered, William Davidson Institute Working Paper No. 229, Ann Arbor, MI.

Denizer, Cevdet (1997), Stabilization, Adjustment and Growth Prospects in Transition Economies, Policy Research Working Paper No. 1855, The World Bank, Washington, DC.

CHASE, Robert S.; HILL, Emily B. ve KENNEDY, Paul (1996): “Pivotal States and U.S. Strategy,” Foreign Affairs, 75: 33-51.

Finer, Samuel. (1962). The Man on Horseback: The Role of the Military in Politics. New York, NY: Penguin Books.

Fitch, J. Samuel. (1998). The Armed Forces and Democracy in Latin America. Baltimore: Johns Hopkins University Press.

GALA, Amin A. (1995): Egypt's Economic Predicament: A Study in the Interaction of External Pressure, Political Folly and Social Tension in Egypt. 1960-1990. New York, E. J. Brill.

Heybey, Berta, and Peter Murrel (1999), “The Relationship between Economic Growth and the Speed of Liberalization During Transition,” Journal of Policy Reform 3 (2), 121-137.

Halpern, Manfred. 1963. The Politics of Social Change in the Middle East and North Africa. Princeton: Princeton University Press.

KRAMER, Gudrun (1996): “The Integration of the Integrists,” Ghassan Salame (ed.), Democracy without Democrats, London, New York, I.B. Tauris.

LINZ, Juan J. ve STEPAN, Alfred (1996): Problems of Democratic Transition and Consolidation, Southern Europe, South America, and Post-Communist Europe, Baltimore, The Johns Hopkins University Press.

Lipset, S.M. (1959), “Some Social Requisites of Democracy: Economic Development and Political Legitimacy,” American Political Science Review 53, 69-105.

Monshipouri, Mahmood. (1995) Democratization, Liberalization and Human Rights in the Third World. London: Lynne Rienner Publishers

Parry, Geraint and Moran, Micheal, eds. (1994) Democracy and Democratization. New York: Routledge

Przeworski, Adam, and Fernando Limongi (1993), “Political Regimes and Economic Growth,” Journal of Economic Perspectives 7 (3), 51-69.

Rodrik, Dani (1995), “The Dynamics of Political Support for Reforms in Economies in Transition,” Journal of the Japanese and International Economies 9 (4), 403-425.

Shleifer, Andrei (1998), “Government in Transition,” European Economic Review 41 (3-5),
385-410.

Wolff, Holger C. (1999), Transition Strategies: Choices and Outcomes, Princeton Studies in International Finance No. 85 (June), Department of Economics, Princeton University, Princeton, NJ.

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>