ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္း လံုျခံဳေရး ဆိုင္ရာ သိေကာင္းစရာ

အေရးပါတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ ျပည္တြင္းစည္းရံုးေရး ခရီးစဥ္၊ ႏိုင္ငံျခား သံတမန္ေရးရာ ခရီးစဥ္ေတြနဲ႕ ျမိဳ႕တြင္း သြားလာေရးေတြမွာ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းလံုျခံဳေရး (motorcade protection) ဟာ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္း တိုက္ခိုက္ခံရမွဳေၾကာင့္ အသက္အႏၱရာယ္ ထိခိုက္ဆံုးရွံဳးသြားခဲ့ရတဲ့ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ သံတမန္ေရးရာ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ကမၻာမွာ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။



ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္း လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ အေျခခံစည္းမ်ဥ္းမ်ား

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းလံုျခံဳေရး အေျခခံစည္းမ်ဥ္းအရ အေရးပါပုဂၢိဳလ္မ်ား လိုက္နာစီးနင္းမယ့္ principal vehicle ေတြနဲ႕ escort vehicle ေတြကို ေမာင္းႏွင္သူမ်ားဟာ ယာဥ္ေမာင္းကၽြမ္းက်င္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ယာဥ္ေတြကို အသံုးမျပဳခ်ိန္မွာ ေသာ့ပိတ္ထားျပီး၊ ေခတၱရပ္နားခ်ိန္ေတြမွာ အေစာင့္ထားရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းမထြက္ခင္မွာ သံသယျဖစ္ဖြယ္ ပစၥည္းေတြ၊ ခိုးယူနားေထာင္တဲ့ ကိရိယာေတြနဲ႕ စက္ခ်ိဳ႕ယြင္းမွဳေတြ ရွိမရွိ စစ္ေဆးဖို႕ လိုအပ္သလို ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္း သြားလာလွဳပ္ရွားေနခ်ိန္မွာ ဆက္သြယ္ေရး ကိရိယာမ်ားကို ေသခ်ာစစ္ေဆးဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေလ၊ ေရနဲ႕ တာယာဖိအားေတြကို ဂရုတစိုက္ စစ္ေဆးဖို႕ လိုအပ္သလို၊ ဓာတ္ဆီ (သို႕မဟုတ္) ဒီဇယ္ဆီ တိုင္ကီေတြကို တ၀က္ထက္ေလ်ာ့လာတာနဲ႕ ျပန္ျဖည့္ရပါမယ္။ အေရးေပၚ အေျခအေနျဖစ္လာခဲ့ရင္ ဆီတိုင္ကီမွာ ဆီအလံုအေလာက္ရွိေနဖို႕ လိုပါတယ္။

ျပင္ပကေန အႏၱရာယ္ရွိတဲ့ ပစၥည္းေတြနဲ႕ ပစ္ေပါက္တာေတြ၊ ကားတံခါးကို ဆြဲဖြင့္တာေတြ မရွိေအာင္ ကားတံခါးနဲ႕ ကားမွန္ေတြကို ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းသြားလာေနစဥ္မွာ ပိတ္ထားရပါမယ္။ ယာဥ္ေမာင္းသူ အပါအ၀င္ ယာဥ္ေပၚမွာ စီးနင္းလိုက္ပါသူမ်ားအားလံုးဟာ ခါးပတ္ပတ္ထားဖို႕ လိုပါတယ္။ ယာဥ္ရပ္နား ေနခ်ိန္မွာေတာင္ ကားတစီးကေန ရုတ္ျခည္း၀င္ေရာက္ တိုက္လိုက္တာမ်ိဳး ရွိလာတတ္တဲ့အတြက္ ကားေပၚမွာ ထိုင္ေနခ်ိန္မွာပါ သတိရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

သတ္မွတ္ေနရာကို ေရာက္ခ်ိန္မွာ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းရပ္နားတဲ့အခါ ကားစက္ကို မသပ္ရပါဘူး။ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕ ေခါင္းေဆာင္က debus လုပ္ဖို႕ အမိန္႕ေပးခ်ိန္က်မွ main bodyguard က အေရးပါေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ ကားတံခါးကို ဖြင့္ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သတ္မွတ္ေနရာကေန ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းဆီကို အေရးပါေခါင္းေဆာင္ ျပန္လာခ်ိန္မွာလဲ ဒီလိုပါပဲ။ ကားစက္ကို ၾကိဳတင္ႏွိဳးထားဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းလံုျခံဳေရးသ႑ာန္

ပထမဦးစြာ သတ္မွတ္ေနရာကို ပထမဦးဆံုးသြားရမယ့္ ယာဥ္က advanced vehicle ျဖစ္ပါတယ္။ သတ္မွတ္ေနရာရဲ႕ လံုျခံဳေရးအတြက္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားကို ၾကိဳတင္ပို႕ေဆာင္ေရး၊ သတ္မွတ္ေနရာကို ယာယီ ေအာ္ပေရးရွင္စင္တာအျဖစ္ အသြင္ယူေရးတို႕အတြက္ တာ၀န္ရွိတဲ့ ယာဥ္ျဖစ္ပါတယ္။

ဒုတိယအေနနဲ႕ လမ္းေၾကာင္းရွင္းဖို႕အတြက္ Reconnaissance vehicle က သတ္မွတ္ေနရာကို မေရာက္ခင္ လမ္းေၾကာင္းအေျခအေနကို ေလ့လာဖို႕အတြက္ သြားဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ Reconnaissance vehicle နဲ႕ လိုက္ပါသြားသူေတြဟာ လမ္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္က အႏၱရာယ္ ျဖစ္ႏိုင္ဖြယ္ရွိတဲ့ အေျခအေနေတြကို စနစ္တက် ေလ့လာဖို႕ လိုအပ္သလို၊ အဓိကယာဥ္တန္းက လံုျခံဳေရးေခါင္းေဆာင္ေတြဆီကို ဆက္သြယ္ေရးကိရိယာ အသံုးျပဳျပီး၊ ျပန္လည္တင္ျပဖို႕ လိုပါတယ္။ အခ်ိန္ကာလ မည္မွ်ၾကာေအာင္ အဆက္အသြယ္ ျပတ္သြားခဲ့ရင္ အႏၱရာယ္တစံုတရာ ရွိေနျပီဆိုတဲ့ signal ေပးႏိုင္ေအာင္ သတ္မွတ္ခ်ိန္တခု ရွိထားရပါမယ္။

တတိယအေနနဲ႕ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ လိုက္ပါစီးနင္းမယ့္ ယာဥ္ (principal vehicle) ရဲ႕ ေရွ႕မွာ Lead escort vehicleထားရွိရပါမယ္။ ဒီကားဟာ principal vehicles ေတြရဲ႕ လံုျခံဳေရးအတြက္ တာ၀န္ယူရမွာ ျဖစ္ျပီး၊ အေရးၾကံဳလာခ်ိန္မွာ principal vehicles ေတြ ပ်က္စီးသြားခဲ့ရင္ အစားထိုး အသံုးျပဳတာေတြ လုပ္လို႕ ရႏိုင္ပါတယ္။ escort vehicles ေတြဟာ ေအာ္တိုဂီယာသံုး rear-wheel drive ေတြ ဆိုရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။

စတုတၳအေနနဲ႕ principal vehicle ဟာလဲ ေအာ္တိုဂီယာသံုး rear-wheel drive (သို႕မဟုတ္) four-wheel drive ေတြ ျဖစ္သင့္ပါတယ္။ run-flat tyre system ဆိုရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ principal vehicle ေနာက္မွာေတာ့ ပဥၥမ အေနနဲ႕ follow-up escort vehicle လိုက္ရမွာျဖစ္ျပီး၊ အားလံုးရဲ႕ေနာက္မွာ tail vehicle လိုက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းတြင္ လိုအပ္ေသာ ပစၥည္းကိရိယာမ်ား
ေရွးဦးသူနာျပဳေသတၱာ
မီးသတ္ေဆးဗူး
multi-channel two-way radio;
ေျမပံုမ်ား
ေရဗူး
ကားအပိုပစၥည္းမ်ား
spotlights and flashlights;
လက္ႏွိပ္ဓာတ္မီး

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္း လွဳပ္ရွားမွဳ

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းလွဳပ္ရွားမွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး Phases ငါးခု ခြဲျခားႏိုင္ပါတယ္။ ပထမဆံုးက ယာဥ္တန္း မထြက္ခြာမီ pre-departure phase ျဖစ္ပါတယ္။ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္း မထြက္ခြာခ်ိန္မွာ ယာဥ္နဲ႕ စက္ေတြကို စနစ္တက် စစ္ေဆးရပါမယ္။ အေရးပါ ပုဂၢိဳလ္ကို ၾကိဳဆိုရမယ့္ အခ်ိန္နီးမွ သတ္မွတ္ေနရာမွာ ရပ္ထားသင့္ပါတယ္။ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ ကားေပၚတက္တဲ့ ေနရာဟာ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရတဲ့ ဧရိယာအတြင္းမွာ ျဖစ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ကားစက္ကို ၾကိဳႏွိဳးထားရပါမယ္။ ကားေမာင္းသမားက ကားထဲမွာ အဆင္သင့္ ရွိေနရပါမယ္။ ကားတံခါးေတြအားလံုးကို ၾကိဳျပီး မဖြင့္ထားရပါဘူး။ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ရဲ႕ ပြိဳင့္ကသာ ကားတံခါးကို ဖြင့္ေပးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒုတိယ phase ျဖစ္တဲ့ ယာဥ္တန္းထြက္ခြာခ်ိန္ (Departure phase) ကေတာ့ အေရးၾကီးဆံုးပါပဲ။ ဒီအဆင့္က risk အၾကီးဆံုးလဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္သမၼတ ရီဂင္ နဲ႕ ႏိုင္ငံေခါင္းေဆာင္အမ်ားအျပား တိုက္ခိုက္ခံရတာက Departure phase မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ ကားထဲမွာ စထိုင္လိုက္တာနဲ႕ လံုျခံဳေရးတာ၀န္ရွိသူေတြက သတ္မွတ္ထိုင္ခံုေတြမွာ ၀င္ေရာက္ေနရာယူျပီး၊ အခ်ိန္မဆိုင္းပဲ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းက ခ်က္ခ်င္း ထြက္ခြာဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ရဲ႕ ကားထဲကို လူအားလံုး ၀င္ထိုင္ျပီးတာနဲ႕ ကားတံခါးေတြကို ခ်က္ခ်င္း ပိတ္ရပါမယ္။

တတိယ phase ျဖစ္တဲ့ ယာဥ္တန္းသြားလာခ်ိန္ (Transit phase) မွာေတာ့ ယာဥ္တန္းထဲက လံုျခံဳေရး အဖြဲ႕ရဲ႕ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္က အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ အတားအဆီး၊ အေႏွာင့္အယွက္၊ အခက္အခဲမ်ား မျဖစ္ေအာင္ ယာဥ္စည္းကမ္း၊ လမ္းစည္းကမ္းမ်ားကို စနစ္တက် လိုက္နာရပါမယ္။ မီးပြိဳင့္ရပ္နားခ်ိန္ေတြ၊ လမ္းက်ဥ္းတြင္းမွာ သြားလာရခ်ိန္ေတြ၊ ယာဥ္ေၾကာပိတ္ဆို႕မွဳ ျဖစ္ပြားေနခ်ိန္ေတြမွာ အေရးပါပုဂၢိဳလ္အပါအ၀င္ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕တဖြဲ႕လံုး သတိရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ရပ္နားေနခ်ိန္၊ ေႏွးေကြးစြာ သြားလာေနခ်ိန္ေတြမွာ တဘက္ရန္သူအတြက္ အခြင့္အေရးေတြ ရသြားတတ္ပါတယ္။

ယာဥ္တန္းသြားလာခ်ိန္မွာ သတိျပဳသင့္တဲ့ အရာမ်ားကေတာ့ တံတားမ်ား၊ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းခြင္မ်ား၊၊ လမ္းဆံုလမ္းခြမ်ား၊ ရပ္နားထားေသာ ကားမ်ား၊ ေႏွးေကြးစြာ သြားလာေနေသာ ကားမ်ား၊ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းကို ေက်ာ္ရန္ၾကိဳးစားေနေသာ ကားမ်ား၊ ယာဥ္တန္းအနီးတြင္ ရုတ္တရက္ရပ္တန္႕ေႏွးေကြးသြားေသာ ကားမ်ား၊ ကားလမ္းမေပၚမွ ယာဥ္တန္းကို လွမ္းတားေနမွဳမ်ား၊ ယာဥ္တိုက္မွဳမ်ား၊ လူအမ်ား ေလွ်ာက္ေလ့ေလွ်ာက္ထ မရွိေသာ ေနရာမ်ားတြင္ လမ္းေလွ်ာက္ေနသူမ်ား၊ သတ္ကြင္းျဖစ္တတ္ေသာ ေနရာမ်ား စတာေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ယာဥ္တန္းသြားလာေနတုန္းမွာ တတ္ႏိုင္သမွ် အစာစားျခင္း၊ ေရေသာက္ျခင္း၊ ေဆးလိပ္ေသာက္ျခင္း စတာေတြကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။ မလိုအပ္ပဲ စကားေျပာေနတာေတြကိုလဲ ေလွ်ာ့သင့္ပါတယ္။ ဒါေတြဟာ တုန္႕ျပန္မွဳႏွဳန္းနဲ႕ အာရံုစိုက္မွဳကို ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္ပါတယ္။

ဆိုက္ေရာက္ခ်ိန္ (arrival phase) မွာ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕တဖြဲ႕လံုးက အဆင္သင့္အေနအထား ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ယာဥ္ကို မရပ္နားခင္မွာ ပတ္၀န္းက်င္အေျခအေနကို စနစ္တက် ေလ့လာဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ေရွ႕ေျပးလႊတ္ထားရင္ ဆက္သြယ္ေရးစက္နဲ႕ အေျခအေနကို ၾကိဳတင္ေမးျမန္းထား ရပါမယ္။ ကားေမာင္းသမားေတြက ယာဥ္ေမာင္းထိုင္ခံုေတြမွာ အဆင္သင့္ရွိေနျပီး၊ ကားစက္ကိုလဲ မသပ္ရပါဘူး။ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ရဲ႕ ကားတံခါးက ပိတ္ထားရပါမယ္။ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕ ေနရာယူျပီးမွ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ရဲ႕ ကိုယ္ရံေတာ္က ကားထဲက ထြက္ျပီး၊ လံုျခံဳေရးအေျခအေန စိတ္ခ်ရမွဳ ရွိမရွိ ၾကည့္ျပီးမွ ကာားတံခါးကို ဖြင့္ေပးရပါမယ္။ လံုျခံဳေရးအဖြဲ႕ဟာ ဒီအခ်ိန္မွာ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ကို ၀န္းရံေစာင့္ေရွာက္ဖို႕ လိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ဆီမွာ မ်က္လံုးေတြကို ထားရမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေဘးပတ္၀န္းက်င္နဲ႕ ပရိသတ္ကို ၾကည့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဆိုက္ေရာက္ျပီးအခ်ိန္ (post-arrival phase) ကလဲ လံုျခံဳေရးအတြက္ အေရးၾကီးပါတယ္။ သတ္မွတ္ေနရာမွာ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ေရာက္ျပီးတာနဲ႕ လံုျခံဳတဲ့ ေနရာမွာ ကားကို သြားရပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ယာဥ္ေမာင္းေတြဟာ ကားနဲ႕အတူ ရွိေနရမွာ ျဖစ္ျပီး၊ ကားကေန ေခတၱခြာမယ္ဆိုရင္ အျခားလံုျခံဳေရး အဖြဲ႕၀င္ကို လူစားထိုးျပီးမွ ခြာသြားရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကားအင္ဂ်င္နဲ႕ တာယာေတြကို စစ္ေဆးဖို႕ လိုအပ္ျပီး၊ အခ်ိန္မေရြးျပန္လည္ထြက္ခြာဖို႕ အဆင္သင့္ ရွိေနရန္ လိုအပ္ပါတယ္။

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္း ယာဥ္ေမာင္းအရည္အခ်င္းမ်ား
တာ၀န္ယူမွဳ
ဆံုးျဖတ္ႏိုင္စြမ္းရွိမွဳ
ေသြးေအးမွဳ
မေတြေ၀မွဳ
ျဖတ္ထိုးဥာဏ္ရွိမွဳ
စတီယာရင္ ႏိုင္နင္းမွဳ
လမ္းကၽြမ္းက်င္မွဳ
လံုျခံဳေရး အေတြ႕အၾကံဳရွိမွဳ
အေရးေပၚအခ်ိန္တြင္ မိမိရည္ရြယ္ခ်က္ကို အျခားအဖြဲ႕၀င္မ်ားထံ အခ်က္ျပဆက္သြယ္ ေပးႏိုင္မွဳႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တတ္မွဳ
DEFENSIVE, OFFENSIVE, EVASIVE DRIVING Skills မ်ားကို ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္မွဳ

နိဂံုး

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္း လံုျခံဳေရးဟာ အေရးပါပုဂၢိဳလ္ေတြရဲ႕ ျမိဳ႕တြင္းအသြားအလာ၊ ျပည္တြင္းစည္းရံုးေရး ခရီးစဥ္ စတာေတြမွာ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ အသိဥာဏ္ပညာ၊ ဆင္ျခင္တံုတရားေတြ ဘယ္ေလာက္ပဲ ရွိေပမယ့္၊ သတိတခ်က္ လြတ္သြားတာေၾကာင့္ အသက္ေပးလိုက္ရတဲ့ ျဖစ္ရပ္ေတြ ကမၻာမွာ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းလံုျခံဳေရးကို အေရးပါပုဂၢိဳလ္မ်ားအပါအ၀င္၊ လံုျခံဳေရး တာ၀န္ရွိသူမ်ားမွ အသိရွိရွိ၊ သတိရွိရွိနဲ႕ အာရံုထားသင့္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္။

ေနာက္ဆက္တြဲ

ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းအား ၾကားျဖတ္တိုက္ခိုက္ခံရသည့္ static ambush, mobile ambush မ်ားႏွင့္ မည္သို႕မည္ပံု ကာကြယ္ရမည့္ အခ်က္မ်ားကို ေမာ္ေတာ္ယာဥ္တန္းအား ၾကားျဖတ္တိုက္ခိုက္ခံရျခင္း ေဆာင္းပါးတြင္ ဆက္လက္ေရးသားေဖာ္ျပမည္ ျဖစ္ပါသည္။

ခင္မမမ်ိဳး (၁၊ ၆၊ ၂၀၁၁)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေတာ္လွန္စစ္

နိဒါန္း

ေတာ္လွန္စစ္ေတြဟာ ျပည္တြင္းပဋိပကၡေတြအေပၚမွာ အဓိက အေျခခံပါတယ္။ လူမ်ိဳးေရး တန္းတူညီမွ်မွဳမရွိတာေတြ၊ ၀ါဒကြဲျပားမွဳ ညွိႏွိဳင္းလို႕ မရတာေတြနဲ႕ အာဏာရွင္စနစ္ က်င့္သံုးမွဳေတြေၾကာင့္ ေတာ္လွန္စစ္ေတြ ျဖစ္ပြားလာရပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ တူနီးရွား၊ အန္ဂိုလန္၊ ကြန္ဂို၊ ဗီယက္နမ္၊ အင္ဒိုနီးရွားဆိုျပီး၊ သက္ဆိုင္ရာ လူမ်ိဳးအလိုက္၊ ၀ါဒအလိုက္ ကြဲျပားမွဳေတြရွိေပမယ့္၊ မေျပာင္းလဲတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာအေျခခံအခ်က္ကေတာ့ ေတာ္လွန္စစ္ဆိုတာ သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံမွာရွိတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို စိန္ေခၚျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြက စစ္တပ္၊ ရဲနဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေတာ္လွန္စစ္မွာ စစ္တပ္နဲ႕ ရဲအဖြဲ႕ေတြနဲ႕ ရင္ဆိုင္တိုက္ခိုက္ရတာေတြ ရွိသလို၊ စစ္တပ္နဲ႕ ရဲအဖြဲ႕ကို ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းလာေအာင္ စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္ရတာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြ ၾကိဳးကိုင္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရားကို ယိုင္လဲေအာင္ ျပဳလုပ္ျပီး၊ တိုင္းျပည္အတြက္ သင့္ေလ်ာ္မယ့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားနဲ႕ အစားထိုးႏိုင္ေရးဟာ ေတာ္လွန္စစ္ရဲ႕ အဆံုးသတ္ပန္းတိုင္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။



