Unconventional Warfare ဆိုင္ရာ မွတ္စုမ်ား

Unconventional Warfare

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ျမိဳ႕ျပသူပုန္ မွတ္စုမ်ား

ျမိဳ႕ျပသူပုန္ မွတ္စုမ်ား

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ဆန္႕က်င္ဘက္ ဒြန္တြဲတည္ရွိမွဳႏွင့္ စစ္၏အေျခခံသေဘာတရားမ်ား

စစ္ရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားမ်ား (principles of war) ေတြဟာ အသံုးျပဳသူေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းေပၚ မူတည္ျပီး စစ္ပြဲေတြရဲ႕ အရွံဳးအႏိုင္ကို ဆံုးျဖတ္ေပးႏိုင္တဲ့ rules of thumb ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေျခခံသေဘာတရားေတြကို စစ္ပြဲေတြသာမက ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ကုန္သြယ္ေရး က႑ေတြမွာပါ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ဆန္းသစ္တီထြင္ျပီး အသံုးျပဳေလ့ရွိၾကပါတယ္။

ေခါင္းေဆာင္ေတြအေနနဲ႕ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေနာက္လိုက္ေတြကို အမိန္႕ေပးညႊန္ၾကားျပီး၊ ဘယ္လိုအခ်ိန္မွာ ေနာက္လိုက္ေတြရဲ႕ စြန္႕ဦးလုပ္ေဆာင္မွဳကို ခြင့္ျပဳေပးရမလဲ ဆိုတာကို ခြဲျခားသိျမင္တတ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ အျမင္ေတြ၊ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲ တည္ရွိေနတဲ့ သေဘာတရားေတြကို တသမတ္တည္း မထားပဲ၊ အေျခအေနရဲ႕ ေတာင္းဆိိုမွဳနဲ႕အညီ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္ျခင္းဟာ ေအာင္ပြဲရေအာင္ ဦးေဆာင္ႏိုင္မယ့္ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္း တရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။


ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိျခင္း (Paradoxical Reasoning)

ေလာကမွာ ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္ေပမယ့္ ဒဂါၤးျပားတေစ့ရဲ႕ ေခါင္းနဲ႕ ပန္းလို ဒြန္တြဲတည္ရွိေနတဲ့ အရာေတြ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ အေကာင္းအဆိုး၊ သုခဒုကၡ၊ အရွံဳးအႏိုင္ စတာေတြဟာ ဆန္႕က်င္ဘက္ ဒြန္တြဲတည္ရွိမွဳ (Paradoxical Reasoning) ရဲ႕ အေျခခံေတြပါပဲ။ စစ္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲ တည္ရွိေနတာကေတာ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ပြဲမွာ အဆံုးသတ္ဆိုတာ မရွိပါဘူး။ စစ္ပြဲရဲ႕ အဆံုးသတ္ပန္းတိုင္ဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးပါပဲ။ ေနာက္ထပ္ထင္ရွားတဲ့ အဆိုအမိန္႕ တခုကေတာ့ "အေကာင္းဆံုးခံစစ္ဟာ တိုက္စစ္ျဖစ္တယ္" ဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။

ေခါင္းေဆာင္တေယာက္ဟာ ဒီလိုဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိေနတဲ့ သေဘာတရားေတြကို နားလည္ျပီး၊ လိုက္ေလ်ာညီေထြေတြးေခၚျခင္း (adaptive thinking) ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ေနာက္လိုက္ေတြရဲ႕ ထၾကြလံု႕လရွိမွဳ၊ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွဳ၊ ဦးေဆာင္လိုစိတ္ ထက္သန္မွဳေတြကို အားေပးတဲ့ အေနနဲ႕ စြန္႕ဦးလုပ္ေဆာင္မွဳ (Initiative) ကို ခြင့္ျပဳေပးရင္း၊ တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ strategic big picture တခုလံုးကို ထိခိုက္ေစတဲ့ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာျခင္း မရွိေအာင္ ကြပ္ကဲမွဳနဲ႕ ထိန္းေက်ာင္းမွဳ (Command and Control) ျပဳလုပ္ႏိုင္ရပါမယ္။

ခုခံစစ္၊ တိုက္စစ္၊ ေတာ္လွန္စစ္စတဲ့ စစ္ပြဲေတြအပါအ၀င္ တဘက္ရန္သူနဲ႕ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးစစ္မ်က္ႏွာေတြ အားလံုးမွာ ကြပ္ကဲမွဳ တစုတစည္းတည္းရွိျခင္း (unity of command) ဟာ ေအာင္ပြဲရဲ႕ ေသာ့ခ်က္ပါပဲ။ ဘယ္လိုအေျခအေနနဲ႕ အခ်ိန္အခါေတြမွာ ဆန္႕က်င္ဘက္ ဒြန္တြဲတည္ရွိေနတဲ့ Initiative နဲ႕ Command and Control ကို ဦးစားေပးမလဲဆိုတာကို ေခါင္းေဆာင္ေတြက ဆံုးျဖတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ အေရးၾကီးတဲ့ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိေနမွဳကေတာ့ Internal Focus (မိမိအင္အား၊ စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာမွဳ၊ ကၽြမ္းက်င္မွဳ စသည္မ်ား) နဲ႕ External Focus (ရန္သူ႕အင္အား၊ ႏိုင္ငံတကာႏွင့္ အန္ဂ်ီအိုအဖြဲ႕မ်ား၏ ဘက္လိုက္မွဳ အေျခအေန၊ ရာသီဥတု၊ ပထ၀ီ၀င္ႏိုင္ငံေရး စသည္မ်ား) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေန ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို အာရံုစိုက္ျပီး၊ မွန္မွန္ကန္ကန္ အကဲျဖတ္ႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ စစ္ပြဲနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳေတြမွာ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အာရံုစိုက္မွဳကို ၾကည့္ျပီး အရွံဳးအႏိုင္ကို တြက္ခ်က္လို႕ ရပါတယ္။ External Focus ကိုပဲ အာရံုစိုက္တဲ့ဘက္က မလြဲမေသြ ရွံဳးပါလိမ့္မယ္။

coup d'oeil

လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိမွဳနဲ႕ ကြပ္ကဲထိန္းေက်ာင္းမွဳေတြကို တန္ဖိုးထားရင္း အေျခအေနေတြကို အတြင္းမွ အျပင္သို႕ၾကည့္ျခင္း၊ အျပင္မွ အတြင္းသို႕ ၾကည့္ျခင္းေတြ တျပိဳင္နက္တည္း ျပဳလုပ္ျခင္းကို စစ္ပညာရွင္ ကေလာ့၀စ္က coup d'oeil လို႕ ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲခဲ့ပါတယ္။ coup d'oeil နဲ႕ ဆက္ႏြယ္တဲ့ အေၾကာင္းအရာ ေလးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးက human implications ေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ တူညီတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္၊ ခံယူခ်က္၊ တန္ဖိုးထားမွဳ၊ စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာမွဳနဲ႕ အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မွဳေတြရွိတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းယဥ္ေက်းမွဳ ရွိလာေစဖို႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြက ေလ့က်င့္ပ်ိဳးေထာင္ေပးဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ဒုတိယတမ်ိဳးကေတာ့ ေလ့လာသင္ယူမွဳ (learning implications) နဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ တင္းမာတဲ့ အေျခအေနတခုမွာ အရွံဳးအႏိုင္ ေခါင္းေဆာင္ကဘယ္ေလာက္သိတယ္၊ ဘယ္ေလာက္ေတာ္တယ္ ဆိုတာနဲ႕ မဆံုးျဖတ္ႏိုင္ပါဘူး။ ေခါင္းေဆာင္နဲ႕ သူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေတြးေခၚ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္တတ္မွဳေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ ေနာက္လိုက္ေတြရဲ႕ စဥ္ဆက္မျပတ္ ေလ့လာဆည္းပူးမွဳ၊ လုပ္ရည္ကိုင္ရည္ရွိမွဳ၊ ကၽြမ္းက်င္မွဳ၊ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳေတြကို ေခါင္းေဆာင္က အကဲျဖတ္ဆန္းစစ္ေနဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

တတိယအခ်က္ကေတာ့ စီမံခ်က္ခ်မွတ္ျခင္း (Planning implications) နဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ေအာင္ပြဲကို ဦးတည္ေစတဲ့ စီမံခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ႏိုင္ဖို႕ တိက်တဲ့ ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ မဟာဗ်ဴဟာ၊ နည္းဗ်ဴဟာေတြရဲ႕ ျပင္ပ၀န္းက်င္အေပၚ သက္ေရာက္ႏိုင္တဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြကို ေလ့လာသံုးသပ္ျပီး၊ ေအာင္ပြဲရေစႏိုင္မယ့္ လွဳပ္ရွားမွဳေတြျဖစ္လာေအာင္ စီမံခ်က္ေတြနဲ႕ ထိန္းကြပ္ရပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးအခ်က္ကေတာ့ structural implications ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မူ၀ါဒ၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း၊ အေျခခံသေဘာတရား စတာေတြကို တိတိက်က် ေစ့စပ္ေသခ်ာစြာ သိရွိဖို႕ လိုပါတယ္။ တိုက္စစ္၊ ခံစစ္မွာ တိက်စြာ လိုက္နာရမယ့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြ ရွိပါတယ္။ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြ ေရာေထြးျပီး institutional inertia ကို မေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ရင္ ေအာင္ျမင္ဖို႕ မလြယ္ပါဘူး။ ဒီ coup d'oeil ဆိုင္ရာ အခ်က္ေတြကို စြန္႕ဦးတီထြင္ လုပ္ေဆာင္ေစမွဳ၊ ကြပ္ကဲထိန္းခ်ဳပ္မွဳ၊ ျပင္ပအာရံုထားမွဳ၊ အတြင္းအာရံုစိုက္မွဳ စတဲ့ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲ တည္ရွိေနမွဳေတြအၾကားမွာ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါနဲ႕ အညီ ေဆာင္ရြက္တတ္ဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။


စစ္၏ အေျခခံသေဘာတရားမ်ားႏွင့္ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိမွဳ

(က) တိုက္စစ္ႏွင့္ ခံစစ္ (Offensive-Defensive)

တိုက္စစ္က ရန္သူက ကိုယ္က ဦးေအာင္တိုက္ခိုက္တာျဖစ္ျပီး၊ ခံစစ္က ရန္သူက ကိုယ့္ကို ကနဦးတိုက္ခိုက္လာတာကို ခုခံကာကြယ္စစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘာတရားအရ ဆန္႕က်င္ေနေပမယ့္ အတူတကြ ဒြန္တြဲတည္ရွိေနပါတယ္။ ဘယ္စစ္က ေအာင္ပြဲရေစမယ္လို႕ တရားေသ ယူဆခ်က္ မျပဳလုပ္ႏိုင္ပါဘူး။ အေျခအေနနဲ႕ အခ်ိန္အခါေပၚ မူတည္ပါတယ္။ တိုက္စစ္ ဆင္ႏႊဲရမယ့္အခ်ိန္မွာ ခံစစ္ဆင္ႏႊဲမွဳနဲ႕ ခံစစ္ဆင္ႏႊဲရမယ့္ အခ်ိန္မွာ တိုက္စစ္ဆင္ရင္ေတာ့ ေသခ်ာေပါက္ရွံဳးပါတယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းတုန္းက ဆိုဗီယက္တပ္ေတြရဲ႕ space-for-time ခံစစ္ဗ်ဳဟာက တိုက္စစ္ ေအာ္ပေရးရွင္းေတြအတြက္ အေကာင္းဆံုး စစ္ေျမျပင္ကို ဖန္တီးေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၀ ကာလေတြမွာ အေမရိကန္က်င့္သံုးခဲ့တဲ့ Strategic Defence Initiative က စစ္ေအးတိုက္ပြဲကို အဆံုးသတ္ ေစခဲ့ပါတယ္။ အေျခအေနအရ ခံစစ္နဲ႕ တိုက္စစ္ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို ေပါင္းစပ္တိုက္ပြဲ၀င္ရတာလဲ ရွိပါတယ္။ ေနတိုးအဖြဲ႕ၾကီးက ဒီလို ခံစစ္နဲ႕ တိုက္စစ္ ႏွစ္မ်ိဳးေပါင္းစပ္ထားတဲ့ active defence လို႕ ေခၚတဲ့ strategic doctrine ကို က်င့္သံုးခဲ့ပါတယ္။

(ခ) ရည္မွန္းခ်က္- ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚမွဳ (Objective- Surprise)

ရည္မွန္းခ်က္ဆိုတာမွာ ၾကိဳတင္စီမံမွဳ ပါ၀င္ပါတယ္။ ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္ႏြယ္မွဳကို ၾကိဳတင္ သံုးသပ္ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚမွဳမွာက်ေတာ့ ၾကိဳတင္စီမံသံုးသပ္ခ်က္ေတြ မပါ၀င္ပါဘူး။ မထင္မွတ္ထားတဲ့ အေျခအေနေတြဟာ မထင္မွတ္ထားတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ျဖစ္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။ စစ္ေျမျပင္မွာေတာ့ ရန္သူမထင္မွတ္ထားတဲ့ အခ်ိန္မွာ လက္ဦးမွဳယူျပီး တိုက္ခိုက္တာကို surprise attack လို႕ သံုးႏွဳန္းၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးကစားပြဲမွာ ၀ွက္ဖဲ အသံုးျပဳျပီး surprise attack လုပ္ၾကတာေတြလဲ ရွိပါတယ္။
တခါတရံမွာ စစ္ဆင္ေရးစီမံခ်က္ထဲမွာ တံတားကူးျပီး တဘက္ကမ္းေရာက္ရင္ အဲဒီတံတားကို ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးဖို႕ ညႊန္ၾကားခ်က္ပါျပီး၊ ပကတိေျမျပင္မွာ တံတားရွာလို႕ မရတာေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အျခားႏိုင္ငံေတြကို က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္ရတဲ့ စစ္ပြဲေတြမွာ ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးေတြ ၾကံဳေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ရပ္ေတြကို တပ္မွဴးေတြက unwanted surprise လို႕ ေခၚေ၀ၚသံုးႏွံဳးၾကပါတယ္။

စစ္ဆင္ေရးမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံေရးထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳေတြမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ စီမံခ်က္အတိုင္း လက္ေတြ႕မွ ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္လာမွာပါ။ ရည္မွန္းခ်က္ကို ျပည့္မွီခ်င္မွ မွီမွာပါ။ ရည္မွန္းခ်က္- ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚမွဳ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲေနတာကို အေကာင္းဆံုး တုန္႕ျပန္နည္းကေတာ့ concurrent deductive reasoning ကို အေျခခံျပီး လက္ရွိရွိေနျပီးသား စီမံခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ျခင္းနဲ႕ inductive reasoning ကို အေျခခံျပီး၊ ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚလာမွဳေတြကို အေကာင္းဆံုး ရင္ဆိုင္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းသစ္ေတြကို ရွာေဖြျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

(ဂ) လွဳပ္ရွားမွဳ- လံုျခံဳေရး (Maneuver- Security)

ဒီအေျခခံသေဘာတရား ႏွစ္ခုကလဲ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိေနပါတယ္။ စခန္းထိုင္ေနရင္ လံုျခံဳေရးအတြက္ စိတ္ခ်ရေပမယ့္ တိုက္ကင္းလွည့္လည္စဥ္မွာ ရန္သူနဲ႕ ထိေတြ႕မွဳျဖစ္ျပီး က်ဆံုးထိခိုက္မွဳေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ လံုျခံဳေရးကို ပထမဦးစားေပးျပီး၊ လွဳပ္ရွားမွဳ မရွိျပန္ရင္လဲ တိုက္ပြဲက ေရရွည္မွာ အီလာျပီး၊ တဘက္ရန္သူက ရင္ဆိုင္ထိန္းခ်ဳပ္မွဳ လုပ္လာမယ့္ အႏၱရာယ္ ရွိတတ္ပါတယ္။

စစ္ရဲ႕ သေဘာသဘာ၀အရ စခန္းသိမ္းပိုက္ခံရမွ ရွံဳးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ရင္ဆိုင္ထိန္းခ်ဳပ္ျပီး containment လုပ္ခံထားရတာကလဲ ရွံဳးတာပါပဲ။ လံုျခံဳေရးကို အားစိုက္လြန္းရင္ လွဳပ္ရွားမွဳ အားနည္းျပီး၊ လွဳပ္ရွားမွဳကို အားစိုက္လြန္းရင္ လံုျခံဳေရးကို ထိခိုက္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ strategic doctrine ေပၚမွာ အေျခခံျပီး၊ ဦးစားေပးသင့္တဲ့ အရာကို ေရြးခ်ယ္ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

(ဃ) ရိုးရွင္းမွဳ - ရွဳပ္ေထြးမွဳ (Simplicity- Complexity)

တခ်ိဳ႕မဟာဗ်ဴဟာ စဥ္းစားေတြးေခၚခ်က္ေတြက ရွဳပ္ေထြးပါတယ္။ ရွဳပ္ေထြးနက္နဲတဲ့ ေအာ္ပေရးရွင္းေတြလဲ အမ်ားအျပား ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ကမၻာတ၀ွမ္းက command and staff college ေတြမွာ သင္တန္းပို႕ခ်သူေတြ ၾကံဳေတြ႕ေလ့ရွိတာက သင္တန္းသားေတြရဲ႕ ရိုးရွင္းမွဳ၊ ရွဳပ္ေထြးမွဳေတြကို တုန္႕ျပန္လက္ခံပံု မတူညီမွဳပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က တိုက္ခိုက္ေရးမွာ ေတာ္ေပမယ့္ တပ္ေရး၊ တပ္ေထာက္အပိုင္းေတြမွာ အားနည္းတာလဲ ရွိပါတယ္။

အေရးၾကီးတာကေတာ့ လူမွန္၊ ေနရာမွန္ ျဖစ္ဖို႕ပါပဲ။ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး၊ အႏုပညာစတဲ့ က႑ေတြအားလံုးမွာ back office အတြက္ သင့္ေတာ္မယ့္သူေတြနဲ႕ field work အတြက္ သင့္ေတာ္မယ့္သူေတြ သီးျခားစီ ရွိပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေတြက တာ၀န္ခြဲေ၀ေပးတဲ့ အခါ မွန္မွန္ကန္ကန္ အကဲျဖတ္တတ္ဖို႕ လိုပါတယ္။ တခါတရံမွာလဲ ရိုးရွင္းစြာ အမိန္႕အတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမယ့္ field work ကိုမွ လူရာသြင္းမွဳေတြေၾကာင့္၊ ရွဳပ္ေထြးနက္နဲတဲ့ တာ၀န္ေတြကို ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မယ့္ လူေတြက field work ထဲ လိုက္ဆင္းျပီး၊ မဆံုးရွံဳးသင့္ပဲ ဆံုးရွံဳးရမွဳေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ရိုးရွင္းမွဳ- ရွဳပ္ေထြးမွဳနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေနာက္ထပ္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ရွင္းလင္းျပတ္သားတဲ့ အမိန္႕ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ဘုရင္ နပိုလီယံရဲ႕ adjutant technique လို႕ လူသိမ်ားတဲ့ ရွင္းလင္းျပတ္သားေသာ အမိန္႕ဟာ တိုက္ပြဲရဲ႕ အရွံဳးအႏိုင္အတြက္ အေရးၾကီးပါတယ္။ စစ္ေျမျပင္ (သို႕မဟုတ္) စစ္ေျမျပင္သ႑ာန္ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္း အေျခအေနတခုမွာ တိုက္ရင္ ေကာင္းမလားဆိုျပီး လူထုဆႏၵခံယူပြဲ လုပ္ေနလို႕ မရပါဘူး။ တိုက္ခ်င္သူတိုက္ၾကဆိုျပီး စြန္႕ဦးလုပ္ေဆာင္ေစမွဳလဲ လုပ္လို႕ မရပါဘူး။

ကြပ္ကဲမွဳ တစုတစည္းတည္း (unity of command) ရွိရပါမယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေတြက တက္မိန္႕၊ ဆုတ္မိန္႕ ေပးရပါမယ္။ တိုက္ပြဲအီေနရင္ က်ားထိုးတက္ရင္လဲတက္၊ အက်အဆံုး အနည္းဆံုးနဲ႕ ဆုတ္ခြာမွဳျပီး တိုက္စစ္အတြက္ ျပန္လည္အားယူမွဳ လုပ္ရင္လဲ လုပ္ရပါမယ္။ ဒီလို ရွင္းလင္းျပတ္သားတဲ့ အမိန္႕ကို မေပးပဲ၊ တိုက္ပြဲအီေနတာကို အခ်ိန္ဆြဲထားရင္ ဒုတိယအေတြး (second thought) ေတြ ၀င္လာျပီး၊ မိမိတပ္ေတြ ဖရိုဖရဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ရွဳပ္ေထြးေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္တဲ့ ရိုးရွင္းမွဳနဲ႕ ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းနည္းက အေရးေပၚအေျခအေနမွာ သင့္ေလ်ာ္ပါတယ္။

(င) Mission- People

စစ္ဆင္ေရးေတြမွာ မိမိဘက္က ထိခိုက္က်ဆံုးမွဳ အနည္းဆံုးနဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္ကို ျပည့္မွီေအာင္ ထမ္းေဆာင္ဖို႕ ညႊန္ၾကားေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒီအခ်က္ႏွစ္ခုကလဲ ဆန္႕က်င္ဘက္ ဒြန္တြဲတည္ရွိေန ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သူေသကိုယ္ေသ ရင္ဆိုင္ၾကရတဲ့ အေျခအေနေတြမွာပါ။ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္ကို ျပည့္မွီဖို႕ ရဲေဘာ္အခ်ိဳ႕ရဲ႕ အသက္ေတြကို စေတးဖို႕ လိုအပ္လာတာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ စစ္မွာ ဒီအခ်က္ကို မလြဲမေသြ လက္ခံႏိုင္ဖို႕ လိုပါတယ္။

မိမိဘက္က ထိခိုက္က်ဆံုးမွဳ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို risks မယူရဲရင္ ရန္သူနဲ႕ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္လို႕ မရပါ။ တဘက္နဲ႕ တဘက္ လက္နက္ကိုင္စြဲတဲ့ အေျခအေနမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ လက္နက္ကိုင္စြဲထားတဲ့ ဘက္တဘက္ကို ရင္ဆိုင္ရတဲ့ အေျခအေနမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီကိစၥဟာ ေခါင္းေဆာင္ေတြအတြက္ ေအာင္ပြဲနဲ႕ စေတးရမွဳအၾကားမွာ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညွိရမယ့္ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ စစ္ရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားေတြဟာ တခုခ်င္း သီးျခားျဖစ္တည္ေနတာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိမွဳေတြ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ စစ္ဘုရင္ ကေလာ့၀စ္က ကြဲျပားျခားနားတဲ့ အေၾကာင္းအရာႏွစ္ခုကို ဆက္စပ္အသံုးျပဳရတဲ့အခါ၊ ဒီအေၾကာင္းအရာႏွစ္ခုမွာ ဘံုဆက္ႏြယ္မွဳ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ polarity ဟာ အေၾကာင္းအရာေတြဆီမွာ မဟုတ္ပဲ ဆက္ႏြယ္မွဳ ေပၚမွာ မူတည္တယ္လို႕ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တခုနဲ႕ တခု ဆက္ႏြယ္ေနျပီး၊ အျပန္အလွန္ တည္မွီေနသလို၊ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲ ျဖစ္တည္မွဳလဲရွိေနတဲ့ စစ္ရဲ႕ အေျခခံ သေဘာတရားေတြကို အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါနဲ႕အညီ အသံုးျပဳႏိုင္သူေတြအေနနဲ႕ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးေတြမွာ ေအာင္ပြဲရႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၂၊ ၄၊ ၂၀၁၁)

ရည္ညႊန္းကိုးကား။ ။

Alger, J. (1982) The Quest for Victory: The History of the Principles of War, Westport, CN:
Greenwood Press

Howard, M. (1983) Clausewitz, Past Masters series, Oxford University Press

Howard, M. & Paret, P. (1976) Clausewitz: On War, Princeton University Press

Edward Luttwak (1987) Strategy: The Logic of War and Peace, Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Nanotechnology အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

၂၁ရာစု ကမၻာ့နည္းပညာေလာကမွာ နယူးကလီးယား နည္းပညာနဲ႕ အျပိဳင္ နာမည္ၾကီးလာတဲ့ နည္းပညာ ဆန္းတခုကေတာ့ နာႏိုနည္းပညာ (Nanotechnology) ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းပညာရပ္ဆိုင္ရာ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ ကမၻာ့အင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြမွာ အျပိဳင္အဆိုင္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြ ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။ Venture Capital Investor ျဖစ္တဲ့ Steve Jurvetson က နာႏိုနည္းပညာဟာ စက္မွဳေတာ္လွန္ေရးလွိဳင္းလံုးတခု ျဖစ္လာႏိုင္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း ခန္႕မွန္းေျပာဆိုလာခဲ့ပါတယ္။



နာႏိုနည္းပညာ ဆိုရာ၀ယ္

နာႏိုနည္းပညာဆိုတာ အလြန္ေသးငယ္တဲ့ အရာ၀တၳဳမ်ားဆိုင္ရာ နည္းပညာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္နာႏိုမီတာဟာ အက္တမ္ ၅ခုရဲ႕ အက်ယ္အ၀န္းခန္႕သာ ရွိျပီး၊ 10-9 m နဲ႕ ညီမွ်ပါတယ္။ DNA strand တခုဟာ ႏွစ္နာႏိုမီတာရွိျပီး၊ ေသြးနီဥဆဲလ္ရဲ႕ အက်ယ္အ၀န္းက ၇၀၀၀ နာႏိုမီတာ ရွိပါတယ္။ လူ႕ဆံပင္ရဲ႕ ဆံခ်ည္မွ်င္ဟာ ၈ သိန္းနာႏိုမီတာနဲ႕ ညီမွ်ျပီး၊ ပရြက္ဆိတ္တေကာင္ရဲ႕ အရြယ္အစားဟာ ငါးသန္းနာႏိုမီတာနဲ႕ ညီမွ်ပါတယ္။ ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ သက္ရွိ၊ သက္မဲ့ အရာ၀တၳဳေတြအားလံုးဟာ အက္တမ္နဲ႕ ဖြဲ႕စည္းထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ နာႏို နည္းပညာကို အသံုးျပဳျပီး၊ အက္တမ္ေလးေတြနဲ႕ အရာ၀တၳဳေတြကို ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္လို႕ ရပါတယ္။

နာႏိုနည္းပညာ၏ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳးမ်ား

နာႏိုအရြယ္အစား ရိုေဘာ့ေတြျဖစ္တဲ့ နာႏိုေဘာ့ေတြကို တည္ေဆာက္လာႏိုင္ခဲ့ရင္ လူ႕ေလာကအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးရွိေစမယ္လို႕လဲ သိပၸံပညာရွင္ေတြက ခန္႕မွန္းသတ္မွတ္ထားၾကပါတယ္။ ဥပမာ- ေမာ္လီက်ဴးအနည္းငယ္သာ ပါ၀င္တဲ့ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာ နာႏိုေဘာ့ေတြကို တည္ေဆာက္လာႏိုင္ခဲ့ရင္ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကို ဖ်က္ဆီးတာေတြ၊ ေသြးေၾကာမွ်င္ ေလးေတြကို ျပင္ဆင္တာေတြနဲ႕ တစ္ရွဳးေတြ တည္ေဆာက္မွဳေတြကို ျပဳလုပ္ႏိုင္မယ္လို႕ တြက္ဆျပီး သုေတသနေတြ ျပဳလုပ္ေနၾကပါတယ္။

အခုဆိုရင္ နာႏိုနည္းပညာကို အသံုးျပဳျပီး ေရသန္႕စင္စနစ္ တီထြင္ဖို႕ သုေတသနျပဳမွဳေတြ၊ အစားအစာေတြရဲ႕ အရသာနဲ႕ ပါ၀င္မွဳေတြကို လိုအပ္သလို ေျပာင္းလဲႏိုင္ဖို႕ သုေတသနျပဳမွဳေတြ၊ ကာကြယ္ေဆးနဲ႕ ေရာဂါကုသေရး နည္းပညာသစ္ ရွာေဖြေရးအတြက္ သုေတသနျပဳမွဳေတြ အမ်ားအျပား ရွိေနပါျပီ။ Estrasorb လို႕ အမည္ရွိတဲ့ skin lotion ဟာ ကမၻာ့ေဆး၀ါးေစ်းကြက္ထဲကို ပထမဆံုး ၀င္ေရာက္လာတဲ့ နာႏိုနည္းပညာ အသံုးျပဳေဆး၀ါးျဖစ္ပါတယ္။

နာႏိုနည္းပညာကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္လာေအာင္ သုေတသန ျပဳျခင္းအားျဖင့္ ေနေရာင္ျခည္ဆဲလ္ေတြကို ထုတ္လုပ္လာႏိုင္မယ္လို႕ ယူဆျပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကတဲ့ သုေတသန စီမံကိန္းေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ေရနံယိုစိမ့္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားတဲ့အခါ oil spill ထဲမွာပါ၀င္တဲ့ အက္တမ္ေတြကို သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ထိခိုင္မွဳမရွိေအာင္ နာႏိုပိုက္လိုင္းေလးေတြနဲ႕ ေျပာင္းလဲ ျပဳျပင္ႏိုင္ေရးအတြက္ ၾကိဳးပမ္းေနၾကတဲ့ သုေတသန စီမံကိန္းေတြလဲ ရွိပါတယ္။