ေတာ္လွန္ေရး၊ အာဏာသိမ္းျခင္းႏွင့္ သူပုန္ထျခင္း

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို ယာယီရည္မွန္းခ်က္ျဖင့္ျဖစ္ေစ၊ ေရရွည္ရည္မွန္းခ်က္ျဖင့္ ျဖစ္ေစ ရယူရာမွာ နည္းလမ္းသံုးခုရွိပါတယ္။ ပထမတခုကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရး (Revolution) နည္းလမ္းနဲ႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာက ေပါက္ကြဲမွဳ အရွိန္ျပင္းျပင္းနဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို ျပည္သူလူထုက စိန္ေခၚျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ တခါတရံမွာ ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚလာတတ္ျပီး အရွိန္အဟုန္လည္း ျပင္းထန္တတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးတိုင္းဟာ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ျပီးမွ စီမံခ်က္နဲ႕ ေပၚထြက္လာမယ္ဆိုေတာ့ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ တခါတရံမွာ ဘယ္သူမွ မထင္မွတ္ထားတဲ့ အခ်ိန္မွာလဲ ရုတ္ျခည္း ထျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရး မေပၚေပါက္ခင္မွာ ေတာ္လွန္ေရးေပၚေပါက္ႏိုင္ေသာ အေျခအေန (Revolutionary situation) ရွိေနတတ္ေပမယ့္ ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ဟာ ဘယ္အခ်ိန္မွာ၊ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိဳးနဲ႕ ျဖစ္ေပၚလာမယ္ ဆိုတာကိုေတာ့ ဘယ္သူမွ ေသခ်ာတပ္အပ္ မေျပာႏိုင္ၾကပါဘူး။

၁၇၈၉ ခုႏွစ္ ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရး၊ ၁၉၁၁ ခုႏွစ္ တရုတ္ေတာ္လွန္ေရး၊ ၁၉၁၇ ခုႏွစ္ ရုရွားေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ ၁၉၅၆ ခုႏွစ္ ဟန္ေဂရီ ေတာ္လွန္ေရးေတြဟာ အရွိန္အဟုန္ျပင္းျပင္းနဲ႕ လူထုက စတင္လိုက္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာကို ေခါင္းေဆာင္က စတင္ရမယ္လို႕ အခ်ိဳ႕က ယူဆျပီး၊ ယခင္ေတာ္လွန္ေရးအဆက္ဆက္က ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ေတာ္လွန္ေရးေခၚဖို႕ ေတာင္းဆိုတတ္ၾကပါတယ္။ လူထုနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး တသားတည္း ဆက္တိုက္ျဖစ္ေနခ်ိန္ေတြမွာသာ ဒီလို လုပ္ေဆာင္လို႕ ရႏိုင္ေပမယ့္၊ လူထုနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး ေရခ်ိန္မညီခ်ိန္ေတြမွာ ဒီလို ေတာ္လွန္ေရး Timing ေပးမွဳေတြ လုပ္ရင္ ေတာ္လွန္ေရး ကၽြံသြားတတ္ပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲေတာ္လွန္ေရးေတြ ျပတ္ေတာက္သြားတတ္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားအရ လူထုေတာ္လွန္ေရးေတြ စတင္လာခ်ိန္မွာ တိုက္ပြဲထဲက ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေပၚထြက္လာေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ေရွ႕ပိုင္းေတာ္လွန္ေရး အဆက္ဆက္က ေခါင္းေဆာင္ေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္သလို၊ ေခါင္းေဆာင္သစ္ေတြလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ မန္ခ်ဴးမ်ိဳးဆက္ကို ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕ အဆံုးသတ္ခဲ့စဥ္တုန္းက ေဒါက္တာဆြန္ယက္ဆင္က အဂၤလန္မွာ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ Romanovs က်ရွံဳးခ်ိန္တုန္းက လီနင္က ဆြစ္ဇာလန္မွာ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေခါင္းေဆာင္မွဳဆိုတာကို ျပည္တြင္းေခါင္းေဆာင္၊ ျပည္ပေရာက္ေခါင္းေဆာင္၊ ၀ါရင့္ေခါင္းေဆာင္၊ ၀ါႏု ေခါင္းေဆာင္ စသျဖင့္ ၾကိဳတင္ခြဲျခားသတ္မွတ္လို႕ မရႏိုင္ပါဘူး။ ရုတ္ျခည္းေပၚထြက္လာတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြက ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ေရြးခ်ယ္သတ္မွတ္သြားစျမဲပါ။

ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို ရယူတဲ့ ဒုတိယနည္းလမ္းကေတာ့ အာဏာသိမ္းျခင္း (plot) ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္ေနတဲ့ အစိုးရအဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္မ်ားကိုပဲ ပစ္မွတ္ထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီနည္းလမ္းမွာ အမ်ားျပည္သူ ပါ၀င္မွဳ မလိုအပ္ပါဘူး။ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္မွဳေတြအမ်ားအျပား လိုအပ္ေပမယ့္၊ လက္ေတြ႕လွဳပ္ရွားမွဳမွာေတာ့ ျမန္ဆန္တိက်ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ အာဏာသိမ္းပြဲဟာ ေလာင္းကစားပြဲလို သေဘာသဘာ၀ရွိတာေၾကာင့္ အရွံဳး၊ အႏိုင္ကို တိတိက်က် ခန္႕မွန္းဖို႕ ခဲယဥ္းပါတယ္။ အာဏာသိမ္းမွဳမွာ အာဏာရွင္စနစ္ ယႏၱရားအတြင္းက ေခါင္းေဆာင္အခ်င္းခ်င္း အာဏာသိမ္းမွဳ၊ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္မွဳေတြ ရွိသလို၊ သူပုန္ေတြက အစိုးရအဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ေတြကို လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ျပီး အာဏာသိမ္းမွဳေတြလဲ ရွိႏိုင္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို ရယူတဲ့ တတိယနည္းလမ္းကေတာ့ သူပုန္ထျခင္း (insurgency) ျဖစ္ပါတယ္။ မတရားတဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို ျဖိဳခ်ႏိုင္ဖို႕ အဆံုးသတ္ပန္းတိုင္ ခ်မွတ္ျပီး၊ ရည္မွန္းခ်က္အဆင့္ဆင့္နဲ႕ လက္နက္ကိုင္ျပီး ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ရတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ သူပုန္ထ ေတာ္လွန္ျခင္းဟာ အခ်ိန္အတိုင္းအတာ တခုအထိ ၾကာတတ္ပါတယ္။ တရုတ္ျပည္မွာ (၁၉၂၇) ခုႏွစ္ကေန (၁၉၄၉) ခုႏွစ္အထိ ၂၂ ႏွစ္ၾကာခဲ့ျပီး၊ ဂရိ မွာ ငါးႏွစ္၊ အင္ဒိုခ်ိဳင္နားမွာ ကိုးႏွစ္၊ အယ္ဂ်ီးရီးယားမွာ ရွစ္ႏွစ္ခန္႕ ၾကာခဲ့ပါတယ္။ သူပုန္ထျခင္းကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးလို ရုတ္ျခည္း ေပၚထြက္လာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ကနဦး ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေပၚထြက္လာျပီးမွ လူထုက လွဳပ္ရွားလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူထုက လွဳပ္ရွားျပီးမွ ေခါင္းေဆာင္ ေပၚထြက္လာတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ သူပုန္ထျပီး ပုန္ကန္ေတာ္လွန္တဲ့အခါ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အခန္းက႑က အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။


အေတြးအေခၚႏွင့္ ယံုၾကည္ခ်က္

ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို ျဖိဳခ်ဖယ္ရွားႏိုင္ေရးကို ဦးတည္ျပီး၊ ေတာ္လွန္စစ္ကို ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက စတင္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ဘယ္ေနရာကေန စတင္ေတာ္လွန္မယ္ဆိုတာကို ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက စီမံခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ျပီး၊ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ၾကပါတယ္။ ေတာ္လွန္စစ္ စတင္ခ်ိန္မွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာကို တရားေသာနည္းျဖင့္ ျဖစ္ေစ၊ မတရားေသာ နည္းျဖင့္ ျဖစ္ေစ ရယူထားတဲ့ အစိုးရတရပ္မွာ သံတမန္ေရးရာ အသိအမွတ္ျပဳမွဳ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တရားဥပေဒျပဳေရးနဲ႕ တရားစီရင္ေရး အာဏာသံုးရပ္ ရွိမွဳ၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားမ်ားကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားႏိုင္မွဳ၊ စစ္တပ္နဲ႕ ရဲကို အမိန္႕ေပးေစခိုင္းႏိုင္မွဳ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ဘ႑ာမ်ားကို ခြဲေ၀အသံုးျပဳႏိုင္မွဳ၊ လမ္းပန္းဆက္သြယ္ေရးကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မွဳ၊ ကုန္ထုတ္လုပ္ေရးကို အသံုးျပဳႏိုင္မွဳ၊ သတင္းနဲ႕ စာနယ္ဇင္းကို ထိန္းေက်ာင္းအသံုးျပဳႏိုင္မွဳ စတဲ့ အားသာခ်က္ေတြ ရွိေနတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဘက္မွာေတာ့ ဒီလို သိသာထင္ရွားတဲ့ အားသာခ်က္ေတြ မရွိပါဘူး။

သို႕ေပမယ့္ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ ဘက္မွာေတာ့ ဒီလို သိသာထင္ရွားတဲ့ အားသာခ်က္ေတြ မရွိပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး ယံုၾကည္ခ်က္ဆိုတဲ့ အားသာခ်က္ ႏွစ္ရပ္ကိုပဲ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြဘက္က ပိုင္ဆိုင္ထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတာ္လွန္စစ္မွာ အေတြးအေခၚ တိုက္ပြဲက အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ အေတြးအေခၚေတြ ရွဳပ္ေထြးေ၀၀ါးေနရင္ ေတာ္လွန္စစ္ ေအာင္ႏိုင္ဖို႕ ခဲယဥ္းတတ္ပါတယ္။ ဒါကို ရန္သူကလဲ ေတြ႕ျမင္ျပီး အေတြးအေခၚ စစ္မ်က္ႏွာကို ထိုးႏွက္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးတဲ့ ကာလေတြမွာ အင္အားျပိဳလဲမွဳ မျဖစ္ေအာင္ စနစ္တက် စည္းရံုးထိန္းသိမ္းတတ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္စစ္မွာ ယံုၾကည္ခ်က္ကလဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရး အေျခခံ ရည္မွန္းခ်က္ေတြ အေပၚမွာ စြဲစြဲျမဲျမဲ ယံုၾကည္ခ်က္ရွိပါမွ၊ ရည္မွန္းခ်က္ မျပည့္ခင္ အခ်ိန္အထိ ယံုၾကည္ခ်က္ကို ခိုင္ခိုင္မာမာ လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ ထားႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားဆိုတိုင္း၊ ေတာ္လွန္ေရးျဖတ္သန္းမွဳ ရွိတိုင္း ယံုၾကည္ခ်က္ကို ခိုင္ခိုင္မာမာ ဆုပ္ကိုင္ထားမည့္သူလို႕ ဘယ္သူမွ တပ္အပ္ေသခ်ာ မေျပာႏိုင္ပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရး ရထားၾကီး ျဖတ္သန္းခဲ့တဲ့ ဘူတာစဥ္တေလွ်ာက္မွာ ရထားေပၚက ခုန္ခ်သြားသူေတြ ရွိသလို၊ ၾကားဘူတာေတြကေနမွ တက္လာသူေတြလဲ ရွိႏိုင္ပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ ယံုၾကည္ခ်က္ ခိုင္မာဖို႕ပါပဲ။ တုတ္၊ ဓား၊ ေသနတ္ေတြကို အားမတန္လို႕ ခ်ခ်င္ ခ်ထားရမယ္၊ လက္ေျခေတြကို တုပ္ေႏွာင္ထားလို႕ မလွဳပ္ႏိုင္ပဲ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္၊ ရင္ထဲက ယံုၾကည္ခ်က္ကို ဆုပ္ကိုင္ထားသေရြ႕ ရန္သူကို မရွံဳးေသးပါဘူး။ ေတာ္လွန္စစ္မွာ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚနဲ႕ ယံုၾကည္ခ်က္ ခိုင္မာျပတ္သားသူ ဆယ္ေယာက္ဟာ ေတာ္လွန္ေရးကို ပုဂၢလိက အခြင့္အလမ္း၊ ခံစားခ်က္ေတြနဲ႕ လုပ္ေဆာင္သူ အေယာက္ တေထာင္ထက္ ပိုျပီး တန္ဖိုးရွိပါတယ္။


ျပည္သူသာ အခရာ

ေတာ္လွန္စစ္ရဲ႕ အရွံဳးအႏိုင္ကို ျပည္သူလူထုက အဆံုးအျဖတ္ေပးမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ လူထုစည္းရံုးေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို စနစ္တက် အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ လူထုက ေတာ္လွန္စစ္ကို ေထာက္ခံမွသာ ေအာင္ပြဲရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအာဏာကို လက္ေတြ႕က်က် အသံုးခ်ႏိုင္ဖို႕ လူထုေထာက္ခံမွဳ ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ျပည္သူ႕အာဏာ မျဖစ္သေရြ႕ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး ဦးတည္ခ်က္ေတြမွာ ျပည္သူလူထုနဲ႕ အစိုးရ ဟန္ခ်က္ညီ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ အရွိန္အဟုန္ကို ျမွင့္တင္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးအာဏာအတြက္ တရားမွ်တစြာ ယွဥ္ျပိဳင္ႏိုင္တဲ့ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီစနစ္ ေပၚေပါက္ေရးမွာ အေႏွာင့္အယွက္အတားအဆီးျဖစ္တဲ့ အာဏာရွင္စနစ္နဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲအေယာင္ျပ ေရႊရည္စိမ္ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ေတြကို ေတာ္လွန္စစ္နဲ႕ တိုက္ဖ်က္ၾကတဲ့အခါမွာ လူထုေထာက္ခံမွဳ ရရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

လူထုစည္းရံုးေရး လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္တဲ့အခါမွာ ျပည္သူ႕အက်ိဳးျပဳ လုပ္ငန္းေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ျခင္းျဖင့္ လူထုနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရး တသားတည္းျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒါကို သိျမင္တဲ့ အာဏာရွင္အစိုးရေတြကလဲ သက္ဆိုင္ရာက႑အလိုက္ အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္း အဖြဲ႕ေတြ (Civil Society Organizations) ေတြ ဖြဲ႕စည္းျပီး၊ အာဏာရွင္စနစ္ကို ေထာက္ခံသူေတြ မ်ားျပားလာေအာင္ လုပ္ယူေလ့ရွိတတ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ေလ့လာသူမ်ားကေတာ့ အရပ္ဘက္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း (Civil Society) ဆိုတာကို လူထုေထာက္ခံမွဳ ရယူေရး စစ္ေျမျပင္ (battleground for population support) လို႕ သတ္မွတ္ထားၾကပါတယ္။ ေတာ္လွန္စစ္ရဲ႕ ေရခံေျမခံကို Civil Society စစ္ေျမျပင္ကေနတဆင့္ တည္ေဆာက္ယူလို႕ ရႏိုင္ပါတယ္။ ၂၀၁၁ ခုႏွစ္မွာ အာရပ္ကမၻာရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးျဖစ္ပြားရာ မွာ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ Civil Society အားေကာင္းျခင္းဆိုတဲ့ ေတာ္လွန္စစ္ ေရခံေျမခံ ရွိထားေၾကာင္း ပညာရွင္ေတြက ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးစစ္

ေတာ္လွန္စစ္ရဲ႕ instrument of war က ႏိုင္ငံေရး ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေတာ္လွန္စစ္တိုင္းဟာ ႏိုင္ငံေရးစစ္ (political war) ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္စစ္မွာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး အင္အားစုပဲ ရွိလို႕ မရႏိုင္ပါဘူး။ ပါတီတခု (သို႕မဟုတ္) ပါတီေပါင္းစံု စုဖြဲ႕ထားတဲ့ ညြန္႕ေပါင္းအဖြဲ႕အစည္း (သို႕မဟုတ္) ညြန္႕ေပါင္း အစိုးရ တရပ္ဆိုတဲ့ political establishment တရပ္ ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး အင္အားစုေတြက အဆိုပါ political establishment ရဲ႕ military wing (သို႕မဟုတ္) တပ္ေပါင္းစုေတြ အေနနဲ႕ တိုက္ပြဲ၀င္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ political establishment မရွိပဲ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး အင္အားစုပဲ ရွိေနရင္ (သို႕မဟုတ္) political establishment နဲ႕ လက္နက္ကိုင္ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြ ေအာင္ပြဲရဖို႕ ခဲယဥ္းပါတယ္။

political establishment ဆိုရာမွာလဲ တရုတ္ျပည္မွာကဲ့သို႕ တပါတီတည္းက ဦးေဆာင္တိုက္ပြဲ၀င္တာမ်ိဳး မဟုတ္ပဲ၊ မဟာမိတ္တပ္ေပါင္းစုေတြ အေနနဲ႕ စုစည္းမွဳ ရွိေနရင္၊ တိုက္ပြဲကာလ ႏိုင္ငံေရး ဘံုရည္မွန္းခ်က္ ရွိမွသာ အင္အား ျဖစ္ႏိုင္ ပါတယ္။ ရန္သူရဲ႕ ေစ့စပ္မွဳကို ဘယ္လို အေျခခံ အေၾကာင္းတရားေတြ ေအာင္ႏိုင္ျပီးမွ လက္ခံမယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ၾကိဳတင္သေဘာတူ ညွိႏွိဳင္းထားႏိုင္မွသာ ေတာ္လွန္စစ္ကို အင္အားျဖစ္ေစမယ့္ မဟာမိတ္တပ္ေပါင္းစု ျဖစ္လာမွာပါ။ တဖြဲ႕က တိုက္လိုက္၊ တဖြဲ႕က ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးဖို႕ ကမ္းလွမ္းလိုက္၊ တဖြဲ႕က လက္နက္ခ်လိုက္ ျဖစ္ေနတဲ့ တပ္ေပါင္းစု ေတာ္လွန္စစ္ဟာ ဘယ္ေသာအခါမွ ေအာင္ျမင္မွာ မဟုတ္ပါ။ ေတာ္လွန္စစ္ဟာ ႏိုင္ငံေရးစစ္ ျဖစ္တဲ့အတြက္၊ တိုက္ပြဲကာလ ႏိုင္ငံေရးဘံုရည္မွန္းခ်က္ကို ညွိႏွိဳင္းခ်မွတ္ႏိုင္မွသာ တပ္ေပါင္းစုေတြ ဦးေဆာင္တဲ့ ေတာ္လွန္စစ္ ေအာင္ျမင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္စစ္ သ႑ာန္

ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးသေဘာတရားေတြေပၚမွာ အေျခခံျပီး ေတာ္လွန္စစ္ရဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ သ႑ာန္ (strategic pattern) ေတြ ကြဲျပားျခားနားပါတယ္။ ကမၻာတ၀ွမ္းက ေတာ္လွန္ေရးအမ်ားစုမွာေတာ့ ေတာ္လွန္စစ္သ႑ာန္က ပါတီေထာင္ျခင္းနဲ႕ အစျပဳပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနေပၚမူတည္ျပီး ေျမေပၚ (သို႕မဟုတ္) ေျမေအာက္ပါတီတရပ္ကို ခိုင္ခိုင္မာမာ စုဖြဲ႕တည္ေထာင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီပါတီမွာ လူထုလူတန္းစား အလႊာေပါင္းစံု ပါ၀င္လာေအာင္ စည္းရံုးလွံဳ႕ေဆာ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ တတ္သိပညာရွင္မ်ားနဲ႕ တကၠသိုလ္ေက်ာင္းသားမ်ားဟာ ပါတီတရပ္ရဲ႕ ardour လဲျဖစ္၊ brain လဲ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ပညာတတ္ေတြ ေပါင္းစည္းပါ၀င္လာေအာင္ ပါတီေခါင္းေဆာင္မ်ားက ၾကိဳးပမ္းၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

က်စ္လ်စ္ခိုင္မာတဲ့ ပါတီတရပ္က ေပၚေပါက္လာျပီးခ်ိန္မွာ တပ္ေပါင္းစု (United Front) ေပၚထြက္လာေရးအတြက္ မဟာမိတ္ဆက္ဆံေရး တည္ေထာင္ဖို႕ လိုပါတယ္။ တပ္ေပါင္းစုဆိုတာ ေခါင္မိုးခ်င္း ထိစပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ခိုင္ခိုင္မာမာ အုတ္ျမစ္ခ်ထားတဲ့ အကာအရံ ရွိတဲ့ အေဆာက္အအံုေတြရဲ႕ ေခါင္မိုးခ်င္း ထိစပ္မွသာ အက်ိဳးရွိပါတယ္။ အုတ္ျမစ္မရွိ၊ အကာအရံမရွိပဲ ေခါင္းမိုးေတြပဲ လိုက္ထိစပ္ေနလို႕ကေတာ့ ေခါင္မိုးေရာင္စံု ေျမမွာ ျဖန္႕ခင္းထားသလိုပဲ ျဖစ္ျပီး၊ ေတာ္လွန္စစ္အတြက္ အက်ိဳးရွိမယ့္ အင္အားကို ျဖစ္ထြန္းေစႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ တပ္ေပါင္းစု ေပၚထြက္လာေရးဟာ အေရးၾကီးေပမယ့္ တပ္ေပါင္းစု ေပၚထြက္ရံုနဲ႕ ေအာင္ပြဲကို မေဆာင္က်ဥ္းႏိုင္ပါဘူး။ Minimum Common Programme ကို တပ္ေပါင္းစုအၾကား ေၾကလည္ေအာင္ ခ်မွတ္ႏိုင္မွာသာ ေအာင္ပြဲရေရးအတြက္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ပါတယ္။

တပ္ေပါင္းစုေတြ ရွိလာတဲ့အခါမွာေတာ့ လူထုတိုက္ပြဲ၊ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရး၊ ျမိဳ႕ျပေျပာက္က်ား နဲ႕ Movement Warfare ေတြကို အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲ ရရွိခ်ိန္အထိ အေကာင္အထည္ ဆက္လက္ေဖာ္ေဆာင္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္စစ္မွာ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲရရွိဖို႕အတြက္ အေရးၾကီးဆံုး ေနာက္ဆံုး အခ်က္ကေတာ့ psychological superiority ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပန္းတိုင္မေရာက္ခင္ တက္မ ေထာင္တတ္တဲ့ ဓေလ့ေတြကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲဟာ အာဏာရွင္ (သို႕မဟုတ္) အာဏာရွင္ၾကိဳးကိုင္ အစိုးရရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို ျဖိဳဖ်က္ျပီး၊ သင့္ေလ်ာ္မယ့္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို ယာယီျဖစ္ေစ အစားထိုးႏိုင္မွ ရရွိမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား မျပိဳခင္နဲ႕ ျပိဳက်ျပီး အခ်ိန္ေတြမွာ အာဏာရွင္ေတြဘက္က ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးေရးႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ကမ္းလွမ္းမွဳ (negotiation and peace offers) ေတြ ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။ တဘက္ရန္သူရဲ႕ time buying မျဖစ္ေစဖို႕ ဂရုစိုက္ရန္ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ တူနဲ႕ ရိုက္ခြဲရတဲ့ ေရခဲတုန္းတခုကို ေနပူပူမွာ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုအထိ ခ်ထားလိုက္ရင္ ရိုက္ခြဲဖို႕မလိုပဲ အလိုလို အရည္ေပ်ာ္က်သြားတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္စစ္မွာလဲ ရန္သူက time buying မလုပ္သြားေအာင္ သတိျပဳဖို႕ လိုပါတယ္။

နိဂံုး

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ၊ တရားဥပေဒျပဳေရးအာဏာနဲ႕ တရားစီရင္ေရးအာဏာေတြ ေရာေထြးျပီး (separation of powers) အားနည္းေနခ်ိန္ (သို႕မဟုတ္) မတရားမွဳဟာ ဥပေဒျဖစ္ခ်ိန္ (သို႕မဟုတ္) လြတ္လပ္ျပီး တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ မရွိခ်ိန္ (သို႕မဟုတ္) လူမ်ိဳးေရး တန္းတူညီမွ်မွဳ မရွိခ်ိန္ (သို႕မဟုတ္) ျပည္သူ႕အာဏာကို မတရား ရယူခံထားရခ်ိန္ေတြမွာ ေတာ္လွန္စစ္ေတြ ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ အဆံုးသတ္ပန္းတိုင္က အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရားကို ျဖိဳခ်ျပီး၊ သင့္ေလ်ာ္မယ့္ ယႏၱရားတခုကို ယာယီျဖစ္ေစ၊ ေရရွည္ျဖစ္ေစ အစားထိုးႏိုင္ေရးျဖစ္ျပီး၊ ေတာ္လွန္စစ္ ေအာင္ျမင္ေရးဟာ အေတြးအေခၚႏွင့္ ယံုၾကည္ခ်က္ ခိုင္မာမွဳ၊ ျပည္သူလူထုကို စည္းရံုးႏိုင္မွဳနဲ႕ political establishment တည္ရွိမွဳတို႕အေပၚမွာ မူတည္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၂၊ ၅၊ ၂၀၁၁)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

songs

(www.youtube.com)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေနာက္ဆံုးထြက္သက္ (ကဗ်ာ)

ေနာက္ဆံုးထြက္သက္

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

တစစီ ျပန္႕က်ဲလို႕

၀ါး..............။
သားေလးရဲ႕ စူးစူး၀ါး၀ါး ေအာ္ငိုသံေၾကာင့္၊ သူေဆာ့ဖို႕ လုပ္ထားေပးတဲ့ အခန္းေလးဆီ ကၽြန္မ အေျပးအလႊား သြားမိပါတယ္။ ကစားေနရင္း တခုခုလိုခ်င္လာရင္ သူက ကၽြန္မဆီ ေျပးလာေနၾက၊ တခါတေလက်ေတာ့လဲ အေမကို သတိရလို႕ဆိုျပီး လာႏွဳတ္ဆက္ျပီးမွ ျပန္သြားကစားတတ္ေသးတာ။ ကစားရင္း ငိုတယ္ဆိုေတာ့ ကၽြန္မေတာ္ေတာ္လန္႕သြားမိတယ္။



ဒီလိုနဲ႕ သားကစားေနတဲ့ အခန္းထဲ ေရာက္ေတာ့ ျမင္လိုက္ရတဲ့ ျမင္ကြင္းေၾကာင့္ ကၽြန္မေတာ္ေတာ္ စိတ္ညစ္သြားပါတယ္။ အခန္းထဲမွာ ေျခခ်စရာေနရာမရွိေအာင္ jigsaw အပိုင္းအစေလးေတြက ျပန္႕က်ဲလို႕ ေနပါတယ္။ jigsaw ကစားရင္ ကေလးေတြရဲ႕ ဆက္စပ္ေတြးေခၚမွဳဥာဏ္ကို တိုးျမွင့္ေပးႏိုင္တာေၾကာင့္ သားေလးအတြက္ jigsaw ဘူးေလးေတြ ဆယ္ဘူးေလာက္ ၀ယ္ထားေပးပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ဘူးေလးေတြထဲက အပိုင္းအစေလးေတြက ဆက္လိုက္ရင္ စက္ရုပ္ပံု၊ တခ်ိဳ႕က ေလယာဥ္ပ်ံ၊ တခ်ိဳ႕က ေမာ္ေတာ္ကား ပံုေလးေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပံုတမ်ိဳးမ်ိဳး ထြက္လာဖို႕ဆိုရင္ သူ႕ဘူးနဲ႕ သူ႕အပိုင္းအစေလးေတြကိုက္ညီမွ ျဖစ္ႏိုင္မွာပါ။

ဒါေၾကာင့္လဲ အပိုင္းအစ ၂၀၀ ေက်ာ္၊ ေလးရာေက်ာ္စီရွိေနတတ္တဲ့ ဘူးေလးေတြကို ကၽြန္မက သီးျခားစီ ခြဲထားေပးပါတယ္။ ကစားရင္လဲ အေမနဲ႕သား၊ တူတူကစားေလ့ရွိတာမို႕ ဘူးေလးေတြထဲက အပိုင္းအစေလးေတြ ထုတ္ျပီးရင္၊ ဆက္စပ္တဲ့ ပံုရိပ္တခုခုကေတာ့ ထြက္လာတာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အခုေတာ့ သားေပါက္စေလးက ဘယ္လို ေရႊဥာဏ္ေတာ္ စူးေရာက္တယ္မသိ။ ဘူးဆယ္ဘူးထဲက ရွိသမွ် အပိုင္းအစေလးေတြအားလံုးကို သြန္ခ်ေရာေႏွာျပီးမွ ကစားဖို႕ ၾကိဳးစားေနတာပါ။ ဒီလိုနဲ႕ ဟိုနားမွာလဲ အပိုင္းအစ ေလးငါးခု၊ ဒီနားမွာလဲ ဆယ္ခုေလာက္ေတြကို သူလိုက္ဆက္ျပီး ပံုရိပ္ေဖာ္ဖို႕ ၾကိဳးစားရင္း မရေတာ့တာေၾကာင့္ ေဒါသတၾကီးနဲ႕ ထငိုေနတာပါ။

ဒါနဲ႕ သားေလးကို ဒီအပိုင္းအစေလးအားလံုးဟာ ပံုရိပ္ေတြ အမ်ားၾကီး ျဖစ္ႏိုင္ေစေပမယ့္၊ ေရာေႏွာျပီး ပံုေဖာ္လို႕ မရဘူးဆိုတာ ေသခ်ာ ရွင္းျပရပါေတာ့တယ္။ ဘယ္လိုပဲ ေျပာေပမယ့္ သားေလးကေတာ့ သူဆက္လို႕ ရထားတဲ့ အပိုင္းအစေလးတခ်ိဳ႕ကို ကိုင္ျပီး၊ ၀မ္းနည္းေနဆဲပါပဲ။

သားေလးကို ရွင္းျပရင္း ကၽြန္မရဲ႕ အေတြးေတြက political ideologies သင္တန္းတခုဆီကို ျပန္ေရာက္သြားခဲ့ပါတယ္။ ဒီတုန္းက communism, socialism, liberalism, conservatism, fascism စတာေတြ ပါ၀င္တဲ့ linear spectrum၊ Social Democracy, New Right, New Left, Anarcho-capitalism စတာေတြ ပါ၀င္တဲ့ alternative spectrum၊ national communism, international communism, national socialism, international socialism, social democratism, social republicanism, capital democratism, capital republicanism, Progressive Neoliberalism, Conservative Neoliberalism, Nationalism, Activism, Fundamentalism စတာေတြ ပါ၀င္တဲ့ Moral Matrix စတာေတြကို ပေရာ္ဖက္ဆာက သင္ၾကားပို႕ခ်ေပးခဲ့ပါတယ္။

ပေရာ္ဖက္ဆာက ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ရွင္သန္ခိုင္မာဖို႕နဲ႕ stable government ျဖစ္ဖို႕အတြက္ တူညီတဲ့ political ideologies ေတြေပၚမွာ အေျခတည္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ေပၚထြက္လာဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္း၊ ဒီလို ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြက ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ျပီး ၊ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရ ပါတီက အစိုးရဖြဲ႕တဲ့အခါ အဲဒီပါတီနဲ႕ political ideologies မတူတဲ့ ပါတီေတြက အတိုက္အခံ ပါတီေတြ ျဖစ္လာေၾကာင္း၊ မတူညီတဲ့ ႏိုင္ငံေရး၀ါဒေတြေပၚ အေျခခံတဲ့ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး ပံုရိပ္ေတြကို ပါလီမန္မွာ ေဆြးေႏြးမွဳ၊ ျငင္းခုန္မွဳေတြလုပ္ၾကျပီး ပံုေဖာ္ၾကေၾကာင္း၊ မိမိတို႕ လိုခ်င္တဲ့ ပံုရိပ္ကို ေဖာ္ေဆာင္ဖို႕အတြက္ အစိုးရျဖစ္ဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာကို နားလည္ျပီး၊ အစိုးရျဖစ္ဖို႕အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အႏိုင္ရဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာကိုလဲ သိျမင္တဲ့အတြက္ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးေလ်ာ့နည္းလာျပီး ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရေရးကို ၾကိဳးပမ္းၾကတာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးတည္ျငိမ္မွဳလဲ ရွိလာေၾကာင္း စတာေတြကိုလဲ ရွင္းျပခဲ့ပါတယ္။

ပေရာ္ဖက္ဆာ သင္ၾကားပို႕ခ်ေပးခဲ့တဲ့ သင္ခန္းစာေတြက အမ်ားအျပားပါ။ ဒီအထဲမွာ ကၽြန္မ လံုး၀မေမ့ႏိုင္တာကေတာ့ political ideologies ကို အေျခတည္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ အားနည္းမွဳဟာ ႏိုင္ငံေရးတည္ျငိမ္မွဳ (political stability) ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တယ္ ဆိုတာပါပဲ။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြရဲ႕ လြတ္ေျမာက္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳ၊ ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳစတဲ့ ေခါင္းစီးေတြေအာက္မွာ အမ်ားပါ၀င္ႏိုင္ေအာင္ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္း၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီ ေတြ စုဖြဲ႕တည္ေထာင္ၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာ အဖြဲ႕အစည္းတခုတည္း (သို႕) ပါတီတခုတည္းမွာတင္ political ideologies မတူသူေတြ သြားစုမိေနတတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာတင္ သက္ဆိုင္ရာ ပါတီ (သို႕မဟုတ္) ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ အကြဲအျပဲေတြ ျဖစ္ၾက၊ အိုင္ဒီေရာ္ေလာ္ဂ်ီ တခုအေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ တိက်ေသာ မူ၀ါဒေတြကို ျပတ္ျပတ္သားသား ပံုေဖာ္လို႕ မရပဲ ညီညြတ္ေရးကြဲမွာစိုးလို႕ ၀ိုးတ၀ါး ပံုေဖာ္ရတာေတြ ျဖစ္ၾက၊ တပါတီ (သို႕) တဖြဲ႕တည္းကေန လားရာမတူတဲ့ ပန္းတိုင္ေတြနဲ႕ လမ္းစဥ္ေတြကို တေယာက္တေပါက္ေျပာၾကနဲ႕ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။

အဲဒီအခါမွာ contentious politics ျဖစ္တဲ့ လႊတ္ေတာ္ျပင္ပႏိုင္ငံေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာလဲ အေတြးအျမင္တူညီဖို႕ ကိုယ့္အဖြဲ႕ထဲမွာတင္ ျပန္ညွိေနၾကရတာနဲ႕တင္ အခ်ိန္ကုန္ျပီး တိက်တဲ့ မူ၀ါဒနဲ႕ လမ္းစဥ္ကို ခ်မွတ္လို႕မရပဲ လည္ေနတတ္ပါတယ္။ conventional politics ျဖစ္တဲ့ လႊတ္ေတာ္တြင္း ႏိုင္ငံေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာလဲ ပါတီတူအခ်င္းခ်င္း ပါလီမန္မွာ ျပန္ကန္႕ကြက္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးထိကို ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။ ပါတီတခု၊ အဖြဲ႕အစည္းတခုနဲ႕ အလုပ္လုပ္တဲ့အခါ မိမိရဲ႕ တဦးခ်င္းလြတ္လပ္ခြင့္ (individual freedom) ကို ပါတီ (သို႕) အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားနဲ႕ ညွိျပီး trade-off လုပ္ရတယ္ဆိုတာကို နားလည္မွဳေတြ အားနည္းျပီး၊ မုန္ယိုေနတဲ့ဆင္က ကိုယ့္တပ္ကိုယ္ျပန္နင္းသလို လုပ္လာၾကတာေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြရဲ႕ လြတ္ေျမာက္ေရးနဲ႕ ဒီမိုကေရစီ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ၾကန္႕ၾကာတတ္တာေတြ၊ လြတ္လပ္ျပီးႏိုင္ငံေတြမွာလဲ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ ပါတီေတြ ကြဲလိုက္ျပဲလိုက္နဲ႕ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္တတ္တာေတြဟာ တူညီေသာ political ideologies ေတြေပၚမွာ အေျခတည္တဲ့ ပါတီ၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြ တည္ေထာင္ဖို႕ အားနည္းခ်က္ နဲ႕ ညီညြတ္ေရးတစံုတရာကို အေၾကာင္းျပျပီး political ideologies မတူညီတဲ့ အစုအဖြဲ႕ေတြကို မဟာမိတ္တပ္ေပါင္းစုအသြင္ စုစည္းလိုက္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသေႏၶမမွန္မွဳ အခ်က္ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႕ ပေရာ္ဖက္ဆာက ရွင္းလင္းေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

သားေလးရဲ႕ အခန္းထဲက jigsaw အပိုင္းအစေလးေတြကို ၾကည့္ရင္း ကၽြန္မရဲ႕ အေတြးေတြက တကၠသိုလ္ထဲက lecture hall ဆီ ျပန္ေရာက္သြားေနမိပါတယ္။ ဒီအပိုင္းအစေလးေတြထဲမွာ တန္ဖိုးမရွိတဲ့ အပိုင္းအစေလးေတြ တခုမွ မရွိပါဘူး။ တခ်ိဳ႕က ေလယာဥ္ပ်ံပံု၊ တခ်ိဳ႕က စက္ရုပ္ပံု၊ တခ်ိဳ႕က ေမာ္ေတာ္ကားပံု ဆိုျပီး၊ သက္ဆိုင္ရာ ပံုရိပ္ေတြအတြက္ သူ႕ေနရာနဲ႕သူ အသံုး၀င္ၾကတာေတြ ခ်ည္းပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အားလံုးက ေရာေထြးေနေတာ့ ဟိုနားတစု၊ ဒီနားတစုနဲ႕ ဘာပံုရိပ္မွ ေပၚလာတာ မရွိေတာ့ပါဘူး။

သားက ဘာပံုလိုခ်င္တာလဲလို႕ ငိုေနတဲ့ သားေလးကို ေမးမိတယ္။ သားေလးက ကတ္ထူဘူးတခုေပၚက ေလယာဥ္ပ်ံရုပ္ေလးကို လက္ညွိဳးထိုးျပတယ္။ ကၽြန္မေျပာလိုက္မိပါတယ္။