ေရာဂါရွာေဖြကုသေရး၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႕ စစ္လက္နက္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြအတြက္ နာႏိုနည္းပညာရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို ေလ့လာသုေတသနျပဳေနဆဲမွာပဲ၊ ေစ်းကြက္ထဲေရာက္လာတဲ့ နာႏိုနည္းပညာအသံုးျပဳ ကုန္ပစၥည္းေတြျဖစ္တဲ့ ေနေရာင္ကာမွန္ေတြ၊ spray ဗီတာမင္ေတြနဲ႕ wrinkle-resistant fabric ေတြရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကိုလဲ စားသံုးသူအခ်ိဳ႕ ခံစားေနၾကရပါျပီ။

သို႕ေပမယ့္လဲ လံုျခံဳေရး ဆန္းစစ္ေလ့လာသူ ပညာရွင္အခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကုန္ပစၥည္းထုတ္လုပ္ေရး၊ သတင္းနဲ႕ နည္းပညာ၊ စြမ္းအင္၊ ေဆး၀ါးပစၥည္း၊ ေထာက္လွမ္းေရးကိရိယာနဲ႕ စစ္လက္နက္ပစၥည္း ဆန္းသစ္တီထြင္ေရး တို႕အတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္တဲ့ နာႏိုနည္းပညာဟာ ကမၻာ့လံုျခံဳေရးကို ျခိမ္းေခ်ာက္လာႏိုင္ေၾကာင္း ထင္ျမင္ယူဆၾကပါတယ္။

စစ္လက္နက္ပစၥည္းေတြကို နာႏိုနည္းပညာအသံုးျပဳျပီး ထုတ္လုပ္မွဳဟာ ကုန္က်စရိတ္သက္သာျပီး၊ ျမန္ဆန္လာႏိုင္ပါတယ္။ လက္နက္ေတြရဲ႕ အရြယ္အစား ပမာဏကလဲ ေသးငယ္တဲ့အတြက္ အသံုးျပဳရတာ ပိုမိုလြယ္ကူလာႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ- ကြန္ပ်ဴတာနည္းပညာနဲ႕ sensor နည္းပညာေတြကို နာႏိုနည္းပညာနဲ႕ ေပါင္းစပ္တီထြင္ထားတဲ့ smart bullets ေတြဟာ ပစ္မွတ္ကို တိတိက်က် ေဖာ္ထုတ္တိုက္ခိုက္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဓာတုလက္နက္နဲ႕ ဇီ၀လက္နက္ ထုတ္လုပ္မွဳေတြမွာလဲ အေထာက္အကူျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ autonomous fighting systems ေတြကို တီထြင္ ဆန္းသစ္မွဳေတြလဲ ရွိလာႏိုင္ပါတယ္။ စစ္ေျမျပင္က စစ္သားေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးအေျခအေနကို ၀တ္ထားတဲ့ စစ္ယူနီေဖာင္းေတြကေနတဆင့္ ေသးငယ္တဲ့ sensors ေတြကို အသံုးျပဳျပီး စစ္ေဆးၾကည့္ရွဳႏိုင္တဲ့ သုေတသနစီမံကိန္းေတြနဲ႕ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္မွဳ၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမွဳေတြကို စစ္ယူနီေဖာင္းေတြကတဆင့္ exterior support ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္တဲ့ သုေတသနစီမံကိန္းေတြလဲ စတင္ေနျပီ ျဖစ္ပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္ေရး သမားေတြဆီမွာ nano-weapons of mass destruction ေတြ ေရာက္ရွိသြားမယ့္အေရးကလဲ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီထက္ပိုျပီး ေၾကာက္မယ္ဖြယ္ရာ ေကာင္းတဲ့ အေရးကေတာ့ အစားအစာ လံုျခံဳေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ ႏိုင္ငံတကာ လံုျခံဳေရး ေလ့လာသူမ်ား ပါ၀င္တဲ့ ETC အုပ္စုက နာႏိုနည္းပညာဟာ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑၊ ထုတ္လုပ္ေရးက႑ ေတြကေန တဆင့္ အစားအစာ၊ စားသံုးမွဳ သ႑ာန္ေတြကိုပါ သက္ေရာက္မွဳ ရွိလာေစႏိုင္ေၾကာင္း တင္ျပထားခဲ့ပါတယ္။

ဒီလိုနာႏို နည္းပညာရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳး သက္ေရာက္ႏိုင္မွဳေတြ ၾကီးမားလာတာနဲ႕အမွ် ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ နာႏိုနည္းပညာအေပၚ အာရံုစိုက္မွဳေတြကလဲ ၾကီးထြားလာပါေတာ့တယ္။



နာႏိုနည္းပညာအား အာရံုစိုက္ျခင္း

ကနဦးအစမွာ နာႏိုနည္းပညာကို အင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြကသာ အာရံုစိုက္ၾကေပမယ့္၊ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြကပါ အာရံုစိုက္လာၾကပါတယ္။ အဓိက အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ နာႏိုနည္းပညာဟာ nano-divide လို႕ေခၚတဲ့ နာႏိုနည္းပညာကို ပိုင္ဆိုင္တဲ့ တိုင္းျပည္ေတြနဲ႕ မပိုင္ဆိုင္တဲ့ တိုင္းျပည္ေတြအၾကား ကြာျခားမွဳကို ျဖစ္လာေစႏိုင္လို႕ပါပဲ။ အက်ိဳးအျမတ္မ်ားေစႏိုင္တဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြကို နာႏိုနည္းပညာအသံုးျပဳႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ထုတ္လုပ္ျပီး၊ ကမၻာ့ေစ်းကြက္ကို လက္၀ါးၾကီးအုပ္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားလာႏိုင္တယ္လို႕ ပညာရွင္ေတြက သံုးသပ္လာၾကပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ နာႏိုနည္းပညာနဲ႕ ဆက္ႏြယ္တဲ့ စက္မွဳေတာ္လွန္ေရးသာ ေပၚထြက္လာခဲ့ရင္ ကုန္ၾကမ္းပစၥည္းေတြကို နာႏိုနည္းပညာနဲ႕ တည္ေဆာက္လာႏိုင္မွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ကမၻာ့ commodity market ၾကီးတခုလံုး ဖရိုဖရဲ ျဖစ္သြားႏိုင္ျပီး၊ နည္းပညာမရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳကို ထိခိုက္လာေစႏိုင္ေၾကာင္း စိုးရိမ္ပူပန္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ ေျမေအာက္သယံဇာတပစၥည္းေတြျဖစ္တဲ့ ေရႊနဲ႕ တိုင္ေတနီယမ္သတၱဳေတြကို နာႏိုနည္းပညာအသံုးျပဳျပီး တန္ဖိုးျမွင့္တင္ႏိုင္မယ့္ သုေတသန စီမံကိန္းေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကျပီ ျဖစ္ပါတယ္။

တိုင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးအေျခအေနဟာ သဘာ၀သယံဇာတပစၥည္းေတြနဲ႕ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးက႑ အေပၚမွာ မူတည္ေနတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာလဲ နာႏိုနည္းပညာ ေလ့လာမွဳေတြ၊ သုေတသန စီမံကိန္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္မွဳေတြ ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။ တိုင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳဟာ သဘာ၀သယံဇာတ အရင္းအျမစ္အေပၚမွာ မူတည္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို နည္းပညာႏွင့္ လူသားအရင္းအျမစ္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳနဲ႕ ျငင္းဆိုခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ကမၻာေပၚမွာ အမ်ားအျပား ရွိခဲ့ပါတယ္။

နာႏိုနည္းပညာ ေတာ္လွန္ေရး ေအာင္ျမင္သြားခဲ့ရင္ေတာ့ သဘာ၀သယံဇာတ အရင္းအျမစ္ ပိုင္ဆိုင္မွဳရဲ႕ competitive advantage ဟာ ေလ်ာ့က်ပ်က္ျပယ္သြားေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ နာႏိုနည္းပညာ ေတာ္လွန္ေရးဟာ ကမၻာ့စီးပြားေရး ခ်ိန္ခြင္လွ်ာကိုသာမက ကမၻာ့စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ အေျပာင္းအလဲေတြကိုပါ ဦးတည္သြားႏိုင္ေၾကာင္း ေလ့လာသူေတြက သံုးသပ္ၾကပါတယ္။ နာႏိုလက္နက္ အျပိဳင္အဆိုင္ ထုတ္လုပ္မွဳ (nano arms race) လဲ ျဖစ္ပြားလာႏိုင္ပါတယ္။

နိဂံုး

နည္းပညာတိုင္းမွာ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳးေတြ ဒြန္တြဲေနပါတယ္။ ေကာင္းက်ိဳးေတြကို အေကာင္းဆံုး ရယူခံစားႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းျပီး၊ ဆိုးက်ိဳးေတြ နည္းႏိုင္သမွ်နည္းေအာင္ ျပဳလုပ္ဖို႕ကိုေတာ့ လူသားေတြကသာ ၾကိဳးပမ္းၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္ေျပာင္းလဲေနတဲ့ နည္းပညာရဲ႕ အေျခအေနကို မ်က္ေခ်မျပတ္ အာရံုစိုက္ျခင္း၊ သင့္ေလ်ာ္ေသာ မူ၀ါဒမ်ား၊ စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ျခင္းစတဲ့ pre-cautionary approach ကို အသံုးျပဳျပီး နာႏိုနည္းပညာရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳအေပၚ ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္ ႏိုင္မွဳေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါတယ္။ နည္းပညာကို တလြဲဆံပင္ေကာင္း အသံုးျပဳျပီး၊ လူသားေတြရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို ျခိမ္းေခ်ာက္လာမယ့္ ဆိုးက်ိဳးေတြကိုလဲ justice approach နဲ႕ တားဆီးေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၊ ၄၊ ၂၀၁၁)
ရည္ည႔ႊန္းကိုးကား။ ။

ETC Group (2004) “26 Governments Tiptoe Toward Global Nano Governance: Grey Governance?”, 30 June 2004

4th Nanoforum General Report: “Benefits, Risks, Ethical, Legal and Social Aspects of Nanotechnology”, first published in June 2004, updated October2005

Ministry of Defence, UK (2003) 'Nanotechnology: Its Impact on Defence and the MoD'

Petersen J.L. & Egan D.M. (2002) ‘Small Security: Nanotechnology and Future Defense’, Defense Horizons 8

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ၾကားညပ္ေနတဲ့ ျမန္မာျပည္

ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ အာရွအင္အားၾကီးႏိုင္ငံၾကီးေတြ ျဖစ္တဲ့ တရုတ္နဲ႕ အိႏၵိယ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကားမွာ တည္ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား စစ္အင္အားအသံုးျပဳ (The use of force) ရတဲ့ ပ႗ိပကၡေတြ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ အိႏၵိယသမုဒၵရာ စစ္မ်က္ႏွာမွာ မဟာဗ်ဴဟာတန္ဖိုး (strategic value) အျမင့္ဆံုးႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအေနနဲ႕ သတ္မွတ္ထားျခင္း ခံရတဲ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့အေရးကို စစ္အာဏာရွင္စနစ္ဆန္႕က်င္ေရး၊ လူ႕အခြင့္အေရး၊ ျပည္တြင္းစစ္ ရပ္စဲေရး၊ တိုင္းရင္းသား စည္းလံုးညီညြတ္ေရး စတဲ့ အခ်က္ေတြေပၚမွာပဲ မူတည္ျပီး တြက္ခ်က္စဥ္းစားမွဳ လုပ္လို႕ မရႏိုင္ပါ။ ပထ၀ီ၀င္ႏိုင္ငံေရး (Geopolitical factors) နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကိုလဲ ဆက္စပ္စဥ္းစားမွဳ လုပ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ သို႕မွသာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ အက်ိဳးရွိမယ့္ ခ်ဥ္းကပ္မွဳသ႑ာန္သစ္ေတြ၊ မဟာဗ်ဴဟာအခင္းအက်င္းေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ခ်မွတ္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။




၂၀၁၁ ခုႏွစ္၊ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာ

၀ါရွင္တန္က ထုတ္ျပန္လိုက္တဲ့ National Military Strategy မွာ အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာအက်ိဳးစီးပြား (strategic interests) တိုးျမွင့္ေရး ပါရွိျပီး၊ ေတာင္အာရွနဲ႕ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ႏိုင္ငံေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကို အာရံုစိုက္ေရး အခ်က္ေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ေခတ္မွီဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေသာ တပ္မေတာ္တည္ေဆာက္ရး (military modernization) နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ အခ်က္ေတြကိုလဲ ထည့္သြင္းထားပါတယ္။

တခ်ိန္တည္းမွာပဲ အာရွႏိုင္ငံေတြအၾကားက ကာကြယ္ေရးညႊန္ၾကားခ်က္ (defence guidelines) ေတြကလဲ ျပဳျပင္တိုးခ်ဲ႕မွဳေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဂ်ပန္ႏိုင္ငံက ေရငုပ္သေဘၤာ၊ ဖ်က္သေဘၤာ၊ ကင္းေထာက္ေလယာဥ္နဲ႕ ရဟတ္ယာဥ္အေျမာက္အျမား ၀ယ္ယူဖို႕ စီမံထားပါတယ္။ ေတာင္ကိုးရီးယားနဲ႕ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံေတြကလဲ ေရငုပ္သေဘၤာ၀ယ္ယူဖို႕ စီမံခ်က္ေတြရွိျပီး၊ မေလးရွားႏိုင္ငံရဲ႕ လက္နက္တင္သြင္းမွဳက ရာခိုင္ႏွဳန္းတက္လာပါတယ္။ စင္ကာပူႏိုင္ငံကလဲ ေရငုပ္သေဘၤာ ႏွစ္စီး ထပ္ျပီး ၀ယ္ယူအင္အားျဖည့္လာပါတယ္။ ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံကလဲ ေရငုပ္သေဘၤာ၊ ဖ်က္သေဘၤာနဲ႕ တိုက္ေလယာဥ္ေတြ တိုးခ်ဲ႕ဖို႕ စီမံလာခဲ့ပါတယ္။

၂၀၁၀ ခုႏွစ္မွာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စစ္အသံုးစရိတ္ဟာ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၇၈ ဘီလီယံရွိျပီး၊ လက္နက္တင္သြင္းမွဳကိန္းဂဏန္းေတြကို ထပ္ျဖည့္လိုက္ရင္ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁၅၀ ဘီလီယံ အထက္မွာ ရွိႏိုင္ေၾကာင္း စစ္ေရးေလ့လာသူေတြက ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ high seas operations အတြက္ နယူးကလီးယား ပါ၀ါသံုး ေလယာဥ္တင္သေဘၤာ သံုးစီးကို ၂၀၁၇ ခုႏွစ္မွာ အျပီးတည္ေဆာက္ဖို႕ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ စီမံခ်က္အရ ပထမဦးဆံုး ေလယာဥ္တင္သေဘၤာကို ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ အျပီးတည္ေဆာက္ႏိုင္မယ္လို႕ ခန္႕မွန္းခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ အေမရိကန္ရဲ႕ F-22 ဂ်က္တိုက္ေလယာဥ္ဒီဇိုင္းကို ပံုစံတူယူထားတဲ့ J-20 stealth jet fighter ကို ဇန္န၀ါရီလမွာ စမ္းသပ္ခဲ့ပါတယ္။

အင္အားၾကီးႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ အိႏိၵယႏိုင္ငံရဲ႕ စစ္အသံုးစရိတ္ဟာလဲ အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃၂ ဘီလီယံအထိရွိျပီး၊ ၃၃ ရာခိုင္ႏွဳန္း ထပ္မံတိုးျမွင့္ဖို႕ စီမံခ်က္ရွိပါတယ္။ scorpene submarines တည္ေဆာက္မွဳမ်ား ရွိျပီး၊ anti-aircraft submarine နဲ႕ စစ္လက္နက္ပစၥည္းအမ်ားအျပား ၀ယ္ယူမွဳေတြ ရွိပါတယ္။ ဘိုအင္းေလေၾကာင္းကုမၸဏီအပါအ၀င္ ေလေၾကာင္းကုမၸဏီေတြမွာ ဂ်က္တိုက္ေလယာဥ္ ၁၂၆ စင္း မွာယူထားဆဲပါ။

အာရွအင္အားၾကီးႏိုင္ငံႏွစ္ႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ တရုတ္နဲ႕ အိႏၵိယႏွစ္ႏိုင္ငံ အၾကားက စစ္အင္အားအျပိဳင္အဆိုင္ တိုးခ်ဲ႕မွဳ (arms race) ဟာ အာရွ-ပစိဖိတ္ေဒသမွာ ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စစ္ေရးတာ၀န္ရွိသူေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကီးအကဲေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြအတြက္ မလြဲမေသြ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမယ့္ အခ်က္အလက္ေတြျဖစ္ပါတယ္။


တရုတ္- အိႏိၵယ ဆက္ဆံေရး (Sino- Indian Relations)

၁၉၅၀ ကာလေတြမွာ တရုတ္နဲ႕ အိႏိၵယ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကားမွာ တတိယကမၻာရဲ႕ လြတ္လပ္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြကို ေထာက္ခံအားေပးရင္းနဲ႕ ေကာင္းမြန္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တိဘက္ေခါင္းေဆာင္ ဒလိုင္လားမားကို အိႏၵိယသမၼတ ေနရူးက ခိုလွံဳခြင့္ေပးမွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကားက သံတမန္ဆက္ဆံေရး ပ်က္ယြင္းလာခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၆၁ ခုႏွစ္မွာ အိႏိၵယအုပ္ခ်ဳပ္ခံ နယ္ေတြကို တရုတ္တပ္ေတြ ၀င္ေရာက္တပ္စြဲလာတဲ့အခါမွာ အိႏိၵယက Forward Policy ကို က်င့္သံုးျပီး၊ တရုတ္တပ္ေတြကို ျပန္ဆုတ္ခိုင္းခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံကလဲ armed co-existence policy ကို က်င့္သံုးျပီး၊ စစ္ေရးအရ ထိပ္တိုက္ေျဖရွင္းမွဳေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ စစ္ပြဲျပီးဆံုးသြားခဲ့ေပမယ့္ အိႏၵိယဘက္က humiliating defeat အေနနဲ႕ သတ္မွတ္ထားဆဲပါ။

၁၉၆၄ခုႏွစ္မွာ တရုတ္ႏိုင္ငံက နယူးကလီးယားလက္နက္ႏိုင္ငံ (nuclear weapon state) ျဖစ္လာခ်ိန္မွာ အိႏိၵယက စစ္ေရးအရ ျခိမ္းေခ်ာက္မွဳအေနနဲ႕ သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဆယ္ႏွစ္အၾကာမွာ အိႏၵိယႏိုင္ငံကလဲ နယူးကလီးယား လက္နက္ ပိုင္ဆို္ငတဲ့ ႏိုင္ငံ ျဖစ္လာခဲ့ပကါတယ္။ ၁၉၇၀၊ ၁၉၈၀ ကာလတေလွ်ာက္မွာ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား nuclear arms race ေတြ ျဖစ္ပြားခဲ့ျပီး၊ ၁၉၈၀ ေႏွာင္းပိုင္းမွာမွ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရး တိုးတက္လာခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ fair and reasonable settlement ျပဳလုပ္ဖို႕အတြက္ ပူးတြဲအလုပ္အဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္းႏိုင္ခဲ့ျပီး၊ ဒီအလုပ္အဖြဲ႕ရဲ႕ ေထာက္ခံခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ ၁၉၉၃ ခုႏွစ္ Maintenance of Peace and Tranquillity နဲ႕ ၁၉၉၆ ခုႏွစ္ Confidence Building Measures ဆိုင္ရာ စာခ်ဳပ္ေတြကို လက္မွတ္ေရးထိုးႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒီလိုအျပဳသေဘာဆက္ဆံေရးေတြ ရွိေနေပမယ့္ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးဟာ ပါကစၥတန္အေရး၊ တိဘက္အေရးနဲ႕ ဟိမ၀ႏၱာေတာင္တန္း ေတာင္ပိုင္းနဲ႕ Aksai Chin Plateau တို႕မွာရွိေနတဲ့ နယ္နိမိတ္အျငင္းပြား ေဒသ ႏွစ္ခုနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေျပလည္မဳေတြ မရွိခဲ့ပါဘူး။ အိႏိၵယဘက္က မဟာဗ်ဴဟာ အျမင္မွာ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ အိႏၵိယကို ျခိမ္းေခ်ာက္ႏိုင္တယ္ ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားမွဳေတြ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၈ ခုႏွစ္က အိႏၵိယႏိုင္ငံ နယူးကလီးယား စမ္းသပ္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္မွာ၊ ကာကြယ္ေရး၀န္ၾကီးက တရုတ္ဟာ အိႏႎၵယရဲ႕ ရန္သူနံပါတ္ (၁) လို႕ သတ္မွတ္ေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

တရုတ္ႏိုင္ငံက မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာသူေတြကလဲ ဂ်ပန္၊ ၾသစေၾတးလ်နဲ႕ အိႏိၵယႏိုင္ငံေတြဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္း၊ အေရွ႕ေတာင္ပိုင္းနဲ႕ အေနာက္ေတာင္ပိုင္းမွာ ရွိေနျပီး၊ ပစိဖိတ္မွာကလဲ အေမရိကန္ရဲ႕ ပါ၀ါရွိေနတာေၾကာင့္ မဟာမိတ္တန္ဖိုး (alliance values) ေျပာင္းသြားခဲ့ရင္ တရုတ္ရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္လို႕ တြက္ဆထားၾကပါတယ္။ အာရွႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းမွာ ေပၚထြက္လာတဲ့ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္နဲ႕ ၾသစေၾတးလ် ႏိုင္ငံတို႕အၾကားက trilateral security dialogue အခင္းအက်င္းေတြ၊ အင္ဒို- ဂ်ပန္ မဟာမိတ္ အခင္းအက်င္းေတြ ပါ၀င္ေနတဲ့ Asian-Pacific trilateralism ဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံကို စစ္ေရးအရ ၀ိုင္း၀န္းပိတ္ဆို႕မွဳ ျပဳလာႏိုင္တယ္လို႕ ယူဆထားၾကပါတယ္။

၂၁ ရာစုမွာ တရုတ္နဲ႕ အိႏၵိယ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကားမွာ စစ္ေရးအျပိဳင္အဆိုင္အင္အားတိုးခ်ဲ႕မွဳေတြ ၾကီးမားလာျခင္းရဲ႕ အဓိက အေရးကေတာ့ အိႏၵိယသမုဒၵရာကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မွဳပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အိႏိၵယ သမုဒၵရာနဲ႕ ပတ္သက္ရင္ တရုတ္နဲ႕ အိႏၵိယကို two scorpions in a bottle လို႕ စစ္မဟာဗ်ဴဟာ အသိုင္းအ၀ိုင္းက သတ္မွတ္ထားပါတယ္။ အိႏိၵယ ႏိုင္ငံရဲ႕ အမ်ိဳးသားလံုျခံဳေရးရဲ႕ survival ဟာ အိႏၵိယ သမုဒၵရာရဲ႕ အေရွ႕ေျမာက္ပိုင္းေဒသ ပဲျဖစ္ပါတယ္။ လက္ရွိ အိႏိၵယႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအင္အား (economic power) ဟာ ေရနံတင္သြင္းမွဳေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ လက္ရွိမွာ ႏိုင္ငံတြင္းလိုအပ္ခ်က္ရဲ႕ ၆၅ ရာခိုင္ႏွဳန္းက ပင္လယ္ေကြ႕ေဒသကေန အိႏၵိယသမုဒၵရာကို ျဖတ္ျပီးတင္သြင္းရတာပါ။ ၂၀၁၅ မွာဆိုရင္ ၇၅ ရာခိုင္ႏွုန္း အထိ တင္သြင္းဖို႕ လိုအပ္လာမယ္လို႕ သတ္မွတ္ထားၾကပါတယ္။

တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ေရနံတင္သြင္းမွာ ရွစ္ဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းေက်ာ္ကလဲ အိႏိၵိယသမုဒၵရာကို တည္မွီေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာမွ တရုတ္ႏိုင္ငံက ဆိပ္ကမ္းေတြကို အ၀င္အထြက္လုပ္ေနတဲ့ သေဘၤာေတြရဲ႕ ငါးဆယ္ရာခိုင္ႏွုန္းေက်ာ္ဟာ မလက္ကာ ေရလက္ၾကားကေန ျဖတ္သန္းရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ Malacca Dilemma ဟာ တရုတ္မဟာဗ်ဴဟာ ကၽြမ္းက်င္သူေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြအတြက္ ၾကီးမားလွတဲ့ ကိစၥတရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ မလကာေရလက္ၾကားနဲ႕ အိႏၵိယသမုဒၵရာကို အိႏိၵယနဲ႕ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက ထိန္းခ်ဳပ္သြားႏိုင္ခဲ့ရင္ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအင္အားျပိဳလဲသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အမ်ိဳးသားအက်ိဳးစီးပြားကို ကာကြယ္ဖို႕အတြက္ အိႏၵိယသမုဒၵရာကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေရးကို စတင္စီမံလာခဲ့ၾကပါတယ္။

အိႏၵိယသမုဒၵရာႏွင့္ အျပိဳင္အဆိုင္ စစ္အင္အားတိုးခ်ဲ႕မွဳမ်ား

တရုတ္ႏိုင္ငံ People's Liberation Army Navy (PLAN) ရဲ႕ ေရရွည္မဟာဗ်ဴဟာျဖစ္တဲ့ အိႏၵိယသမုဒၵရာကို ျဖန္႕က်က္ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏုိင္ေရးမွာ ပုလဲသြယ္မဟာဗ်ဴဟာက အဓိက က်ပါတယ္။ ဒီဗ်ဴဟာအရ တရုတ္ျပည္မကေန ပါရွန္းပင္လယ္ေကြ႕အထိ SLOC (Sea Lines of Communication) တေလွ်ာက္မွာရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြနဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာအရ ပူးတြဲျခင္း၊ ဆိပ္ကမ္းတည္ေဆာက္ျခင္း စတာေတြ ျပဳလုပ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ပါတယ္။ ဟိုင္နန္ကၽြန္းက military facilities ေတြ တိုးျမွင့္မွဳ၊ ဗီယက္နမ္အေရွ႕ပိုင္းက Woody ကၽြန္းေပၚမွာ airstrip တိုးခ်ဲ႕မွဳ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ စစ္တေကာင္းမွာ container shipping facility တည္ေဆာက္မွဳ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ၊ ရခိုင္ေဒသမွာ ေရနက္ဆိပ္ကမ္းတည္ေဆာက္မွဳ၊ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ ၊ ဂ်ီ၀ါဒါဆိပ္ကမ္း စေတာေတြဟာ ဒီဗ်ဴဟာရဲ႕ အခင္းအက်င္းေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

တရုတ္ေရတပ္ကို offshore waters (Green Water) Navy Status ကေန High Seas (Blue Water) Navy Status အထိ ျမွင့္တင္ရန္ ၾကိဳးပမ္းမွဳေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ရာကေန nuclear-powered aircraft carrier တည္ေဆာက္ေရး စီမံကိန္းေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဟိုင္နန္ကၽြန္းေတာင္ပိုင္းက Sanya ေရတပ္စခန္းမွာ nuclear-powered ballistic missile submarines (SSBNs) တည္ေဆာက္မွဳေတြ ရွိေနပါတယ္။

အိႏၵိယ ႏိုင္ငံကလဲ light aircraft carrier တည္ေဆာက္မွဳ၊ missile-armed submarines တည္ေဆာက္မွဳ ေတြ ျပဳလုပ္ျပီး three dimensional nuclear strategic capability ကို တိုးျမွင့္ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းလာခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္သံုးဆယ္ေရငုပ္သေဘၤာတည္ေဆာက္မွဳ စီမံကိန္းကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ျပီး၊ project-15 B လို႕ေခၚတဲ့ စစ္သေဘၤာ တည္ေဆာက္မွဳစီမံကိန္းေတြကိုလဲ ျပဳလုပ္ေနပါတယ္။ Land-based naval aviation ဗ်ဴဟာကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အသံုးျပဳႏိုင္ဖို႕အတြက္ ၾကိဳးပမ္းျပင္ဆင္မွဳေတြ ရွိေနပါတယ္။

စစ္အင္အား အျပိဳင္အဆိုင္ တိုးခ်ဲ႕ရံုမက အေရးၾကီးတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ ေဒသေတြ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးေတြကိုလဲ ျပဳလုပ္ေနၾကပါတယ္။

မဟာဗ်ဴဟာေဒသမ်ား

အိႏိၵယနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံအၾကားမွာ စစ္ေရးပ႗ိပကၡေတြ ျဖစ္လာခဲ့ရင္ အေရးၾကီးတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ ေဒသ သံုးခုရွိပါတယ္။ ပထမတခုက အမ္ဒမန္ကၽြန္းစုေပၚက Port Blair ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဒသဟာ မလကၠာေရလက္ၾကားနဲ႕ ေရမိုင္ (၅၀၀) အကြာမွာ ရွိျပီး၊ India's East Command အတြက္ အခ်က္အခ်ာအက်ဆံုး ေနရာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒုတိယတခုက တိဗက္ေဒသ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၁၀၊ ၾသဂုတ္လမွာ Qinghai- Tibet ရထားလမ္းကတဆင့္ တရုတ္ေလတပ္အတြက္ အေရးၾကီးတဲ့ combat readiness materials ေတြကို ေနရာေရႊ႕ေျပာင္း ခ်ထားမွဳေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ တိဘက္မွာ တရုတ္ရဲ႕ ေလတပ္အေျခစိုက္စခန္း ေလးခုရွိရာက၊ ေအာက္တိုဘာလမွာ ေလတပ္အေျခစိုက္စခန္းတခုကို ထပ္မံ တည္ေဆာက္ထားခဲ့ပါတယ္။

တတိယတခုက ျမန္မာႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္နဲ႕ အိႏိၵယ- အေနာက္အုပ္စုေတြရဲ႕ အၾကားမွာ အေရးၾကီးဆံုး ျဖစ္တဲ့ Burma factor ဆိုတာကို စစ္မဟာဗ်ဴဟာ ရွဳေထာင့္ကေန မျဖစ္မေန ထည့္သြင္းစဥ္းစားၾကပါတယ္။ အန္ဒမန္ကၽြန္းစုေတြနဲ႕ ေရမိုင္ သံုးဆယ္အကြာမွာရွိတဲ့ ကိုးကိုးကၽြန္းနဲ႕ ျမန္မာ့ပင္လယ္ေရပိုင္နက္ထဲက ဟိုင္းၾကီးကၽြန္းေတြက အိႏိၵယသမုဒၵရာမွာ ျဖစ္ပြားလာႏိုင္ေခ်ရွိတဲ့ future conflicts ေတြရဲ႕ decisive victory ကို အဆံုးအျဖတ္ေပးႏိုင္တဲ့ ေဒသေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီကၽြန္းေတြေပၚမွာ တရုတ္ေရတပ္ရဲ႕ naval facilities, radars နဲ႕ signal-intelligence posts ေတြသာ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ အိႏိၵယတပ္နဲ႕ အေနာက္အုပ္စုတပ္ေတြရဲ႕ လွဳပ္ရွားမွဳေတြအားလံုးကို တရုတ္က မ်က္ေခ်မျပတ္ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာမွဳေတြ ျပဳလုပ္ေနႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ေရတပ္ကို carrier strike force, land-based naval aviation ဗ်ဳဟာေတြနဲ႕ ထိထိေရာက္ေရာက္တိုက္ခိုက္ႏိုင္ဖို႕ ဆိုတာကလဲ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေလတပ္စခန္းေတြကို အေျချပဳတဲ့ air cover မရွိမွ ျဖစ္ႏိုင္မွာပါ။ ဒါေၾကာင့္ Burma factor ဟာ ၂၁ရာစု strategic challenges ဗဟိုခ်က္မမွာ ရိွတဲ့ အိႏိၵယသမုဒၵရာတြင္းက strategic rivalries ေတြရဲ႕ အေရးအၾကီးဆံုး strategic decisive factor ျဖစ္ေနပါတယ္။

နိဂံုး

အခုလို စစ္ေရးအရ၊ ႏိုင္ငံတကာ လံုျခံဳေရးအရ စိုးရိမ္မွဳေတြ ျမင့္မားလာၾကတဲ့ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ၊ တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲေတြကလဲ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ မၾကာခင္မွာ အေမရိကန္၊ အိႏၵိယနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံတို႕ရဲ႕ အစိုးရသစ္ကို က်ယ္က်ယ္တမ်ိဳး၊ တိုးတိုးတဖံု ခ်ဥ္းကပ္မွဳမ်ိဳးစံုေတြ အျပိဳင္အဆိုင္ ေပၚထြက္လာေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုကမၻာ့စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္းေတြအၾကားမွာ တိုင္းျပည္တိုးတက္ေရး၊ စစ္ေရးအရ ၾကားမညပ္ေစေရး၊ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ လံုျခံဳေရးကို ဦးတည္တဲ့ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းေတြလဲ ေပၚထြက္လာသင့္ျပီ ျဖစ္ပါတယ္။

ၾကားညပ္ျပီး စုပ္ျပတ္သပ္ခ်ံဳးခ်ံဳးက်ေနတဲ့ ျမန္မာျပည္ကို ကယ္တင္ႏိုင္သူေတြဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြပါပဲ။ အျပန္အလွန္ စြပ္စြဲမွဳေတြ၊ စိန္ေခၚမွဳေတြ၊ တဘက္နဲ႕ တဘက္ အႏိုင္ယူလိုမွဳေတြ၊ ဗိုလ္က်စိုးမိုးမွဳေတြ၊ ရလဒ္ထြက္ေပၚလာေရးကို မစဥ္းစားပဲ ရလဒ္ျဖစ္ေအာင္ ဦးေဆာင္သူအေနနဲ႕ သတ္မွတ္ခံခ်င္မွဳေတြ၊ နဖားၾကိဳးထိုးခံမွဳေတြကေန ေဖာက္ထြက္ျပီး၊ ျမန္မာႏိုင္ငံသားေတြ အခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ အျပန္အလွန္ နားလည္မွဳ၊ အသိအမွတ္ျပဳမွဳ၊ ဘံုအက်ိဳးစီးပြား ရွာေဖြႏိုင္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာတဲ့ တေန႕မွာ ၾကားညပ္ေနေသာ္လည္း ဘက္မလိုက္တဲ့ မူ၀ါဒကို အေျခခံေသာ ေခတ္မွီႏိုင္ငံေတာ္သစ္ၾကီးကို တည္ေဆာက္လာႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသား တင္ျပအပ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၆၊ ၄၊ ၂၀၁၁)

(စာေရးသူသည္ ယူေကႏိုင္ငံ အေျခစိုက္၊ စစ္ေရးေလ့လာသူတဦးျဖစ္ျပီး China and Indian Ocean: Strategic Interests in the 21st Century စာအုပ္ကို ေရးသားခဲ့သူ ျဖစ္ပါသည္)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

The Use of Force အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

နိဒါန္း

၁၉၄၅ အလြန္ ကမၻာ့ႏိုင္ငံေရးေလာကမွာ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ ကစားပြဲ (Sovereignty Game) ဆိုတဲ့ သေဘာတရားက ေခတ္စားလာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ ရပ္တည္ႏိုင္မွဳ (survival) ဟာ စစ္အင္အားဆိုတာေပၚမွာ မူတည္ေနခဲ့တာေၾကာင့္ ကမၻာတလႊားမွာ စစ္ပြဲေတြ၊ က်ဴးေက်ာ္သိမ္းပိုက္မွဳေတြ၊ ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕စနစ္ က်င့္သံုးမွဳေတြ ျဖစ္ခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ ရပ္တည္မွဳဟာ က်ဴးေက်ာ္စစ္ေတြအေပၚ ခုခံစစ္စြမ္းပကား (defensive military capabilities) တခုတည္းေပၚမွာ မူတည္ျခင္း မရွိပဲ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ (sovereignty) ကို ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒအရ အကာအကြယ္ေပးမွဳေပၚမွာ မူတည္ရမယ္ဆိုတဲ့ သေဘာတရားေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီသေဘာတရားေတြအရ ႏိုင္ငံတခုကို အျခားႏိုင္ငံတခုက စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳမွဳ (The Use of Force) အား ထိန္းခ်ဳပ္မွဳေတြကို Article 2 (4), Articles (39-51) of UN Charterနဲ႕ Article 53 of the Vienna Convention on the Law of Treaties 1969 တို႕မွာ ေဖာ္ျပထားခဲ့ပါတယ္။

ဒီလို စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳအား ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း (prohibition of the Use of Force) ဟာ ႏိုင္ငံတကာ ဆက္ဆံေရးမွာ ကမၻာ့ႏိုင္ငံအသီးသီးက လက္ခံက်င့္သံုးေနတဲ့ acceptable norm တခု ျဖစ္ေနေပမယ့္လဲ အေၾကာင္းေၾကာင္းအရရ စစ္အင္အားအသံုးျပဳရတဲ့ အေျခအေနေတြလဲ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒါနဲ႕ပတ္သက္ျပီး ႏိုင္ငံတခု (သို႕မဟုတ္) ႏိုင္ငံအစုအဖြဲ႕ေတြကေန ႏိုင္ငံတခုကို စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳမွဳကို ဘယ္လိုအခ်ိန္အခါ၊ ဘယ္လိုအေျခအေနေတြမွာ ျပဳလုပ္သင့္တယ္ဆိုတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အျငင္းပြားမွဳေတြ၊ ေလ့လာသံုးသပ္မွဳေတြ ရွိလာပါတယ္။ အခုဒီေဆာင္းပါးမွာ စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳ (The Use of Force) နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ Just War Doctrine နဲ႕ လူသားခ်င္းစာနာမွဳျဖင့္ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္း (Humanitarian Intervention) ေတြကို ေရးသားတင္ျပပါမယ္။



Just War Doctrine

၂၀ရာစုေႏွာင္းပိုင္းနဲ႕ ၂၁ ရာစု စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳေတြမွာ Just War Doctrine ကို အသံုးျပဳျပီး ဒီစစ္ပြဲေတြရဲ႕ တရားမွ်တမွဳကို ေလ့လာဆန္းစစ္ၾကပါတယ္။ Just War Doctrine သေဘာတရားရဲ႕ အေျခခံက laws of armed conflict ရဲ႕ functions ႏွစ္ခုျဖစ္တဲ့ jus ad bellum (lit. the law towards war) နဲ႕ jus in bello (lit. the law in war) တို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ jus ad bellum က ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးမွာ စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳကို တတ္ႏိုင္သမွ် ေရွာင္ရွားရန္၊ အသံုးျပဳမွဳအား ကန္႕သတ္ႏိုင္ရန္ ရည္ရြယ္ျပီး၊ jus in bello ကေတာ့ မလြဲမေရွာင္သာ စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳရတဲ့အခါ စစ္ပြဲတြင္းမွာ မလိုလားအပ္တဲ့ ထိခိုက္မွဳေတြ ေလ်ာ့နည္းရန္ ရည္ရြယ္ပါတယ္။

Just War Doctrine အရ စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳရဲ႕ တရားမွ်တမွဳကို jus ad bellum နဲ႕ jus in bello ဆိုင္ရာ သတ္မွတ္ခ်က္ေတြနဲ႕ တိုင္းတာပါတယ္။ Jus ad bellum criteria အရ ႏိုင္ငံတခုဟာ အျခားႏိုင္ငံတခုအေပၚ စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳဟာ တရားမွ်တေၾကာင္း ေဖာ္ျပႏိုင္ဖို႕ တရား၀င္အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕အစည္း (legitimate authority), တရားမွ်တေသာ အေၾကာင္းရင္း (just cause), မွန္ကန္ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္ (right intention), ေအာင္ျမင္မွဳအလားအလာ (chance of success), အခ်ိဳးအစား (proportionality), ေနာက္ဆံုးနည္းလမ္း (last resort) ဆိုတဲ့ အခ်က္ အမ်ားစုနဲ႕ ျပည့္စံုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳဖို႕ တရား၀င္အာဏာပိုင္ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ လိုအပ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္း ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ ရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ရွိမွသာ ႏိုင္ငံတကာေရးရာမွာ စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳလို႕ ရပါတယ္။ UN Charter Article 39 နဲ႕ Article 42 အရ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံဟာ ႏိုင္ငံတကာျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ လံုျခံဳေရးကို ျခိမ္းေခ်ာက္လာေၾကာင္း ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီက ဆံုးျဖတ္ခဲ့ရင္၊ ကုလသမဂၢအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံမ်ားအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာလံုျခံဳေရးကို ထိန္းသိမ္းဖို႕အတြက္ လိုအပ္မယ့္ air, sea, land forces ေတြကို အသံုးျပဳရတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ ႏိုင္ငံတကာ လံုျခံဳေရးကို ထင္ထင္ရွားရွား ထိခိုက္မွဳ မရွိလို႕ပဲျဖစ္ေစ၊ ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြေၾကာင့္ျဖစ္ေစ၊ လံုျခံဳေရးေကာင္စီက စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳမွဳ ခြင့္ျပဳခ်က္ မေပးႏိုင္တဲ့ အေျခအေနေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။

အဲဒီအေျခအေနေတြမွာ ေဒသဆိုင္ရာ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္အစုိးရေတြအေနနဲ႕ စစ္ေရးအင္အားကို အသံုးျပဳရတဲ့ အေျခအေနေတြလဲ ရွိလာျပန္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ ႏိုင္ငံသူ၊ ႏိုင္ငံသားေတြရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို ကာကြယ္ေပးရမယ့္ အစိုးရကိုယ္တိုင္က ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို ရန္ရွာလာတဲ့ အေျခအေနေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရားျပိဳလဲသြားျပီး၊ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရး ကြဲျပားမွဳအေပၚ အေျခခံတဲ့ အုပ္စုေတြ အခ်င္းခ်င္း သတ္ျဖတ္တိုက္ခိုက္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားလာတဲ့ အေျခအေနေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ျပည္တြင္းေရးကို စစ္ေရးအင္အားသံုး ၀င္ေရာက္ေျဖရွင္းႏိုင္ျခင္း ရွိမရွိနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အျငင္းပြားမွဳေတြ ျဖစ္ပြားလာရာကေန The Right to Protect (R2P) သေဘာတရားေတြပါ ထပ္မံေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

Jus ad bellum criteria အရ ဒုတိယအခ်က္ကေတာ့ တရားမွ်တေသာ အေၾကာင္းရင္း (just cause) ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳကို ျဖစ္ပြားေစခဲ့တဲ့ တရားေသာ အေၾကာင္းရင္းေတြ ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ အထင္ရွားဆံုး အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ မိမိကိုယ္ကို ကာကြယ္ျခင္း (self-defence) ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံကို အျခားႏိုင္ငံတခုက စစ္ေရးအရ တိုက္ခိုက္လာခဲ့ရင္ စစ္အင္အားအသံုးျပဳျပီး ျပန္လည္တိုက္ခိုက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး စစ္ေရးေလ့လာသူမ်ားအၾကား အျငင္းပြားစရာ အခ်က္တခုကလဲ ထပ္မံေပၚထြက္လာပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအေနနဲ႕ မိမိႏိုင္ငံကို တိုက္ခိုက္လာႏိုင္ဖြယ္ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံကို စစ္ေရးအင္အားသံုး တိုက္ခိုက္မွဳ (preemptive self-defence) ဟာ တရားမွ်တေသာ အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ျခင္း၊ မျဖစ္ျခင္း ဆိုတာပါပဲ။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံရဲ႕ အာဖဂန္နစ္စတန္ ႏိုင္ငံကို တိုက္ခိုက္မွဳဟာ ဒီသေဘာတရားေပၚမွာ အေျခခံထားပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ အခ်က္တခုကေတာ့ မွန္ကန္ေသာရည္ရြယ္ခ်က္ (right intention) ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္အင္အားအသံုးျပဳမွဳဟာ အာဏာလြန္ဆြဲဖို႕အတြက္ မဟုတ္ရပါဘူး။ စစ္ပြဲျဖစ္ပြားရာ နယ္ေျမမွာ ေရရွည္ခံျငိမ္းခ်မ္းေရး (sustainable peace) နဲ႕ လူသားလံုျခံဳေရး (human security) ကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ေရးအတြက္ ျဖစ္ရပါမယ္။ ဒီအခ်က္နဲ႕ စစ္အင္အား အသံုးျပဳမွဳရဲ႕ တရားမွ်တမွဳကို တိုင္းတာသံုးသပ္ၾကပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ထင္ရွားတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေသာ အလားအလာ (chance of success) ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၁ ရာစုမွာ သူရဲေကာင္း၀ါဒ (heroism) ကို အေျခခံတဲ့ suicide missions ေတြကို ျပည္တြင္းစစ္ေတြနဲ႕ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မွဳေတြမွာပဲ အသံုးျပဳေလ့ရွိၾကပါတယ္။ စနစ္တက် ေလ့က်င့္ေပးထားတဲ့ ပေရာ္ဖယ္ရွင္နယ္ စစ္တပ္ေတြနဲ႕ စစ္ေရးနားလည္သူေတြက ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေသာ အလားအလာ မရွိတဲ့ စစ္ပြဲေတြမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္ျခင္း မရွိၾကပါဘူး။ တန္ဖိုးရွိျပီး ရွင္းလင္းျပတ္သားတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ (valuable and clear goals) ေတြ မရွိပဲ စစ္အင္အားအသံုးျပဳမွဳဟာ တရားေသာ စစ္မဟုတ္ပါဘူး။ စစ္ပြဲဆိုတာ တိုက္ခိုက္ေရးသမားေတြနဲ႕ စစ္ပြဲျဖစ္ပြားရာနယ္ေျမေဒသက ျပည္သူေတြရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို တိုက္ရိုက္ ျခိမ္းေခ်ာက္တဲ့ အရာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေသာ အလားအလာကို တြက္ခ်က္သံုးသပ္မွဳေတြနဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ သတ္မွတ္မွဳေတြကို စစ္ပြဲမစခင္ကတည္းက ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္အခ်က္ကေတာ့ အခ်ိဳးအစား (proportionality) ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္အင္အားအသံုးျပဳမွဳဟာ ျခိမ္းေခ်ာက္မွဳ၊ မတရားမွဳေတြ ခံစားရမွဳေတြအတြက္ မွန္ကန္ေသာ အခ်ိဳးအစားနဲ႕ အသံုးျပဳမွဳျဖစ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံၾကီးေတြက ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံကို စစ္အင္အားအသံုးျပဳ တိုက္ခိုက္ျခင္း မျပဳလုပ္ခင္မွာ စစ္ပြဲ၏ ရလဒ္မ်ား (outcomes of war) ကို ခ်ိန္ဆတြက္ခ်က္ေလ့ရွိပါတယ္။ စစ္ပြဲရဲ႕ရလဒ္ေတြဟာ စစ္ပြဲမတိုင္မီ အေျခအေနထက္ ပိုျပီး ဆိုးက်ိဳးကို ဦးတည္ေစရင္ စစ္ေရးအင္အားကို အသံုးျပဳျခင္း ျပဳလုပ္ေလ့မရွိပါဘူး။

ေနာက္ထပ္အခ်က္တခုကေတာ့ ေနာက္ဆံုးနည္းလမ္း (last resort) ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ပြဲကို ေရွာင္ရွားႏိုင္မယ့္ အျခားနည္းလမ္းေတြျဖစ္တဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ၊ သံတမန္နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ေျဖရွင္းမွဳ၊ constructive engagement ျပဳလုပ္မွဳစတဲ့ နည္းလမ္းေတြနဲ႕ လံုး၀ေအာင္ျမင္မွဳ မရွိႏိုင္မွသာ စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳမွဳကို ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။

jus in bello function (lit. the law in war) ကေတာ့ စစ္ဥပေဒေတြျဖစ္တဲ့ Geneva law နဲ႕ Hague law ေတြကို အေျခတည္ထားပါတယ္။ Geneva law က စစ္ေရးပဋိပကၡရဲ႕ သားေကာင္ေတြကို ကာကြယ္ေရးအပိုင္းေတြနဲ႕ ဆက္စပ္ျပီး၊ Hague law ကေတာ့ စစ္ပြဲမ်ား အသံုးျပဳတဲ့ နည္းလမ္းေတြ၊ ဗ်ဴဟာအခင္းအက်င္းေတြ၊ စစ္လက္နက္ အသံုးျပဳမွဳေတြနဲ႕ ဆက္စပ္ပါတယ္။ စစ္ေရးပညာရွင္မ်ားက jus in bello နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳရဲ႕ တရားမွ်တမွဳကို တိုင္းတာဖို႕ criteria ႏွစ္ခုကို အသံုးျပဳပါတယ္။ ပထမတခုကေတာ့ အခ်ိဳးအစား (proportionality) ျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယတခုကေတာ့ ခြဲျခားသတ္မွတ္မွဳ (discrimination) ျဖစ္ပါတယ္။

အခ်ိဳးအစား ဆိုရာမွာ စစ္ဆင္ေရးနည္းလမ္း အသံုးျပဳမွဳ အခ်ိဳးအစားဟာ ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရးရည္မွန္းခ်က္ေတြနဲ႕ အခ်ိဳးအစားညီမွ်မွဳ ရွိျခင္းကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳ မျပဳလုပ္ခင္က ခ်မွတ္ထားတဲ့ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ရည္မွန္းခ်က္ေတြနဲ႕ ေသြဖည္ျပီး၊ collateral damage ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ စစ္ဆင္ေရးနည္းလမ္းေတြကို ေရွာင္က်ဥ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ခြဲျခားသတ္မွတ္မွဳ ဆိုတာကေတာ့ အရပ္သားမ်ားနဲ႕ စစ္ေရးပစ္မွတ္မဟုတ္သည့္ အရာမ်ားကို ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိရိွ တိုက္ခိုက္ျခင္း ရွိမရွိ ဆိုတာနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ဘယ္လိုစစ္ပြဲမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ အရပ္သားမ်ားနဲ႕ စစ္ေရးပစ္မွတ္မဟုတ္သည့္ အရာမ်ားကို ခြဲျခားသတ္မွတ္ခ်က္ ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါဟာ အၾကမ္းဖက္မွဳ (Terrorism) နဲ႕ တရားေသာစစ္ပြဲေတြကို ခြဲျခားထားတဲ့ စည္းေဘာင္တခုလဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အခုဆက္လက္ျပီး စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳ (The Use of Force) နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ လူသားခ်င္းစာနာမွဳျဖင့္ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္း (Humanitarian Intervention) အေၾကာင္းကို ေရးသားတင္ျပပါမယ္။

Humanitarian Intervention

ႏိုင္ငံတခု (သို႕မဟုတ္) ႏိုင္ငံအမ်ားစုကေန တျခားႏိုင္ငံတခုရဲ႕ ျပည္တြင္းေရးကို လူသားခ်င္းစာနာမွဳျဖင့္ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းဆိုတဲ့ မူလအေျခခံသေဘာတရားမွာ non-military means ေတြျဖစ္တဲ့ အေရးေပၚေငြေၾကး၊ စားနပ္ရိကၡာ၊ ေဆး၀ါးပစၥည္း၊ ကၽြမ္းက်င္မွဳ တို႕ျဖင့္ ေထာက္ပံ့ကူညီျခင္းနဲ႕ သံတမန္ေရးရာ နည္းလမ္းမ်ား၊ ပိတ္ဆို႕အေရးယူမွဳ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ လူ႕အခြင့္အေရး ျမွင့္တင္ျခင္း စတာေတြနဲ႕ စစ္ေရးအရ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္း (military intervention) တို႕ပါ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ စစ္ေအးတိုက္ပြဲအလြန္ ကာလေတြမွာ non-military means ေတြကို humanitarian aid အေနနဲ႕ပဲ သတ္သတ္မွတ္မွတ္ ေခၚဆိုအသံုးျပဳလာၾကျပီး၊ humanitarian intervention ဆိုတာကို military intervention တမ်ိဳးအေနနဲ႕ပဲ သတ္မွတ္ အသံုးျပဳလာၾကတာေၾကာင့္ humanitarian intervention နဲ႕ စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳမွဳ (The Use of Force) တို႕ဟာ ဒြန္တြဲလာပါေတာ့တယ္။

စစ္ေရးေလ့လာသူေတြက ကမၻာ့ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီဆိုတာကို intervention ဆိုင္ရာ အဆိုးျမင္၀ါဒီေတြနဲ႕ အေကာင္းျမင္၀ါဒီေတြ အျပိဳင္အဆိုင္ကစားကြင္း အေနနဲ႕ သံုးသပ္ေဖာ္ျပၾကပါတယ္။ Intervention optimism (၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းဆိုင္ရာ အေကာင္းျမင္၀ါဒ) ဆိုတာက failed states ေတြကို ႏိုင္ငံတကာက ၀င္ေရာက္ကူညီျပီး ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ထူေထာင္ေပးႏိုင္မယ္ လို႕ ယူဆထင္ျမင္ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ Intervention pessimism (၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္း ဆိုင္ရာ အဆိုးျမင္၀ါဒ) ဆိုတာကေတာ့ humanitarian crisis ေတြကို ႏိုင္ငံတကာက consent မေပးရင္ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ ထိန္းသိမ္းခြင့္ မရွိဘူးဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။

ဒီလို အယူအဆကြဲျပားမွဳေတြ ေၾကာင့္ စစ္ေအးတိုက္ပြဲလြန္ကာလမွာ humanitarian intervention နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ယူအင္ရဲ႕ failures ေတြ အၾကိမ္ၾကိမ္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းဆိုင္ရာ အဆိုးျမင္၀ါဒေၾကာင့္ ရ၀မ္ဒါမွာ ရက္ေပါင္း၁၀၀ ေက်ာ္အတြင္း လူရွစ္သိန္းေသေၾကပ်က္စီးမွဳကို ႏိုင္ငံတကာက ထိုင္ၾကည့္ေနခဲ့ၾကရပါတယ္။ ျဖစ္ပြားခ်ိန္မွာ UN Peacekeeping force ျဖစ္တဲ့ အင္အားႏွစ္ေထာင့္ငါးရာရွိ United Nations Assistance Mission for Rwanda (UNAMIR) က အစိုးရနဲ႕ အတိုက္အခံေတြအၾကားက အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးကို ေစာင့္ၾကည့္ဖို႕ဆိုတဲ့ တာ၀န္နဲ႕ ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံတြင္းမွာ ေရာက္ရွိေနခ်ိန္ျဖစ္ပါတယ္။

ျပင္သစ္၊ အီတလီနဲ႕ ဘယ္လ္ဂ်ီယံတပ္ေတြကလဲ ပဋိပကၡမွာ ပိတ္မိေနတဲ့ ဥေရာပတိုက္သားေတြကို ကယ္တင္ဖို႕ ႏိုင္ငံတြင္းကို ၀င္သြားခဲ့ၾကပါတယ္။ အရပ္သားျပည္သူေတြကို ကာကြယ္ဖို႕ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္ မရွိတဲ့အတြက္ ဒီတပ္ေတြအေနနဲ႕ ရ၀မ္ဒါျပည္သူေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ျခင္း မျပဳႏိုင္ခဲ့ၾကပါဘူး။ လူရွစ္သိန္းေက်ာ္ေသျပီးေနာက္ပိုင္းမွသာ ျပင္သစ္တပ္ေတြက ရ၀မ္ဒါအေနာက္ပိုင္းမွာ Humanitarian Protection Zone သတ္မွတ္ဖို႕ စစ္အင္အားသံုး ၾကိဳးပမ္းမွဳေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါက intervention pessimism ေၾကာင့္ ျဖစ္ခဲ့ရတဲ့ failure တခု ျဖစ္ပါတယ္။

intervention optimism ေၾကာင့္ ျဖစ္ခဲ့ရတဲ့ failure ေတြလဲ ရွိပါေသးတယ္။ ၁၉၉၃ ခုမွာ ဆိုမာလီးယားပဋိပကၡကို ၀င္ေရာက္ထိန္းသိမ္းဖို႕ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ UNOSOM II မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာသာေရးအယူအဆ ပ႗ိပကၡေတြ၊ လူမ်ိဳးစုပ႗ိပကၡေတြနဲ႕ ျပည့္ႏွက္ေနျပီး၊ လက္နက္ကိုင္အင္အားစု အမ်ားအျပားရွိေနတဲ့ ဆိုမားလီးယားႏိုင္ငံမွာ နယ္ေျမေဒသ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားေတြဟာ စစ္ဘုရင္ေတြ (warlords) လက္ထဲမွာ က်ေရာက္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၉၁ ခုႏွစ္၊ ျပည္တြင္းစစ္နဲ႕ famine ဒဏ္ေတြေၾကာင့္ ဆိုမာလီးယား ျပည္သူလူထုဟာ ၾကီးစြာေသာ ဒုကၡေတြ၊ လူမွဳဆင္းရဲေတြကို ခံစားေနၾကရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္ဘုရင္ေတြက humanitarian aid ကို ကန္႕သတ္မွဳေတြ၊ တားဆီးမွဳေတြ ျပဳလုပ္တာေၾကာင့္ ယူအင္က ပါကစၥတန္ တပ္သား ငါးရာ အင္အားရွိတဲ့ Unite Nations Operations in Somalia (UNOSOM I) ကို peacekeeping တာ၀န္နဲ႕ ေစလႊတ္ခဲ့ပါတယ္။

သို႕ေပမယ့္ အေျခအေနကို ထိန္းသိမ္းႏိုင္ျခင္း မရွိတဲ့အတြက္ အေမရိကန္ဦးေဆာင္တဲ့ United Task Force (UNITAF) က အင္အားသံုးေသာင္း ခုနစ္ေထာင္ေက်ာ္နဲ႕ ၀င္ေရာက္ျပီး demilitarized zones around aid operations ဆိုတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္ေတြကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခဲ့ရပါတယ္။ ၁၉၉၃ ေရာက္ေတာ့ လံုျခံဳေရးေကာင္စီ resolution အရ UNITAF က ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္ေတြကို (UNOSOM II) ကို လႊဲေျပာင္းေပးခဲ့ရပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ UNOSOM II ကေတာ့ ပိုမိုၾကီးေလးတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္နဲ႕ ဆိုမားလီးယားေျမေပၚကို ၀င္ေရာက္သြားခဲ့ပါတယ္။ ကြဲျပားျခားနားေနေသာ ဆိုမာလီ လက္နက္ကိုင္အင္အားစုမ်ားကို အင္အားသံုး လက္နက္ခ်ခိုင္း၍ ဆိုမာလီးယား ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ တည္ေဆာက္ေရးတြင္ ကူညီအားျဖည့္ရန္ ျဖစ္ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ ဆိုမားလီးယားစစ္ေျမေပၚက ယူအင္တပ္ေတြနဲ႕ အေျခအေနက လအနည္းငယ္ အတြင္းမွာတင္ အင္အားျပဳန္းတီးမွဳေတြ ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွာ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္ မျပည့္မွီပဲ ဆုတ္ခြာခဲ့ရပါတယ္။ ကနဦး UNITAF က ျဖည့္ဆည္းထားတဲ့ demilitarized zones သတ္မွတ္ထားမွဳေတြကိုပါ ပ်က္ယြင္းေစခဲ့ပါတယ္။ ဒါက intervention optimism ေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ failure တခုပါ။