"ေလယာဥ္ပ်ံရုပ္ေလးျဖစ္လာဖို႕က ေရာေထြးေနတဲ့ အပိုင္းအစေလးေတြထဲက ေလယာဥ္ပ်ံကို ပံုေဖာ္ေပးႏိုင္တဲ့ အပိုင္းအစေလးေတြကို ျပန္စုရဦးမွာ သားရဲ႕။ ခ်က္ခ်င္း ေလယာဥ္ပ်ံရုပ္ေလးကိုေတာ့ ဘယ္ရႏိုင္ပါ့မလဲ။ အဲဒီအတြက္ အခ်ိန္တခုကိုေတာ့ သားေစာင့္ဖို႕ လိုလိမ့္မယ္" လို႕ပါ။

ေၾသာ္- ကၽြန္မျမင္ကြင္းထဲမွာေတာ့ ပံုရိပ္တခုခ်င္းစီအတြက္ တန္ဖိုးရွိတဲ့ အပိုင္းအစေလးေတြကေလ ဟိုနားစုစု၊ ဒီနားစုစုနဲ႕ တစစီ ျပန္႕က်ဲလို႕.......................။


ခင္မမမ်ိဳး (၈၊ ၅၊ ၂၀၁၁)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အက်င့္ဆိုး (ေတးေရး- ေရႊတိုင္ညႊန္႕)

ေရး- ေရႊတိုင္ညႊန္႕

ဆို- သန္းျမတ္စိုး

အလုပ္လုပ္ရာ၀ယ္ အစက သာရယ္

အဆံုးထိေအာင္ပင္ မႀကံခ်င္တယ္

အာေလွ်ာ့တာရယ္ ေပါ့ေရာ့တာရယ္

အဲ့ဒါ အက်င့္ဆိုးတဲ့။

တစ္ေယာက္က ဒီလို၊ တစ္ေယာက္က ဟိုလို

အမ်ိဳးမ်ိဳးအဖံုဖံု ဂုဏ္ၿပိဳင္တယ္

နည္းလမ္းအပိုေတြ စည္းကမ္းမရိုေသ၊ ရက္ေတြ ကုန္ခဲ့တယ္

ဒီလိုအက်င့္ဆိုး စိတ္မ်ိဳးထားလို ့၊သံသရာ ရွည္လာတယ္

ျမန္မာျပည္မွာကြယ္ ေကာင္းေအာင္အထူး မေနာကရြယ္

ေခါင္းေဆာင္တစ္ဦးတည္း ေျပာသမွ် နာခံတယ္

Cho:

(ငယ္သူဟာ နည္းလမ္းမွားကာ၊ အၾကီးအကဲမ်ားကို မရိုေသတယ္

ရြယ္တူရင္ အသင္းအပင္းဖြဲ ့ေႏွာင္၊ အခ်င္းခ်င္းတည့္ေအာင္ မေပါင္းၾကတယ္

ေသခ်ာစြာ ေနာက္တစ္ထစ္မွတ္ဖြယ္၊ ေကာက္က်စ္တတ္တဲ့ ၀ါသနာရယ္

ဂုဏ္ပါ၀ါမိုးေလာက္မကရင္၊ ကုိယ့္ေအာက္ကလူ ႏွိပ္စက္တယ္

သူလုပ္ေတာ့ အရာရာမတြင္က်ယ္၊ အမ်ားတကာလုပ္ေတာ့ ရွုပ္ဖို ့ၾကံတတ္တယ္

အာက်ယ္တာေတြရယ္၊ စည္ပင္တိုးေစ အမ်ိဳးမတိမ္ဖြယ္

ဒီအက်င့္ဆိုးေတြ ခ်ိဳးႏွိမ္ကာ ေဖ်ာက္ ကြယ္ )

အလိုက္မသိတာေတြရယ္

ကိုယ္အဖို ့ေတာ့ ကိုယ္သိတယ္၊ ေနာက္လူေတာ့ မသိပါရယ္

ဒီဥာဥ္မ်ိဳး အလြန္ဆိုးတယ္

ေရွးစကားေတြကိုပယ္၊ ေခတ္အလုိက္ေတာ့ သူနားမလည္

ဆရာ့ကိုလည္း ပစ္ခါပယ္၊

ဒီဥာဥ္မ်ိဳး အလြန္ဆိုးတယ္။

ကမာၻမွာလည္း ေခတ္မွီဖြယ္၊ ကမာၻမွာလည္း ေခတ္မွီဖြယ္၊

ျမန္မာႏိုင္ငံႀကီးကို တကယ္၊

ဒီသီခ်င္းေတးဟာ ျပည္တြင္းေရးပါ

ဒီသီခ်င္းေတးနဲ ့ မေႏွးပဲ ျပဳျပင္မယ္။

Cho:

......

......

သီခ်င္းနားေထာင္ရန္-

Ah Kyint Sho- Than Myat Soe by KoMyoe ဒီဇိုင္း ကိုမ်ဳိး

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

" ေဟာ- ဟိုမွာ "

ေဟာ- ဟိုမွာ

ကေလးငယ္ေလးတစ္ေယာက္၊

မႏၱေလးျမစ္ဆိပ္က

က်ဴးေက်ာ္ရပ္ကြက္ေလးမွာ

သူေနတယ္။


သူ႔အလုပ္က

"ညဘက္ဆိုရင္

ကုန္စိမ္းဒိုင္ကိုလာတဲ့

ကုန္ကားေတြေပၚက

ေဂၚဖီထုပ္ေတြ၊ ပန္းမုန္လာေတြကို

အလစ္သြားသုပ္တယ္၊

နံနက္ဘက္က်ေတာ့

အမွိဳက္ေကာက္တယ္၊

ေန႔လည္က်ေတာ့

ေတာင္းစားတယ္" တဲ့ေလ။


ပညာသင္ေပးခ်င္တဲ့

ေစတနာဆရာမေလးကို

သူေျပာလိုက္တဲ့စကားက

"စားဖို႔ေတာင္ အႏိုင္ႏိုင္

စာဘယ္လိုသင္ႏိုင္မွာလဲ

အစ္မရယ္" တဲ့။


ဘ၀အေမာေတြနဲ႔

ႏြမ္းလ်ေနတဲ့

ဒီကေလးငယ္ေလးကို

အခ်ိဳရည္ေလး တခြက္နဲ႔

အေမာေျဖေစေတာ့

"အဖြားကို တိုက္ခ်င္လို႔

အိတ္နဲ႔ထည့္ေပးလို႔ ရလား" တဲ့။


ေၾသာ္- ေခတ္စနစ္ဆိုးရဲ႕

အရိပ္မည္းေတြေအာက္မွာ

ကေလးငယ္ေလးေတြရဲ႕

အနာဂတ္ေတြလဲ

ေပ်ာက္ဆံုးလို႔။


ခင္မမမ်ိဳး (၂၊ ၅၊ ၂၀၁၁)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

မေရရာမွဳမ်ားစြာ

ျဖစ္ရပ္ (၁)


စာသင္ခန္း တခုမွာပါ။
ျဖန္းခနဲ အသံနဲ႕အတူ သူမ လက္၀ါးတခုလံုး ပူထူသြားပါတယ္။ နာက်င္မွဳေၾကာင့္ လက္ကို ရုတ္လိုက္ခ်င္ေပမယ့္လဲ မရုတ္ရဲ။ ကိုယ့္အျပစ္ကိုယ္ သိေနတာေၾကာင့္ ၾကိမ္ခ်က္မ်ားကို အံၾကိတ္ခံေန လိုက္ရပါတယ္။

ဆရာမ က်က္ခိုင္းလိုက္တဲ့ စာကို သူမေသခ်ာ မက်က္ထားမိပါ။ တေခါက္၊ ႏွစ္ေခါက္သာ ဖတ္ထားခဲ့ပါတယ္။ အခ်က္အလက္တခ်ိဳ႕ကို မွတ္မိေနေပမယ့္ စိတ္ထဲမွာေတာ့ ၀ိုးတ၀ါးပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ စာမရတဲ့လူေတြ မတ္တပ္ရပ္ဆိုေတာ့လဲ သူမ မရပ္မိ။ ရပ္လိုက္မိရင္ေတာ့ မတ္တပ္ရပ္ရ ရံုေလာက္နဲ႕ပဲ ျပီးသြားခဲ့မွာပါ။



အခုေတာ့ ဒီလိုမဟုတ္။ ဆရာေတြဆိုတာကလဲ တပည့္ရဲ႕ မ်က္ႏွာနဲ႕ မူဟန္ေတြကို ျမင္ရံုနဲ႕ ဖတ္တတ္သည္လားမသိ။ ခါတိုင္း ေမးေနက်မဟုတ္ပဲ ေကာက္ခါငင္ခါ ထေမးေတာ့ သူမမွာ မေရမရာ။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ တုတ္နဲ႕ လက္၀ါးေတြ႕ကုန္ၾကပါေတာ့တယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ေနာက္တေန႕ နံနက္ ေက်ာင္းအ၀င္ ဂိတ္၀မွာ ဆရာမေစာင့္တာမို႕ ထပ္ဆံုေတာ့၊ ဆရာမ စိတ္ဆိုးေျပသည္လား၊ မေျပေသးဘူးလား မသိတာေၾကာင့္ မရဲတရဲနဲ႕ပဲ ႏွုတ္ဆက္လိုက္မိပါတယ္။ ဆရာမက ခပ္တည္တည္ပါပဲ။ ဒီေန႕စာက်က္လာလားလို႕ ေမးပါတယ္။ က်က္လာပါတယ္လို႕ သူမကလဲ အျမန္ေျဖရပါေတာ့တယ္။ ဒီေတာ့မွ ဆရာမက သူမ ပုခံုးကို လွမ္းပုတ္လိုက္ရင္း

"ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ဘယ္ေတာ့မွ မလိမ္နဲ႕ သမီး။ က်က္ထားတဲ့ စာေတြကို ၀ိုးတ၀ါးျဖစ္ေနရင္ revision ျပန္ျပီး ေသခ်ာရေအာင္လုပ္၊ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုမွာ မရႏိုင္ေသးဘူးဆိုရင္လဲ မရဘူးေပါ့။ ျပတ္ျပတ္ သားသား ၀န္ခံရဲရမယ္။ ရသလိုလို၊ မရသလိုလိုနဲ႕ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ လိမ္ေနတဲ့လူဟာ သူမ်ားေတြကိုလဲ လိမ္ေနမိတတ္တယ္၊ အမ်ားေရွ႕မွာ ဟန္ေဆာင္ေနမိတတ္တယ္။ အဲဒါဟာ သူတပါးရဲ႕ ယံုၾကည္မွုကို အလြဲသံုးစားလုပ္တာနဲ႕ အတူတူပဲ။ မေန႕ကဆိုရင္ပဲၾကည့္။ ဆရာမက မတ္တပ္ရပ္ ခိုင္းေတာ့ သမီး မရပ္ဘူးေနာ္။ တကယ္ေမးေတာ့ ဘာမွ ေရေရရာရာ မေျဖႏိုင္ဘူး။ အဲဒါ ကိုယ့္ကိုယ္ကို လိမ္တာျဖစ္သလို၊ ဆရာမကိုလဲ လိမ္တာပဲ။ ထိုင္ေနသူေတြ စာရလိမ့္မယ္ဆိုတဲ့ ဆရာမရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႕ယံုၾကည္မွုကို အလြဲသံုးစားလုပ္တာပဲ။ သမီးကို ဆရာမရိုက္တာ စာမရလို႕ ရိုက္တာ မဟုတ္ဘူး။ ၀ိုးတ၀ါးလုပ္ေနလို႕ ရိုက္တာ။ ေရလယ္မွာ ေလွေမွာက္ရင္ ကမ္းတခုခုကို ေရာက္ေအာင္ ကူးရမွာပဲ သမီး။ အဲဒီကမ္းဟာ ကိုယ္သြားဖို႕ ရည္ရြယ္ထားတဲ့ ကမ္းလဲ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္၊ ကိုယ္ထြက္လာတဲ့ ကမ္းလဲ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကမ္းတခုခုေပၚေရာက္သြားဖို႕ကသာ အဓိကက်တယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ေရထဲမွာ တ၀ဲလည္လည္ လုပ္ေနလို႕ မရဘူး။ ဆရာမေျပာတာကို သမီး နားလည္လား"

ဘ၀မွာ ဘယ္ေတာ့မွ ေမ့ႏိုင္မွာ မဟုတ္တဲ့ စကားလံုးေတြပါ။

ျဖစ္ရပ္ (၂)

"သမီးဘာျဖစ္ေနတာလဲ။ ဖုန္းနားက ခြာတယ္ကို မရွိဘူး၊ ညသန္းေခါင္ေရာက္ေနျပီ။ အိပ္ေတာ့ေလ။ နက္ျဖန္ စာသြားသင္ရဦးမွာ မဟုတ္လား"
"မအိပ္ႏိုင္ေသးပါဘူး ေမေမရယ္၊ စေပါ့ေတြ ေစာင့္ေနတာ"
"ေဟ"

ေမေမက ျပဴးတူးျပဲတဲနဲ႕ သူမကို ျပန္ၾကည့္ပါတယ္။

"ေမေမၾကည့္မယ္ဆိုလဲ ၾကည့္ေလာက္ပါရဲ႕။ ကိုယ္တိုင္စာေမးပြဲ ေျဖတုန္းကေတာင္ စေပါ့ေတြကို စိတ္သိပ္မ၀င္စားတဲ့ သူမတေယာက္၊ စာသင္မိေတာ့မွပဲ တပည့္ေတ ြစာေမးပြဲေျဖခါနီးညမွာ စေပါ့ ေစာင့္ေနရတဲ့ အျဖစ္ေပကိုး"

ေမေမက သူမေဘးမွာ ၀င္ထိုင္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ခပ္တိုးတိုးေမးတယ္။
"အဲဒီစေပါ့ေတြကို သမီးယံုလား" တဲ့။

ဒီတခါ ျပဴးတူးျပဲတဲ ျဖစ္သြားတာကေတာ့ သူမကိုယ္တိုင္ပါ။ တပည့္ေလးေတြက "မမ စေပါ့ရရင္ သမီးတို႕ဆီ ဖုန္းဆက္ေနာ္၊ ေစာင့္ေနမယ္"လို႕ ေျပာၾကလြန္းလို႕၊ စေပါ့ထိုင္ေစာင့္ေပးေနမိတာပါ။ ဒီစေပါ့ေတြကို ယံုသလားလို႕ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ေတာင္ ျပန္မေမးမိ။

"ေသခ်ာတပ္အပ္ၾကီးေတာ့ ေျပာလို႕ မရဘူးေမေမ။ အမ်ိဳးမ်ိဳးေတာ့ ထြက္ေနတာပဲ။ ပါတာလဲရွိ၊ မပါတာလဲ ရွိမွာေပါ့"
"ေမေမေမးေနတာက အဲဒါေတြ ပါလာမယ္လို႕ သမီးယံုသလားလို႕"
"ယံုတယ္လဲ မဟုတ္ဘူးေမေမ၊ မယံုဘူးလဲ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ စာေမးပြဲေျဖခါးနီးညမွာ စေပါ့လိုက္တာေတြကေတာ့ ထံုးစံလို ျဖစ္ေနတာမို႕ သမီးလဲ လိုက္လုပ္ေနတာပါ"
"ဒါဆို သမီးစိတ္ထဲမွာ မေရမရာ ျဖစ္ေနတယ္ေပါ့"
"အဲလိုပဲ ေျပာရမယ္ထင္တယ္"

"ကိုယ္တိုင္ မေရမရာ ျဖစ္ေနတဲ့ ကိစၥေတြကို သူမ်ားေတြကို ဘာလို႕ ခ်ျပခ်င္ရတာလဲ သမီးရယ္"
"ကေလးေတြက ေစာင့္ေနၾကတယ္ ေမေမ။ သူတို႕က လိုခ်င္ေနတာကို သမီးက မေပးရင္၊ သူတို႕ ဘယ္ေက်နပ္မလဲ"
"သမီးရဲ႕ အလုပ္က သူတို႕ေက်နပ္ေအာင္ လိုက္လုပ္ျပဖို႕လား"
"ေမေမဘာကို ဆိုလိုတာလဲ"

"သမီးအလုပ္က Guide ေလ။ သူတို႕ စာေတြကို ေၾကညက္ေအာင္၊ စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ လမ္းညႊန္ျပင္ဆင္ေပးရတာ။ သူတို႕လိုခ်င္တာကို ျဖည့္ဆည္းေပးဖို႕ မဟုတ္ဘူး။ သူတို႕ လိုအပ္တာကို လမ္းညြန္ေပးရမွာ။ သမီး တတ္ႏိုင္သေလာက္ တႏွစ္ပတ္လံုး ဒါေတြ လုပ္ေပးခဲ့တယ္ဆိုတာ ေမေမယံုၾကည္တယ္။ ခုလို စာေမးပြဲ မေျဖခင္ညမွာ သမီးတို႕အၾကားမွာ ရွိေနရမွာကလဲ ဒီလိုယံုၾကည္ခ်က္ပဲ။ သမီးဆီမွာ ငါ့ကေလးေတြကို လိုအပ္တဲ့ ျပင္ဆင္မွဳေတြ လုပ္ေပးခဲ့ျပီးျပီဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္၊ သမီးရဲ႕ တပည့္ေလးေတြဆီမွာလဲ ငါတို႕ စာေမးပြဲအတြက္ လိုအပ္တဲ့ ျပင္ဆင္မွဳေတြ လုပ္ျပီးသြားျပီဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္။ ခုက်ေတာ့ သမီးတို႕က ဒီလိုမဟုတ္ဘူး။ တပည့္ေတြကလဲ ငါတို႕ က်က္ျပီးသေလာက္နဲ႕ ျဖစ္ပါ့မလား၊ အသစ္ထပ္က်က္ထားဖို႕ေတြမ်ား လိုမလား၊ မက်က္ထားတာေတြ ပါလာမလားလို႕ ေတြေ၀ေနတယ္။ သမီးကိုယ္တိုင္ကလဲ အဲဒီေတြေ၀မွဳေတြကို ထိန္းေက်ာင္းေပးျပီး၊ သူတို႕ယံုၾကည္ခ်က္ေတြ ရွိလာေအာင္ မလုပ္ေပးပဲ၊ စေပါ့လိုက္ေပးေနတယ္။ သမီးကိုယ္တိုင္ေတာင္ ဇေ၀ဇ၀ါ မေရမရာျဖစ္ေနတာေတြကို တပည့္ေတြကို လိုက္လုပ္ခိုင္းဖို႕ ျပင္ဆင္ေနတယ္။ အဲဒီစေပါ့ေတြ ရလာရင္ သမီးတို႕ ဘာလုပ္ၾကမလဲ။ ငါတို႕ျပင္ဆင္ထားတာေတြ ဟုတ္မဟုတ္ ျပန္ၾကည့္ၾကမယ္၊ မျပင္ထားတာေတြ ျဖစ္ေနရင္ သမီးက လိုက္အေျဖရွာမယ္၊ ဖုန္းနဲ႕ အေျဖေတြ၊ မွတ္စုေတြ ေပးမယ္။ ဟိုက ကေလးေတြက လိုက္က်က္ၾကမယ္။ ခု ဘယ္ႏွစ္နာရီ ထိုးေနျပီလဲ။ သန္းေခါင္ျဖစ္ေနျပီ။ ဒါေတြကို တညလံုး မအိပ္မေန လုပ္ၾကမယ္ဆိုရင္ သမီးတပည့္ေလးေတြ စာေမးပြဲခန္းထဲမွာ ဘာျဖစ္သြားမယ္ ထင္သလဲ။ စေပါ့ေတြ တိုးတာ၊ မတိုးတာေတာ့ မသိဘူး။ လူေတြေတာ့ အိပ္ခ်င္မူးတူးနဲ႕ ေတာင္ေရာက္ေျမာက္ေရာက္ေတြ ျဖစ္ကုန္လိမ့္မယ္။ တႏွစ္လံုး ျပင္ဆင္ထားတာေတြ ပါလာရင္ေတာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ ေျဖႏိုင္မွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ အဲဒီ မေရမရာ အလုပ္ေတြဟာ ေရွ႕ပိုင္းမွာ ျပင္ဆင္ထားခဲ့တာေတြအားလံုးကို အလဟႆ ျဖစ္သြားေစႏိုင္တယ္ေနာ္ သမီး"