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ အုပ္ခ်ဳပ္သူအစိုးရနဲ႕ ျပည္သူလူထုအၾကားမွာပဲ ပဋိပကၡေတြ ရွိေနခဲ့ရင္ intervention လုပ္တာနဲ႕ ထိေရာက္ေပမယ့္၊ နယ္ေျမေဒသ၊ လူမ်ိဳးစုအေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ လက္နက္ကိုင္အင္အားစုေတြ ရွိေနရင္ေတာ့ international intervention လုပ္ရံုနဲ႕ မထိေရာက္ႏိုင္ပါဘူး။ လူမ်ိဳးစုေတြအၾကားမွာ Reconciliation process ကို ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ၊ အခန္႕မသင့္ရင္ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ျပဳလုပ္ႏိုင္မွသာ ေရရွည္ခံျငိမ္းခ်မ္းေရးကို တည္ေဆာက္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကို ဆိုမားလီးယားႏိုင္ငံက သက္ေသထူထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ လူမ်ိဳးစုပ႗ိပကၡမ်ားရွိမွဳ၊ လက္နက္ကိုင္အင္အားစု အမ်ားအျပားရွိမွဳ စတဲ့ သြင္ျပင္လကၡဏာေတြရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ယူအင္ရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြမွာ shadow of Somalia က ရိုက္ခတ္မွဳ ရွိေနတတ္ပါတယ္။ Humanitarian crisis ေတြ ျဖစ္ေပၚေနခ်ိန္ေတြမွာေတာင္ စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳ မပါ၀င္တဲ့ အျခားနည္းလမ္းေတြကိုပဲ အသံုးျပဳေလ့ရွိပါတယ္။

လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ Resolution ဆိုတာ ဒီလို ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မွဳဆိုင္ရာ အေကာင္းျမင္၀ါဒ၊ အဆိုးျမင္၀ါဒ အားျပိဳင္မွဳေတြ၊ shadow of Somalia အက်ိဳးဆက္ေတြ၊ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ဗြီအိုအာဏာအသံုးျပဳျပီး ပါ၀ါဂိမ္းကစားမွဳေတြ၊ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားနဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ ပထ၀ီႏိုင္ငံေရး အေျခအေန၊ အေၾကာင္းတရားေတြနဲ႕ ဆက္စပ္ေနတာေၾကာင့္ အားနည္းမွဳေတြ အမ်ားအျပား ရွိလာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ဒီလိုအားနည္းခ်က္ေတြကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ဖို႕ The Right to Protect (R2P) ဆိုတဲ့ သေဘာတရားက ထပ္မံေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

R2P ကို ေပၚထြက္လာေစခဲ့တဲ့ အဓိက တြန္းအားကေတာ့ ကိုဆိုဗို အေရးေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ ကုိဆိုဗိုအေရးမွာ လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ အျမဲတမ္းအဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံေတြက ဗြီတိုအာဏာကစားပြဲ ျပဳလုပ္ၾကတဲ့အတြက္ ယူအင္က ခြင့္ျပဳထားျခင္း မရွိတဲ့ unilateral intervention ေတြကို regional organizations ေတြနဲ႕ တႏိုင္ငံခ်င္းစီက ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုအျဖစ္မ်ိဳးေတြကို ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ International Commission on Intervention and State Sovereignty (ICISS) က The Responsibility to Protect (R2P) ဆိုတဲ့ စာတမ္းကို ထုတ္ျပန္ျပီး၊ လူသားခ်င္းစာနာမွဳအရ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မွဳေတြျပဳလုပ္ရန္ လိုအပ္တဲ့ သင့္ေလ်ာ္ေသာ အခ်ိန္ကာလတခုမွာ လံုျခံဳေရးေကာင္စီအေနနဲ႕ လုပ္သင့္တဲ့ အေရးယူေဆာင္ရြက္မွဳကို ျပဳလုပ္ဖုိ႕ ေႏွာင့္ေႏွးခဲ့ရင္ General Assembly in Emergency Special Sessions မွာ စဥ္းစားဖို႕နဲ႕ ေဒသဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းေတြက သင့္ေလ်ာ္တဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ကနဦးေဆာင္ရြက္ျပီးမွ ယူအင္လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္ရယူဖို႕ ဆိုတဲ့ alternative actions ေတြကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားခဲ့ပါတယ္။

R2P ရဲ႕ သေဘာတရားက The Use of Force နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အေျခခံ စည္းမ်ဥ္းေတြကို သတ္မွတ္ေပးထားပါတယ္။ Just cause အေနနဲ႕ လူအမ်ားအျပား ေသေၾကပ်က္စီးမွဳႏွင့္ လူမ်ိဳးတုန္း သတ္ျဖတ္မွဳေတြကို ထည့္သြင္းထားပါတယ္။ Humanitarian intervention ရဲ႕ precautionary principles အေနနဲ႕လဲ မွန္ကန္ေသာ ရည္ရြယ္ခ်က္၊ ေနာက္ဆံုးနည္းလမ္း၊ အခ်ိဳးအစားညီမွ်ေသာ နည္းလမ္းနဲ႕ သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္ေသာ အလားအလာတို႕ကို ထည့္သြင္းထားျပီး၊ operational principles အေနနဲ႕ ရွင္းလင္းျပတ္သားေသာ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္၊ rules of engagement နဲ႕ common military approach တို႕ကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ေဖာ္ျပရရင္ ပဋိပကၡေတြကို ျငိမ္းခ်မ္းေသာ နည္းလမ္းမ်ား (peaceful means) နဲ႕ပဲ ေျဖရွင္းမယ္ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆေတြကို ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလံုးက လက္ခံျခင္း မရွိသမွ် ကာလပတ္လံုး စစ္ေရးအင္အားအသံုးျပဳမွဳ (The Use of Force) ဆိုတာကေတာ့ ရွိေနဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ပြဲတိုင္းဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို မတည္ေဆာက္ႏိုင္ေပမယ့္ ေရရွည္ခံျငိမ္းခ်မ္းေရး (sustainable peace) ကို တည္ေဆာက္ရတဲ့ စစ္ပြဲေတြကလဲ မလြဲသာ မေရွာင္သာ ကမၻာေပၚမွာ ရွိေနဦးမွာ အေသအခ်ာပါပဲ။ စစ္အင္အားအျပိဳင္အဆိုင္တိုးခ်ဲ႕မွဳေတြ ရွိေနသမွ် ကာလပတ္လံုး တြက္ခ်က္တဲ့ strategic calculus ေတြ မွားယြင္းျပီး၊ pre-emptive self-defence မဟာဗ်ဴဟာနဲ႕ စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳမွဳေတြကလဲ ျဖစ္လာႏိုင္ေခ် ရွိေနဦးမွာပါ။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးျခင္း မျပဳတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရေတြ ရွိေနသမွ် ကာလတေလွ်ာက္လံုးမွာလဲ စစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳမွဳ အလားအလာေတြ ရွိေနဦးမွာပါပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီစစ္ေရးအင္အား အသံုးျပဳမွဳ (The Use of Force) ဟာ Just War Doctrine နဲ႕ Humanitarian Intervention သေဘာတရားေတြနဲ႕ ကိုက္ညီေနသမွ် ကာလပတ္လံုး ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးျပဳေစမွာ ျဖစ္ျပီး၊ ဒီသေဘာတရားေတြကို ေက်ာ္လြန္သြားတဲ့ အေျခအေနကာလတခုမွာေတာ့ တတိယကမၻာစစ္ကို ဦးတည္ သြားေစမွာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၁၊ ၃၊ ၂၀၁၁)

(စာေရးသူသည္ ယူေကႏိုင္ငံမွ စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရးဆိုင္ရာ မဟာသိပၸံဘြဲ႕ ရရွိထားျပီး၊ စစ္ေရးႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မွဳ တိုက္ဖ်က္ႏွိမ္နင္းေရးဆိုင္ရာ သုေတသီ တဦး ျဖစ္ပါသည္)


ရည္ညႊန္းကိုးကား။

Dower, N(2009)”The Ethics of War and Peace”, Polity Press, Cambridge, UK

Coppieters, B & Fotion, N(2002)”Moral Constraints On War: Principles and Cases”, Lexington Books, Maryland, US.

Elshtain, J.B.(2003)”Just War Against Terror”, Basic Books, New York, US.

Evans, M. (2005)”Just War Theory: A Reappraisal”, Edinburgh University Press, Edinburgh, UK.

Guthrie, C & Quinlan, M(2007)”Just War”, Bloomsbury Publishing, London, UK.

ICISS. The Responsibility to Protect. Supplementary Volume to the Report of the ICISS. Ottawa: International Devlopment Research Centre, 2001.

Johnson, J.T(1981)”Just War Tradition and the Restraint of War”, Princeton University Press, Princeton, US.

Tanca, Antonio. Foreign Armed Intervention in Internal Conflict. Dordrecht: Martinus Nijhoff Publishers, 1993

United Nations. "United Nations Charter." United Nations. 25 November 2008 .

Weiss, Thomas G. Humanitarian Intervention. Cambridge: Polity Press, 2007.

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ကိုးရီးယားစစ္ပြဲအေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

Korean War by Khin Ma Ma Myo

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ခ်ီေဂြဗားရားႏွင့္ FOCO သီအိုရီ

ခ်ီေဂြဗားရားဆိုတာ အာဏာရွင္ Batista ကို ျဖဳတ္ခ်ျပီး Castro ကို က်ဴးဘားေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ တင္ေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့ ၂၆ လၾကာ ေတာ္လွန္ေရးၾကီးကို ပါ၀င္ဦးေဆာင္ခဲ့တဲ့ ေခါင္းေဆာင္တဦးျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရအဖြဲ႕ အေျပာင္းအလဲ လုပ္ျပီးကာလမွာ က်ဴးဘားႏိုင္ငံဟာ အရင္းရွင္အာဏာရွင္ ႏိုင္ငံကေန ဆိုရွယ္လစ္ႏိုင္ငံျဖစ္လာခဲ့သလို လူထုလူတန္းစားအလႊာအသီးသီးနဲ႕ အစိုးရတို႕ အၾကားက ဆက္စပ္မွဳသ႑ာန္ေတြလဲ ေျပာင္းလဲလာခဲ့ပါတယ္။ အစိုးရသစ္မွာ ခ်ီဟာ ၾသဇာအာဏာၾကီးမားတဲ့ ျပည္ထဲေရး၀န္ၾကီးတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ခဲ့ရေပမယ့္လဲ သူ႕ရဲ႕ အဓိက စိတ္ပါ၀င္စားမွဳကေတာ့ လက္တင္အေမရိကနဲ႕ ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ အရင္းရွင္ေတာ္လွန္ေရးေတြ ေပၚထြက္လာႏိုင္ဖို႕ပါပဲ။ ဒီရည္ရြယ္ခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ ေတာ္လွန္ေရးလက္စြဲက်မ္းတေစာင္ျဖစ္တဲ့ Guerrilla War ကို ေရးသားခဲ့ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ကို ကမၻာတ၀ွမ္းလံုးမွာ ပံုႏွိပ္ျဖန္႕ေ၀ခဲ့ၾကျပီး ဘာသာေပါင္းမ်ားစြာကို ျပန္ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ခ်ီရဲ႕စာအုပ္ဟာ တကမၻာလံုးက ေတာ္လွန္ေရး သမားေတြအတြက္ ေတာ္လွန္ေရးနည္းနာေတြကို ညႊန္ျပေပးခဲ့ရံုသာမက ေတာ္လွန္ေရး၀ိဥာဥ္ေတြကိုပါ ႏိွဳးဆြေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ျခင္း စစ္မက္ေရးရာနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဂႏၱ၀င္စာအုပ္ စာတမ္းေတြထဲမွာ သူ႕စာအုပ္လဲ အပါအ၀င္ ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။



ခ်ီေဂြဗားရားရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးသီအိုရီ
ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ေအာင္ျမင္ဖို႕အတြက္ structural conditions ေတြ ျပည့္စံုဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ခ်ီက ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို အေျခအေနေတြ အားလံုးျပည့္မွီလာေအာင္ ေစာင့္ေနဖို႕ မလိုပဲ ျပည့္မွီလာေအာင္ ျပဳလုပ္ဖန္တီးဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ သူက ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ပထမဆံုးအေျခခံအေၾကာင္းရင္းကေတာ့ 'subjective structural condition' လို႕ သူသတ္မွတ္ခဲ့တဲ့ ေအာင္စိတ္ပါပဲ။ ေတာ္လွန္ေရးေအာင္ပြဲခံရမယ္လို႕ ယံုၾကည္ခ်က္မရွိသူ တေယာက္ဟာ ေတာ္လွန္ေရးသမားတေယာက္ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး လို႕ သူက ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ခိုင္မာတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္စိတ္ဓာတ္အခံမရွိသူ တေယာက္ဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ခက္ခဲၾကမ္းတမ္းမွဳေတြ၊ အတားအဆီးေတြကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ျခင္းမရွိပဲ အလြယ္တကူ အရွံဳးေပးစိတ္ဓာတ္က်သြားႏိုင္မယ္လို႕ ခ်ီက ယူဆထားခဲ့ပါတယ္။

Objective structural conditions ေလးရပ္ကိုလဲ ခ်ီက ခြဲျခားေဖာ္ျပထားခဲ့ပါေသးတယ္။ ပထမလိုအပ္တဲ့ အေျခအေနကေတာ့ neo-patrimonial အာဏာရွင္စနစ္ ရွိေနျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရအာဏာဟာ လူတေယာက္ရဲ႕ လက္ထဲမွာရွိေနမယ္၊ ဒီလူဟာ ကိုယ္က်ိဳးစီးပြားကိုပဲ ေရွးရွဳတတ္ျပီး လာဘ္စားသူ တေယာက္ျဖစ္မယ္။ ဒီအာဏာရွင္ဟာ မတရားအာဏာသိမ္းပိုက္ထားတာျဖစ္ျပီး၊ တရား၀င္မွဳ တစံုတရာ (ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္ခံထားရျခင္းစတာမ်ိဳး) နဲ႕ အာဏာရထားတာ မျဖစ္ဘူး ဆိုရင္ ေတာ္လွန္ေရးေအာင္ပြဲရႏိုင္မယ့္ အေျခအေနတရပ္ရွိတယ္လို႕ သူက ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ခ်ီရဲ႕ အဆိုအရ တရား၀င္မွဳဆိုတဲ့ အပိုင္းက အလြန္ကို အေရးၾကီးပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ အစိုးရတရပ္ဆီမွာ constitutional legality ရွိေနခဲ့ရင္ ေတာ္လွန္ေရးေရခ်ိန္ကို အရွိန္ျမွင့္ဖို႕ ခဲယဥ္းလို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒုတိယလိုအပ္ခ်က္ကေတာ့ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္သူေတြ လွဳပ္ရွားသြားလာႏိုင္မယ့္ ေတာ္လွန္ေရး နယ္ေျမျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးနယ္ေျမဆိုတာကို ေတာနက္ျခင္း၊ ေက်ာက္ေတာင္ ကမ္းပါး အရံအတားမ်ားရွိျခင္းနဲ႕ သဲကႏၱာရမ်ား ရွိျခင္းတို႕ေၾကာင့္ အစိုးရတပ္မ်ား အလြယ္တကူ မေရာက္ႏိုင္တဲ့ ေနရာေဒသေတြအျဖစ္ ခ်ီက အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခဲ့ပါတယ္။ အစိုးရတပ္ေတြဘက္က လက္နက္အင္အား သာလြန္ေလ့ရွိတာေၾကာင့္ တပ္လွဳပ္ရွားမွဳကို ၾကန္႕ၾကာေစတဲ့ ေနရာေဒသေတြကိုသာ ေတာ္လွန္ေရး နယ္ေျမအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္သင့္ေၾကာင္း ခ်ီက တိုက္တြန္းေရးသားထားခဲ့ပါတယ္။

တတိယအခ်က္ကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို ေက်းလက္ေဒသ အမာခံျပည္သူလူထုရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေက်းလက္ေဒသမွာ အေျခခံတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးတရပ္မွာ ေက်းလက္ျပည္သူေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမွဳမရရင္ ေအာင္ျမင္မွာ မဟုတ္ဘူးလို႕ သူက ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ေက်းလက္ျပည္သူေတြအေနနဲ႕ အစိုးရကို ဆန္႕က်င္သင့္တဲ့ အေၾကာင္းအရာမရွိရင္ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို ေထာက္ခံျခင္းအားျဖင့္ ၾကံဳေတြ႕ႏိုင္မယ့္ အစိုးရတပ္ရဲ႕ အႏၱရာယ္ေတြကို ၾကံ့ၾကံ့ခိုင္ ရင္ဆိုင္ေပးမွာ မဟုတ္တာေၾကာင့္ ေက်းလက္နဲ႕သက္ဆိုင္တဲ့ အေၾကာင္းအရာတရပ္ကို ေဖာ္ထုတ္သင့္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပထားခဲ့ပါတယ္။ ခ်ီရဲ႕ အျမင္အရ ေျမယာျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးဆိုတဲ့ အေၾကာင္းအရာဟာ ေက်းလက္ေနျပည္သူလူထုကို ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဘက္ ေရာက္လာေအာင္ အဆြဲေဆာင္ႏိုင္ဆံုး အေၾကာင္းအရာ တရပ္ ျဖစ္ပါတယ္။

စတုတၳအခ်က္ကေတာ့ တိုင္းျပည္မွာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး ဆင္ႏႊဲဖူးတဲ့ အစဥ္အလာ ရွိေနဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီလက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးဟာ revolutionary Marxist type မဟုတ္ရင္ေတာင္ romantic bandits အဆင့္ေလာက္ေတာ့ ရွိသင့္တယ္လို႕ ခ်ီကဆိုထားပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအစဥ္အလာ ရွိျခင္းအားျဖင့္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးမွဳေတြ အထူးတလည္ လုပ္စရာ မလိုအပ္သလို အေျခခံေဒသ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေထာက္ခံမွဳေတြလဲ ပိုမ်ားႏိုင္ပါတယ္။

ဒီလို subjective structural condition နဲ႕ objective structural condition ေလးရပ္တို႕ ျပည့္စံုတဲ့အခါ ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ စတင္ဖို႕အတြက္ foco (centre of guerrilla activity) ကို ဖန္တီးႏိုင္မယ့္ လူအေယာက္ ၃၀ ကေန ၄၀ ပါ၀င္တဲ့ အစုအဖြဲ႕ တခု ထြက္ေပၚလာခ်ိန္ကို ေစာင့္ဖို႕ပဲ လိုအပ္တယ္လို႕ ခ်ီက ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ဒီလူစုဟာ ေက်းလက္ေဒသမွာ စတင္လွဳပ္ရွားျပီး ေျမယာျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ကတိစကားေတြကို ေဒသခံ ေက်းလက္လူထုကို ေပးအပ္ဖို႕ လိုပါတယ္။ ဒါမွလဲ ေဒသခံလယ္သမားေတြရဲ႕ ေထာက္ခံမွဳကို ရယူႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကေနတဆင့္ အေျခခံနယ္ေျမနဲ႕ ေဒသခံေတြရဲ႕ အကူအညီကို အသံုးျပဳျပီး အစိုးရတပ္ေတြကို ျခံဳခိုတိုက္ခိုက္ရပါမယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ လိုအပ္မယ့္ လက္နက္ခဲယမ္းရိကၡာေတြကို စုေဆာင္းရပါမယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဘက္က ေအာင္ပြဲရလာတာနဲ႕အမွ် လူအမ်ားကို ေတာ္လွန္ေရးထဲ ပါ၀င္လာေအာင္ ဆြဲေဆာင္လာႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ foco ဟာ အင္အားၾကီးမားလာျပီး၊ တခ်ိဳ႕လူေတြဟာ ေနာက္ထပ္ အေျခခံေဒသေတြကို ထိုးေဖာက္ေျခကုပ္ယူၾကရပါမယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားၾကီးထြားလာေအာင္ ျပဳလုပ္ရပါမယ္။ လူေတြ ထပ္ခြဲျပီး မထိုးေဖာက္ႏိုင္ေသးတဲ့ နယ္ေျမေတြကို ထပ္မံထိုးေဖာက္ေျခကုပ္ယူၾကရပါမယ္။ တိုင္းျပည္လံုးအႏွံ႕ ေက်းလက္ေဒသေတြမွာ ေျခကုပ္ရျပီးတဲ့အခါ ျမိဳ႕ဆင္ေျခဖံုးေဒသေတြကို ထိုးေဖာက္ေနရာယူျပီး ျမိဳ႕သိမ္းတိုက္ပြဲေတြ ဆင္ႏႊဲရပါမယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ အစိုးရကို ျဖဳတ္ခ်ျပီး၊ အစိုးရသစ္တရပ္အေနနဲ႕ အစားထိုး ေအာင္ပြဲခံႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္လို႕ ခ်ီက ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။

ခ်ီေဂြးဗားရားရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္း

ခ်ီက ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ကို လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးသမားကသာ ဦးေဆာင္ႏိုင္မယ္လို႕ ယူဆခဲ့ပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးတိုက္ပြဲဆင္ႏႊဲရင္း အသက္ကို မေပးဆပ္ႏိုင္သူ တေယာက္ဟာ ေတာ္လွန္ေရးကို စီစဥ္ညႊန္ၾကားႏိုင္မွာ မဟုတ္ေၾကာင္း သူက ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ေအာင္ျမင္တဲ့ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးသမားတေယာက္ဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ ကာယအား၊ ဥာဏအားေတြနဲ႕ ျပည့္စံုတဲ့ elite တေယာက္ျဖစ္ဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ သူက ယံုၾကည္ထားပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲသူေတြ၊ လယ္သမားေတြရဲ႕ လမ္းျပနတ္သမီးေတြ၊ ျပည္သူလူထုအက်ိဳးစီးပြားအတြက္ ၾကံ့ၾကံ့ခံ ရပ္တည္ေပးသူေတြအျဖစ္ ခ်ီက သတ္မွတ္ေျပာဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ခ်ီရဲ႕ ေရးသားေဖာ္ျပခ်က္မ်ားဟာ elite-based revolutionary organization သေဘာတရားမ်ားကို အေျခခံထားပါတယ္။

centralization/ decentralization ရွဳေထာင့္ကေန ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ decentralization ကို အေျခခံထားပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕ရဲ႕ တပ္ရင္းမ်ားဟာ သီးျခားဆီ လွဳပ္ရွားသင့္ျပီး၊ အင္အားၾကီးမားဖို႕လိုအပ္မွသာ ပူးတြဲစစ္ဆင္ေရးေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္သင့္တယ္လို႕ ခ်ီက ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဒီတပ္ရင္းေတြအၾကားမွာ ရွိသင့္တဲ့ တခုတည္းေသာ coordinating mechanism ကေတာ့ တပ္မွဴးေတြဟာ အေတြးအေခၚပိုင္းအရ ညီညြတ္ေနျပီး၊ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္တဦးက personal coordination လုပ္ေပးဖို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူ႕အျမင္အရ တပ္မွဴးေတြဟာ တပ္ရင္းအသီးသီးကို ဦးေဆာင္ေနၾကေပမယ့္ ပထမမူလအစမွာ တူညီတဲ့ foco ကေန လာၾကတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ မဟာဗ်ဴဟာ၊ နည္းဗ်ဴဟာေတြမွာ တူညီမွဳေတြ ရွိေနမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၾကည့္ရွဳေစာင့္ၾကပ္ေနစရာ မလိုပဲ တပ္မွဴးေတြရဲ႕ လက္ထဲကို အာဏာကုန္လႊဲအပ္ထားလို႕ ရတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အနည္းငယ္ကိုသာ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ေတြကို တင္ျပေဆြးေႏြးဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္း ဆိုထားပါတယ္။

ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ခ်က္မ်ား

ခ်ီရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးသီအိုရီနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာပါတယ္။ Doctrinaire Marxists ေတြက ေတာ္လွန္ေရးအေပၚ သက္ေရာက္မွဳရွိတဲ့ urban proletariat ကို ဖယ္ရွားျပီး၊ ေက်းလက္လယ္သမားေတြနဲ႕ပဲ ဆိုရွယ္လစ္ေတာ္လွန္ေရးကို ျပဳလုပ္ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းထားတဲ့ သီအိုရီလို႕ေ၀ဖန္ၾကပါတယ္။ Leninists နဲ႕ Trotskyists ေတြကေတာ့ ခ်ီဟာ ေတာ္လွန္ေရးကို ဦးေဆာင္ေပးႏိုင္မယ့္ အေျခခံ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းျဖစ္တဲ့ vanguard party ကို လ်စ္လ်ဴရွဳထားတယ္လို႕ အတိအလင္းေ၀ဖန္ထားၾကပါတယ္။ မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရး ပညာရွင္ေတြကေတာ့ ခ်ီရဲ႕သီအိုရီဟာ မဟာဗ်ဴဟာခ်မွတ္ျပီးမွ နည္းဗ်ဴဟာ ခ်မွတ္ရတဲ့ အစဥ္အလာကို မလိုက္နာပဲ နည္းဗ်ဴဟာေတြ ခ်မွတ္ျပီးမွ မဟာဗ်ဴဟာ ခ်မွတ္ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းထားတဲ့ သီအိုရီအေနနဲ႕ ေဖာ္ျပထားခဲ့ၾကပါတယ္။

Maoists ေတြကေတာ့ ခ်ီဟာ ပါတီရဲ႕ ဦးေဆာင္မွဳမပါပဲ ေတာ္လွန္ေရးတပ္ေတြ ဖြဲ႕စည္းဖို႕ ၾကိဳးစားထားတယ္လို႕ ဆိုၾကပါတယ္။ သူတို႕ရဲ႕အျမင္အရ ေတာ္လွန္ေရးတပ္ေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚမွာ စြဲစြဲျမဲျမဲ ရပ္တည္မွဳနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးတာ၀န္မ်ားကို ျပည့္မွီေအာင္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မွဳတို႕အတြက္ ပါတီရဲ႕ ဦးေဆာင္မွဳလိုအပ္ေၾကာင္း ခိုင္ခိုင္မာမာ ေထာက္ျပေ၀ဖန္ထားၾကပါတယ္။ က်ဴးဘားေတာ္လွန္ေရးမွာ ပါတီရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးတပ္ေတြရဲ႕ လက္ေအာက္ခံျဖစ္ေနျပီး၊ ေတာ္လွန္ေရးတပ္ ေတြဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမယ့္ တပ္ေတြအသြင္မေဆာင္ပဲ bandit gang အသြင္ေဆာင္ေနေၾကာင္း Maoists ေတြက ေ၀ဖန္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးကို လက္ေတြ႕က်က် သံုးသပ္သူမ်ားကေတာ့ ခ်ီရဲ႕သီအိုရီဟာ က်ဴးဘားေတာ္လွန္ေရး တခုတည္းမွာပဲ ေအာင္ျမင္ခဲ့ျပီး ကြန္ဂို၊ ဘိုလီးဘီးယား၊ ဗင္နီဇြဲလား၊ ကိုလံဘီယာ၊ ပီရူးနဲ႕ အယ္လ္ဆာလ္ေဗတာ ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ က်ဆံုးခဲ့ေၾကာင္း ေ၀ဖန္ထားခဲ့ၾကပါတယ္။ Methodological standpoint က ၾကည့္ရင္ေတာ့ ခ်ီသီအိုရီ ကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏိုင္ၾကျခင္းဟာ ခ်ီအေနနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးသီအိုရီတခုလံုးကို က်ဴးဘားေတာ္လွန္ေရးက သူ႕ရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အေတြ႕အၾကံဳ အနည္းငယ္အေပၚမွာသာ မီွျငမ္းျပီး ထုတ္ေဖာ္ခဲ့ျခင္းေၾကာင့္ပါပဲ။ တကယ္ေတာ့ သီအိုရီတခုကို အေတြ႕အၾကံဳျဖစ္ရပ္တခုတည္းအေပၚမွာ အေျခခံျပီး ေဖာ္ထုတ္လို႕ မရႏိုင္ပါဘူး။ ကိုယ္ပိုင္ အေတြ႕အၾကံဳအနည္းငယ္ကေန ေပၚထြက္လာတဲ့ သီအိုရီကိုလဲ လူအမ်ားက ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အေၾကာင္းအရာတရပ္ရဲ႕ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ကိုယ္ပိုင္အေတြ႕အၾကံဳတခုတည္းနဲ႕ သံုးသပ္လို႕ မရပါဘူး။

ေနာက္တခ်က္က က်ဴးဘားေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ခ်ီရဲ႕ အျမင္ျဖစ္ပါတယ္။ ခ်ီက သမိုင္းျဖစ္ရပ္ေတြကို ေတာ္လွန္ေရးသမား ရွဳေထာင့္တခုတည္းကေန ရွဳျမင္သံုးသပ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ဴးဘားေတာ္လွန္ေရးေအာင္ျမင္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြထဲမွာ အာဏာရွင္ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြနဲ႕ ျမိဳ႕ေနျပည္သူလူထုရဲ႕ အာဏာရွင္ကို ေထာက္ခံအားေပးမွဳ မရွိျခင္းေတြလဲ ေပါင္းစပ္ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ ခ်ီကေတာ့ ေက်းလက္မွာ အေျခခံျပီး ေတာ္လွန္ခဲ့တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီအခ်က္ေတြကို သူ႕သီအိုရီမွာ ထည့္သြင္း ေျပာၾကားထားျခင္း မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လဲ သူ႕သီအိုရီကို တျခားေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ ျပန္လည္အသံုးျပဳတဲ့အခါ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြအေနနဲ႕ အာဏာရွင္ရဲ႕ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ေတြ၊ ျမိဳ႕ေနလူထုရဲ႕ ေပါင္းစပ္ပါ၀င္ ေထာက္ခံမွဳ အေနအထားေတြ၊ ေက်းလက္ျပည္သူေတြရဲ႕ စိတ္ေနသဘာ၀ ကြဲျပားမွဳေတြကို အေလးေပးခဲ့ျခင္း မရွိၾကပါဘူး။ ခ်ီရဲ႕ foco သီအိုရီအတိုင္း လိုက္နာက်င့္သံုးရင္း ေတာ္လွန္ေရး ေရခ်ိန္ေတြ က်ဆင္းျပီး အရွံဳးနဲ႕ ရင္ဆိုင္ခဲ့ၾကရပါတယ္။ ခ်ီကိုယ္တိုင္လဲ ဘိုလီဗီးယားမွာ က်ဆံုးခဲ့ရပါတယ္။

ဘိုလီးဗီးယားမွာ ခ်ီက်ဆံုးခဲ့ရတာဟာ အစိုးရနဲ႕ ေဒသခံျပည္သူလုထုရဲ႕ အေျခအေနေတြကို ထည့္သြင္းမစဥ္းစားခဲ့လို႕ျဖစ္ေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာသံုးသပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ဘိုလီဗီးယားက ကြန္ျမဴနစ္ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ အျပင္လူေတြရဲ႕ အၾကံေပးခ်က္ကို hostile ျဖစ္ပါတယ္။ နယ္ေျမခံျပည္သူလူထုက ေတာ္လွန္ေရးအေပၚ ေထာက္ခံမွဳ ေရခ်ိန္ကလဲ မျမင့္ေသးပါဘူး။ အစိုးရဘက္က structural weakness ေတြလဲ မေပၚထြက္ေသးပါဘူး။ ဒီလို popular support မရွိေသးခ်ိန္နဲ႕ command and control မလုပ္ႏိုင္ေသးခ်ိန္မွာ ပထမဆံုးေသနတ္သံ ေဖာက္လိုက္တဲ့အတြက္ ခုနစ္လအတြင္းမွာ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ အားလံုးနီးပါး က်ဆံုး၊ ဖမ္းဆီးခံရတဲ့ အေျခအေနကို က်ေရာက္ခဲ့ရတာပါ။ ေသခ်ာတာတခုကေတာ့ က်ဴးဘားေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ေအာင္ျမင္မွဳမ်ိဳးဟာ ေနာက္တၾကိမ္ ဘယ္ေတာ္လွန္ေရးမွာမွ ထပ္မရေတာ့တာပါပဲ။

အားနည္းခ်က္မ်ား

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ခ်ီရဲ႕ foco သီအိုရီဟာ ကမၻာတ၀ွမ္းက ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြအၾကားမွာ အခုအခ်ိန္အထိ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနရာယူဆဲပဲ ရွိပါေသးတယ္။ သီအိုရီက သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသေဘာသဘာ၀အရ ကနဦးေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဆိုတာ တကယ့္ elite group ျဖစ္ရပါမယ္။ ေတာ္လွန္ေရးကို လူ ၃၀-၅၀ ေလာက္နဲ႕ စတင္ရပါမယ္။ ဒီလူေတြဆီမွာ စည္းရံုးေရးစြမ္းရည္၊ ႏိုင္ငံေရးစြမ္းရည္နဲ႕ စစ္ေရးစြမ္းရည္ေတြ ရွိရပါမယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားတိုင္းမွာ ဒီစြမ္းရည္ေတြအားလံုး ျပည့္၀ေနဖို႕ဆိုတာက အေတာ္ကို ခဲယဥ္းလွပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္က ဒီလိုအင္အားေလာက္နဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစြမ္းရည္ျမင့္မားတဲ့ အစိုးရတရပ္ကို မေတာ္လွန္ႏိုင္ပါဘူး။ က်ဴးဘားေတာ္လွန္ေရးမွာ ကက္စထရိုနဲ႕ ခ်ီတို႕ အႏိုင္ရခဲ့တာက ခ်ီတို႕ရဲ႕ စြမ္းရည္တခုတည္းေၾကာင့္ မဟုတ္ပါဘူး။ အစိုးရဘက္မွာ structural weakness ေတြ ရွိေနခ်ိန္နဲ႕ ကိုက္ညီသြားတာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္က ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဟာ အေတြးအေခၚေရခ်ိန္နဲ႕ စည္းလံုးမွဳေရခ်ိန္ေတြမွာ ညီညီမွ်မွ် ျဖစ္ေနၾကဖို႕လဲ လိုပါေသးတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ ပုဂၢလိက ခံစားမွဳကို ဦးစားေပးတတ္တဲ့ တပ္မွဴးေတြနဲ႕ အေတြးအေခၚ ေရခ်ိန္မညီတဲ့ တပ္မွဴးေတြက ဦးေဆာင္ေနၾကတဲ့အခါ အစိုးရတပ္ေတြရဲ႕ သပ္လွ်ိဳျဖိဳခြဲမွဳေတြအၾကားမွာ တဖြဲ႕နဲ႕တဖြဲ႕ အၾကား နားမလည္မွဳေတြ ျဖစ္တာ၊ coordinating mechanism နဲ႕ တပ္မွဴးေတြအၾကား ကြဲျပားမွဳေတြ ျဖစ္တာကေန ဟိုတစုကို ရန္သူက ေခ်မွဳန္းလိုက္၊ ဒီတစုကို ရန္သူက သိမ္းသြင္းလိုက္ေတြျဖစ္ျပီး ျပိဳကြဲက်ဆံုးမွဳေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါေတာ့တယ္။ ဒါေတြဟာ ခ်ီသီအိုရီရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြျဖစ္ျပီး၊ တျခားႏိုင္ငံေတြမွာ အစိုးရတပ္ေတြဘက္က အႏိုင္ရသြားေစခဲ့တဲ့ အခ်က္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ ခ်ီေဂြဗားရားရဲ႕ foco သီအိုရီကေနျပီး ေဆာင္စရာ၊ ေရွာင္စရာ သင္ခန္းစာေတြ အမ်ားအျပား ထြက္ေပၚလာတယ္လို႕ ဆိုရပါမယ္။ ပထမအခ်က္က ေတာ္လွန္ေရးတရပ္မွာ structural conditions ေတြ ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ မရွိေသးရင္လဲ ဖန္တီးယူဖို႕ ၾကိဳးစားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယအခ်က္က ေတာ္လွန္ေရးဆင္ႏႊဲရာမွာ ကိုယ့္ဘက္က အားသာခ်က္ေတြကိုပဲ ၾကည့္ျပီး အင္အားကို overestimate လုပ္လို႕ မရႏိုင္ပါဘူး။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ေရခ်ိန္၊ အစိုးရရဲ႕ structural weakness စတာေတြကိုပဲ ထည့္သြင္းစဥ္းစားဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ တတိယအခ်က္က ေတာ္လွန္ေရးလုပ္ရာမွာ နည္းလမ္းတခုတည္းကိုပဲ တရားေသဆုပ္ကိုင္လို႕ မရပါဘူး။ ေက်းလက္ျပည္သူကိုပဲ အေျခခံမယ္၊ ျမိဳ႕ေပၚက လူထုတိုက္ပြဲကိုပဲ အေျခခံမယ္ဆိုျပီး သတ္မွတ္လို႕ မရပါဘူး။ အခ်ိန္အခါနဲ႕အညီ ေအာင္ပြဲကို ဦးတည္ေစႏိုင္မယ့္ နည္းပရိယာယ္ေတြကို ေျပာင္းလဲ အသံုးခ်ႏိုင္ဖို႕ လိုပါတယ္။ သပိတ္စံု၊ သူပုန္ထဖို႕ လိုအပ္ခ်ိန္မွာ သပိတ္ပဲ စံုေနရင္ ျဖိဳခြဲခံရမွာပါပဲ။ သူပုန္ပဲ ထေနရင္လဲ ေခ်မွဳန္းခံရမွာပါပဲ။ လိုအပ္သလို ေပါင္းစပ္ပါ၀င္ႏိုင္ဖို႕ ၾကိဳးစားၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ စတုတၳတခ်က္ကေတာ့ တခါေလာက္ ေအာင္ပြဲရခဲ့တဲ့ အေတြ႕အၾကံဳကို တရားေသဆုပ္ကိုင္ျပီး ေရွ႕ဆက္သြားမယ့္ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြရဲ႕ သီအိုရီသဖြယ္ အသံုးခ်လို႕ မရဘူး ဆိုတာပါပဲ။ အေတြ႕အၾကံဳနဲ႕ သီအိုရီေတြက စနစ္တက် ေပါင္းစပ္ အသံုးျပဳႏိုင္မွသာ အသံုး၀င္ပါတယ္။ အေတြ႕အၾကံဳရွိသူက ေျပာတိုင္း လိုက္နာေဆာင္ရြက္ရမယ့္ အမွန္တရားလို႕ မယူဆႏိုင္ပါဘူး။ သီအိုရီသိသူက ေျပာတိုင္းလဲ အမွန္တရားလို႕ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ အခ်ိန္အခါနဲ႕ အေျခအေနေပၚမွာ မူတည္ျပီး သင့္ေတာ္မယ့္ သီအိုရီသေဘာတရားေတြကို ေလ်ာ္ညီတဲ့ အေတြ႕အၾကံဳေတြနဲ႕ ေပါင္းစပ္မွသာ ေအာင္ပြဲကို ရရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၃၊ ၈၊ ၂၀၁၀)

ရည္ညႊန္းကိုးကားစာရင္း

Cohan, A.S. (1975) Theories of Revolution: An Introduction, New York, John Wiley and Sons
Debray, R. (1967) Revolution in the Revolution? Armed Struggle and Political Struggle in Latin America, Westport, Greenwood Press, translated by Bobbye Ortiz

Foran, J. (1995) 'Revolutionizing Theory/ Theorizing Revolutions: State, Culture, and Society in Recent Works on Revolution', in Nikkie, R. K. (ed.) Debating Revolutions, New York, New York University Press

Guevara, C. (1985) Guerrilla Warfare, Lincoln, University of Nebraska Press, includes Guerrilla Warfare (1960) translated by J. P. Morray, Guerrilla Warfare: A Method (1963) , Message to the Tricontinental (1967), and an introduction and case studies by Brian Loveman and Thomas M. Davies, Jr.

McCormick, G. (1997/ 1998) 'Che Guevara: The Legacy of a Revolutionary Man', World Policy Journal, Winter 1997/ 1998

Scott, J. C. (1976) The Moral Economy of the Peasant, New Haven, Yale University Press

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Strategic Interaction အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

အင္အားၾကီးသူမ်ားႏွင့္ အင္အားနည္းသူတို႕ ယွဥ္ျပိဳင္ၾကရာတြင္ အင္အားၾကီးသူကသာ အႏိုင္ရမည္ဟု လူအမ်ားက ထင္တတ္ၾကသည္။ သို႕ရာတြင္ အႏိုင္အရွံဳးဆိုသည္မွာ အင္အားတခုတည္းအေပၚတြင္ တည္မွီသည္မဟုတ္။ ႏွစ္ဘက္ေခါင္းေဆာင္မ်ား၏ Strategic Interaction ေပၚတြင္ မူတည္သည္။ စစ္အာဏာရွင္စနစ္အား ဆန္႕က်င္ေတာ္လွန္ၾကရာတြင္ အာဏာရွင္ႏွင့္ ေဒါက္တိုင္မ်ားကို အားၾကီးသူ (strong actor) ဟု သတ္မွတ္၍ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားဘက္မွ အားနည္းသူ (weak actor) အျဖစ္သတ္မွတ္ျပီးမွသာ တိုက္ပြဲ၀င္ နည္းပရိယာယ္မ်ားကို မွန္မွန္ကန္ကန္ သံုးသပ္ခ်မွတ္ႏိုင္မည္ ျဖစ္သည္။



အခ်ိဳ႕ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္မ်ားက အဆိုပါ သတ္မွတ္ခ်က္ကို လက္ခံလိုျခင္း မရွိၾက။ အင္အားၾကီးသူဘက္က စစ္တပ္၊ ရဲ အပါအ၀င္ ေဒါက္တိုင္မ်ား ရွိသကဲ့သို႕ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ား ဘက္တြင္လည္း လူထုအင္အား အလိုလို ရွိေနျပီးသား ျဖစ္၍ အားနည္းသည့္ ဘက္ဟု သတ္မွတ္စရာ မလိုဟုဆိုတတ္ၾကသည္။ သို႕ေပမယ့္ လူထုႏွင့္ ေတာ္လွန္ေရး တသားတည္း ရွိရန္ ကနဦးစည္းရံုးမွဳမ်ား ျပဳလုပ္ထားရသည္ကို အမွတ္တမဲ့ ေနမိတတ္ရာ လွဳပ္ရွားမွဳမ်ားေပၚထြက္လာခ်ိန္တြင္မွ ေတာ္လွန္ေရးသမား မ်ားကသာ ေရွ႕ကၽြံျပီး လိုအပ္သည္ထက္ ပိုမိုဆံုးရွံဳးနစ္နာမွဳမ်ား ျဖစ္လာတတ္ေလသည္။ ေတာ္လွန္ေရး သေဘာသဘာ၀၊ ရန္သူ႕အင္အား၊ မိမိအင္အား၊ ရန္သူ႕ပရိယာယ္၊ မိမိပရိယာယ္ မ်ားကို မတြက္ပဲ စိတ္ထဲေပၚရာ ထလုပ္ေနတတ္ေသာ စိတ္ကူးယဥ္ေတာ္လွန္ေရးသမား ေခါင္းေဆာင္မ်ားေၾကာင့္ မဆံုးရွံဳးသင့္ပဲ ဆံုးရွံဳးသြားခဲ့ရေသာ ေတာ္လွန္ေရးမ်ား ကမၻာတ၀ွမ္းတြင္ အေျမာက္အျမား ရွိပါသည္။ အေျခအေနႏွင့္ အခ်ိန္အခါ၊ လူထု၏ ေတာ္လွန္ေရး ေရခ်ိန္ အနိမ့္အျမင့္ကို ထည့္သြင္းမစဥ္းစားတတ္ေသာ သူမ်ားသည္ သူရဲေကာင္းျဖစ္တတ္ေသာ္လည္း ေခါင္းေဆာင္ေကာင္းျဖစ္ေလ့မရွိ။ ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္ဟူသည္ အေျခအေနမွန္ကို လက္ခံစဥ္းစား သံုးသပ္ႏိုင္သူမ်ား ျဖစ္မွသာ ေအာင္ျမင္ေသာ ေတာ္လွန္ေရးတခုကို ဦးေဆာင္ဆင္ႏႊဲႏိုင္သူမ်ား ျဖစ္လာမည္ ျဖစ္သည္။

စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ေလ့လာသူမ်ားက ၁၉ရာစု ေႏွာင္းပိုင္း လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳမ်ား၊ ေျမေပၚေျမေအာက္လွဳပ္ရွားမွဳမ်ားႏွင့္ အၾကမ္းမဖက္လွဳပ္ရွားမွဳမ်ားကို ေလ့လာၾကည့္ၾကရာတြင္ အင္အားၾကီး သူမ်ားႏွင့္ အင္အားနည္းသူမ်ားအၾကားမွ Strategic Interaction မ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ခဲ့ၾကျပီး၊ အေရးပါေသာ hypothesis မ်ား ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါသည္။

လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲျဖစ္ေစ၊ လူထုတိုက္ပြဲျဖစ္ေစ၊ မည္သည့္သ႑ာန္ကိုမဆို အသြင္ေဆာင္ထားေသာ ေတာ္လွန္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳမ်ား၏ အေရးပါေသာ ေသာ့ခ်က္သည္ ခ်မွတ္ထားေသာ ဗ်ဴဟာမွန္ကန္မွဳျဖစ္သည္။ ဗ်ဴဟာမ်ားတြင္ တိုက္ရိုက္ဗ်ဴဟာမ်ားႏွင့္ သြယ္၀ိုက္ဗ်ဴဟာမ်ား ဟူ၍ ရွိသည္။ အင္အားၾကီးေသာ အာဏာရွင္မ်ားႏွင့္ က်ဴးေက်ာ္သူမ်ား (strong actors) ကို ေတာ္လွန္ေသာ ေတာ္လွန္ေရးမ်ားတြင္ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားသည္ weak actors မ်ားျဖစ္သည္ဆိုသည့္ ေတာ္လွန္ေရးသေဘာသဘာ၀ကို ပဏာမ လက္မခံပဲ ထိေရာက္ေသာ ေတာ္လွန္ေရးဗ်ဴဟာမ်ား ခ်မွတ္လို႕မရ။ သို႕မဟုတ္လွ်င္ ရန္သူကို ေလွ်ာ့တြက္ျပီး မိမိကိုယ္ကို အဟုတ္ၾကီးထင္ေနတတ္ေသာ စိတ္ကူးယဥ္ေတာ္လွန္ေရးကိုသာ ဦးတည္သြားတတ္သည္။ ဖရိုဖရဲႏွင့္ မိုက္ရူးရဲ လုပ္ေဆာင္မွဳမ်ားသာ ေပၚထြက္ေနတတ္သည္။ သို႕ျဖစ္ရာ ေတာ္လွန္ေရးသေဘာသဘာ၀ကို မွန္မွန္ကန္ကန္ လက္ခံႏိုင္ရန္ လိုအပ္လွေပသည္။ အဆိုပါ အင္အားၾကီးသူႏွင့္ အင္အားနည္းသူအၾကား ယွဥ္ျပိဳင္ၾကရာတြင္ ေပၚထြက္လာႏိုင္သည့္ Strategic action ေလးမ်ိဳးရွိတတ္သည္။

(၁) တိုက္ရိုက္ထိုးစစ္ႏွင့္ တိုက္ရိုက္ခံစစ္

အာဏာရွင္မွ ေတာ္လွန္ေရးကို ေခ်မွဳန္းရာတြင္ တိုက္ရိုက္ထိုးစစ္ကို အသံုးျပဳျပီး ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ား ဘက္မွ တိုက္ရိုက္ခံစစ္ကို အသံုးျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ဖြဲ႕စည္းျပီး ဆင္ႏႊဲသည့္ ေတာ္လွန္ေရးတြင္ ႏွစ္ဘက္စလံုး အက်အရွံဳးမ်ားသည္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ားဘက္မွ ေျခကုပ္ယူ စခန္းမ်ား တခုျပီးတခု က်ဆံုးတတ္သည္။ ေက်းလက္ျမိဳ႕ျပမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ား၊ အဖြဲ႕မ်ားဖြဲ႕စည္းျပီး ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္သည့္ ေတာ္လွန္ေရးတြင္မူ တတိတိႏွင့္ အတိုက္အခံ အဖြဲ႕အစည္း အဖြဲ႕၀င္မ်ား အမွည့္ေခၽြခံရတတ္ေလ့ရွိသည္။ လူဖမ္းပြဲမ်ား ထြက္ေပၚလာတတ္ျပီး၊ ေအာင္ပြဲ၏ အဆံုးအျဖတ္မွာ လူထုေတာ္လွန္ေရး ေရခ်ိန္အေပၚတြင္ မူတည္သည္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားမ်ား အေနျဖင့္ လူထုႏွင့္တသားတည္း မျဖစ္ေသးပဲ ဤ strategic interaction ကို ေရြးခ်ယ္ပါက ေတာ္လွန္ေရးအရွိန္ ျပဳတ္က်ျပီး အခ်ိန္အေတာ္ၾကာေအာင္ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ယူရတတ္သည္။

Hypothesis: အင္အားၾကီးမားသူကသာ အႏိုင္ရျခင္း (သို႕မဟုတ္) ေတာ္လွန္ေရး ၾကန္႕ၾကာေနျခင္းမ်ား ျဖစ္တတ္သည္။

(၂) တိုက္ရိုက္ထိုးစစ္ႏွင့္ သြယ္၀ိုက္ခံစစ္

အင္အားၾကီးေသာဘက္မွ တိုက္ရိုက္ထိုးစစ္ကို အသံုးျပဳျပီး၊ အင္အားနည္းသူဘက္မွ သြယ္၀ိုက္ခံစစ္ကို အသံုးျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ သြယ္၀ိုက္ခံစစ္ဆိုသည္မွာ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားမွဳအသြင္သ႑ာန္ေဆာင္သည္။ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားမွဳ (UG) ဆိုသည္ကို လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး A/S ႏွင့္ ေရာေထြးေျပာေနတတ္ၾကသည္။ ေျမေအာက္ဆိုသည္မွာ လွ်ိဳ႕၀ွက္မွဳ အသြင္ေဆာင္ျခင္းကို ဆိုလိုျခင္း ျဖစ္သည္။ ေသးငယ္ေသာ အစုအဖြဲ႕ေလးမ်ားအေပၚတြင္ အေျခခံျပီး ေျပာက္က်ားလွဳပ္ရွားမွဳျဖစ္သည္။ အဆိုပါေျမေအာက္ လွဳပ္ရွားမွဳတြင္ လူထုအားလွ်ိဳ႕၀ွက္စည္းရံုးေရး၊ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရး၊ သတင္း အခ်က္အလက္မ်ား စုေဆာင္းေရး၊ ေျပာက္က်ားလူထုတိုက္ပြဲမ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ေရး စသည္မ်ား ပါ၀င္သည္။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ လူထုတိုက္ပြဲေပါင္းစပ္ေရးကို အေျခခံထားပါက လက္နက္ကိုင္တြယ္နည္း သင္တန္းေပးျခင္း၊ လက္နက္မ်ား သယ္ေဆာင္ပံ့ပိုးေရး၊ ရန္သူအားေခ်မွဳန္းေရး စသည့္ အမာလိုင္းလုပ္ငန္းမ်ားလဲ ပါ၀င္မည္ျဖစ္သည္။ Non-violent resistance ျဖစ္ပါက လက္နက္ကိုင္တြယ္မွဳဆိုင္ရာ လုပ္ငန္းမ်ား ပါ၀င္မည္မဟုတ္။ သို႕ျဖစ္ရာ ေျမေအာက္ဆိုသည္ကို လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးႏွင့္ မေရာေထြးမိေစရန္ အေရးၾကီးသည္။ သြယ္၀ိုက္ခံစစ္သည္ လူထုထဲတြင္ အေျခခံျပီး တပ္ေဖ်ာက္ထားျခင္း ျဖစ္သည့္အတြက္ အထိအရွိ၊ အဖမ္းအဆီးၾကံဳရမွဳနည္းသည္။ လူထုႏွင့္ ထိေတြ႕မွဳပိုမ်ားသည္။ လိုအပ္ေသာ sanctuary support ႏွင့္ social support ကိုသာ ရရွိပါက လူထုတိုက္ပြဲမ်ား ေဖာ္ေဆာင္ႏိ္ုင္ေရးအတြက္ အသင့္ေတာ္ဆံုး ဗ်ဴဟာျဖစ္သည္။
Hypothesis: အင္အားၾကီးသူမွ အင္အားနည္းသူကို တိုက္ရိုက္ထိုးစစ္ျဖင့္ တိုက္ခိုက္သည့္အခါတြင္ အင္အားနည္းသူက လူထုထဲတြင္ တပ္ေဖ်ာက္ျပီး ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားမွဳအသြင္ျဖင့္ သြယ္၀ိုက္ခံစစ္ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါက လူထုကလဲ ေထာက္ခံမည္ဆိုလွ်င္ အင္အားနည္းသူမ်ားဘက္မွ အႏိုင္ရသည္။ သို႕ျဖစ္ရာ အာဏာရွင္အစိုးရမ်ားသည္ ေျမေအာက္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ေျမေပၚအဖြဲ႕မ်ားထက္ ပိုျပီးေၾကာက္ေလ့ ရွိၾကသည္။

(၃) သြယ္၀ိုက္ထိုးစစ္ႏွင့္ တိုက္ရိုက္ခံစစ္

အင္အားၾကီးသူဘက္မွ သြယ္၀ိုက္ထိုးစစ္အသံုးျပဳျပီး၊ အင္အားနည္းသူဘက္မွ တိုက္ရိုက္ခံစစ္ အသံုးျပဳျခင္းျဖစ္သည္။ အင္အားနည္းသူမ်ားကို တိုက္ရိုက္တိုက္ခိုက္ျခင္း မျပဳပဲ သပ္လွ်ိဳျဖိဳခြဲျခင္း၊ လူထုႏွင့္ ရန္တိုက္ေပးျခင္း စသည္မ်ားျဖစ္သည္။ ယင္းသို႕ျပဳလုပ္ရာတြငက္ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရးမွာ အသက္ ေသြးေၾကာျဖစ္သည္။ အင္အားနည္းသူမ်ားဘက္မွ အဆိုပါ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိမွဳမ်ားကို တန္ျပန္တိုက္ခိုက္မွဳမ်ား ျပဳလုပ္ရမည္။

Hypothesis: အားနည္းသူမ်ားဘက္မွ တိုက္ရိုက္ခံစစ္ သံုးေနခ်ိန္သည္ အားၾကီးသူမ်ားအတြက္ အခါေကာင္းအခြင့္ေကာင္းအခ်ိန္ျဖစ္သည္။ အဆိုပါအေျခအေနတြင္ တိုက္ရိုက္ထိုးစစ္မလုပ္ပဲ သြယ္၀ိုက္ထိုးစစ္မ်ားႏွင့္သာ အခ်ိန္ျဖဳန္းေနပါက အားၾကီးသူမ်ားဘက္မွ ရွံဳးတတ္ေလ့ရွိသည္။

(၄) သြယ္၀ိုက္ထိုးစစ္ႏွင့္ သြယ္၀ိုက္ခံစစ္

ႏွစ္ဘက္စလံုးမွ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ျခင္း မျပဳပဲ သြယ္၀ိုက္တိုက္ခိုက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။
Hypothesis: အားၾကီးသူမ်ားဘက္တြင္ လူအင္အား၊ ေငြအင္အား၊ နည္းပညာအားမ်ား အစစအရာရာ သာလြန္တတ္သည္ျဖစ္ရာ ေရရွည္တြင္အားၾကီးသူမ်ားဘက္မွ အႏိုင္ရေလ့ရွိသည္။


နိဂံုး

မည္သည့္ပဋိပကၡမ်ားတြင္မဆို ႏွစ္ဘက္စလံုးတြင္ စီမံခ်က္မ်ား၊ လူအင္အား၊ ေငြအင္အား၊ ႏိုင္ငံတကာ ေထာက္ခံမွဳ ဆိုင္ရာ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္မ်ား ရွိေလ့ရွိသည္။ အင္အားၾကီးသူႏွင့္အင္အားနည္းသူတို႕အၾကားမွ ယွဥ္ျပိဳင္မွဳမ်ားတြင္ လူအင္အား၊ ေငြအင္အားသာလြန္သည့္ဘက္မွ အႏိုင္ရမည္ဟု ယူဆတတ္ေလ့ရွိၾကသည္။ သို႕ရာတြင္ အႏိုင္အရွံဳးမွာ ႏွစ္ဘက္စလံုးမွ ခ်မွတ္ေသာ မဟာဗ်ဴဟာမ်ား၏ strategic interaction မ်ားအေပၚတြင္ မူတည္ေနေၾကာင္းကို ကမၻာတ၀ွမ္း ေတာ္လွန္ေရးမ်ားမွ ထုတ္ႏွုတ္ထားေသာ Hypotheses မ်ားမွ သက္ေသခံေနလ်က္ရွိပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရေပသည္။

(မွတ္ခ်က္။ ။ ျမန္မာ့ေတာ္လွန္ေရးတြင္ ဤသေဘာတရားမ်ား သံုးရန္၊ မသံုးရန္ အခ်က္မ်ားကို ထည့္သြင္းထားျခင္း မရွိပါ။ သေဘာတရားသည္ လက္ေတြ႕ႏွင့္ ေပါင္းစပ္မွ အသံုး၀င္မည္ျဖစ္ျပီး၊ သေဘာတရားမပါေသာ လက္ေတြ႕မ်ားသည္လည္း မ်က္မျမင္ပု႑ားမ်ား ဥပမာလို ျဖစ္တတ္ေသာေၾကာင့္ တင္ျပျခင္းျဖစ္ပါသည္။)

ခင္မမမ်ိဳး (၁၁၊ ၄၊ ၂၀၁၀)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ျပည္သူ႕တပ္မေတာ္သားမ်ားသို႕ ပန္ၾကားလႊာ

Statement by Free Burma Federation (14.1.2010)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