"ေမေမ ေျပာတာကို သမီး နားလည္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကေလးေတြက သမီးကို အားကိုးေနၾကတယ္"
"ဒီလို ဆိုရင္ေတာ့ သမီးကို ညံ့တယ္လို႕ပဲ ေမေမ သတ္မွတ္ရလိမ့္မယ္"

"ရွင္"

"သူတို႕ေတြက အားကိုးခံရတာကို ဂုဏ္ယူစရာလို႕ သမီးထင္ေနလား။ သူတို႕ေတြက သမီးကို အားကိုးတယ္ ဆိုကတည္းက သူတို႕ေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွဳ ရွိေအာင္ သမီးက လမ္းညႊန္မေပးခဲ့လို႕ေပါ့။ ခုဆိုၾကည့္- စေပါ့လိုက္ေပးဖို႕ ဂိုက္ကို အားကိုးတယ္။ ဂိုက္က အားကိုးခံရတယ္ ဆိုျပီး၊ ကိုယ္တိုင္ေတာင္ မေရမရာ မေသမခ်ာျဖစ္ေနတဲ့ အရာေတြကို သူတို႕ကုိ ျပန္ခ်ေပးတယ္။ ကိုယ့္ကို အားကိုးခံရတယ္ဆိုျပီး၊ မေရမရာကိစၥေတြကို မသိနားမလည္သူေတြကို လိုက္လုပ္ခိုင္းတာ သိပ္အႏၱရာယ္ၾကီးတယ္ေနာ္သမီး။ ကေလးေတြ ေရွ႕ေရးထိခိုက္ သြားလိမ့္မယ္။ သမီးအလုပ္က စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ လမ္းညႊန္ျပရမယ့္အလုပ္၊ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ အေႏွာင့္အယွက္ေတြကို ဖယ္ရွားေပး ရမယ့္အလုပ္၊ သူတို႕လမ္းမွားလိုက္ေနရင္ လမ္းမွန္ျပေပးရမယ့္အလုပ္။ မျဖစ္ႏိုင္မွန္း သိေနရက္နဲ႕ သူတို႕ေက်နပ္္ေအာင္ လိုက္လုပ္ေပးေနရမယ့္ အလုပ္မဟုတ္ဘူး။ မေရမရာကိစၥေတြေၾကာင့္ သမီးတို႕ ေရွ႕မွာ ျပင္ဆင္ထားတာေတြ အားလံုးအလဟႆျဖစ္သြားမွာကို ေမေမ သိပ္စုိးရိပ္တာပဲ"

ဘ၀မွာ အေတြးအေခၚသစ္ေလးတခ်ိဳ႕ကို ၀င္သြားေစခဲ့တဲ့ ညတညပါ။

ျဖစ္ရပ္ (၃)

"တေန႕က မ်ိဳးမ်ိဳးေျပာတဲ့ လုပ္ငန္းကိစၥကို မမၾကီး စိတ္၀င္စားတယ္။ အေသးစိတ္ ျပန္ေျပာပါဦး"
မမၾကီးေမးလာတာမို႕ လုပ္ငန္းတခုမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံဖို႕ ကိစၥေတြကို အားပါးတရ ေျပာျပမိပါတယ္။ အခြင့္အလမ္းေတြ၊ အလားအလာေတြကို ေျပာျပေနတာကို မမၾကီးက စိတ္၀င္တစားနဲ႕ နားေထာင္ေပးပါတယ္။

"ဒါပဲလား ငါ့ညီမ"

အားလံုးေျပာျပီးခ်ိန္မွာ မမၾကီးက အဲလိုေျပာလိုက္ေတာ့ သူမစိတ္ထဲ တမ်ိဳးျဖစ္သြားပါတယ္။ ဘာမ်ားက်န္ခဲ့ပါလိမ့္ဆိုျပီး၊ အေျပးအလႊားဆန္းစစ္ေနမိတယ္။ မမၾကီး ဘာကို သိခ်င္တာပါလိမ့္လို႕လဲ ေတြးမိတယ္။
"အလုပ္တခုမွာ အေရးၾကီးဆံုး ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမယ့္ risks ေတြကိုေကာ ဆန္းစစ္ျပီးျပီလား"
"ဒါကေတာ့ မမၾကီးရယ္။ အလုပ္လုပ္ရင္ေတာ့ risks ဆိုတာ ရွိမွာပဲ။ risks ကို ေၾကာက္ေနလို႕မွ မရတာ။ အခ်ိန္ကုန္ခံ ဆန္းစစ္ဖို႕ လိုလို႕လား"

"မ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာသလိုပါပဲ။ risks ကို ေၾကာက္လို႕ မရဘူး။ risks ဆိုတာ အလုပ္တိုင္းမွာ ရွိမွာပဲ။ risks ဆိုတာကိုက မေသခ်ာ၊ မေရရာမွဳ (uncertainty) က ထြက္ေပၚလာတဲ့ အရာေတြပဲ။ ဒါေပမယ့္ risks ဆိုတာမွာ ထိန္းခ်ဳပ္လို႕ ရတာ ရွိတယ္၊ ထိန္းခ်ဳပ္လို႕ မရတာလဲ ရွိတယ္။ လက္ခံလို႕ရမယ့္ အတိုင္းအတာ ဆိုတာ ရွိသလို၊ ေရွာင္ၾကဥ္ရမယ့္ အတိုင္းအတာလဲ ရွိတယ္။ အခု မမၾကီးတို႕ စီးပြားေရး လုပ္ေနတယ္။ လုပ္ျပီဆိုကတည္းက ေစ်းကြက္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ မေသခ်ာ မေရရာမွဳေတြ၊ ေငြေစ်းအတက္အက်နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ မေသခ်ာ မေရရာမွဳေတြ ၾကံဳေနရတာပဲ။ ဒီအထဲမွာမွ ဘာေတြက ကိုယ့္လုပ္ငန္းကို ၾကီးၾကီးမားမား ထိခိုက္ႏိုင္တယ္၊ ဘာေတြက နည္းနည္းေလးပဲ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ ကြဲကြဲျပားျပား သိထားရင္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားလို႕ ရတာေပါ့။ လိုအပ္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္မွဳေတြ စီမံထားလို႕ရတာေပါ့။ ခရီးထြက္တဲ့အခါ ျဖစ္ခ်င္ရာျဖစ္ သေဘာထားျပီး ထြက္တာထက္စာရင္ လမ္းမွာ ကားပ်က္ႏိုင္တယ္၊ ကားဘီးေပါက္ႏိုင္တယ္၊ လုယက္ခံရႏိုင္တယ္ စတဲ့ risks ေတြ ရွိႏိုင္မယ္လိ္ု႕ ၾကိဳတင္တြက္ဆထားတာက မေကာင္းဘူးလား"

"ဒါေပမယ့္ ဒီလို risks ေတြကို ေၾကာက္ျပီး ခရီးမသြားရဲေတာ့တာေကာ မျဖစ္လာႏိုင္ဘူးလား။ မ်က္ကန္းတေစၦမေၾကာက္ ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့"

"တေစၦေၾကာက္စရာ မလိုေပမယ့္ ေခ်ာ္လဲႏိုင္တဲ့ အခြင့္အေရးပိုမ်ားတယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ငါ့ညီမ လက္ခံ တယ္မလား"
ျငင္းလို႕ မရတာေၾကာင့္ သူမ ေခါင္းညိတ္လိုက္မိပါတယ္။

"ကဲပါ။ မမၾကီးတို႕က စကားပံုေတြနဲ႕ စကားႏိုင္လုေနၾကရမယ့္ အရြယ္ေတြမွ မဟုတ္တာ။ စကားပံုကိစၥအသာထား။ ေၾကာက္ျပီး ခရီးမသြားရဲေတာ့တာေကာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလားဆိုတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ပဲ မမၾကီး ေျပာခ်င္တယ္။ risks ကို သိတာနဲ႕ ေၾကာက္တာက မဆိုင္ဘူး မ်ိဳးမ်ိဳး။ risks ကို သိလာတဲ့အခါ ဒါဟာ ဘယ္အတိုင္းအတာအထိ ထိန္းခ်ဳပ္မွဳ၊ ျပင္ဆင္မွဳ လုပ္လို႕ရမလဲဆိုတာကို သိလာႏိုင္တယ္။ ဥပမာ- ကားပ်က္ႏိုင္တဲ့ risks ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားထားရင္၊ မသြားခင္ကတည္းက ကားစစ္ေဆးမွဳ လုပ္သြားႏိုင္တယ္၊ မေတာ္တဆ ပ်က္ခဲ့ရင္ ဘာလုပ္ရမလဲဆိုတဲ့ အေရးေပၚ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြကို ၾကိဳေတြးထားႏိုင္တယ္။ ကားဘီးေပါက္ႏိုင္တဲ့ risks ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစား ထားရင္ အပိုဘီး ေဆာင္ထားတာေတြ၊ ကားဘီးလဲတတ္ေအာင္ သင္ယူထားတာေတြ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ဒါကေတာ့ ထိန္းခ်ဳပ္လို႕ရတဲ့ controllable risks ေတြေပါ့။ ဒါေပမယ့္ uncontrollable risks ေတြလဲ ရွိတယ္။ ဥပမာ- ဓားျပတိုက္ခံရတာမ်ိဳးေပါ့။ ဒါမ်ိဳးက်ေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် (probabilities) ေတြ ထည့္စဥ္းစားဖို႕ လိုလာျပီ။ လမ္းခရီးအေျခအေနေတြကို သံုးသပ္ဖို႕ လိုလာျပီ။ အဲဒီမွာမွ high risk ရွိေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ သြားမယ့္ ခရီးစဥ္ရဲ႕ လိုအပ္မွဳ၊ အသံုး၀င္မွဳနဲ႕ risk ေၾကာင့္ သက္ေရာက္လာမယ့္ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ခ်ိန္ဆဖို႕ လိုလာျပီ။ ဒီေတာ့မွ သြားမယ္၊ မသြားဖူးဆိုတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ခ်ရလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ မမၾကီးက risks ကို ထည့္စဥ္းစားျပီးျပီလားလို႕ မ်ိဳးမ်ိဳးကို ေမးေနတာ"

ဒီတုန္းက မမၾကီးစကားေတြဟာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအတြက္ ရည္ရြယ္ေျပာခဲ့ေပမယ့္၊ တျခားေနရာ ေတြမွာလဲ အသံုး၀င္တယ္ဆိုတာ သူမေနာက္မွ သိခဲ့ရပါတယ္။

ျဖစ္ရပ္ (၄)

"စစ္ပြဲတခုရဲ႕ အၾကီးက်ယ္၊ အခမ္းနားဆံုး သြင္ျပင္လကၡဏာ တရပ္က ဘာလဲ"
ဆရာ့စကားအဆံုးမွာ သူမတို႕ေတြ ကိုယ္စီအေတြးေတြနဲ႕ လက္ေထာင္မိၾကတယ္။ စစ္ဗ်ဴဟာ အခင္းအက်င္း၊ ေထာက္လွမ္းေရးသတင္း၊ စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာမွဳ၊ တာ၀န္ေက်ျပြန္မွဳ၊ ကၽြမ္းက်င္မွဳ စသျဖင့္ အေတြးအျမင္ေတြကို ေျပာျဖစ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာလိုခ်င္တဲ့ အေျဖကိုေတာ့ သူမတို႕အားလံုး ဘယ္သူက မေျဖႏိုင္ခဲ့ၾကဘူး။ ဆရာ့အေျဖက uncertainty ဆိုတဲ့ မေရရာ၊ မေသခ်ာမွဳပါပဲ။ စစ္စကားအရဆိုရင္ေတာ့ Fog of War ပါ။ ဒီလို မေရရာမွဳေတြေၾကာင့္၊ စစ္ပြဲေတြမွာ အႏိုင္ရေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး စီမံခ်က္မ်ိဳးစံုကို ခ်မွတ္လို႕ ရပါတယ္။ ဒီစီမံခ်က္ေတြအားလံုးဟာ၊ သူ႕ရွဳေထာင့္နဲ႕ သူေတာ့ မွန္ေနတာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အေရးၾကီးဆံုးက ဘယ္ရွဳေထာင့္နဲ႕ ဘယ္စီမံခ်က္ မွန္ကန္တယ္ဆိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘယ္လို လုပ္ငန္းေတြကို စီမံခ်က္တခုအေနနဲ႕ ေပါင္းစပ္လုပ္ေဆာင္ရင္ စစ္ပြဲကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ေအာင္ျမင္ေစမလဲဆိုတာကသာ တပ္မွဳဴးေတြ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရမယ့္ အေရးၾကီးဆံုး အရာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး စစ္ေရးစီမံခ်က္ဆိုင္ရာ အဆင့္ဆင့္ျဖစ္စဥ္ေတြ၊ ျပႆနာေတြ၊ war gaming နဲ႕ decision-theoretic planning ေတြကို ဆရာက အက်ယ္တ၀င့္ ဆက္ရွင္းျပခဲ့ပါတယ္။ ကမၻာတ၀ွမ္းက စစ္ဆင္ေရးေတြမွာ အသံုးျပဳေလ့ရွိတဲ့ Operations Research (OR) Planning ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို မီးေမာင္းထိုးျပျပီး၊ Markov Decision Process (MDP) မွာ အေျခခံတဲ့ စီမံခ်က္ေရးဆြဲမွဳေတြကိုလဲ သင္ၾကားေပးခဲ့ပါတယ္။ မေရရာမွဳေတြဟာ double edged sword လိုပဲ အခြင့္အလမ္းေတြကိုလဲ ဖန္တီးေပးႏိုင္သလို၊ အရာရာကိုလဲ ဖ်က္ဆီးႏိုင္စြမ္း ရွိတယ္ဆိုတာကို သင္ခန္းစာမ်ားစြာနဲ႕ သင္ၾကားျပေပးခဲ့ပါတယ္။

“Effects Based Operations (EBO) ဆိုတာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ စစ္ဆင္ေရးစီမံခ်က္ေတြမွာ အသံုး၀င္လာတဲ့ ရလဒ္အေျချပဳ (outcome-centric) သေဘာတရားျဖစ္တယ္။ သူ႕ရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားက ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုတာက မစပဲ၊ ပန္းတိုင္ကေန စျပီး စဥ္းစားရတယ္။ ဥပမာ- စစ္ပြဲမွာ အႏိုင္ရဖို႕ ဘာေတြလိုအပ္မလဲ။ ခံစစ္စြမ္းရည္၊ တိုက္စစ္စြမ္းရည္နဲ႕ စိတ္ဓာတ္ေတြ က်ဆင္းသြားဖို႕ လိုအပ္မယ္။ တခုခ်င္း ျပန္ျပီး စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ တိုက္စစ္စြမ္းရည္က်ဖို႕ ဘာေတြ လုပ္ႏိုင္ဖို႕ လိုမလဲ။ လက္နက္ခဲယမ္းမီးေက်ာက္ သိုေလွာင္ရံုေတြနဲ႕ Airfield ေတြကို ဖ်က္ဆီးရမယ္။ ေထာက္ပို႕စြမ္းရည္ က်ဆင္းေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ေျခလ်င္တပ္ေတြကို ေရြ႕လ်ားသြားလာႏိုင္မွဳ ေႏွးေကြးေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ဒီအတြက္ တခုခ်င္းဆီမွာ သီးျခားလုပ္ေဆာင္ရမယ့္ စီမံခ်က္ေလးေတြရွိတယ္။ ခံစစ္စြမ္းရည္က်ဖို႕ကို ဆက္စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ ရန္သူရဲ႕ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္နဲ႕ ေရဒါေတြ ပ်က္စီးသြားေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ရန္သူ႕တပ္ေတြကို ေခ်မွဳန္းရမယ္။ တျပိဳင္တည္းမွာပဲ စိတ္ဓာတ္စစ္ေဆးေရး လုပ္ဖို႕ လိုအပ္တယ္။ ဘယ္လိုအေျခအေနေတြမွာ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းေအာင္ လုပ္လို႕ ရႏိုင္မလဲ။ ေခါင္းေဆာင္မွဳ အားနည္းခ်က္နဲ႕ အေတြးအေခၚေတြ ရွဳပ္ေထြးေစမွဳေတြဟာ စိတ္ဓာတ္စစ္ဆင္ေရးရဲ႕ အဓိက လက္နက္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒီအတြက္ ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ဖမ္းဆီးျပီး၊ commander capability ေလ်ာ့သြားေအာင္ လုပ္ဖို႕နဲ႕ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရးယႏၱရားေတြကို အသံုးျပဳျပီး အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးေစမွဳေတြကို ဟန္ခ်က္ညီလုပ္ႏိုင္ရင္ ရန္သူကို စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းေအာင္ လုပ္ယူလို႕ ရႏိုင္မယ္"

ဆရာက ဒီစကားေတြကို ႏွုတ္ကလဲေျပာ၊ slide show နဲ႕ နမူနာပံုေတြကို ျပသခဲ့သလို၊ ကြန္ပ်ဴတာလက္ေတြ႕သင္ခန္းစာ အခ်ိန္မွာလဲ Probabilistic Graphic Models ေတြကို အသံုးျပဳျပီး၊ စီမံခ်က္ေတြ ေရးဆြဲေစခဲ့ပါတယ္။

ဘ၀ ရပ္တည္မွဳ အလုပ္အကိုင္ေတြအတြက္ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္တဲ့ သင္ခန္းစာေတြပါပဲ။

နိဂံုး

ဘ၀မွာ မေရရာ၊ မေသခ်ာမွဳ (uncertainty) နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ လူအမ်ိဳးမ်ိဳးဆီက အေတြးအျမင္မ်ားစြာကို ရခဲ့ဖူးပါတယ္။ အယူအဆေတြကေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးပါပဲ။ အမွန္တရားဆိုတာကလဲ ရွာေဖြေလ၊ ခက္ခဲေလ။ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ မေသခ်ာ၊ မေရရာတဲ့ ေလာကၾကီးမွာ ဘယ္သူ႕အျမင္၊ ဘယ္သူ႕အေတြး၊ ဘယ္သူ႕အလုပ္ကက မွန္ကန္တယ္ဆိုတာ ေသခ်ာေပါက္မေျပာႏိုင္ေပမယ့္၊ လက္ေတြ႕မွာ အက်ိဴးေက်းဇူးျဖစ္ထြန္းေစတဲ့ အေတြးအျမင္၊ သင္ခန္းစာေတြကို အသံုးျပဳရင္းနဲ႕ မေရရာ၊ မေသခ်ာမွဳေတြကို ရင္ဆိုင္ျဖတ္သန္းၾကမယ္ ဆိုရင္ျဖင့္---------------------။


ခင္မမမ်ိဳး (၁၊ ၅၊ ၂၀၁၁)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ျမိဳ႕ျပသူပုန္ မွတ္စုမ်ား

ျမိဳ႕ျပသူပုန္ မွတ္စုမ်ား

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ျငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ပဋိပကၡႏွင့္ အၾကမ္းဖက္မွဳ