တရုတ္ျပည္သူ႕သမၼတႏိုင္ငံႏွင့္ အာရွအေရး၊ ျမန္မာ့အေရး

၂၀၀၉ ခုႏွစ္၊ ပထမငါးလတာကာလအတြင္း၊ အာရွစစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရးေလာကမွာ ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ ထိပ္တန္း သတင္းေတြထဲမွာ စစ္ေရးအကဲခတ္ေတြ၊ စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရး သုေတသီေတြ၊ အာရွ- ပစိဖိတ္လံုျခံဳေရး ေလ့လာသူေတြကို ဆြဲေဆာင္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ သတင္းေလးပုဒ္ရွိခဲ့ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံနဲ႕ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ႏိုင္ငံတို႕အၾကားက ေရပိုင္နက္ ပဋိပကၡ၊ သီရိလကၤာစစ္တပ္ရဲ႕ တမီးလ္ေတာ္လွန္ေရး သမားေတြကို အျပီးသတ္ေခ်မွဳန္းေရးစစ္ပြဲ၊ လတ္တေလာျဖစ္ေနတဲ့ ပါကစၥတန္စစ္တပ္ရဲ႕ တာလီဘန္ ေခ်မွဳန္းေရးစစ္ပြဲ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံက အာဏာရွင္လက္ပါးေစစစ္တပ္ရဲ႕ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးစု လက္နက္ကိုင္မ်ားကို အင္အားေလွ်ာ့ေပါ့ေရးစီမံခ်က္နဲ႕ အတိုက္အခံ ဒီမိုကေရစီ ေခါင္းေဆာင္ကို မတရားအမွဳဆင္ ဖမ္းဆီးျပီး၊ ေခါင္းေဆာင္နဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး ျပတ္ေတာက္ေအာင္ ျပဳလုပ္ၾကိဳးပမ္းေနမွဳ စတာေတြဟာ သီးျခားစီ၊ သူ႕ႏိုင္ငံနဲ႕ သူျဖစ္ပြားေနတာ မွန္ေပမယ့္၊ ေဒသရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ အခ်က္အခ်ာ အက်ဆံုးေနရာေတြအားလံုးမွာ တျပိဳင္နက္တည္း ျဖစ္ပြားေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။


တိတိက်က်ဆိုရရင္ တရုတ္ျပည္သူ႕ သမၼတႏိုင္ငံရဲ႕ 'String of Pearl's Strategy' အရ အဓိကက်တဲ့ မဟာဗ်ဴဟာက် ဆိပ္ကမ္းတည္ေဆာက္မွဳ ကြန္ယက္တြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ ဂ်ီ၀ါဒါဆိပ္ကမ္း၊ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ ဟမ္ဘာတိုတာ ဆိပ္ကမ္းနဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေက်ာက္ျဖဴ ဆိပ္ကမ္းစတဲ့ ဆိပ္ကမ္းေတြရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ တျပိဳင္နက္တည္းလိုလို စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ေခ်မွဳန္းေရး ထိုးစစ္ေတြ ျဖစ္ပြားေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ဒီဆိပ္ကမ္းေတြဟာ အေရးၾကီးရသလဲဆိုတာ ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။



တရုတ္ႏိုင္ငံႏွင့္ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီၾသဇာအာဏာ


(၂၀၀၀) ခုႏွစ္မွာ တရုတ္ျပည္သူ႕သမၼတႏိုင္ငံက ထုတ္ေ၀တဲ့ အမ်ိဳးသားကာကြယ္ေရးအစီရင္ခံစာမွာ တရုတ္ႏိုင္ငံအေနနဲ႕ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လံုျခံဳေရး အခင္းအက်င္းအသစ္ကို ရွာေဖြေနတယ္လို႕ တရား၀င္ထုတ္ျပန္ထားခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ျပည္ပပို႕ကုန္ အေျချပဳ စီးပြားေရးစနစ္ေၾကာင့္ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ ရွိလာတာ ျဖစ္ေပမယ့္၊ ၁၉၉၀ ေနာက္ပိုင္းကာလေတြကစျပီး ႏိုင္ငံတကာေရးရာေတြမွာ တစတစနဲ႕ aggressive ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံမ်ားနဲ႕ နယ္ေျမအျငင္းပြားမွဳဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြ၊ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံအစိုးရေတြကို ပံ့ပိုးမွဳေတြ၊ သူလွ်ိဳျပႆနာေတြ၊ လက္နက္ကန္႕သတ္ေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္မ်ားအေပၚ ေဖာက္ဖ်က္မွဳစတာေတြက တစတစ မ်ားျပားလာခဲ့ပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ကမာၻ႕ေရးရာ ျပႆနာေတြျဖစ္တဲ့ အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္းေရး၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ ထိန္းသိမ္းေရး၊ ျပည္သူ႕က်န္းမာေရး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးတပ္ဖြဲ႕ေစလႊတ္ေရး၊ နယူးကလီးယားလက္နက္ထိန္းခ်ဳပ္ေရး၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ေငြေၾကးစနစ္ ခိုင္မာေတာင့္တင္းမွဳ စတာေတြမွာလဲ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ တစတစ ၾကီးထြားလာခဲ့ပါတယ္။


တရုတ္ႏိုင္ငံအေနနဲ႕ အာရွတိုက္အေပၚ လႊမ္းမိုးဖို႕ ၾကိဳးပမ္းရျခင္း အေၾကာင္းရင္းတခုကေတာ့ တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီရဲ႕ အာဏာ သက္ေရာက္မွဳကို ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ဖို႕ျဖစ္ပါတယ္။ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ေခါင္းေဆာင္မ်ားအေနနဲ႕ ၁၉၅၀ ျပည့္လြန္ကာလမ်ားကတည္းက တရုတ္ျပည္မွာ အာဏာရွင္စနစ္ကေန ဒီမိုကေရစီစနစ္ဆီကို ေရြ႕ေလ်ာ ကူးေျပာင္းသြားမွာကို စိုးရိမ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ စီးပြားေရးရာမွာ ေစ်းကြက္စီးပြားေရးစနစ္နဲ႕ ျပည္ပပို႕ကုန္အေျချပဳ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံုကို တည္ေဆာက္က်င့္သံုးေနေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရးရာမွာေတာ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳျပီး၊ ပါတီရဲ႕ ၾသဇာအာဏာ ေလ်ာ့နည္းလာမွာကို လိုလားျခင္း မရွိပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီရဲ႕ အာဏာသက္ေရာက္မွဳကို ထိန္းသိမ္းထားႏိုင္ဖို႕က ျပည္တြင္းထိန္းခ်ဳပ္ ကန္႕သတ္မွဳေတြ လိုအပ္သလို၊ ျပည္ပႏိုင္ငံ မ်ားအေပၚမွာလဲ ၾသဇာသက္ေရာက္ဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအ၀င္ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ အစိုးရေတြကို ပံ့ပိုးေနျခင္းမွာလဲ ဒီအခ်က္က အခ်က္တခုအေနနဲ႕ ပါ၀င္ပါတယ္။


ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားအေပၚ ၾသဇာသက္ေရာက္ဖို႕ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ လက္သံုးစကားကေတာ့ stability တည္ျငိမ္မွဳပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတြင္းမွာ ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရးတည္ျငိမ္မွဳရွိေအာင္လုပ္ဖို႕၊ ျငိမ္၀ပ္ပိျပားမွဳရွိဖို႕ကို အထူးတလည္ ေျပာဆိုေလ့ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးသိပၸံပညာရွင္တဦးကေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ တရားဥေပေဒစိုးမိုးေရးနဲ႕ ျငိမ္၀ပ္ပိျပားမွဳႏွစ္မ်ိဳးမွာ ျငိမ္၀ပ္ပိျပားမွဳရွိေရးကို ဦးစားေပးတြန္းအားေပးေလ့ရွိျပီး၊ ဒီအတြက္ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရေတြက တရားဥပေဒကို လ်စ္လ်ဴရွဳလာမွဳေတြကိုပါ အားေပးအားေျမွာက္လုပ္တတ္တယ္လို႕ ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။


တရုတ္ႏွင့္ စြမ္းအင္လံုျခံဳေရး


တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးတိုးတက္မွဳႏွဳန္းဟာ ျပည္ပက တင္သြင္းတဲ့ စီးပြားေရး အရင္းအျမစ္မ်ားအေပၚမွာ အမ်ားၾကီး မူတည္ေနပါတယ္။ စြမ္းအင္နဲ႕ ပတ္သက္ရင္ လက္ရွိကာလမွာ ေန႕စဥ္ 4 million barrels of oil ကို တရုတ္ျပည္ထဲ တင္သြင္းဖို႕ လိုအပ္ေနပါတယ္။ ဒီပမာဏဟာ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္က်ရင္ 6 millions ျဖစ္လာပါမယ္။ ဒီလို အေျခအေနမွာ အနာဂတ္စြမ္းအင္လံုျခံဳေရးအတြက္ အဓိက က်လာတာက ျပည္ပေရနံနဲ႕ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕အရင္းအျမစ္ေနရာေဒသေတြအေပၚ လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ျခယ္မွဳ ရွိလာႏိုင္ေစေရးျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၈၉ ခု၊ တရုတ္ေက်ာင္းသားမ်ား လဳွပ္ရွားမွဳကို အၾကမ္းဖက္ႏွိမ္နင္း သတ္ျဖတ္ပြဲအျပီးမွာ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္နဲ႕ တျခားႏိုင္ငံေတြက စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳလုပ္ခဲ့ဖူးတာကို တရုတ္အေနနဲ႕ ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရဖူးပါတယ္။ ဒီလိုထပ္မျဖစ္လာႏိုင္ဖို႕အတြက္က တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအေဆာက္အအံု လည္ပတ္မွဳအတြက္ အေရးပါတဲ့ စီးပြားေရးအရင္းအျမစ္ေတြအေပၚမွာ ဘယ္ႏိုင္ငံကမွ ထိပါးႏိုင္စြမ္း မရွိဖို႕ ႏိုင္ငံေရးအရ၊ စီးပြားေရးအရ ပါ၀ါၾကီးမားလာဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ တရုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက တြက္ဆၾကပါတယ္။


အဲဒီမွာတင္ စြမ္းအင္လံုျခံဳေရးအတြက္ အဓိကက်တဲ့ ေဒသ (၅) ခုနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ လႊမ္းမိုးထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ Geostrategy ထြက္ေပၚလာပါေတာ့တယ္။ ဒီမဟာဗ်ဴဟာအရ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ အာရွအလယ္ပိုင္းႏိုင္ငံမ်ားနဲ႕ ဆက္ဆံေရးကို တိုးျမွင့္ေဆာင္ရြက္လာပါတယ္။ (၁၉၉၆) ခုႏွစ္ကစျပီး ရုရွားႏိုင္ငံကို တရုတ္နဲ႕ အာရွအလယ္ပိုင္းႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ ေတြ႕ဆံုပြဲေတြမွာ ဖိတ္ၾကားမွဳေတြ စလုပ္လာခဲ့ျပီး၊ (၂၀၀၁) ခုႏွစ္မွာေတာ့ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ အဖြဲ႕အစည္းၾကီးတခုျဖစ္တဲ့ Shanghai Pact ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ဒီမဟာမိတ္အဖြဲ႕မွာ ရုရွား၊ တရုတ္နဲ႕ အာရွအလယ္ပိုင္းႏိုင္ငံၾကီးေလးခုက ပါ၀င္လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ပါတယ္။ ရုရွားရဲ႕ စြမ္းအင္အရင္းအျမစ္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး တရုတ္နဲ႕ ဂ်ပန္တို႕ရဲ႕ အျပိဳင္အဆိုင္ ရယူၾကိဳးပမ္းမွဳျပႆနာေတြက အခုထိ ရွိေနဆဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ရုရွားနဲ႕ တရုတ္တို႕အၾကားက proposed pipelines ေျမပံုမွာ ၂၀၁၀ မွာ သဘာ၀ဓာတ္ေငြ႕စတင္ ထုတ္လႊတ္မွဳျပဳလုပ္မယ့္ ရုရွား- တရုတ္ပိုက္လိုင္းကို ေတြ႕ျမင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။




တရုတ္နဲ႕ ရုရွားတို႕ရဲ႕ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႕ အေနာက္အုပ္စုအေပၚ ထားရွိတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာကို ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက အဆင့္ႏွစ္ဆင့္ မဟာဗ်ဴဟာလို႕ သတ္မွတ္ေျပာဆိုၾကပါတယ္။ ပထမတဆင့္က ႏွစ္ႏိုင္ငံလံုးဟာ အေနာက္အုပ္စုႏိုင္ငံမ်ားနဲ႕ ပံုမွန္ ဆက္ဆံေရးကို ဆက္လက္ထားရွိျပီး၊ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ၊ ကုန္သြယ္ေရးေတြမွာ အျပန္အလွန္အက်ိဳးအျမတ္ရွိေအာင္ လုပ္ေဆာင္ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယတဆင့္ကေတာ့ အေနာက္အုပ္စုအေပၚမွာ ႏိိုင္ငံေရး နည္းလမ္းတခ်ိဳ႕ကို အသံုးျပဳျပီး ဆန္႕က်င္ဖို႕ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုဆန္႕က်င္ရာမွာ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံမ်ားကို အကာအကြယ္ေပးမွဳနဲ႕ အေနာက္အုပ္စုနဲ႕ မဟာမိတ္ျဖစ္သြားႏိုင္ေခ်မရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ နယူးကလီးယား ဓာတ္ေပါင္းဖိုမ်ား တည္ေဆာက္ေရး ပေရာဂ်က္ေတြ ေပၚေပါက္လာဖို႕ အကူအညီေပးေရး ျဖစ္ပါတယ္။ နယူးကလီးယား နည္းပညာမွာ reactors နဲ႕ weapons ထုတ္လုပ္ႏိုင္မွဳဟာ nuclear chain reaction ကို ဘယ္လိုစီမံခန္႕ခြဲတယ္ဆိုတဲ့အေပၚမွာပဲ မူတည္ပါတယ္။ regulated process နဲ႕ reactor energy output ရေအာင္ ထုတ္လုပ္ႏိုင္သလို၊ uncontrolled and rapid chain reaction နဲ႕ ေပါက္ကြဲအား ျပင္းထန္တဲ့ fission weapons နဲ႕ thermonuclear weapons လို႕ အမ်ားသိထားၾကတဲ့ fusion weapons ေတြကို ထုတ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဓာတ္ေပါင္းဖို ရွိျပီးသား ႏိုင္ငံေတြဟာ လိုအပ္လာတဲ့ အခ်ိန္တခုမွာ လက္နက္ေတြကိုပါ ေျပာင္းလဲ ထုတ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ တရုတ္နဲ႕ ရုရွားတို႕က အေနာက္အုပ္စုကို ဆန္႕က်င္တဲ့ အာဏာရွင္အစိုးရေတြကို နယူးကလီးယားနည္းပညာမ်ား ပ႔ံပိုးေပးေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ေလာကမွာ ဘာလုပ္ခ်င္လိုက္တာ၊ ဘာျဖစ္ခ်င္လိုက္တာဆိုတဲ့ intent ေတြ ထိုင္ေအာ္ေနလို႕ ဘာမွ အက်ိဳးမရွိပါဘူး။ အခ်ိန္မေရြးထလုပ္ႏိုင္တဲ့ capability ကိုပဲ ဦးစားေပးတည္ေဆာက္ရပါတယ္။ capability ရွိမွ intent ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္ပါတယ္။


တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ Geostrategy ကို ဆက္လက္တင္ျပပါမယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံစြမ္းအင္လံုျခံဳေရးရဲ႕ (၈၀) ရာခိုင္ႏွဳန္းဟာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ သဘာ၀အရင္းအျမစ္ေတြ မ်ားျပားလွတဲ့ ဒီေဒသဟာ ကမာၻ႕အင္အားၾကီးႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ ရတနာသိုက္ၾကီး သဖြယ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျဗိတိသွ် ေရနံေကာ္ပေရးရွင္းက ထုတ္ေ၀တဲ့ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ ကမၻာ့စြမ္းအင္ သံုးသပ္ခ်က္ အစီရင္ခံစာအရ ကမာၻ႕ေရနံထုတ္လုပ္မွဳရဲ႕ ၃၀ ရာခိုင္ႏွဳန္းေက်ာ္ဟာ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသကျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၉၀ ကာလေတြမွာ အေမရိကန္ရဲ႕ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသ မဟာဗ်ဴဟာကေတာ့ အီရန္နဲ႕ အီရတ္တို႕အၾကားက tensions ကို တိုးျမွင့္ထားျပီး containment လုပ္ဖို႕ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ရဲ႕ ဗ်ဴဟာကေတာ့ ဒီေဒသထဲမွာ အေမရိကန္က state-sponsored terrorism ရွိတယ္လို႕ သတ္မွတ္ထားတဲ့ လစ္ဗ်ား၊ အီရန္ႏိုင္ငံတို႕ကို မဟာမိတ္ဖြဲ႕ေရး ျဖစ္ပါတယ္။


လက္တင္အေမရိက ေဒသနဲ႕ ပတ္သပ္တဲ့ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ geostrategy ကေတာ့ က်ဴးဘားနဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရး ဆက္ဆံမွဳ ခိုင္ျမဲေအာင္ တည္ေဆာက္ေရးျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို တည္ေဆာက္ရင္း ေတာင္ပိုင္းနယ္စပ္မွာရွိတဲ့ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံမ်ားကို အကူအညီေပးျပီး အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကို စိတ္အေႏွာင့္အယွက္ေပးျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ က်ဴးဘားနဲ႕မဟာမိတ္တည္ေဆာက္ထားတာ၊ ဗင္နီဇြဲလား အာဏာပိုင္ေတြကို အကူုအညီေပးမွဳေတြဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဒီေဒသနဲ႕ပတ္သက္တဲ့ စြမ္းအင္အရင္းအျမစ္ ရရွိႏိုင္မွဳကို အာမခံခ်က္ေပးႏိုင္တယ္လို႕ တရုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ယူဆပါတယ္။


အခုဆက္လက္ျပီး တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စီးပြားေရးအရင္းအျမစ္နဲ႕ ပင္လယ္ေရေၾကာင္း ထြက္ေပါက္ေတြမွာ အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္တဲ့ ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္နဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးမွာ အေရးၾကီးတဲ့ က်ြန္းစုမ်ား ကို ဆက္လက္တင္ျပပါမယ္။ ၁၉၉၂ ခုႏွစ္ကစျပီး ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္ဟာ တရုတ္ပိုင္ေရပိုင္နက္ျဖစ္ေၾကာင္း တရုတ္အစိုးရက ထပ္ခါတလဲလဲ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ အျငင္းပြားစရာျဖစ္တဲ့ က်ြန္းစုေတြကို သိမ္းပိုက္ျပီး ေျဖရွင္းတာေၾကာင့္ ဖိလစ္ပိုင္၊ ဂ်ပန္၊ မေလးရွား၊ ဗီယက္နမ္တို႕နဲ႕ အျငင္းပြားမွဳေတြ ေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္က်ေတာ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက ေတာင္တရုတ္ပင္လယ္မွာ freedom of navigation ရွိဖို႕ဟာ အာရွ- ပစိဖိတ္ေဒသရဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ တိုးတက္ေရးအတြက္ အေရးၾကီးေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခဲ့ပါတယ္။


ေတာင္-တရုတ္ပင္လယ္ကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ဖို႕ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ၾကိဳးပမ္းမွဳဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပထစီ၀င္ strategic doctrine ျဖစ္တဲ့ first island chain of defense ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီ strategic doctrine ရဲ႕ အဓိက ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ အေရးပါေသာ ပင္လယ္ေဒသမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ျခင္းအားျဖင့္ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးနဲ႕ စီးပြားေရး အရင္းအျမစ္မ်ားကို ကာကြယ္ဖို႕ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ေတာင္တရုတ္ ပင္လယ္သာမက တရုတ္- အိႏၵိယေဒသမွာ အေရးၾကီးတဲ့ ေရေၾကာင္းလမ္းမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေရးကိုပါ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္လာပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံ၊ အာဏာရွင္အစိုးရကို ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံေပးျပီး၊ တရုတ္ေရတပ္ အေျခစိုက္စခန္းမ်ား ေဆာက္လုပ္ထားမွဳနဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ ဆိပ္ကမ္းမ်ား တည္ေဆာက္မွဳမွာလဲ ဒီအခ်က္က အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒီေဒသရဲ႕ ေရေၾကာင္းလမ္းမ်ား ေျမပံုေပၚမွာ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ပင္လယ္လမ္းေၾကာင္းမ်ားအတြက္ အေရးၾကီးတဲ့ ေနရာတခုျဖစ္တယ္ဆိုတာ ေသခ်ာ ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။




အခုဆက္လက္ျပီး တရုတ္- အိႏၵိယ ေဒသရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ အခ်က္အခ်ာက်ႏိုင္ငံမ်ားနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံတို႕ၾကားက ဆက္ဆံေရးကို ေရးသားတင္ျပပါမယ္။


တရုတ္ႏွင့္ အိႏၵိယ ဆက္ဆံေရး


တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အာရွေဒသကို လႊမ္းမိုးထားခ်င္တဲ့ ေနာက္ထပ္အေၾကာင္းရင္းတခုကေတာ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႕ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ အာရွေဒသတြင္းမွာ ျဖန္႕က်က္ေရာက္ရွိေနတဲ့ ပါ၀ါကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အိႏၵိယႏိုင္ငံနဲ႕ တရုတ္ျပည္တို႕အၾကားက မဟာဗ်ဴဟာ ဆက္ႏြယ္မွဳေတြက အေရးၾကီးလာပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႕ အိႏၵိယႏိုင္ငံတို႕အၾကားမွာ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္အတြင္းက civil nuclear agreement ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလမွာ ျပဳလုပ္တဲ့ Nuclear supplier's Group အစည္းအေ၀းမွာ တရုတ္ႏိုင္ငံအေနနဲ႕ အေမရိကန္နဲ႕ အိႏၵိယတို႕အၾကားက သေဘာတူစာခ်ဳပ္ ပ်က္ျပယ္ဖို႕ အားထုတ္ၾကိဳးပမ္းမွဳေတြ ျပဳလုပ္လာတာ ေတြ႕ရပါတယ္။ အာရွတိုက္ရဲ႕ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံႏွစ္ခုျဖစ္တဲ့ တရုတ္နဲ႕ အိႏၵိယတို႕အၾကား ဆက္ဆံေရးဟာ မဟာဗ်ဴဟာ ျပိဳင္ပြဲသ႑ာန္ ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္၊ ၀ါရွင္တန္ေပၚလစီေရး ေလ့လာသူေတြ၊ အာရွေရးရာ ေလ့လာသူေတြအတြက္ အထူးပဲ စိတ္၀င္တစားေစာင့္ၾကည့္ေနၾကရတဲ့ ဆက္ဆံေရးျဖစ္ေနပါတယ္။


အိႏၵိယႏိုင္ငံ မဟာဗ်ဴဟာေရး က်ြမ္းက်င္သူေတြကေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ အိႏၵိယႏိုင္ငံနဲ႕ ဆက္ဆံေရးမွာ ေရရွည္မဟာဗ်ဴဟာႏွစ္ရပ္ကို ၁၉၉၀ ကာလေတြကတည္းက စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ထားတယ္လို႕ ယူဆၾကပါတယ္။ ပထမတခုက ကုန္သြယ္မွဳတိုးျမွင့္ျပီး ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးတိုးတက္ေကာင္းမြန္လာေအာင္ တည္ေဆာက္တာျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယတခုကေတာ့ တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ ေဒသတြင္း မဟာဗ်ဴဟာ အခ်က္အခ်ာေဒသေတြကို လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္ျပီး အိႏၵိယႏိုင္ငံကို ၀န္းရံတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ ဂ်ီ၀ါဒါဆိပ္ကမ္း၊ သီရိလကၤာႏိုင္ငံ ဟမ္ဘာတိုတာ ဆိပ္ကမ္းနဲ႕ ျမန္မာႏိုင္ငံ ေက်ာက္ျဖဴ ဆိပ္ကမ္းေတြဟာ တရုတ္- အိႏိၵယႏိုင္ငံေတြအတြက္ အေရးပါတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ ဆိပ္ကမ္းေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီဆိပ္ကမ္းေတြကို လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္ႏိုင္ေရးဟာ အိႏိၵယႏိုင္ငံ၊ မဟာမိတ္ျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႕ တရုတ္ျပည္သူ႕သမၼတႏိုင္ငံတို႕အတြက္ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ ဂိမ္းတခုျဖစ္ပါတယ္။




တရုတ္- ပါကစၥတန္ ဆက္ဆံေရး


ႏိုင္ငံတကာေရးရာမွာ တရုတ္ႏိုင္ငံနဲ႕ ပါကစၥတန္တို႕အၾကားက ဆက္ဆံေရးကို Sino-Pakistani Relations အေနနဲ႕ သံုးသပ္ေျပာဆိုၾကပါတယ္။ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံကို ပထမဆံုးအသိအမွတ္ျပဳခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံအုပ္စုေတြထဲမွာ အပါအ၀င္ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၅၁ ခုႏွစ္မွာ ပထမဆံုးသံတမန္ေရးရာ ဆက္ႏြယ္မွဳစတင္ခဲ့ျပီးကတည္းက ဒီႏိုင္ငံႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကားက ဆက္ဆံေရးဟာ ေျပျပစ္ေခ်ာေမာ တိုးတက္ေကာင္းမြန္ခဲ့ပါတယ္။ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ခ်စ္ၾကည္ေရးတည္ေဆာက္မွဳဆိုတာက တဘက္မွာ သံတမန္ေရး၊ စစ္ေရး၊ မဟာဗ်ဴဟာေရးပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳေတြ လိုအပ္သလို တဘက္မွာလဲ ကုန္သြယ္ေရး၊ စီးပြားေရး၊ ယဥ္ေက်းမွဳပိုင္းမွာ ကူးလူးဆက္ႏြယ္မွဳေတြ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ တရုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားေရာ၊ ပါကစၥတန္ေခါင္းေဆာင္းမ်ားပါ သေဘာေပါက္ခဲ့ၾကပါတယ္။


ဒါေၾကာင့္ တရုတ္ႏိုင္ငံမွာ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံနဲ႕ ကုန္သြယ္ေရးနဲ႕ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳကို တိုးျမွင့္ခဲ့ျပီး၊ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံကလဲ Exclusive Industrial Zones ေတြ ဖြင့္လွစ္ျပီး၊ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံျခားရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြကို ဖိတ္ေခၚခဲ့ပါတယ္။ ေတာင္အာရွမွာ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံဟာ သီရိလကၤာတႏိုင္ငံတည္းနဲ႕သာ လြတ္လပ္စြာ ကုန္သြယ္မွဳ သေဘာတူညီခ်က္ရွိေနတာေၾကာင့္၊ ေဘဂ်င္း ေပၚလစီက ပါကစၥတန္ပို႕ကုန္ တေထာင္နီးပါးကို tariffs ေလွ်ာ့ခ်ေပးမွဳဟာ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံအတြက္ ကုန္သြယ္မွဳအက်ိဳးအျမတ္မ်ားစြာ ရရွိလာခဲ့ပါတယ္။


စစ္ေရးပိုင္းမွာဆိုရင္ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံကို အဓိက လက္နက္ေရာင္းခ် ေထာက္ပံ့ေပးတဲ့ႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္နဲ႕ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံတို႕အၾကားမွာ defence production pact ေကာ၊ defence co-operation pact တို႕ပါ သေဘာတူလက္မွတ္ေရးထိုးျပီး ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္၊ စက္တင္ဘာလ ႏွစ္ႏိုင္ငံ စစ္ဘက္ ထိပ္သိီးေခါင္းေဆာင္မ်ား ေတြ႕ဆံုမွဳမွာ တရုတ္နဲ႕ပါကစၥတန္တို႕ရဲ႕ ႏွစ္ႏိုင္ငံၾကား bilateral strategic partnership ကို တိုးျမွင့္သြားမွာျဖစ္ေၾကာင္း ေဆြးေႏြးေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ဟာ ပါကစၥနဲ႕ တရုတ္တို႕ရဲ႕ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ခ်စ္ၾကည္ေရးနဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ေရးကို အဆံုးစြန္တိုးျမွင့္ေပးခဲ့တဲ့ႏွစ္ပါ။ ေဘဂ်င္းအိုလံပစ္ကို သပိတ္ေမွာက္ဖို႕ ျပဳလုပ္ေနတာေတြ ရပ္ဖို႕ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံေရး၀န္ၾကီးဌာနက သံုးၾကိမ္ေတာင္းဆိုခဲ့ပါတယ္။ တခါ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံတြင္းမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္ရဲ႕ war on terror တိုက္ခိုက္မွဳေတြကို ရပ္တန္႕ဖို႕ တရုတ္ႏိုင္ငံက သတိေပးေျပာၾကားခဲ့သလို တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ advanced state of the art navy frigate ျဖစ္တဲ့ F-22 Frigate ကို ပါကစၥတန္ေရတပ္ကို ပ႔ံပိုးေပးခဲ့ပါတယ္။


ဒီ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္ထဲမွာပဲ တရုတ္နဲ႕ ပါကစၥတို႕ ပူးတြဲအေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတဲ့ Gwadar Port မွာ ပထမဆံုးသေဘၤာ ေက်ာက္ခ်ခဲ့ပါတယ္။ ဒီ ဆိပ္ကမ္းဟာ တရုတ္နဲ႕ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံတို႕အတြက္ အေရးပါတဲ့ အခ်က္အခ်ာ ဆိပ္ကမ္း တခုပါ။ အခုလက္ရွိမွာ တရုတ္ျပည္မွာ အသံုးျပဳေနတဲ့ oil ေတြရဲ႕ ရွစ္ဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းဟာ မလကၠာ ေရလက္ၾကားကေန ၀င္တာျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ဒီေရလက္ၾကားကို တခ်ိန္မွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက ပိတ္ဆို႕ျပီး တရုတ္ႏိုင္ငံကို ထိန္းခ်ဳပ္မွာကို စိုးရိမ္မွဳရွိပါတယ္။ ဒီအတြက္ String of Pearl's Strategy ဆိုတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာတရပ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ပါတယ္။ ရည္ရြယ္ခ်က္ကို oil movement ကို အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက ထိန္းခ်ဳပ္လို႕မရေအာင္ line of defense တည္ေဆာက္ဖို႕ပါ။ ဒီလိုတည္ေဆာက္ဖို႕မွာ ပါကစၥတန္ ဂ်ီ၀ါဒါ၊ ဘဂၤလားေဒ့ရွ္ စစ္တေကာင္း၊ သီရိလကၤာ ဟာဘမ္တိုတာ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံ စစ္ေတြ၊ ေက်ာက္ျဖဴဆိပ္ကမ္းေတြဟာ အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္အခ်ာေနရာေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။