နိဒါန္း

စစ္ပြဲေတြ၊ ပဋိပကၡေတြနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြဟာ ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ လူအမ်ားရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို ထိခိုက္ေနခဲ့တာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေနခဲ့ပါျပီ။ ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ပါ၀င္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြနဲ႕ လူပုဂၢိဳလ္ေတြဟာ အၾကမ္းဖက္မွဳ (violence) အသြင္သ႑ာန္မ်ိဳးစံုကို ပဋိပကၡ (conflicts) ေတြကို ေျဖရွင္းဖို႕အတြက္ အသံုးျပဳၾကပါတယ္။ လူမ်ိဳးစုကြဲျပားမွဳ၊ ဘာသာေရးအယူအဆကြဲျပားမွဳ၊ ႏိုင္ငံေရးအျမင္ကြဲျပားမွဳစတဲ့ ကဲြျပားျခားနားမွဳေတြ အၾကားမွာ အတူတကြ ယွဥ္တြဲ ေနထိုင္မွဳကို ဦးစားေပးျခင္းမရွိပဲ၊ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာေအာင္ အၾကမ္းဖက္မွဳ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းမွဳေတြ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ ကမၻာ့ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို ေတာင္းဆိုမွဳေတြ ေပၚထြက္ေနခ်ိန္မွာပဲ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်ျခင္း မရွိမွဳ၊ ဗိုလ္က်စိုးမိုးမွဳ၊ လူ႕အခြင့္အေရးခ်ိဳးေဖာက္မွဳ၊ ႏိုင္ငံေတာ္အၾကမ္းဖက္မွဳ (state terrorism) စတာေတြေၾကာင့္ ေပၚထြက္လာတဲ့ ပဋိပကၡေတြကလဲ အမ်ားအျပား ရွိေနဆဲပါပဲ။



ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုရာ၀ယ္

ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာကို စစ္ပြဲေတြမရွိတာ၊ စစ္ပြဲေတြအဆံုးသတ္တာလို႕ လူအမ်ားက သတ္မွတ္ထားၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတဲ့ စကားလံုးမွာ သမိုင္းေၾကာင္းနဲ႕ ယဥ္ေက်းမွဳ ဓေလ့ထံုးစံေပၚ မူတည္ျပီး အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ မ်ားစြာရွိပါတယ္။ အတူတကြယွဥ္တြဲေနထိုင္မွဳ၊ အတြင္းစိတ္သေဘာ တည္ျငိမ္ေအးခ်မ္းမွဳ၊ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ အင္အားသံုးမွဳမ်ား ကင္းေ၀းမွဳ စတာေတြဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးရဲ႕ အႏွစ္သာရေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အေနာက္တိုင္း အေတြးအေခၚေတြကေန ျမစ္ဖ်ားခံလာတဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးသိပၸံကေတာ့ စစ္ပြဲေတြမျဖစ္လာေအာင္ ကာကြယ္ေရးနဲ႕ စစ္ပြဲေတြ အဆံုးသတ္ေရးကို အာရံုစိုက္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေလ့လာသုေတသနျပဳမွဳေတြဟာ တစတစနဲ႕ စစ္ပြဲေတြသာမကေတာ့ပဲ၊ ျငိမ္းခ်မ္းစြာ တည္ရွိေသာ အေနအထား (state of peace) ကို ထိခိုက္ေစတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြ ကိုပါ ခ်ဲ႕ထြင္လာခဲ့ပါတယ္။

၂၀ ရာစု ကာလ ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ေပၚေပါက္လာတဲ့ အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳေတြေၾကာင့္ လူတဦးခ်င္းစီေပၚမွာ သက္ေရာက္ေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳ (violence) ကိုလဲ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ေလ့လာသူမ်ားက ထည့္သြင္းေလ့လာမွဳေတြ ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားသူမ်ားက အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို တိုက္ခိုက္ေနေသာ စစ္ပြဲေတြလို႕ သတ္မွတ္ယူဆရတဲ့ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႕ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေစာ္ကားမွဳေတြကို မရပ္စဲႏိုင္ရင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးရွိမွာ မဟုတ္ဘူးလို႕ ေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ လူတဦးနဲ႕တဦးအၾကားမွာ ျဖစ္ပြားတဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြအျပင္ မိမိကိုယ္ကို ထိခိုက္ေစျခင္းနဲ႕ ေသေၾကာင္းၾကံမွဳ ျပဳလုပ္ျခင္းေတြဟာလဲ အတြင္းစိတ္ျငိမ္းခ်မ္းမွဳ (‘inner peace’) မရွိျခင္းေၾကာင့္လို႕ ယူဆျပီး၊ ေလ့လာဆန္းစစ္မွဳေတြ ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးသုေတသီတဦးျဖစ္တဲ့ Johan Galtung က ေဆးပညာ နယ္ပယ္မွာ ေရာဂါဘယဆိုတာကို က်န္းမာေရးရဲ႕ ဆန္းက်င္ဘက္အေနနဲ႕ သတ္မွတ္ခ်က္ကို နမူနာ ယူျပီး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရး သုေတသန နယ္ပယ္မွာ အၾကမ္းဖက္မွဳ ဆိုတာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးရဲ႕ ဆန္႕က်င္ဘက္အေနနဲ႕ သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။



ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ အၾကမ္းဖက္မွဳရဲ႕ ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္တဲ့အတြက္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ တည္ရွိေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္မွသာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို တည္ေဆာက္ႏိုင္မယ္လို႕ ထင္ျမင္ယူဆမွဳေတြ ရွိပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ ေလွ်ာ့ခ်မွဳ ဆိုတာမွာ စစ္ပြဲေတြမွာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး သေဘာတူညီမွဳကေန စျပီး၊ လူႏွစ္ဦးအၾကားမွာ ရွိေနတဲ့ အမုန္းတရားေတြ၊ ေဒါသေတြ၊ အာဃာတ ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်မွဳအထိ အက်ံဳး၀င္ပါတယ္။ ဒီလို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အလႊာအသီးသီးမွာ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြကို ေလွ်ာ့ခ်တာကို ‘negative peace‘ လို႕ ေခၚဆိုသတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ ဥပမာ- အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မွဳျပဳလုပ္တဲ့ အိမ္ေထာင္ဘက္ကို ကြာရွင္းတာ၊ လူအမ်ားေသေစတတ္တဲ့ နယူးကလီးယား လက္နက္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ထိန္းခ်ဳပ္တာနဲ႕ လူအခ်င္းခ်င္း ေက်းကၽြန္အျဖစ္ အႏိုင္က်င့္ေစခိုင္းမွဳေတြကို ပယ္ဖ်က္ျခင္း စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာကို ဒီလို ေလွ်ာ့ခ်ျခင္းအသြင္နဲ႕ negative peace အျဖစ္ သတ္မွတ္မွဳေတြ ရွိသလို၊ positive peace အေနနဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ state of harmony ေပၚထြက္လာျခင္းလို႕ သတ္မွတ္မွဳေတြလဲ ရွိပါတယ္။ State of harmony ဆိုတာမွာ လြတ္လပ္မွဳ၊ တရားမွ်တမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွဳ၊ ေသြးစည္းမွဳ၊ ေရရွည္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ၊ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမွဳနဲ႕ အေျခခံ လူသားလိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္မွဳ စတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဒီလို state of harmony ေပၚထြက္လာဖို႕အတြက္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးယဥ္ေက်းမွဳ (Culture of Peace) ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ 1999 UN Declaration on a Culture of Peace မွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးယဥ္ေက်းမွဳဆိုတာ လူ႕ဘ၀ကိုေလးစားတန္ဖိုးထားျခင္း၊ အၾကမ္းဖက္မွဳမ်ားအားရပ္စဲျခင္း၊ အၾကမ္းမဖက္ေရး သေဘာတရားမ်ားကို ပညာေပးစည္းရံုးမွဳ၊ ေဆြးေႏြးအေျဖရွာမွဳနဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳတို႕ျဖင့္ က်င့္သံုးျခင္း၊ အျခားႏိုင္ငံမ်ား၏ ႏိုင္ငံေတာ္အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ၊ နယ္ေျမပိုင္နက္ကို ေလးစားတန္ဖိုးထားျခင္း၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး အခြင့္အလမ္းမ်ားအား ေလးစားတန္ဖိုးထား၍ ျမွင့္တင္ျခင္း၊ က်ားမတန္းတူညီမွ်အခြင့္အေရးမ်ားအား ေလးစားတန္ဖိုးထား၍ ျမွႈင့္တင္ျခင္း၊ ပဋိပကၡျပႆနာမ်ားအား ျငိမ္းခ်မ္းစြာ ေျဖရွင္းျခင္း၊ လြတ္လပ္စြာေတြးေခၚခြင့္၊ ဆႏၵေဖာ္ထုတ္ခြင့္ စေသာ အခြင့္အေရးမ်ားအား ေလးစားတန္ဖိုးထား၍ ျမွင့္တင္ျခင္း၊ လြတ္လပ္မွဳ၊ တရားမွ်တမွဳ၊ သည္းခံခြင့္လႊတ္မွဳ၊ ေသြးစည္းညီညြတ္မွဳ၊ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ၊ အမ်ားသေဘာဆႏၵအား ေလးစားမွဳ၊ ေဆြးေႏြးအေျဖရွာမွဳ၊ အျပန္အလွန္ နားလည္မွဳစသည့္ သေဘာတရားမ်ား လူ႕အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ ႏိုင္ငံမ်ားအၾကားတြင္ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာျခင္း စတဲ့ သေဘာတရားေတြ အေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ စံနမူနာတန္ဖိုး သတ္မွတ္ခ်က္ေတြ၊ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြ၊ ဘ၀ေနထိုင္မွဳေတြ ျဖစ္ေၾကာင္း အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။
ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာကို ဒီလို negative peace, positive peace ေတြအေနနဲ႕ သတ္မွတ္မွဳေတြ ရွိေပမယ့္၊ ဒီလို သတ္မွတ္မွဳေတြဟာ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ေတြနဲ႕သာ ဆိုင္ျပီး၊ ပဋိပကၡေတြ ေပၚထြက္လာတာနဲ႕ state of peace ကြယ္ေပ်ာက္သြားႏိုင္ေၾကာင္း Galtung က ဆိုထားခဲ့ျပီး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ ပဋိပကၡေတြကို အၾကမ္းမဖက္ေသာ အျပဳအမူနဲ႕ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏိုင္ေသာ စြမ္းရည္ရွိျခင္းလို႕ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ပဋိပကၡေတြကို ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏိုင္တဲ့ နည္းမ်ားစြာ ရွိပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ အၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႕ စစ္ပြဲေတြကေတာ့ ျပႆနာေတြ ေျဖရွင္းဖို႕အတြက္ ေပးဆပ္ရမွဳမ်ားတဲ့ ေျဖရွင္းနည္းေတြပါပဲ။ အၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႕ စစ္ပြဲေတြေၾကာင့္ လူေပါင္းမ်ားစြာရဲ႕ အသက္ေတြ၊ ဘ၀ေတြ ပ်က္စီးရံုမကပဲ၊ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႕ စိတ္ဒဏ္ရာေတြပါ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ က်န္ခဲ့ေစပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပဋိပကၡေတြကို ကိုယ္ခ်င္းစာနာမွဳ၊ တီထြင္ဆန္းသစ္မွဳ၊ အၾကမ္းမဖက္မွဳ စတာေတြအေပၚမွာ အေျခခံျပီး ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းႏိုင္မွသာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးရႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္လို႕ ပညာရွင္ေတြက ေရးသားတင္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။

ပဋိပကၡဆိုရာ၀ယ္

ျငိမ္းခ်မ္းေရးသိပၸံပညာရပ္က ပဋိပကၡဆိုတာ ဆိုး၀ါးမွဳ၊ အၾကမ္းဖက္မွဳ မဟုတ္ပဲ လူေတြရဲ႕ဘ၀၊ လူမွဳဆက္ဆံေရးနဲ႕ လူသားဖြံ႕ျဖိဳး တိုးတက္မွဳမွာ ပံုမွန္ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အရာျဖစ္တယ္လို႕ ရွဳျမင္သံုးသပ္ပါတယ္။ လူတိုင္း၊ အဖြဲ႕အစည္းတိုင္း၊ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ေတြ ရွိျပီး၊ ဒီရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ေတြ အၾကားမွာ မတူညီကြဲျပားမွဳေတြ၊ သဟဇာတမရွိမွဳေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို ပဋိပကၡေတြဟာ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ျဖစ္တည္ေနတတ္ျပီး လူတေယာက္ရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ဒြိဟျဖစ္ေနျခင္း (intra-personal conflict)၊ လူႏွစ္ဦးအၾကား ပဋိပကၡ (interpersonal conflict) ၊ အုပ္စုတြင္း ပဋိပကၡ (intra-group conflict)၊ အုပ္စုမ်ားအၾကားမွ ပဋိပကၡ (intergroup conflict), ႏိုင္ငံတြင္းပဋိပကၡ (national (intra-state) conflicts) နဲ႕ ႏိုင္ငံမ်ားအၾကားမွ ပဋိပကၡ ( international (inter-state) conflicts) ဆိုျပီး၊ အမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပားပါတယ္။

ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္လာရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြမွာ ဒီလို ကြဲျပားျခားနားျပီး၊ သဟဇာတမျဖစ္တဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ေတြ (Content or contradiction) အျပင္၊ သက္ဆိုင္သူေတြရဲ႕ အျမင္သေဘာထား (Attitude) နဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံု (Behaviour) ေတြလဲ ပါ၀င္တယ္လို႕ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ ဒါနဲ႕ပတ္သက္ျပီး၊ ပဋိပကၡေအဘီစီ သံုးနာညီၾတိဂံ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ပဋိပကၡေတြတိုင္းမွာ ေအဘီစီ အခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ Attitude, Behaviour and Content ဆိုတာေတြရွိေနျပီး၊ ဒီသံုးမ်ိဳးက ဆက္စပ္ေနပါတယ္။ ဒီအခ်က္သံုးခုကို ေလ့လာျခင္းအားျဖင့္ ပဋိပကၡေတြအေပၚမွာ နားလည္မွဳ ပိုရွိျပီး၊ ဒီလိုပဋိပကၡေတြကို ေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းေတြကိုလဲ ရွာေဖြလာႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- အားလပ္ရက္တရက္မွာ ေယာက်္ားျဖစ္သူက အိမ္မွာ စာဖတ္ခ်င္ျပီး၊ မိန္းမျဖစ္သူက ေစ်း၀ယ္ထြက္လိုတဲ့အခါ သူတို႕ဆီမွာ မတူညီကြဲျပားတဲ့ content or contradiction ေတြ ရွိေနပါျပီ။ ဒီအခါမွာ တဦးတဘက္ကျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္ဦးစလံုးကျဖစ္ေစ သူတို႕ရဲ႕ မိသားစုဆက္ဆံေရးကို အားလပ္ရက္ အသံုးခ်မွဳ အျမင္သေဘာထား (attitude) ေတြထက္ ပိုျပီး တန္ဖိုးထားရင္ (သို႕မဟုတ္) တဘက္နဲ႕တဘက္ လိုအပ္ခ်က္ေတြနဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံု (behaviour) ေတြကို နားလည္မွဳေပးႏိုင္ရင္၊ ဒီမိသားစုမွာ ကြဲျပားမွဳေတြကို ေျဖရွင္းႏိုင္မယ့္ shared strategy ေပၚထြက္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ ပဋိပကၡဆိုတာ ျပႆနာမဟုတ္ပဲ ဒါကိုရွဳျမင္သံုးသပ္ပံုနဲံ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းပံုကသာ ျပႆနာျဖစ္ေၾကာင္း ပညာရွင္ေတြက မီးေမာင္းထိုး ေဖာ္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ အထက္က ေဖာ္ျပထားတဲ့ ဥပမာမွာ ေယာက်္ားျဖစ္သူက 'မင္းသြားခ်င္တိုင္း အျမဲလိုက္မပို႕ေပးႏိုင္ဘူး၊ မင္းဘာသာသြား၊ ငါစာဖတ္စရာရွိတယ္'လို႕ ေျပာျပီး၊ မိန္းမျဖစ္သူကလဲ 'ရွင္ဟာ မိန္းမေတြရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ကို မလိုက္ေလ်ာေပးႏိုင္တဲ့ ေယာက်္ားပဲ။ ရွင္ပို႕ေပးမွ သြားရမွာ မဟုတ္ဘူး။ ကၽြန္မဘာသာ တကၠဆီနဲ႕ သြားမယ္' ဆိုျပီး၊ အျပန္အလွန္ေအာ္ဟစ္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားလာခဲ့ျပီ ဆိုပါစို႕။ ဒီလို conflict escalation ျဖစ္ပြားလာမွဳဟာ 'ငါမွန္တယ္၊ သူမွားတယ္'ဆိုတဲ့ အျမင္သေဘာထား (attitudes) နဲ႕ တဘက္နဲ႕တဘက္ ေအာ္ဟစ္မွဳ၊ စြပ္စြဲေျပာဆိုမွဳေတြ ျပဳလုပ္တဲ့ အျပဳအမူ (behaviour) ေတြေၾကာင့္ ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အျမင္သေဘာထားနဲ႕ အျပဳအမူေတြအေပၚမွာ အေျခတည္ျပီး၊ ပဋိပကၡေတြ ၾကီးထြားလာခ်ိန္မွာ မိန္းမျဖစ္သူက တကၠဆီနဲ႕ အျပင္ထြက္သြားခဲ့လို႕ တဘက္နဲ႕ တဘက္စြပ္စြဲမွဳေတြ၊ ရန္ပြဲေတြ မျဖစ္လာရင္ေတာင္ ဒါဟာ ျပီးဆံုးသြားတဲ့ ပဋိပကၡလို႕ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။ တိုက္ဆိုင္ခ်ိန္မွာ အခ်ိန္မေရြး ျပန္လည္ေပၚထြက္လာႏိုင္ပါတယ္။

ပဋိပကၡအေရးေလ့လာသူ Keltner ရဲ႕ ‘struggle spectrum’ အရ ပဋိပကၡေတြ ဆင့္ကဲျဖစ္ေပၚမွဳေတြမွာ အဆင့္ေျခာက္ဆင့္ရွိပါတယ္။ ပထမအဆင့္ကေတာ့ ကြဲျပားမွဳျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယအဆင့္ကေတာ့ သေဘာတူညီခ်က္ မရမွဳပါ။ အဲဒီအခါမွာ အျငင္းပြားမွဳ အဆင့္ကို တက္သြားျပီး၊ သူမွန္တယ္-ငါမွန္တယ္နဲ႕ ေျပာဆိုမွဳေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာ စြပ္စြဲေျပာဆိုမွဳေတြ ရွိလာျပီး၊ ရန္ပြဲအသြင္ ေရာက္သြားတတ္ပါတယ္။ ဒီလို ပဋိပကၡအဆင့္ေတြတိုင္းမွာ ဦးတည္ရာ ႏွစ္ခုရွိပါတယ္။ တခုကေတာ့ ပဋိပကၡေတြ ပိုမိုၾကီးထြားလာျခင္း (conflict escalation) ျဖစ္ျပီး၊ ဒုတိယဦးတည္ရာကေတာ့ ပဋိပကၡေရခ်ိန္ ေလ်ာ့က်လာျခင္း (conflict de-escalation) ျဖစ္ပါတယ္။ ပဋိပကၡျဖစ္ေပၚမွဳ အဆင့္ေတြမွာ ပိုမိုၾကီးထြားလာျခင္း၊ ေလ်ာ့က်လာျခင္းက လူေတြရဲ႕ အျမင္သေဘာထားေတြနဲ႕ ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းမွဳေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။