ဒီလိုစီမံခ်က္ေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနစဥ္မွာပဲ ဘင္လာဒင္ဦးေဆာင္တဲ့ တာလီၤဘန္အၾကမ္းဖက္ သမားေတြကို အေၾကာင္းျပဳျပီး၊ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံဟာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပစ္မွတ္ျဖစ္လာႏိုင္တာကို တရုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားနဲ႕ ပါကစၥတန္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္လာၾကပါတယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မ်ိဳးမွာ အေကာင္းဆံုးလုပ္ႏိုင္တဲ့ မဟာဗ်ဴဟာ ထြက္ေပါက္ကေတာ့ ေခ်မွဳန္းေရး ထိုးစစ္ေတြ စတင္ျပီး၊ အေနာက္အုပ္စုရဲ႕ ေဒသတြင္းလႊမ္းမိုးမွဳ ပါ၀ါကို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းပါပဲ။


တရုတ္- သီရိလကၤာ ဆက္ဆံေရး


သီရိလကၤာ ႏိုင္ငံ၊ ဟာဘမ္တိုတာ ဆိပ္ကမ္းဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ ဆိပ္ကမ္းတည္ေဆာက္မွဳကြန္ယက္အတြင္းက ဆိပ္ကမ္းတခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဒသအတြင္းက Trincomalee ဆိပ္ကမ္းကို ျဗိတိသွ်ေရတပ္က ၁၉၅၇ အထိ စစ္အေျခစိုက္စခန္းအေနနဲ႕ အသံုးျပဳခဲ့ျပီး၊လက္ရွိအခ်ိန္အထိ အနီးအနားက က်ြန္းစုတခုျဖစ္တဲ့ Diego Garcia က်ြန္းကို စစ္ေရးအခ်က္အခ်ာ ေနရာတခုအေနနဲ႕ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုနဲ႕အတူ ပူးတြဲအသံုးျပဳေနဆဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဒသအတြင္းမွာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ ဆိပ္ကမ္းတခု ေပၚထြက္လာေနတာကို အေနာက္အုပ္စုနဲ႕ အိႏၵိယႏိုင္ငံတို႕အေနနဲ႕ အေတာ္ပဲ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ေနၾကပါတယ္။


တရုတ္ႏုိင္ငံအေနနဲ႕ သီရိလကၤာႏိုင္ငံကို ၁၉၉၀ ေႏွာင္းပိုင္းကာလက စတင္ျပီး လက္နက္ေရာင္းခ်မွဳေတြ အမ်ားအျပားျပဳလုပ္လာခဲ့ပါတယ္။ သီရိလကၤာ စစ္တပ္ရဲ႕ တမီးလ္ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြအေပၚ ရက္စက္စြာ ႏွိမ္နင္းမွဳေတြေၾကာင့္ အေနာက္အုပ္စုက ျပည္တြင္းစစ္အတြက္သံုးမယ့္ လက္နက္ေတြကို မေရာင္းခ်ဖို႕ ကိုလန္ဘိုကို ျငင္းဆိုထားခ်ိန္မွာ တရုတ္ႏိုင္ငံက ၾကား၀င္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းမွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုက သီရိလကၤာႏိုင္ငံအစိုးရရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မွဳ ေတြကို အေၾကာင္းျပဳျပီး စစ္ေရးေထာက္ပံ့မွဳရပ္ဆိုင္းထားခ်ိန္မွာ သိရိလကၤာႏိုင္ငံကို တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ လက္နက္ေရာင္းခ်မွဳႏွုန္းေတြက တစတစ တိုးတက္ျမင့္မားလာပါတယ္။ ၂၀၀၇ခုႏွစ္၊ ေအျပီလဆန္းပိုင္းမွာတင္ တရုတ္နဲ႕ ကိုလန္ဘိုအစိုးရတို႕အၾကား ေဒၚလာ ၃၇ သန္းေက်ာ္ တန္ဖိုးရွိတဲ့ လက္နက္ေရာင္း၀ယ္မွဳ စာခ်ဳပ္ကို လက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကပါတယ္။ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံကိုလဲ သီရိလကၤာကို လက္နက္ပစၥည္းမ်ား ပိုမိုတိုးျမွင့္ေရာင္းခ်ေပးဖို႕နဲ႕ ေလတပ္အရာရွိေတြကို တရုတ္တိုက္ေလယာဥ္မ်ား ေမာင္းႏွင္တဲ့သင္တန္းမ်ားေပးဖို႕ တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္မွာ F7 တိုက္ေလယာဥ္ ခုနစ္စီးကို ကိုလန္ဘိုအစိုးရေလတပ္ကို အခမဲ့ လႊဲေျပာင္းေပးအပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီႏွစ္ထဲမွာပဲ တမီးတိုက္ဂါးလ္တို႕ရဲ႕ တိုက္ေလယာဥ္ေတြကို တရုတ္ေလတပ္က ပစ္ခ်ခဲ့တဲ့ ျဖစ္စဥ္ေတြလဲ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။


လက္ရွိမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ တမီးတိုက္ဂါးတို႕ကို အဆံုးသတ္ေခ်မွဳန္းေရးတိုက္ပြဲမွာဆိုရင္ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မွဳေတြ၊ စစ္ပြဲဇုန္အတြင္းမွာ အရပ္သားေတြ ပိတ္မိေနတာေတြ အမ်ားၾကီးရွိခဲ့ပါတယ္။ တမီး လ္တို႕ဘက္က အပစ္အခတ္ရပ္စဲဖို႕ ကမ္းလွမ္းတာေတြမွာလဲ ကိုလန္ဘိုအစိုးရက ျငင္းပယ္ခဲ့ပါတယ္။ အလံုးစံုေခ်မွဳန္းေရးထိုးစစ္ၾကီးကို အျပီးသတ္ ဆင္ႏႊဲခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံမ်ားစြာမွာ တမီးလ္လူမ်ိဳးတို႕ရဲ႕ ဆႏၵျပပြဲေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြကို ၾကား၀င္ေစ့စပ္ဖို႕ ေတာင္းဆိုမွုေတြ မ်ားစြာ ေပၚေပါက္ခဲ့ေပမယ့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအပါအ၀င္ အေနာက္အုပ္စုအေနနဲ႕ ေၾကျငာခ်က္ေတြ ထုတ္ျပန္ေပးတာက လြဲလို႕ ဘာမွ ထိေရာက္စြာ ကူညီႏိုင္ခဲ့ျခင္း မရွိပါဘူး။


ႏိုင္ငံတကာမ်က္ႏွာစာေပၚေရာက္တဲ့ ျပႆနာေတြျဖစ္လာတဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ၀င္ေရာက္ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႕အတြက္ အဆင့္ဆင့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မွဳေတြ၊ ၀င္ေရာက္ေျဖရွင္းရင္ ရႏိုင္မယ့္ အက်ိဳးအျမတ္ေတြ၊ ဆံုးရွံဳးမွဳေတြအတြက္ တြက္ခ်က္ျပီး ၀င္ေရာက္ဖို႕ တန္သလား- မတန္သလား ေရြးခ်ယ္ရမွဳေတြ အမ်ားၾကီးရွိပါတယ္။ ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီကို ေရာက္သြားခဲ့ရင္လဲ တရုတ္နဲ႕ ရုရွားတို႕ရဲ႕ ၾသဇာကို ေရွာင္ရွားေက်ာ္လႊားႏိုင္ဖို႕က ခက္ခဲလွပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အာရွပါ၀ါတည္ေဆာက္ေနတဲ့ တရုတ္ႏိုင္ငံနဲ႕ ထိပ္တိုက္ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ႏိုင္ငံတကာက ေရွာင္လႊဲသြားေလ့ရွိပါတယ္။


အေနာက္အုပ္စုအေနနဲ႕ ဒီေဒသနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ Strategic imperative က လက္ရွိအေျခအေနအထိမွာ အိႏၵိယရဲ႕ ပါ၀ါကို က်ားကန္ေပးျပီး၊ regional balance ကို တည္ေဆာက္ဖို႕နဲ႕ အိႏၵိယနဲ႕ တရုတ္တို႕အၾကားက ဆက္ဆံေရး dynamics ကို မ်က္ေခ်မျပတ္ေစာင့္ၾကပ္ေနဖို႕ အဆင့္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ဘယ္လိုအေၾကာင္းျပခ်က္နဲ႕ပဲျဖစ္ျဖစ္ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ အက်ိဳးစီးပြားေတြကို တိုက္ရိုက္ထိခိုက္ျပီး ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ဖို႕ အဆင့္ထိဟာ ေနာင္ဆယ္ႏွစ္တာ ကာလအတြင္းျဖစ္လာဖို႕ေတာင္ ခဲယဥ္းပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္တခ်က္က တမီးလ္တိုက္ဂါးေတြက long-term political struggles ရဲ႕ frustration ေတြကို သည္းမခံႏိုင္ပဲ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳၾကားမွာ စည္းျခားထားတဲ့ ျပည္သူလူထုအသက္အိုးအိမ္ကို မထိပါးေရးဆိုတဲ့ စည္းကို ေက်ာ္လြန္ထားျပီျဖစ္တဲ့အတြက္ ၂၁ရာစုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအေျခအရ သူတို႕ဘက္မွာ ႏိုင္ငံတကာက ၀င္ရပ္ေပးဖို႕ ဆိုတာ အလြန္ပင္ခဲယဥ္းသြားခဲ့ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ နယူးေဒလီအေျခစိုက္ ေပၚလစီသုေတသန ဌာနက Brahma Chellaney ဆိုထားခဲ့သလိုပဲ ကိုလန္ဘိုအစိုးရရဲ႕ တမီးလ္တိုက္ဂါးမ်ားကို အဆံုးသတ္ေခ်မွဳန္းေရးစီမံခ်က္မွာ အဆံုးအျဖတ္ေပးခဲ့တဲ့ အခ်က္ကေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စစ္ေရး၊ သံတမန္ေရး ေထာက္ကူေပးမွဳပဲ ျဖစ္ပါတယ္။


တရုတ္- ျမန္မာ ဆက္ဆံေရး





ျမန္မာႏိုင္ငံရဲ႕ တည္ေနရာ အေနအထားဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာနည္းက် ေတြးေခၚေရးမွာ အေရးၾကီးတဲ့ က႑မွာ ရွိေနပါတယ္။ ျမန္မာ့ေရပိုင္နက္က ကိုးကိုးက်ြန္းဟာ တရုတ္ျပည္ရဲ႕ ေရတပ္အေျခစိုက္စခန္းအတြက္ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ လမ္းေၾကာင္းေပၚမွာ ျဖစ္ေနသလို၊ ျမန္မာျပည္အေနာက္ပိုင္း စစ္ေတြ၊ ေက်ာက္ျဖဴေဒသဟာ တရုတ္ျပည္ရဲ႕ စြမ္းအင္လံုျခံဳေရး မူ၀ါဒထဲမွာ အေရးပါေနျပန္ပါတယ္။ People's Liberation Army Navy (PLAN) ရဲ႕ ေရရွည္မဟာဗ်ဴဟာျဖစ္တဲ့ အိႏၵိယသမုဒၵရာကို ျဖန္႕က်က္ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏုိင္ေရး၊ အိႏၵိယေရတပ္ လွဳပ္ရွားမွဳကို မ်က္ေခ်မျပတ္ေစာင့္ၾကပ္ႏိုင္ေရးအတြက္ အိႏၵိယေရတပ္ရဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ အဒန္မန္က်ြန္းစုေတြနဲ႕ ကီလိုမီတာ (၃၀) ပဲကြာေ၀းတဲ့ ျမန္မာ့ေရပိုင္နက္ထဲက ကိုးကိုးက်ြန္းဟာ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ (၂၀၅၀) ခုႏွစ္မွာ ကမၻာ့အဆင့္မီ blue water navy status ကို ေရာက္ရွိဖို႕ ေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ တရုတ္ေရတပ္အတြက္ ကိုးကိုးက်ြန္းကို လက္လႊတ္ခံလို႕ လံုး၀ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လဲ တရုတ္ေရတပ္ရဲ႕ ေရဒါနဲ႕ electronic surveillance အေျခစိုက္စခန္း ျဖစ္ေအာင္ ျမန္မာစစ္အာဏာရွင္ေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းတည္ေဆာက္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။


ေနာက္ထပ္ေနရာတခုကေတာ့ strings of Pearl's strategy မွာ ပါေနတဲ့ စစ္ေတြ၊ ေက်ာက္ျဖဴေဒသျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ဒီေဒသကေနျမန္မာျပည္အထက္ပိုင္းကို ျဖတ္ျပီး ယူနန္နယ္ထဲကို တိုက္ရိုက္၀င္ေရာက္မယ့္ ပိုက္လိုင္းတည္ေဆာက္ဖို႕ ျမန္မာစစ္အုပ္စုေတြနဲ႕ သေဘာတူညီထားျပီးျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီေဒသဟာ ပိုက္လိုင္းစီမံကိန္းအတြက္သာမကပဲ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ၀င္ေပါက္ၾကီးသဖြယ္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ၁၉၉၀ ေနာက္ပိုင္းကာလေတြမွာ ျမန္မာျပည္အထက္ပိုင္းေဒသ နယ္ေျမစိုးမိုးေရးကို ျမန္မာစစ္အုပ္စုက ဦးစားေပးလုပ္လာတာေတြ၊ လမ္းတံတားတည္ေဆာက္မွဳေတြ၊ နယူးကလီးယားစီမံကိန္း ေဖာ္ေဆာင္မွဳ တည္ေနရာေတြ၊ ေမျမိဳ႕၀န္းက်င္ေဒသေတြမွာ အာဏာပိုင္မ်ားအတြက္ အထူးလံုျခံဳေရး အိမ္ျခံေျမတည္ေဆာက္မွဳေတြ၊ စစ္ေရးအခ်က္အခ်ာက်တဲ့ ေက်ာက္ဂူ- အင္ေတာ နယ္ေျမအတြင္းက လွဳပ္ရွားစစ္ေၾကာင္းေတြ၊ ေနာက္ဆံုး ျမိဳ႕ေတာ္ကို ေနျပည္ေတာ္ေရႊ႕ေျပာင္းမွဳေတြဟာ တခ်ိဳ႕အတိုက္အခံေတြ အဆိုရွိသလို ျမန္မာ့အေရး ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီေရာက္သြားလို႕ မဟုတ္ပါဘူး။ မေရာက္ခင္ကတည္းက ၾကိဳတင္စီမံထားၾကတဲ့ ကြင္းဆက္ျဖစ္စဥ္ၾကီးျဖစ္ပါတယ္။


တခါက ေဆာင္းပါးတပုဒ္မွာလဲ က်ြန္မေရးခဲ့ျပီးျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံကို အေနာက္အုပ္စုက စစ္ေရးအရ ၀င္ေရာက္ကူညီေပးႏိုင္မွဳအခြင့္အလမ္း ရလာႏိုင္ေခ် တစ္ ရာခိုင္ႏွဳန္းေလာက္သာ ရွိေပမယ့္၊ တကယ္၀င္ေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ အခ်ိန္မွာ အေမရိကန္က ျမန္မာျပည္ေအာက္ပိုင္း၊ တရုတ္က ျမန္မာျပည္အထက္ပိုင္း ၀င္လိုက္ရတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးပဲ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ လံုျခံဳေရးေကာင္စီမွာ ပါ၀ါရွိတာ အေမရိကန္တခုတည္း မဟုတ္ပါဘူး။ အထူးသျဖင့္ ေဒသအေနအထားအရ ၀င္ေရာက္ရေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ အေနအထားမွာ တရုတ္က အေမရိကန္နဲ႕ မဟာမိတ္ဖြဲ႕ခ်လိုက္ျပီး၊ ျမန္မာျပည္အထက္ပိုင္းကို အလြယ္တကူပဲ ၀င္ေရာက္ထိန္းခ်ဳပ္သြားမွာပါပဲ။ ဒါကလဲ အဆံုးစြန္အေနအထားမွာမွ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ အခ်က္အခ်ာႏိုင္ငံထဲကို အေနာက္အုပ္စု မ၀င္လာႏိုင္ေအာင္ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ၾကိဳတင္ကာကြယ္တားဆီးမွာကေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။


ျမန္မာျပည္နဲ႕ပတ္သက္တဲ့ ေနာက္ထပ္ မဟာဗ်ဴဟာ အခ်က္အခ်ာေနရာကေတာ့ အင္ဒိုနီးရွား ဆာဘင္ က်ြန္းစုအနီး ျမန္မာ့ေရပိုင္နက္ထဲက ဇာဒက္ၾကီးက်ြန္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီက်ြန္းမွာလဲ တရုတ္ေရတပ္က စစ္လက္နက္ပစၥည္းေတြ တပ္ဆင္ထားရွိထားပါတယ္။ ဒီကိစၥဟာ အာဆီယံနဲ႕ အေရွ႕ေတာင္အာရွႏိုင္ငံမ်ားအတြက္ တရုတ္ရဲ႕ အနာဂတ္ maritime ambitions အေပၚမွာ စိုးရိမ္မကင္းျဖစ္ေနရတဲ့ အခ်က္တခ်က္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၈၉ အထိ တရုတ္- ျမန္မာ စစ္ေရးဆက္ဆံေရးဟာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ နည္းခဲ့ေပမယ့္ ၁၉၈၉ ခုႏွစ္မွာ ပထမဆံုးျမန္မာစစ္အုပ္စု ကိုယ္စားလွယ္အဖြဲ႕ ေဘဂ်င္းကို ေရာက္သြားစဥ္ကတည္းက စျပီး လက္နက္အေရာင္းအ၀ယ္စာခ်ဳပ္မ်ားသာမက၊ ျမန္မာစစ္တပ္ကို ေလ့က်င့္ေပးဖို႕ သေဘာတူညီခ်က္ေတြပါ ရွိထားခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ စစ္ဦးစီးေကာလိပ္မွာ ျမန္မာအရာရွိမ်ားအတြက္ ေနရာေပးထားမွဳမ်ားပါ ရွိခဲ့ပါတယ္။ စစ္ေရးမွာသာမက ယူနန္နယ္နဲ႕ ဆက္သြယ္ေရး လြယ္ကူေခ်ာေမြ႕လာဖို႕အတြက္ လိုအပ္တဲ့ infrastructure တည္ေဆာက္ေရးမွာပါ အကူအညီေပးထားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာျဖစ္ျဖစ္ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ႏိုင္ငံတကာ စစ္မ်က္ႏွာမွာ သူ႕ရဲ႕ strategic interests ကို အကာအကြယ္ေပးေနမွာပဲ ဆိုတာ အေသအခ်ာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ျမန္မာအတိုက္အခံေတြအေနနဲ႕ ဘယ္လို နည္းလမ္းေတြကို အသံုးျပဳသင့္သလဲ။ ဘာေတြ လုပ္သင့္သလဲ။ တရုတ္ရဲ႕ အားၾကီးသူဘက္က ေထာက္မေပးတတ္တဲ့ မူ၀ါဒနဲ႕ အေနာက္အုပ္စုရဲ႕ အားနည္းသူဘက္က လိုက္ပါေပးေလ့ရွိတဲ့ မူ၀ါဒႏွစ္ခုတို႕ရဲ႕ အားျပိဳင္မွဳကို ကနဦးတင္ျပခ်င္ပါတယ္/


တရုတ္၏အားၾကီးသူေဒါက္တိုင္ မူ၀ါဒႏွင့္ အေနာက္အုပ္စု၏ အားနည္းသူမူ၀ါဒတို႕ အားျပိဳင္မွဳ


အာရွေရးရာမွာသာမက အာဏာရွင္ႏိုင္ငံအမ်ားစုမွာ အေမရိကန္နဲ႕ မဟာမိတ္ႏိုင္ငံေတြက ဒီမိုကေရစီနဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးကို အားေပးျပီး၊ ပါ၀ါမရွိတဲ့ ျပည္သူေတြ ဘက္က ရပ္တည္တဲ့ မူ၀ါဒကို သံုးေလ့ရွိပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံကက်ေတာ့ ပါ၀ါရွိေနျပီးသား အာဏာရွင္အစိုးရေတြကို ကူညီအားေပးတဲ့ မူ၀ါဒကို သံုးေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္လာတဲ့အခါ အာဏာရွင္အစိုးရေတြက ေက်ာေထာက္ေနာက္ခံ တရုတ္ႏိုင္ငံရွိလာတဲ့အတြက္ ပိုမိုရမ္းကားမွဳေတြ လုပ္လာတာေတြ ရွိလာပါတယ္။ ဒီကိစၥကို အေနာက္ႏိုင္ငံနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြက ကန္႕ကြက္အေရးယူမွဳေတြ လုပ္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံက ေရွ႕ကေန မားမားမတ္မတ္ရပ္ျပီးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေနာက္ကေန ၾကိဳးဆြဲလို႕ပဲျဖစ္ျဖစ္ အကူအညီေပးပါတယ္။ တစတစမ်ားလာတဲ့အခါက်ေတာ့ က်ံဳးသြင္းခံလိုက္ရျပီး၊ စီးပြားေရးအရေရာ၊ အေတြးအေခၚ၊ မူ၀ါဒေရးရာေတြမွာပါ တျဖည္းျဖည္း ၀ါးမ်ိဳခံရေတာ့တာပါပဲ။


တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ ပါ၀ါမရွိတဲ့ အဖိႏိွပ္ခံ ေတာ္လွန္သူေတြကလဲ အေမရိကန္နဲ႕ ႏိုင္ငံတကာကို အားကိုးရာက တစတစ ကယ္တင္ရွင္လို ထင္မွတ္လာတတ္ၾကပါတယ္။ အေရးၾကီးတဲ့ ႏိုင္ငံေရး အေျပာင္းအလဲေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါတိုင္း မိမိတို႕ကံၾကမၼာကို မိမိတို႕ဘာသာ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းမွဳမရွိေတာ့ပဲ ႏိုင္ငံတကာရဲ႕ ၀င္ေရာက္ကူုညီေပးမွဳအေပၚမွာပဲ အလံုးစံုပံုအပ္လာတာေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ ၂၁ရာစု ကမၻာ့အေျခအေနေျပာင္းလဲလာမွဳေတြထဲမွာ အေရးပါတဲ့ အခ်က္တခုျဖစ္တဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳေခ်မွဳန္းေရးကိစၥကလဲ အတိုက္အခံေတြကို ေတာ္ေတာ္ဂယက္ရိုက္ေစလာပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းတိုင္းဟာ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕ေတြမဟုတ္ေပမယ့္ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕ အစည္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းဘ၀ကေန တိုက္ပြဲၾကန္႕ၾကာမွဳ အေပၚမွာ စိတ္မရွည္ျဖစ္မွဳေတြ၊ ခံစားခ်က္ကို ဦးစားေပးရင္း လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳအၾကားမွာ တားဆီးထားတဲ့ စည္းတခုျဖစ္တဲ့ အျပစ္မဲ့ျပည္သူအေပၚတိုက္ခိုက္ျခင္း စည္းေက်ာ္သြားမွဳေတြ၊ တခါတရံမွာလဲ ဒီလိုစည္းေက်ာ္မွဳျဖစ္ေအာင္ အာဏာရွင္ေတြဘက္က အေကာက္ၾကံဥာဏ္ဆင္မွဳေတြ စတဲ့အခ်က္ေတြေၾကာင့္ အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းသြားတာေတြ ျဖစ္လာတာေၾကာင့္၊ အေနာက္အုပ္စုအေနနဲ႕ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးကို တရား၀င္အားေပးလို႕ မရတာေတြ ျဖစ္လာျပီး၊ အတိုက္အခံေတြအေပၚမွာ ေထာက္ပံ့ေရးဆိုင္ရာ စည္းေဘာင္ကန္႕သတ္ခ်က္ေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။


ဒီလိုနဲ႕ ႏွစ္ဘက္အားကိုးမွဳေတြအေပၚ အေျခတည္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေရးဟာ တခါတရံမွာ political deadlock ျဖစ္သြားျပီး၊ တခါတရံမွာက်ေတာ့ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ထိုးစစ္ေတြနဲ႕ ေခ်မွဳန္းခံရတတ္တာေတြ ရွိလာပါတယ္။ အဆံုးသတ္တိုက္ပြဲကို ႏိုင္ငံတကာစစ္မ်က္ႏွာေပၚမွာပဲ တည္ေဆာက္ထားတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးတိုင္းဟာ အခ်ိန္ၾကန္႕ၾကာမွဳရွိသလို ေရရွည္မွာ အားေပ်ာ့လာတတ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တကယ္အေရးေပၚျဖစ္လာတဲ့အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ေတာ္လွန္ေရးသမားနဲ႕ ျပည္သူေတြအတြက္ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြဆီက ရလာႏိုင္တဲ့ ပံ့ပိုးမွဳက စတိတ္မင့္ေတြနဲ႕၊ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ မိန္႕ခြန္းမ်ား ျဖစ္ေလ့ရွိျပီး၊ အာဏာရွင္အစိုးရေတြကို တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ေထာက္မေပးမွဳကက်ေတာ့ အေရးပါတဲ့ အၾကံဥာဏ္ေတြနဲ႕ သံတမန္ေရးရာ အကာအကြယ္ေပးမွဳေတြ ျဖစ္ေနလို႕ပါပဲ။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးနဲ႕ နိဂံုးခ်ဳပ္မခံရေလေအာင္ အတိုက္အခံေတြဘက္မွာ ျပင္ဆင္မွဳေတြ ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။



ဘာေတြ လုပ္ႏိုင္သလဲ၊ ဘာေတြ ေရွာင္သင့္သလဲ


အတိုက္အခံေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္တဲ့ အဓိကနည္းေတြကတာ့ ႏိုင္ငံတကာ စစ္မ်က္ႏွာကို ျပည္တြင္းစစ္မ်က္ႏွာအျဖစ္ ေျပာင္းလဲႏိုင္မွဳနဲ႕၊ ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳတို႕အၾကားက စည္းေဘာင္ကို လံုး၀ မေက်ာ္မိေစေအာင္ ထိန္းညွိေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ဘက္က ဒီစည္းေဘာင္ေက်ာ္ေအာင္ ေထာင္ေခ်ာက္ဆင္မွဳရွိလာတဲ့အခါမွာလဲ အတိုက္အခံမ်ားနဲ႕ လံုး၀ မဆိုင္ေၾကာင္း ျပန္လွန္ထုတ္ ျပန္ေၾကညာခ်က္ေတြ ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ အတိုက္အခံမ်ားအတြင္းက ထုတ္ျပန္ေၾကျငာခ်က္ေတြ ထြက္ေပၚလာခဲ့ရင္လဲ အခ်င္းခ်င္းျပန္လည္ထိန္းညွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ အမ်ားျပည္သူကို ထိခိုက္ျခင္း ဆိုတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ထပ္မံ ေဆြးေႏြးလိုပါတယ္။ ဒီအခ်က္က အၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးကို စည္းျခားထားတဲ့ အေရးအၾကီးဆံုး အခ်က္ပါ။ အမ်ားျပည္သူသြားလာက်က္စားတဲ့ေနရာမွာ ဗံုးခြဲျခင္း၊ ဗံုးခြဲမည္ဟု ျခိမ္းေခ်ာက္ျခင္း၊ လူထုကို အထိတ္တလန္႕ျဖစ္ေစျခင္းေတြက ႏိုင္ငံတကာ သတ္မွတ္ခ်က္မ်ားအရ အၾကမ္းဖက္မွဳ ေျမာက္ပါတယ္။ လူထုတိုက္ပြဲေတြမွာ အာဏာရွင္ေတြဘက္က အၾကမ္းဖက္တာကို ျပန္လွန္ခုခံျခင္း၊ အာဏာရွင္ ဘက္ေတာ္သားမ်ားကို ေခ်မွဳန္းျခင္း၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးစစ္မ်က္ႏွာေတြမွာ တပ္စခန္းမ်ားကို တိုက္ခိုက္ျခင္း၊ ရန္သူ႕စစ္တပ္ကို မိုင္းဆြဲ တိုက္ခိုက္ျခင္း စတာေတြကက်ေတာ့ အၾကမ္းဖက္မွဳ မေျမာက္ပါဘူး။ ဒါက ေတာ္လွန္ေရး လုပ္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးတိုင္း ျငိမ္းခ်မ္းစြာနဲ႕ ေအာင္ပြဲရခ်င္မွ ရပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ လူထုတိုက္ပြဲေပါင္းစပ္မွ ေအာင္ျမင္တာေတြလဲ ရွိပါတယ္။