လူမွဳစိတ္ပညာနဲ႕ လူမွဳမႏုႆေဗဒပညာရပ္ေတြမွာ ပဋိပကၡေတြနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အျမင္သေဘာထားနဲ႕ ျပဳမူ ေဆာင္ရြက္ပံုေတြကို ေလ့လာေဖာ္ထုတ္ ထားပါတယ္။ အျမင္က်ဥ္းေျမာင္းျခင္း၊ ျခိမ္းေခ်ာက္ျခင္း၊ အင္အားသံုးေျဖရွင္းျခင္း၊ အႏိုင္က်င့္ဗိုလ္က်ျခင္း၊ ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္း၊ တယူသန္ျခင္း၊ လူမ်ိဳးၾကီး၀ါဒ က်င့္သံုးျခင္း၊ ဘာသာေရး၊ လူမ်ိဳးေရးအယူအဆ အစြန္းေရာက္ျခင္း စတာေတြဟာ ပဋိပကၡေတြကို ၾကီးထြားေစႏိုင္ျပီး၊ လူသားဆန္မွဳ၊ သည္းခံခြင့္လႊတ္မွဳ၊ လူ႕သိကၡာကို တန္ဖိုးထားမွဳ၊ ရိုးသားမွဳ၊ အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳ၊ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမွဳ စတာေတြကေတာ့ ပဋိပကၡေတြကို ေလ်ာ့က်ေစ ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပဋိပကၡေတြဟာ စစ္ပြဲေတြ၊ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြနဲ႕ မတူညီပါဘူး။ ပဋိပကၡေတြက ပံုမွန္ျဖစ္ပြားေနတဲ့ အရာေတြျဖစ္ျပီး၊ ေအဘီစီ အခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ Attitude, Behaviour and Content သံုးခုေပါင္းစပ္ပါ၀င္ျပီး၊ စစ္ပြဲေတြကေတာ့ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံု (Behaviour) နဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စစ္ပြဲေတြကို ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံုအား ေျပာင္းလဲျခင္း (behaviour change) နဲ႕ အဆံုးသတ္လို႕ရပါတယ္။ ပဋိပကၡေတြကိုေတာ့ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံု ေျပာင္းလဲရံုနဲ႕ ေျဖရွင္းလို႕ မရႏိုင္ပါဘူး။ ပဋိပကၡကို ျဖစ္ပြားေစတဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြ၊ မတူညီတဲ့ ရည္မွန္းခ်က္ပန္းတိုင္ေတြကို ပဋိပကၡျဖစ္ပြားမွဳအဆင့္ ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္တဲ့ အျမင္သေဘာထားေတြကိုင္စြဲျပီး၊ ျခိမ္းေခ်ာက္အင္အားသံုး အႏိုင္က်င့္ဗိုလ္က်ျခင္း မပါေသာ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံုေတြနဲ႕ ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႕ ပဋိပကၡမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္ေနသူေတြအားလံုးက ၾကိဳးပမ္းၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္မွဳ (violence) ဆိုရာ၀ယ္

အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာ ထိခိုက္မွဳတစံုတရာကို ျဖစ္ပြားေစတဲ့ အင္အားအသံုးျပဳမွဳ ျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕ၾကီးကေတာ့ အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာ မိမိကိုယ္တိုင္ျဖစ္ေစ၊ အျခားသူတေယာက္ကိုျဖစ္ေစ၊ အျခားလူအုပ္စု (သို႕မဟုတ္) လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ျဖစ္ေစ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရေစမွဳ၊ ေသဆံုးေစမွဳ၊ စိတ္ဒဏ္ရာရေစမွဳ၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး ေႏွာင့္ေႏွးေစမွဳတို႕ကို ျဖစ္ပြားေစသည့္ အင္အားအသံုးျပဳမွဳလို႕ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခဲ့ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳသ႑ာန္ေတြမွာ လူတဦးနဲ႕တဦး လက္သီးနဲ႕ထိုးၾကိတ္တာ၊ တုတ္နဲ႕ ရိုက္ႏွက္တာေတြကေန ေသေစႏိုင္တဲ့ လက္နက္ခဲယမ္းေတြကို အသံုးျပဳျပီး တိုက္ခိုက္တာေတြအထိ ပါ၀င္ပါတယ္။ လူအမ်ားက အၾကမ္းဖက္မွဳလို႕ ဆိုလိုက္ရင္ ဗံုးခြဲတာေတြ၊ ေလယာဥ္ျပန္ေပးဆြဲတာေတြကိုပဲ ဆက္စပ္ေတြးမိသြားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေတြက အၾကမ္းဖက္မွဳ အမ်ိဳးအစားတမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ terrorism နဲ႕ ပတ္သက္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ (ဒီေနရာမွာ violence နဲ႕ terrorism ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို အၾကမ္းဖက္မွဳ၊ အၾကမ္းဖက္တိုက္ခိုက္မွဳေတြနဲ႕ ဘာသာျပန္ၾကတာေၾကာင့္လဲ သေဘာတရားေတြ ေရာေထြးေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ terrorism က အၾကမ္းဖက္မွဳရဲ႕ အမ်ိဳးအစား တမ်ိဳးသာ ျဖစ္ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳမွာ မတရားဖိႏွိပ္ခံရမွဳကို လက္နက္ကိုင္ျပီး ခုခံေတာ္လွန္ရတဲ့ ေတာ္လွန္စစ္လို လိုအပ္ခ်က္အရ ေပၚထြက္လာတဲ့ necessary forms of violence ဆိုတာမ်ိဳးေတြ ရွိသလို၊ အျပစ္မဲ့ ျပည္သူေတြကို စာနာေထာက္ထားျခင္းကင္းစြာနဲ႕ မလိုအပ္ပဲ တိုက္ခိုက္မွဳေတြျဖစ္တဲ့ terrorism လို unnecessary forms of violence ေတြလဲ ရွိပါတယ္)

ျငိမ္းခ်မ္းေရးသိပၸံပညာရပ္မွာ အၾကမ္းဖက္မွဳ (violence) ဆိုတာကို တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳ (Direct Violence)၊ (Structural Violence) နဲ႕ ယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မွဳ (Cultural Violence) ဆိုျပီး သံုးမ်ိဳးခြဲျခားထားပါတယ္။ တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳက ထိုးၾကိတ္ရိုက္ႏွက္မွဳေတြ၊ လူသတ္မွဳေတြ၊ မုဒိန္းက်င့္မွဳေတြ၊ ေသနတ္ေတြ၊ ဗံုးေတြ၊ စစ္ပြဲေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳမွာ လူသားေတြရဲ႕ အေျခခံလိုအပ္ခ်က္ေတြျဖစ္တဲ့ ရပ္တည္မွဳ၊ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါး က်န္းမာမွဳ၊ လြတ္လပ္မွဳ စတာေတြကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တဲ့ ၾကိဳတင္ရည္ရြယ္ထားေသာ အင္အားအသံုးျပဳမွဳ ပါ၀င္ပါတယ္။ တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳေၾကာင့္ ႏွစ္စဥ္လူသား (၁.၆) သန္းခန္႕ ေသဆံုးတယ္လို႕ သုေတသနပညာရွင္ေတြက စစ္တမ္း ေကာက္ယူေဖာ္ျပထားခဲ့ၾကပါတယ္။ တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳဟာ က်ဴးလြန္သူေတြ၊ သားေကာင္ေတြ၊ မိသားစု၀င္ကိုသာမက လူ႕အဖြဲ႕အစည္း၊ စီးပြားေရးအေျခအေနနဲ႕ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကိုပါ ထိခိုက္ေစပါတယ္။

ထိုးၾကိတ္ရိုက္ႏွက္မွဳေတြ၊ လက္နက္ပစၥည္းေတြ အသံုးျပဳတဲ့ တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳေတြကသာ လူသားေတြရဲ႕ အေျခခံ လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ရွိေနတဲ့ လူမွဳစီးပြား နဲ႕ ႏိုင္ငံေရး သ႑ာန္ (socio-economic and political structures) ေတြကလဲ လူသားေတြရဲ႕ ရွင္သန္ရပ္တည္မွဳကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ Structural violence ေတြဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အဆင့္တိုင္းမွာ ရွိျပီး၊ လူမွဳစီးပြား အခြင့္အေရးေတြ ခ်ိဳးေဖာက္ခံရျခင္းနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ လံုျခံဳစိတ္ခ်ရမွဳကင္းမဲ့ျပီး က်န္းမာေရးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္တဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ရျခင္းဟာလဲ အၾကမ္းဖက္ခံရျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူမွဳစီးပြားနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသ႑ာန္ေတြမွာ ျမွဳပ္ႏွံထားတဲ့ structural violence ေတြကို hidden repression အေနနဲ႕ သတ္မွတ္ေခၚေ၀ၚၾကပါတယ္။ လူမွဳေရး တန္းတူညီမွ်ျခင္း မရွိမွဳ၊ လူတန္းစားအလႊာ ကြာဟခ်က္ၾကီးမွဳ၊ က်ားမခြဲျခားသတ္မွတ္မွဳ၊ အတင္းအၾကပ္စစ္မွဳထမ္းဥပေဒမ်ား ျပဌာန္းမွဳ၊ ပညာေရး-က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳအားနည္းမွဳ၊ အလုပ္အကိုင္ရရွိေရး၊ ရာထူးတိုးျမွင့္ေရးစတာေတြမွာ တူညီေသာအခြင့္အလမ္း မရွိမွဳ စတာေတြဟာ သက္ဆိုင္ရာ တိုင္းျပည္မွာ structural violence ရွိေနတဲ့ သြင္ျပင္လကၡဏာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ Structural violence ရွိေနတဲ့ တိုင္းျပည္မွာ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳနဲ႕ လူအမ်ားဘ၀အနာဂတ္ ေပ်ာက္ဆံုးမွဳေတြ ၾကံဳေတြ႕လာရတတ္ပါတယ္။ အသက္ရွင္ရပ္တည္ေနရေပမယ့္ ကိုယ္စိတ္ႏွစ္ပါး က်န္းမာမွဳ မရွိပဲ၊ လြတ္လပ္မွဳေတြ ေပ်ာက္ဆံုးေနတာဟာ exploitative or repressive structures ေတြရဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ခံစားရလို႕ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ အၾကမ္းဖက္မွဳတခုကေတာ့ ယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မွဳ (cultural violence) ျဖစ္ပါတယ္။ ယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မွဳ ရွိျခင္းဆိုတာ ယဥ္ေက်းမွဳ မတူညီေသာ အုပ္စုေတြ အခ်င္းခ်င္း တိုက္ခိုက္ေနတာကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလိုတိုက္ခိုက္ေနရင္ေတာ့ ဒါက တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳ ေခါင္းစီးေအာက္ ေရာက္သြားမွာပါ။ ယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မွဳဆိုတာက တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳနဲ႕ structural violence ႏွစ္မ်ိဳးကို အားေပးေထာက္ခံျခင္း (သို႕မဟုတ္) လက္ခံေစျခင္းရွိတဲ့ ဘာသာေရးယံုၾကည္ခ်က္၊ ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚ၊ အႏုပညာ၊ သိပၸံပညာနဲ႕ ဘာသာစကားေတြ ရွိေနျခင္းကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာ- ရန္သူကို တိရစာၦန္ေတြ၊ ေရာဂါဘယဆိုးေတြနဲ႕ ႏွိဳင္းယွဥ္တတ္မွဳ၊ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားခ်ိန္မွာ ငါနဲ႕မတူ ငါ့ရန္သူလို သေဘာထားတတ္မွဳ၊ သူတပါးကို ခြဲျခားဆက္ဆံတတ္မွဳ၊ အာဏာအလြဲ သံုးစားျပဳတတ္မွဳ၊ မတရားဖိႏွိပ္ခံရျခင္းကို မိမိတို႕ အားနည္းခ်က္ဟု ယူဆျပီး လက္ခံမွဳ စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္မွဳ အမ်ိဳးအစားသံုးမ်ိဳးဟာ ပဋိပကၡ ေအဘီစီသံုးနာညီ ၾတိဂံပါ အခ်က္ေတြနဲ႕ ဆက္ႏြယ္မွဳရွိပါတယ္။ structural violence ေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြဟာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကို ဦးတည္သြားေစတဲ့ အေျခခံအေၾကာင္းတရားေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳဟာ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို သက္ေရာက္ေစႏိုင္ျပီး၊ ယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မွဳက အျမင္သေဘာထားေတြကို သက္ေရာက္ေစတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပဋိပကၡေတြကို ေျဖရွင္းတဲ့အခါ၊ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို ေျပာင္းလဲျပီး တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳကို အဆံုးသတ္ျခင္း၊ structure ဆိုင္ရာ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ျခယ္မွဳ၊ မတရားမွဳေတြကို ဖယ္ရွားျပီး structural violence ကို အဆံုးသတ္ျခင္းနဲ႕ အျမင္သေဘာထားေတြကို ေျပာင္းလဲျပီး ယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မွဳကို အဆံုးသတ္ျခင္းေတြကို ဘက္စံုေထာင့္စံု ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုပါတယ္။

ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ အၾကမ္းဖက္မွဳရဲ႕ ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီသေဘာတရားကို လက္ခံျပီး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ေဆာင္က်ဥ္းဖို႕ ၾကိဳးပမ္းသူေတြက အၾကမ္းမဖက္ေသာ အေတြးအေခၚ၊ အျမင္သေဘာထားေတြ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာဖို႕ ၾကိဳးပမ္းလုပ္ေဆာင္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံု (behaviour) ေတြကို ေျပာင္းလဲဖို႕ ၾကိဳးပမ္းမွဳမရွိပဲ၊ အျမင္သေဘာထား (attitudes) ေတြ ေျပာင္းလဲရံုနဲ႕ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ Behaviour change ကို အၾကမ္းမဖက္ေသာ အျပဳအမူ ျဖစ္လာေစဖို႕ ဆိုတာမွာကလဲ လံုျခံဳေရးရွိတယ္လို႕ ခံစားရမွဳ (sense of security) ရွိမွ ျဖစ္ပါတယ္။ ညဘက္အျပင္ထြက္ရင္ မလံုျခံဳႏိုင္ဘူးလို႕ ခံစားရလို႕ လက္နက္ေဆာင္သြားတတ္သူမ်ားရဲ႕ behaviour ကို အၾကမ္းမဖက္ေသာ အျမင္ သေဘာထားေတြ ျဖန္႕ျဖဴးေပးရံုနဲ႕ ေျပာင္းလဲလို႕ မရႏိုင္ပါဘူး။ လက္နက္ေဆာင္သြားဖို႕ မလိုအပ္ေတာ့တဲ့ sense of security ရွိလာမွသာ လက္နက္နဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳ မလုပ္ဘူးဆိုတဲ့ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံု ေျပာင္းလဲျခင္း ရွိလာမွာပါ။

ဒီလိုပါပဲ။ က်ားဆိုးတေကာင္ရဲ႕ ျခိမ္းေခ်ာက္မွဳရွိေနတဲ့ ရြာတရြာမွာ တုတ္၊ ဓား လက္နက္ ကိုင္ေဆာင္ထားျခင္းကိုလဲ အၾကမ္းမဖက္ အေတြးအေခၚ၊ အျမင္သေဘာထားေတြ ျဖန္႕ျဖဴးေပးျပီး၊ လက္နက္ကိုင္စြဲျခင္း ရပ္တန္႕ဖို႕ လုပ္လို႕မရပါ။ အျမင္ သေဘာထားနဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳက အၾကမ္းမဖက္ျခင္း အသြင္ေဆာင္ လာသည္ပဲထား၊ က်ားဆိုးအႏၱရာယ္ကေတာ့ ကင္းေ၀းမွာ မဟုတ္ပါ။ က်ားသနားမွ ႏြားခ်မ္းသာမယ့္ ဘ၀ ေရာက္သြားၾကရံုပဲ ရွိမွာပါ။ အဲဒီအခါမွာ လူေတြကလဲ ႏြားေတြ မဟုတ္တဲ့အတြက္ က်ားဆိုးအႏၱရာယ္ကို ခုခံကာကြယ္ဖို႕ တုတ္၊ ဓား လက္နက္ေတြ ျပန္လည္ကိုင္ေဆာင္လာဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို ပညာရွင္ေတြက အၾကမ္းဖက္မွဳသံသရာစက္၀န္း (cycle of violence) လို႕ သတ္မွတ္ေခၚဆိုၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ က်ားဆိုးနဲ႕တူတဲ့ အႏၱရာယ္ကို ဖယ္ရွားျပီး၊ sense of security ရွိလာခ်ိန္က်မွသာ အၾကမ္းမဖက္ေသာ အျမင္သေဘာထားမ်ား ျဖန္႕ျဖဴးမွဳ၊ အၾကမ္းဖက္သ႑ာန္ ျပဳမူေဆာင္ရြက္တတ္မွဳနဲ႕ ပဋိပကၡျပႆနာမ်ားကို အၾကမ္းမဖက္ေသာ နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ေျဖရွင္းႏိုင္ေသာ စြမ္းရည္ရွိလာမွဳတို႕နဲ႕ ေရရွည္ခံျငိမ္းခ်မ္းေရးကို တည္ေဆာက္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဆိုတာ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ ေလ်ာ့နည္းျပီး၊ လြတ္လပ္မွဳ၊ တရားမွ်တမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွဳ၊ ေသြးစည္းမွဳ၊ ေရရွည္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ၊ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမွဳနဲ႕ အေျခခံ လူသားလိုအပ္ခ်က္မ်ားကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္မွဳ စတာေတြအေပၚမွာ အေျခတည္တဲ့ state of harmony ေပၚထြက္လာျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို ေျပာင္းလဲျပီး တိုက္ရိုက္အၾကမ္းဖက္မွဳကို အဆံုးသတ္ျခင္း၊ structure ဆိုင္ရာ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ျခယ္မွဳ၊ မတရားမွဳေတြကို ဖယ္ရွားျပီး structural violence ကို အဆံုးသတ္ျခင္းနဲ႕ အျမင္သေဘာထားေတြကို ေျပာင္းလဲျပီး ယဥ္ေက်းမွဳဆိုင္ရာ အၾကမ္းဖက္မွဳကို အဆံုးသတ္ျခင္းေတြကို ဘက္စံုေထာင့္စံု ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ ေလ်ာ့နည္းဖို႕ ဆိုတာ အၾကမ္းမဖက္မွဳ အျမင္သေဘာထားေတြ၊ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြ ရွိလာရံုနဲ႕ မလံုေလာက္ပါဘူး။ sense of security ရွိေစမယ့္ political and socio-economic structures ေတြ ရွိဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။ structural violence ရွိေနရင္ လူသားလံုျခံဳေရး (Human Security) ကို ထိခိုက္ေစတဲ့အတြက္ ေရရွည္ခံ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို တည္ေဆာက္ဖို႕ မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ structural violence ျဖစ္ထြန္းေစတဲ့ ႏိုင္ငံေရး-လူမွဳစီးပြားေရး စနစ္ေတြကို ဖယ္ရွားျပီးမွသာ ေရရွည္ခံ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို တည္ေဆာက္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္။


ခင္မမမ်ိဳး (၂၈၊ ၄၊ ၂၀၁၁)




ရည္ညြန္းကိုးကား။

Brock-Utne B (1997). Linking the micro and macro in peace and development studies. In Turpin J and Kurtz L (eds). The web of violence: from interpersonal to global. Chicago, University of Illinois Press.

Farmer P (2005). Pathologies of power: health, human rights, and the new war on the poor. Berkeley CA, University of California Press.

Galtung J (1996). Peace by peaceful means: peace and conflict, development and civilisation. London, Prio/Sage.

Galtung J (2002). What is peace studies? In Johansen J, Vambheim V (eds). Three papers by Johan Galtung. Tromsø, Centre for Peace Studies, University of Tromsø.

Galtung J (2004). Transcend and transform: an introduction to conflict work. London, Pluto Press.