အေရးၾကီးဆံုးက လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးစည္းကေန အၾကမ္းဖက္မွဳဆီကို ဦးမတည္သြားမိေစဖို႕နဲ႕ ဦးတည္ေအာင္ အာဏာရွင္ေတြဘက္က ေထာင္ေခ်ာက္ဆင္မွဳေတြမွာ ေမ်ာမပါသြားဖို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုလတ္တေလာျဖစ္ခဲ့တဲ့ တမီးလ္အေရးမွာ ဖိႏွိပ္ခံရသူေတြ လူမ်ိဳးစုေတြဘက္က ဖိႏွိပ္သူေတြကို ေတာ္လွန္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအသြင္နဲ႕ အစျပဳခဲ့တာျဖစ္ေပမယ့္ ဒီစည္းေဘာင္ကို ေက်ာ္လြန္သြားတာေၾကာင့္ အမွန္က အမွားျဖစ္ျပီး၊ အလံုးစံု စစ္ပြဲအသြင္နဲ႕ ေခ်မွဳန္းခံလိုက္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္မ်ားရဲ႕ အေျမာ္အျမင္ၾကီးမွဳနဲ႕ စိတ္ခံစားမွဳကို ဦးစားမေပးပဲ သံုးသပ္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ မွန္ကန္မွဳေတြက ေတာ္လွန္ေရးတိုင္းရဲ႕ အဓိက ေသာ့ခ်က္ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။


ျမန္မာ့အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေျပာရမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ျမန္မာ့အေရးမွာ အတိုက္အခံေတြဘက္က strategic failure ေတြ ရွိေနပါတယ္။ အဆိုးဆံုးအခ်က္ကေတာ့ တစံုတရာ ႏိုင္ငံေရးေျပာင္းလဲမွဳေတြျဖစ္လာတိုင္း အေမရိကန္နဲ႕ အေနာက္အုပ္စုကို အားကိုးတၾကီး ေျပးတြယ္ျပီး၊ လံုျခံဳေရးေကာင္စီမွာ ျပႆနာေျဖရွင္းဖို႕ လုပ္တဲ့ ဗ်ဴဟာကိုသာ အဓိကထားလုပ္ေဆာင္ေနျခင္းပါပဲ။ ဒီလိုလုပ္တဲ့အခါတိုင္း အေနာက္အုပ္စုက စတိတ္မင့္ေတြထုတ္တာ၊ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္ေတြက ျမန္မာစစ္အုပ္စုကို သတိေပးေျပာၾကားတာ၊ ျပင္းထန္တဲ့ အေရးယူမွဳေတြလုပ္မယ္လို႕ ျခိမ္းေခ်ာက္ျပီး တကယ္တမ္းက်ေတာ့ မဟာဗ်ဴဟာ လိုအပ္ခ်က္ခုအေနနဲ႕သာ အေရးၾကီးျပီး၊ အဆံုးသတ္တိုက္ပြဲအတြက္ လက္ေတြ႕မွာ အသံုးမ၀င္တဲ့ unilateral economic sanction ခ်မွတ္တာေတြလုပ္ျပျပီး ကူညီေပးပါတယ္။ တခါတရံမွာလဲ လံုျခံဳေရးေကာင္စီေရာက္သြားလိုက္၊ တရုတ္နဲ႕ ရုရွားက ကန္႕ကြက္လိုက္နဲ႕ လံုးခ်ာလည္သံသရာလည္ေနတတ္ပါေသးတယ္။


အင္အားနည္းသူတို႕ ထံုးစံအတိုင္း အေရးၾကီးလာတဲ့အခါမွာ အင္အားၾကီးသူဆီ ေျပးတြယ္တတ္တာ အျပစ္မဟုတ္ပါ။ စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရးေလာကမွာေတာ့ ဒါကို comfort blanket လို႕ သံုးႏွဳန္းၾကပါတယ္။ လူေတြ၊ အဖြဲ႕ေတြ အသာထားလို႕ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ေတြမွာေတာင္ အင္အားနည္း ႏိုင္ငံေတြက အင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ေစာင့္ေရွာက္ေပးမွဳ၊ ဒါမွမဟုတ္ အမွန္တကယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးတာ မဟုတ္ေတာင္မွ သူတို႕ umbrella ေအာက္၀င္ေရာက္ျပီး စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လံုျခံဳေရးတည္ေဆာက္မွဳေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ တကယ့္လက္ေတြ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရးေတြမွာ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ လံုျခံဳေရးတခုတည္းနဲ႕ မလံုေလာက္ေတာ့ပါဘူး။ ကိုယ္အားကိုးသူဟာ အားကိုးရေလာက္ရဲ႕လားဆိုတာ ျပန္လွန္သံုးသပ္မွဳလဲ လုပ္ဖို႕ လိုပါေသးတယ္။ ေနာက္တခါ ေနရာတိုင္းမွာ သူမ်ားကိုပဲ အားကိုးေနလို႕လဲ အက်ိဳးမရွိပါဘူး။ အသက္အရြယ္အရ၊ အခ်ိန္အခါအရ ကိုယ့္ဘာသာ လုပ္ႏိုင္တာေလးေတြလဲ လုပ္ရပါေသးတယ္။


ဥပမာ- လမ္းေပၚသြားရင္း ေခြးလိုက္ဆြဲခံရလို႕ သံုးႏွစ္အရြယ္ကေလးငယ္ေလးက သူ႕အေမဆီ ေျခကားရား၊ လက္ကားရားေလးနဲ႕ ျပန္ေျပးလာတဲ့ ပံုက လူျမင္လို႕ေကာင္းပါတယ္။ မိခင္ကလဲ အားကိုးခံရသူပီပီ သားငယ္ေလးကို ရင္ခြင္ထဲေပြ႕ျပီး၊ ေက်ာေလးသပ္ေပး၊ ေၾကာက္စိတ္ေလး ေျပေအာင္လုပ္ေပး၊ လိုက္တဲ့ေခြးကို ဟန္႕ေပး၊ ေခြးပိုင္ရွင္ေတြကို ကိုယ့္ေခြးကိုယ္ ဂရုတစိုက္ထိန္းဖို႕ သြားေျပာေပး လုပ္ရတာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အသက္သံုးဆယ္အရြယ္ ေယာက်္ားရင့္မာၾကီးက အသက္ခုနစ္ဆယ္အရြယ္ အေမအိုၾကီးဆီ ေခြးလိုက္ခံရလို႕ ဆိုျပီး ေျခကားရား၊ လက္ကားရား ေျပးလာပံုၾကီးဆိုရင္ေတာ့ လူျမင္လို႕လဲ မေကာင္းပါဘူး။ အေမမ်ားရဲ႕ ထံုးစံအတိုင္း ေျဖသိမ့္မွဳေတာ့ လုပ္ေပးရမွာအမွန္ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္လဲ ေန႕စဥ္ေန႕တိုင္း မ်က္ႏွာၾကီးကိုမဲ႕၊ ငိုယိုေအာ္ဟစ္ျပီး - အေမေရ- ကယ္ပါဦး လုပ္ေနရင္- အဲဒီအေမ မေျပာနဲ႕။ ေဘးက လူေတာင္ နားျငီးလာမွာေတာ့ အမွန္ပါပဲ။ တခါတရံမွာ ကိုယ္ပိုင္အေတြ႕အၾကံဳအရ၊ ရင့္က်က္မွဳအရ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ စဥ္းစားေတြးေခၚျပီး ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္ဖို႕ လိုအပ္တာေတြလဲ အမ်ားၾကီး ရွိပါတယ္။ အရြယ္ေရာက္ေနျပီး လူတေယာက္ဟာ ဒီေခြးတေကာင္ရဲ႕ ထိခိုက္ႏိုင္ရည္စြမ္းကို တြက္ခ်က္ႏိုင္ စြမ္းရွိရပါမယ္။ အမ်ားကို ထိခိုက္လာျပီဆိုရင္ အမ်ားကို စည္းရံုးျပီး ဘယ္လိုႏွိမ္နင္းမလဲဆိုတာ စုေပါင္း တိုင္ပင္ႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းေတြ ရွိေနရေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။ ထစ္ခနဲရွိတိုင္း- အေမရယ္- ကယ္ပါဦး စိတ္ဓာတ္ဟာ ေရရွည္မွာ အလုပ္မျဖစ္ပါဘူး။


ဒီဥပမာလိုပါပဲ။ က်ြန္မတို႕အတိုက္အခံေတြဟာလဲ ႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ေက်ာ္ကာလမွာ ႏိုင္ငံေရးရင့္က်က္မွဳနဲ႕ အေတြးအေခၚျမင့္မားမွဳေတြ ရွိလာသင့္တဲ့ အခ်ိန္တန္ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။ ရန္ႏိုင္ငံ၊ မိတ္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ေပၚလစီ အသြားအလာ၊ မဟာဗ်ဴဟာ အခင္းအက်င္းေတြကို မွန္မွန္ကန္ကန္သံုးသပ္ႏိုင္မိဖို႕ အတြက္ကလဲ ႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ဆိုတဲ့အခ်ိန္ဟာ မ်ားေတာင္မ်ားေနပါေသးတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ The Use of Force ဆိုင္ရာ ကန္႕သတ္ခ်က္ေတြ၊ ျပႆနာေတြကလဲ လယ္ျပင္မွာဆင္သြားျပသလို ထင္ရွားေနျပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးဦးတည္ခ်က္လမ္းေၾကာင္းေတြကို ေကြ႕ေကြ႕ေကာက္ေကာက္ေတြ လုပ္ျပမေနပဲ၊ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အတုေတြ ေပးမေနပဲ ရိုးရိုးသားသားနဲ႕ အမွန္တရားကို ခင္းက်င္းျပျပီး၊ ပူးေပါင္းဖို႕ အဆိုရွိလိုက္တာနဲ႕ ဘာလုပ္ရမလဲဆိုတာ ေျပာစရာ မလိုေတာ့တဲ့ စစ္မွန္တဲ့ အင္အားကလဲ ရွိေနျပီးသားျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာမွ -ခြင့္သာတုန္းမွ မလိုက္ခ်င္ရင္ အမိုက္နင့္ျပင္ ရွိေသးရဲ႕လား - လို႕ ဆိုရေတာ့ မေလာက္ေအာင္ ျဖစ္ခ်င္တိုင္းျဖစ္ေနၾကတဲ့ strategic failure ေတြကို မျပဳျပင္ရင္ ေနာင္တခ်ိန္မွာ ေနာင္တရစရာေတြ အမ်ားၾကီး ၾကံဳလာရပါလိမ့္မယ္။ ႏိုင္ငံတကာဖိအားကို မထိေရာက္ဘူးလို႕ က်ြန္မဆိုလိုတာမဟုတ္ပါဘူး။ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲရေအာင္ အေထာက္အပံ့လံုး၀ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးဆိုတဲ့ အမွန္တရားကိုပဲ ေျပာေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ေအာင္ပြဲအလံ စိုက္ထူရမယ့္ ေနရာဟာ ႏိုင္ငံတကာ စစ္မ်က္ႏွာ မဟုတ္လို႕ပါပဲ။


ေနာက္ထပ္အေရးၾကီးတဲ့ strategic failure တခုကိုလဲ ထည့္သြင္းေျပာၾကားခ်င္ပါတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ရန္သူ႕မိတ္ေဆြ ကိုယ့္ရန္သူ လုပ္ေနၾကတဲ့ ကိစၥပါ။ တရုတ္ႏိုင္ငံဟာ ျမန္မာ စစ္အုပ္စုကို လူပုဂၢိဳလ္ေရး ခင္မင္ရင္းႏွီးလြန္းလို႕ အားေပးကူညီေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အခုေနမ်ား ျမန္မာအတိုက္အခံက အႏိုင္ရခဲ့ျပီး၊ ႏိုင္ငံတကာခံုရံုးမွာ စစ္အာဏာရွင္ေတြကို တရားစြဲခဲ့ရင္ သူ႕ႏိုင္ငံထဲ ခိုေအာင္းေနတာဆိုရင္ေတာင္ အလြယ္တကူ ထုတ္ေပးမွာပါပဲ။ ျမန္မာစစ္အုပ္စုကို တရုတ္ႏိုင္ငံ အကာအကြယ္ေပးေနမွဳက ျမန္မာစစ္အာဏာရွင္ေတြဘက္မွာ ႏိုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာ အေလးသာေနလို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ပါ၀ါရွိတဲ့ဘက္ကို အားေပးကူညီတာက တရုတ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ထံုးလုပ္နည္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ ပါ၀ါဆိုတာက ေရာင္ေတာ္ျပန္နဲ႕ ေရာလႊတ္ျပီး ရွိတဲ့ ပါ၀ါကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာျပည္သူလူထုရဲ႕ ကိုယ့္ၾကမၼာကိုယ္ဖန္တီးႏိုင္တဲ့ ပါ၀ါကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။


ျမန္မာ့အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အေမရိကန္ရယ္ကယ္ပါ- အီးယူရယ္ကယ္ပါ လုပ္ေနသ၍ ကေတာ့ တရုတ္က ဒါကို စစ္မွန္တဲ့ လူထုပါ၀ါလို႕ အသိအမွတ္ျပဳမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေတြမပါပဲ လူထုတိုက္ပြဲကို စနစ္တက် အေကာင္အထည္ေဖာ္မွဳကေန ႏိုင္ငံေရးခ်ိန္ခြင္လွ်ာ လူထုဘက္ အေလးသာလာခ်ိန္မွာ တရုတ္ဘက္က deal ေတြ အလိုအေလ်ာက္ေပၚလာပါလိမ့္မယ္။ အဲဒီလိုမဟုတ္ပဲ အေမရိကန္နဲ႕ အေနာက္အုပ္စုက စစ္ေရးအရ ၀င္ေရာက္ကူညီပါ၊ ပိုမိုထိေရာက္တဲ့ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳလုပ္ေပးပါ၊ လံုျခံဳေရးေကာင္စီက အေရးယူေပးပါလို႕ စကားတခြန္း ဆိုလိုက္တိုင္းမွာ ျမန္မာစစ္အုပ္စုကို တကယ္ဖိအားေပးႏိုင္သလား၊ မေပးႏိုင္ဘူးလားဆိုတာ ေသခ်ာ မသိႏိုင္ေပမယ့္၊ ေသခ်ာတာကေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ strategic interests ကို တခါျခိမ္းေခ်ာက္လိုက္သလို ျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာပါပဲ။ အဲဒီအခါတိုင္း တရုတ္မွာ ေရြးစရာ လမ္းမရွိေတာ့ပဲ ျမန္မာစစ္အုပ္စုကိုသာ မ်က္စိမွိတ္အကာအကြယ္ေပးဖို႕ တလမ္းသာ က်န္သလို ျဖစ္ျဖစ္သြားပါေတာ့တယ္။ တခါတရံ တရုတ္ႏိုင္ငံက မဟာဗ်ဴဟာ ေလ့လာသူေတြအတြက္ မ်က္စိဆံပင္ေမႊးစူးစရာ ကိစၥေတြကလဲ ေပၚလာတတ္ပါေသးတယ္။ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဖိအားအတြက္ ဘယ္လိုမွ အသံုးမ၀င္ႏိုင္တဲ့ ေဘးဂ်င္းအိုလံပစ္ သပိတ္ေမွာက္တဲ့ ကိစၥေတြ၊ တိဘက္အေရးလွဳပ္ရွားသူမ်ားနဲ႕ ပူးေပါင္းအင္အားျပမွဳေတြ၊ တမီးလ္ေပ်ာက္က်ားေတြနဲ႕ ပူးတြဲအင္အားျပမွဳေတြ၊ တရုတ္ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားသူေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းလွဳပ္ရွားမွဳေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီ ရလာျပီးရင္ေတာင္ အင္အားၾကီးတရုတ္ႏိုင္ငံ၊ ပါကစၥတန္ႏိုင္ငံ၊ အိႏၵိယႏိုင္ငံတို႕ရဲ႕ ျပည္တြင္းေရးကို ၀င္ေရာက္ေျပာဆိုႏိုင္တဲ့ အဆင့္ျဖစ္လာဖို႕ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တည္ေဆာက္ရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရန္သူ႕မိတ္ေဆြ- တို႕ဲရန္သူ၊ ရန္သူ႕ရန္သူ- တို႕မိတ္ေဆြဆိုတဲ့ စဥ္းစားေတြးေခၚမွဳေတြဟာ ရပ္ကြက္ထဲမွာ လုပ္လို႕ရေပမယ့္ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္မွာ လုပ္လို႕မရပါဘူး။ အင္အားၾကီးမားတဲ့ ႏိုင္ငံၾကီးေတြေအာင္ double-edged policy ေတြ သံုးသင့္တဲ့အခါမွာ သံုးၾကရပါတယ္။



ဒီလို က်ြန္မဆိုေတာ့ ေမးတတ္သူေတြ ရွိပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံကိုမ်ား ဂရုစိုက္စရာလားလို႕ ဆိုလာသူေတြ ရွိပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံၾကီးကို ေျမပံုထဲမွာ ျဖတ္ေတာက္လို႕ရသလို ျဖတ္ေတာက္ခြာယူျပီး၊ အေမရိကန္ႏိုင္ငံ၊ အီးယူႏိုင္ငံေတြေဘးမွာ သြားကပ္လို႕ရရင္ေတာ့ ဂရုစိုက္စရာ လံုး၀မလိုတာ အမွန္ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာ ဒီလို မျဖစ္ႏိုင္တာမို႕ ဒီမိုကေရစီရျပီးခဲ့ရင္ေတာင္ အိမ္နီးခ်င္းႏိုင္ငံတခုအေနနဲ႕ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ သံတမန္ဆက္သြယ္ေရး၊ စစ္ေရး၊ စီးပြားေရး၊ ကုန္သြယ္ေရး၊ နယ္စပ္ေရးရာ စတာေတြမွာ မလြဲမေသြ ပတ္သက္ရမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ လံုး၀ဂရုမစိုက္လို႕ မရတာကေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ တခ်ိန္သံတမန္ဆက္ဆံေရးမွာ ရွဳပ္ေထြးႏိုင္မယ့္ ကိစၥေတြကို ၾကိဳတင္လမ္းမခင္းထားတာ အေကာင္းဆံုးပဲျဖစ္ပါတယ္။ အားမေပးရလို႕ ဆိုလိုတာမဟုတ္ပါ။ လူတိုင္းလြတ္လပ္စြာ ေရြးခ်ယ္ဆံုးျဖတ္ခြင့္ ရွိပါတယ္။ အားေပးပံု၊ အားေပးနည္းမွာကေတာ့ လိမ္မာပါးနပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။


၂၀၀၈ တိဘက္အေရးမွာတုန္းက ျဗိတိန္၀န္ၾကီးခ်ဳပ္ကို မီဒီယာက ေမးပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး ခ်ိဳးေဖာက္မွဳေတြအတြက္ ဘယ္လို အေရးယူမွာလဲ ဆိုေတာ့ ကုန္သြယ္မွဳ မ်ားမ်ားလုပ္ေလေလ၊ ဒီလိုခ်ိဳးေဖာက္ႏိုင္မွဳေတြ ေလ်ာ့လာေလေလ ျဖစ္လာမွာပါလို႕ ဆိုပါတယ္။ ဒီလိုဆိုလိုက္လို႕ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံဟာ တိဘက္အေရးအပါအ၀င္ လူ႕အခြင့္အေရးေရးရာေတြကို မေထာက္ခံ တာလားဆိုေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာ့ေရးရာေတြအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံတကာ လူ႕အခြင့္အေရး တိုးျမွင့္ေရးေတြမွာ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံဟာ ေရွ႕တန္းက ဦးေဆာင္ပါ၀င္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံပါ။ ဒါေပမယ့္ တရုတ္ႏိုင္ငံနဲ႕ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ကုန္သြယ္မွဳေၾကာင့္ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ အက်ိဳးအျမတ္ေတြ ရွိေနပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္က ၂၀၀၃ ခုႏွစ္အတြင္းမွာ သေဘာတူညီခဲ့တဲ့ အီးယူနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံတို႕အၾကားက strategic partnership အရ ဥေရာပဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံကို failed state အျဖစ္မခံဖို႕ သေဘာထားရွိပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ soft power တိုးျမင့္လာမွဳနဲ႕ civil society အားေကာင္းလာမွဳေတြဟာ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ aggressive behavior ကို ျပန္ျပီး ထိန္းခ်ဳပ္သြားႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ အီးယူက မဟာဗ်ဴဟာက်ြမ္းက်င္သူေတြက သံုးသပ္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ျဗိတိန္၀န္ၾကီးခ်ဳပ္က လိမၼာပါးနပ္စြာ စကားသံုးႏွဳန္းသြားတာပါ။


ဒါေၾကာင့္ က်ြန္မတို႕ အတိုက္အခံေတြလဲ တခ်ိဳ႕ေသာ အေၾကာင္းအရာေတြမွာ တရုတ္နဲ႕ ထိပ္တိုက္ျဖစ္ေစတာေတြ ရွိရင္ ေရွာင္ကြင္းျပီး၊ လိမၼာပါးနပ္စြာ က်င့္သံုးဖို႕ အခ်ိန္အခါရဲ႕ ေတာင္းဆိုမွဳအရ က်ြန္မတိုက္တြန္းေျပာၾကားေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။



နိဂံုး


နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ အခုဒီေဆာင္းပါးဟာ တရုတ္ဘက္ကေန ေရးသားထားတာမဟုတ္သလို၊ အေနာက္အုပ္စုဘက္ကေန ေရးသားထားတာလဲ မဟုတ္ပါဘူး။ Pro-American မဟုတ္သလို Pro-Chinese လဲ မဟုတ္ပါဘူး။ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အာရွေရးရာ၊ ျမန္မာ့ေရးရာေတြနဲ႕ ပတ္သက္တာေတြကို မဟာဗ်ဴဟာ ရွဳေထာင့္ကေန ရွဳျမင္သံုးသပ္ခ်က္သာျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာအတိုက္အခံေတြအေနနဲ႕ ေရေၾကာမရွိတဲ့ေနရာမွာ အခ်ိန္ကုန္ခံျပီး၊ အေမာခံျပီး အ၀ီစိတြင္းတူးေနၾကတာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာျမင့္ေနျပီမို႕ ၾကာရင္ လူပမ္းစိတ္ေမာနဲ႕ လံုးပါးပါးျပီး၊ ေရမထြက္တဲ့ တြင္းထဲ ျပဳတ္က်သြားမွာကို စိုးရိမ္တဲ့အတြက္ သတိေပးေျပာၾကားခ်က္မ်ားသာျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုမွ ေရွာင္လႊဲမရေတာ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ တည္ေနရာအေနအထားမွာ လိမၼာပါးနပ္စြာနဲ႕ ေရွာင္သင့္တာကို ေရွာင္ျပီး၊ လုပ္သင့္တာကို လုပ္ဖို႕ တိုက္တြန္းေရးသားခ်က္မ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ စစ္မ်က္ႏွာမွာ အလံုးစံုပံုအပ္ထားတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာေတြကို ျပန္လွန္သံုးသပ္ျပီး၊ ျပည္တြင္းစစ္မ်က္ႏွာနဲ႕ လူထုတိုက္ပြဲကို ဦးတည္ရေတာ့မယ့္ အခ်ိန္က တန္ရံုတင္မက လြန္ကို လြန္ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။ တဦးတေယာက္၊ တဖြဲ႕တည္းက လုပ္ေဆာင္လို႕ ရတာ မဟုတ္ပဲ အားလံုး မဟာဗ်ဴဟာအရ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ လုပ္ရေတာ့မယ့္အေနအထားကို ေရာက္ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။


တေယာက္တေပါက္ ဗ်ဴဟာေတြ ခ်ေနရမယ့္ အခ်ိန္လဲမဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ တေယာက္က တရုတ္နဲ႕ deal လုပ္ဖို႕ ၾကိဳးစားခ်ိန္မွာ ေနာက္တေယာက္က အေမရိကန္ကယ္ပါ သြားလုပ္ျပီး ယံုၾကည္မွဳ တည္ေဆာက္လုိ႕လဲ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ တေယာက္က လူထုတိုက္ပြဲ ေခၚတုန္းမွာ ေနာက္တေယာက္က အခုပဲ ယူအင္က အေရးထယူေတာ့မေယာင္ ေျပာလိုက္ျပန္ရင္လဲ လူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ေရခ်ိန္က ျပန္က်သြားတတ္ပါတယ္။ တေယာက္က လိုအပ္ရင္ မိမိကိုယ္ကို ခုခံကာကြယ္ရမယ္ဆိုခ်ိန္မွာ ေနာက္တေယာက္က ျငိမ္းခ်မ္းစြာပဲေနရမယ္၊ ျပန္မခုခံရဘူးဆိုျပန္ရင္လဲ လူေတြက ဘာလုပ္ရမွန္းမသိ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ တေယာက္က ခ်ဟဲ့လို႕ ဆိုေနခ်ိန္မွာ ေနာက္တေယာက္က မခ်နဲ႕၊ ေတာင္းပန္ျပီး ေတာင္းခံလိုက္ လုပ္ေနလို႕ကလဲ မျဖစ္ျပန္ပါဘူး။ ဟိုေကြ႕၊ ဟိုတက္နဲ႕ ေလွာ္၊ ဒီေကြ႕ဒီတက္နဲ႕ ေလွာ္ဆိုျပီး ေရွ႕က ညာေကြ႕ဖို႕လုပ္၊ ေနာက္က ဘယ္ေကြ႕ဖို႕လုပ္၊ အလယ္က ေလွ၀မ္းဗိုက္ေဖာက္ လုပ္ေနလို႕လဲ မရပါဘူး။ အကုန္လံုးစုန္းစုန္းျမွဳပ္ကုန္ပါလိမ့္မယ္။


ဒါေၾကာင့္ ပုဂၢိဳလ္ေရးေတြ ေရွ႕တန္းတင္ၾက၊ ဆရာတပည့္ေတြေမြးၾက၊ ေခါင္းေဆာင္ေနာက္လိုက္ေတြ ေရြးၾက၊ သူဘာလဲ၊ ငါဘာလဲေတြ လက္မေထာင္ၾကလုပ္ေနၾကမယ့္အစား၊ ေသြးစည္းညီညြတ္မွဳအဆင့္ မဟုတ္ရင္ေတာင္ မဟာဗ်ဴဟာအရ ေပါင္းစည္းမွဳ အဆင့္ကိုေတာ့ အနိမ့္ဆံုးထား တည္ေဆာက္ဖို႕ လိုအပ္ေနျပီျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္။


(စာေရးသူသည္ ျဗိတိန္ႏိုင္ငံ၊ Aberdeen တကၠသိုလ္၊ ဘုရင့္ေကာလိပ္မွ ႏိုင္ငံေရးေဘာဂေဗဒအထူးျပဳ ေဘာဂေဗဒ မဟာ၀ိဇၹာဘြဲ႕၊ စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရးပညာ မဟာသိပၸံဘြဲ႕မ်ား ရရွိထားျပီး၊ အၾကမ္းဖက္မွဳႏွင့္ ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ ရာဇ၀တ္မွဳႏွိမ္နင္းေရး၊ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ဆိုင္ရာ ေလ့လာသူ သုေတသီတဦး ျဖစ္ပါသည္)


ရည္ညႊန္းကိုးကား-

Chang, F. (2001) 'Chinese Energy and Asian Security;, Orbis, 45 (2)

Dreyer, J. T. (2007) 'China's Power and Will: The PRC's Military Strength and Grand Strategy', Orbis, Fall 2007

Dibb, P. (1995) Towards a New Balance of Power in Asia, Adelphi Paper 295

Erickson, A. & Collins, G. (2007) 'Beijing's Energy Security Strategy', Orbis, Fall 2007

Fravel, M. (2008) 'China's Search for Military Power', Washington Quarterly, 31 (3)

Grant, R. (1994) 'China and its Asian neighbours', Washington Quarterly, 17 (1)

Hale, D. & Hale, L. (2003) 'China Takes off', Foreign Affairs, 82 (6)

International Energy Agency (2000) China's worldwide Quest for Energy security

Jaffe, A. & Lewis, S. (2002) 'Beijing's Oil Diplomacy', Survival, 44 (1)

Kim, S. (1998) 'The South China Sea in China's strategic thinking', Contemporary Southeast Asia, 19 (4)

Lei, D. (2008) 'China Multi-Faceted Maritime Strategy', Orbis, 53 (1)

Malik, J. (1997) 'Myanmar's Role in Regional Security: Pawn or Pivot', Contemporary Southeast Asia, 19 (1)

Muni, S. (2002) 'China's strategic engagement with the New ASEAN, an exploratory study of China's post-cold War Political, Strategic and Economic Relations with Myanmar, Laos, Cambodia and Vietnam, Institute of Defence and Strategic Studies, IDSS, Monograph, No. 2, Singapore

Medeiros, E. & Fravel, M (2003) 'China's New Diplomacy', Foreign Affairs, 82 (6)

Menges, C. (2003) 'China: Its Geostrategy and energy needs', Testimony presented to the US-China Economic and Security Review Commission

Manning, R. (2000) The Asian Energy Factor, New York, Polygrave

People's Republic of China, State Council, Report on National Defence, 2002

Roy, D. (1995) 'Assessing the Asia-Pacific Power Vacuum', Survival, 37 (3)

Shambaugh, D. (ed.) (2006) Power Shift: China and Asia's New Dynamics

Shambaugh, D. (2005) 'The New Strategic Triangle: US and European Relations to China's Rise', Washington Quarterly, 28 (3)

Seekins, D. (1997) 'Burma- China Relations: Playing with Fire', Asian Survey, 37 (6)

Sutter, R. (2003) 'Why does China Matter', Washington Quarterly, 27 (1)

Segal, G. (1994) 'China changes Shape: Regionalism and Foreign Policy', Adelphi paper 287
Valencia, M. (1995) 'China and the South China sea disputes, Adelphi paper 298

Yoshihara, T. & Holmes, J. (2008) 'China's Energy- Driven Soft Power', Orbis, 53 (1)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>