Keltner J (1997). The management of struggle: elements of dispute resolution through negotiation, mediation and arbitration. Cresskill, NJ, Hampton Press.

WHO (2002). World report on violence and health. Geneva, WHO.

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ဆန္႕က်င္ဘက္ ဒြန္တြဲတည္ရွိမွဳႏွင့္ စစ္၏အေျခခံသေဘာတရားမ်ား

စစ္ရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားမ်ား (principles of war) ေတြဟာ အသံုးျပဳသူေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းေပၚ မူတည္ျပီး စစ္ပြဲေတြရဲ႕ အရွံဳးအႏိုင္ကို ဆံုးျဖတ္ေပးႏိုင္တဲ့ rules of thumb ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေျခခံသေဘာတရားေတြကို စစ္ပြဲေတြသာမက ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ကုန္သြယ္ေရး က႑ေတြမွာပါ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ဆန္းသစ္တီထြင္ျပီး အသံုးျပဳေလ့ရွိၾကပါတယ္။

ေခါင္းေဆာင္ေတြအေနနဲ႕ ဘယ္အခ်ိန္မွာ ေနာက္လိုက္ေတြကို အမိန္႕ေပးညႊန္ၾကားျပီး၊ ဘယ္လိုအခ်ိန္မွာ ေနာက္လိုက္ေတြရဲ႕ စြန္႕ဦးလုပ္ေဆာင္မွဳကို ခြင့္ျပဳေပးရမလဲ ဆိုတာကို ခြဲျခားသိျမင္တတ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ အျမင္ေတြ၊ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲ တည္ရွိေနတဲ့ သေဘာတရားေတြကို တသမတ္တည္း မထားပဲ၊ အေျခအေနရဲ႕ ေတာင္းဆိိုမွဳနဲ႕အညီ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္ျခင္းဟာ ေအာင္ပြဲရေအာင္ ဦးေဆာင္ႏိုင္မယ့္ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္း တရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။


ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိျခင္း (Paradoxical Reasoning)

ေလာကမွာ ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္ေပမယ့္ ဒဂါၤးျပားတေစ့ရဲ႕ ေခါင္းနဲ႕ ပန္းလို ဒြန္တြဲတည္ရွိေနတဲ့ အရာေတြ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ အေကာင္းအဆိုး၊ သုခဒုကၡ၊ အရွံဳးအႏိုင္ စတာေတြဟာ ဆန္႕က်င္ဘက္ ဒြန္တြဲတည္ရွိမွဳ (Paradoxical Reasoning) ရဲ႕ အေျခခံေတြပါပဲ။ စစ္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲ တည္ရွိေနတာကေတာ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ပြဲမွာ အဆံုးသတ္ဆိုတာ မရွိပါဘူး။ စစ္ပြဲရဲ႕ အဆံုးသတ္ပန္းတိုင္ဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးပါပဲ။ ေနာက္ထပ္ထင္ရွားတဲ့ အဆိုအမိန္႕ တခုကေတာ့ "အေကာင္းဆံုးခံစစ္ဟာ တိုက္စစ္ျဖစ္တယ္" ဆိုတဲ့ အယူအဆပါ။

ေခါင္းေဆာင္တေယာက္ဟာ ဒီလိုဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိေနတဲ့ သေဘာတရားေတြကို နားလည္ျပီး၊ လိုက္ေလ်ာညီေထြေတြးေခၚျခင္း (adaptive thinking) ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ေနာက္လိုက္ေတြရဲ႕ ထၾကြလံု႕လရွိမွဳ၊ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွဳ၊ ဦးေဆာင္လိုစိတ္ ထက္သန္မွဳေတြကို အားေပးတဲ့ အေနနဲ႕ စြန္႕ဦးလုပ္ေဆာင္မွဳ (Initiative) ကို ခြင့္ျပဳေပးရင္း၊ တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ strategic big picture တခုလံုးကို ထိခိုက္ေစတဲ့ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာျခင္း မရွိေအာင္ ကြပ္ကဲမွဳနဲ႕ ထိန္းေက်ာင္းမွဳ (Command and Control) ျပဳလုပ္ႏိုင္ရပါမယ္။

ခုခံစစ္၊ တိုက္စစ္၊ ေတာ္လွန္စစ္စတဲ့ စစ္ပြဲေတြအပါအ၀င္ တဘက္ရန္သူနဲ႕ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ရတဲ့ ႏိုင္ငံေရးစစ္မ်က္ႏွာေတြ အားလံုးမွာ ကြပ္ကဲမွဳ တစုတစည္းတည္းရွိျခင္း (unity of command) ဟာ ေအာင္ပြဲရဲ႕ ေသာ့ခ်က္ပါပဲ။ ဘယ္လိုအေျခအေနနဲ႕ အခ်ိန္အခါေတြမွာ ဆန္႕က်င္ဘက္ ဒြန္တြဲတည္ရွိေနတဲ့ Initiative နဲ႕ Command and Control ကို ဦးစားေပးမလဲဆိုတာကို ေခါင္းေဆာင္ေတြက ဆံုးျဖတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ အေရးၾကီးတဲ့ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိေနမွဳကေတာ့ Internal Focus (မိမိအင္အား၊ စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာမွဳ၊ ကၽြမ္းက်င္မွဳ စသည္မ်ား) နဲ႕ External Focus (ရန္သူ႕အင္အား၊ ႏိုင္ငံတကာႏွင့္ အန္ဂ်ီအိုအဖြဲ႕မ်ား၏ ဘက္လိုက္မွဳ အေျခအေန၊ ရာသီဥတု၊ ပထ၀ီ၀င္ႏိုင္ငံေရး စသည္မ်ား) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေန ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို အာရံုစိုက္ျပီး၊ မွန္မွန္ကန္ကန္ အကဲျဖတ္ႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ စစ္ပြဲနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳေတြမွာ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အာရံုစိုက္မွဳကို ၾကည့္ျပီး အရွံဳးအႏိုင္ကို တြက္ခ်က္လို႕ ရပါတယ္။ External Focus ကိုပဲ အာရံုစိုက္တဲ့ဘက္က မလြဲမေသြ ရွံဳးပါလိမ့္မယ္။

coup d'oeil

လိုက္ေလ်ာညီေထြရွိမွဳနဲ႕ ကြပ္ကဲထိန္းေက်ာင္းမွဳေတြကို တန္ဖိုးထားရင္း အေျခအေနေတြကို အတြင္းမွ အျပင္သို႕ၾကည့္ျခင္း၊ အျပင္မွ အတြင္းသို႕ ၾကည့္ျခင္းေတြ တျပိဳင္နက္တည္း ျပဳလုပ္ျခင္းကို စစ္ပညာရွင္ ကေလာ့၀စ္က coup d'oeil လို႕ ေခၚေ၀ၚသံုးစြဲခဲ့ပါတယ္။ coup d'oeil နဲ႕ ဆက္ႏြယ္တဲ့ အေၾကာင္းအရာ ေလးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးက human implications ေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ တူညီတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္၊ ခံယူခ်က္၊ တန္ဖိုးထားမွဳ၊ စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာမွဳနဲ႕ အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မွဳေတြရွိတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းယဥ္ေက်းမွဳ ရွိလာေစဖို႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြက ေလ့က်င့္ပ်ိဳးေထာင္ေပးဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ဒုတိယတမ်ိဳးကေတာ့ ေလ့လာသင္ယူမွဳ (learning implications) နဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ တင္းမာတဲ့ အေျခအေနတခုမွာ အရွံဳးအႏိုင္ ေခါင္းေဆာင္ကဘယ္ေလာက္သိတယ္၊ ဘယ္ေလာက္ေတာ္တယ္ ဆိုတာနဲ႕ မဆံုးျဖတ္ႏိုင္ပါဘူး။ ေခါင္းေဆာင္နဲ႕ သူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ေတြးေခၚ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ ေဆာင္ရြက္တတ္မွဳေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ ေနာက္လိုက္ေတြရဲ႕ စဥ္ဆက္မျပတ္ ေလ့လာဆည္းပူးမွဳ၊ လုပ္ရည္ကိုင္ရည္ရွိမွဳ၊ ကၽြမ္းက်င္မွဳ၊ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳေတြကို ေခါင္းေဆာင္က အကဲျဖတ္ဆန္းစစ္ေနဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

တတိယအခ်က္ကေတာ့ စီမံခ်က္ခ်မွတ္ျခင္း (Planning implications) နဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ ေအာင္ပြဲကို ဦးတည္ေစတဲ့ စီမံခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ႏိုင္ဖို႕ တိက်တဲ့ ဆန္းစစ္ခ်က္ေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ မဟာဗ်ဴဟာ၊ နည္းဗ်ဴဟာေတြရဲ႕ ျပင္ပ၀န္းက်င္အေပၚ သက္ေရာက္ႏိုင္တဲ့ အက်ိဳးဆက္ေတြကို ေလ့လာသံုးသပ္ျပီး၊ ေအာင္ပြဲရေစႏိုင္မယ့္ လွဳပ္ရွားမွဳေတြျဖစ္လာေအာင္ စီမံခ်က္ေတြနဲ႕ ထိန္းကြပ္ရပါတယ္။

ေနာက္ဆံုးအခ်က္ကေတာ့ structural implications ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မူ၀ါဒ၊ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း၊ အေျခခံသေဘာတရား စတာေတြကို တိတိက်က် ေစ့စပ္ေသခ်ာစြာ သိရွိဖို႕ လိုပါတယ္။ တိုက္စစ္၊ ခံစစ္မွာ တိက်စြာ လိုက္နာရမယ့္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြ ရွိပါတယ္။ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းေတြ ေရာေထြးျပီး institutional inertia ကို မေဖာ္ထုတ္ႏိုင္ရင္ ေအာင္ျမင္ဖို႕ မလြယ္ပါဘူး။ ဒီ coup d'oeil ဆိုင္ရာ အခ်က္ေတြကို စြန္႕ဦးတီထြင္ လုပ္ေဆာင္ေစမွဳ၊ ကြပ္ကဲထိန္းခ်ဳပ္မွဳ၊ ျပင္ပအာရံုထားမွဳ၊ အတြင္းအာရံုစိုက္မွဳ စတဲ့ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲ တည္ရွိေနမွဳေတြအၾကားမွာ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါနဲ႕ အညီ ေဆာင္ရြက္တတ္ဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။


စစ္၏ အေျခခံသေဘာတရားမ်ားႏွင့္ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိမွဳ

(က) တိုက္စစ္ႏွင့္ ခံစစ္ (Offensive-Defensive)

တိုက္စစ္က ရန္သူက ကိုယ္က ဦးေအာင္တိုက္ခိုက္တာျဖစ္ျပီး၊ ခံစစ္က ရန္သူက ကိုယ့္ကို ကနဦးတိုက္ခိုက္လာတာကို ခုခံကာကြယ္စစ္ ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘာတရားအရ ဆန္႕က်င္ေနေပမယ့္ အတူတကြ ဒြန္တြဲတည္ရွိေနပါတယ္။ ဘယ္စစ္က ေအာင္ပြဲရေစမယ္လို႕ တရားေသ ယူဆခ်က္ မျပဳလုပ္ႏိုင္ပါဘူး။ အေျခအေနနဲ႕ အခ်ိန္အခါေပၚ မူတည္ပါတယ္။ တိုက္စစ္ ဆင္ႏႊဲရမယ့္အခ်ိန္မွာ ခံစစ္ဆင္ႏႊဲမွဳနဲ႕ ခံစစ္ဆင္ႏႊဲရမယ့္ အခ်ိန္မွာ တိုက္စစ္ဆင္ရင္ေတာ့ ေသခ်ာေပါက္ရွံဳးပါတယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္အတြင္းတုန္းက ဆိုဗီယက္တပ္ေတြရဲ႕ space-for-time ခံစစ္ဗ်ဳဟာက တိုက္စစ္ ေအာ္ပေရးရွင္းေတြအတြက္ အေကာင္းဆံုး စစ္ေျမျပင္ကို ဖန္တီးေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၈၀ ကာလေတြမွာ အေမရိကန္က်င့္သံုးခဲ့တဲ့ Strategic Defence Initiative က စစ္ေအးတိုက္ပြဲကို အဆံုးသတ္ ေစခဲ့ပါတယ္။ အေျခအေနအရ ခံစစ္နဲ႕ တိုက္စစ္ ႏွစ္မ်ိဳးစလံုးကို ေပါင္းစပ္တိုက္ပြဲ၀င္ရတာလဲ ရွိပါတယ္။ ေနတိုးအဖြဲ႕ၾကီးက ဒီလို ခံစစ္နဲ႕ တိုက္စစ္ ႏွစ္မ်ိဳးေပါင္းစပ္ထားတဲ့ active defence လို႕ ေခၚတဲ့ strategic doctrine ကို က်င့္သံုးခဲ့ပါတယ္။

(ခ) ရည္မွန္းခ်က္- ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚမွဳ (Objective- Surprise)

ရည္မွန္းခ်က္ဆိုတာမွာ ၾကိဳတင္စီမံမွဳ ပါ၀င္ပါတယ္။ ေၾကာင္းက်ိဳးဆက္ႏြယ္မွဳကို ၾကိဳတင္ သံုးသပ္ခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚမွဳမွာက်ေတာ့ ၾကိဳတင္စီမံသံုးသပ္ခ်က္ေတြ မပါ၀င္ပါဘူး။ မထင္မွတ္ထားတဲ့ အေျခအေနေတြဟာ မထင္မွတ္ထားတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ျဖစ္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။ စစ္ေျမျပင္မွာေတာ့ ရန္သူမထင္မွတ္ထားတဲ့ အခ်ိန္မွာ လက္ဦးမွဳယူျပီး တိုက္ခိုက္တာကို surprise attack လို႕ သံုးႏွဳန္းၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးကစားပြဲမွာ ၀ွက္ဖဲ အသံုးျပဳျပီး surprise attack လုပ္ၾကတာေတြလဲ ရွိပါတယ္။
တခါတရံမွာ စစ္ဆင္ေရးစီမံခ်က္ထဲမွာ တံတားကူးျပီး တဘက္ကမ္းေရာက္ရင္ အဲဒီတံတားကို ေဖာက္ခြဲဖ်က္ဆီးဖို႕ ညႊန္ၾကားခ်က္ပါျပီး၊ ပကတိေျမျပင္မွာ တံတားရွာလို႕ မရတာေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အျခားႏိုင္ငံေတြကို က်ဴးေက်ာ္တိုက္ခိုက္ရတဲ့ စစ္ပြဲေတြမွာ ဒီလို အေျခအေနမ်ိဳးေတြ ၾကံဳေတြ႕ရတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ရပ္ေတြကို တပ္မွဴးေတြက unwanted surprise လို႕ ေခၚေ၀ၚသံုးႏွံဳးၾကပါတယ္။

စစ္ဆင္ေရးမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံေရးထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္မွဳေတြမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ စီမံခ်က္အတိုင္း လက္ေတြ႕မွ ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္လာမွာပါ။ ရည္မွန္းခ်က္ကို ျပည့္မွီခ်င္မွ မွီမွာပါ။ ရည္မွန္းခ်က္- ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚမွဳ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲေနတာကို အေကာင္းဆံုး တုန္႕ျပန္နည္းကေတာ့ concurrent deductive reasoning ကို အေျခခံျပီး လက္ရွိရွိေနျပီးသား စီမံခ်က္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ျခင္းနဲ႕ inductive reasoning ကို အေျခခံျပီး၊ ရုတ္ျခည္းျဖစ္ေပၚလာမွဳေတြကို အေကာင္းဆံုး ရင္ဆိုင္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းသစ္ေတြကို ရွာေဖြျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

(ဂ) လွဳပ္ရွားမွဳ- လံုျခံဳေရး (Maneuver- Security)

ဒီအေျခခံသေဘာတရား ႏွစ္ခုကလဲ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိေနပါတယ္။ စခန္းထိုင္ေနရင္ လံုျခံဳေရးအတြက္ စိတ္ခ်ရေပမယ့္ တိုက္ကင္းလွည့္လည္စဥ္မွာ ရန္သူနဲ႕ ထိေတြ႕မွဳျဖစ္ျပီး က်ဆံုးထိခိုက္မွဳေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ သို႕ေပမယ့္ လံုျခံဳေရးကို ပထမဦးစားေပးျပီး၊ လွဳပ္ရွားမွဳ မရွိျပန္ရင္လဲ တိုက္ပြဲက ေရရွည္မွာ အီလာျပီး၊ တဘက္ရန္သူက ရင္ဆိုင္ထိန္းခ်ဳပ္မွဳ လုပ္လာမယ့္ အႏၱရာယ္ ရွိတတ္ပါတယ္။

စစ္ရဲ႕ သေဘာသဘာ၀အရ စခန္းသိမ္းပိုက္ခံရမွ ရွံဳးတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ရင္ဆိုင္ထိန္းခ်ဳပ္ျပီး containment လုပ္ခံထားရတာကလဲ ရွံဳးတာပါပဲ။ လံုျခံဳေရးကို အားစိုက္လြန္းရင္ လွဳပ္ရွားမွဳ အားနည္းျပီး၊ လွဳပ္ရွားမွဳကို အားစိုက္လြန္းရင္ လံုျခံဳေရးကို ထိခိုက္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ strategic doctrine ေပၚမွာ အေျခခံျပီး၊ ဦးစားေပးသင့္တဲ့ အရာကို ေရြးခ်ယ္ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

(ဃ) ရိုးရွင္းမွဳ - ရွဳပ္ေထြးမွဳ (Simplicity- Complexity)

တခ်ိဳ႕မဟာဗ်ဴဟာ စဥ္းစားေတြးေခၚခ်က္ေတြက ရွဳပ္ေထြးပါတယ္။ ရွဳပ္ေထြးနက္နဲတဲ့ ေအာ္ပေရးရွင္းေတြလဲ အမ်ားအျပား ရွိႏိုင္ပါတယ္။ ကမၻာတ၀ွမ္းက command and staff college ေတြမွာ သင္တန္းပို႕ခ်သူေတြ ၾကံဳေတြ႕ေလ့ရွိတာက သင္တန္းသားေတြရဲ႕ ရိုးရွင္းမွဳ၊ ရွဳပ္ေထြးမွဳေတြကို တုန္႕ျပန္လက္ခံပံု မတူညီမွဳပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က တိုက္ခိုက္ေရးမွာ ေတာ္ေပမယ့္ တပ္ေရး၊ တပ္ေထာက္အပိုင္းေတြမွာ အားနည္းတာလဲ ရွိပါတယ္။

အေရးၾကီးတာကေတာ့ လူမွန္၊ ေနရာမွန္ ျဖစ္ဖို႕ပါပဲ။ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး၊ အႏုပညာစတဲ့ က႑ေတြအားလံုးမွာ back office အတြက္ သင့္ေတာ္မယ့္သူေတြနဲ႕ field work အတြက္ သင့္ေတာ္မယ့္သူေတြ သီးျခားစီ ရွိပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေတြက တာ၀န္ခြဲေ၀ေပးတဲ့ အခါ မွန္မွန္ကန္ကန္ အကဲျဖတ္တတ္ဖို႕ လိုပါတယ္။ တခါတရံမွာလဲ ရိုးရွင္းစြာ အမိန္႕အတိုင္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမယ့္ field work ကိုမွ လူရာသြင္းမွဳေတြေၾကာင့္၊ ရွဳပ္ေထြးနက္နဲတဲ့ တာ၀န္ေတြကို ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မယ့္ လူေတြက field work ထဲ လိုက္ဆင္းျပီး၊ မဆံုးရွံဳးသင့္ပဲ ဆံုးရွံဳးရမွဳေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ရိုးရွင္းမွဳ- ရွဳပ္ေထြးမွဳနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေနာက္ထပ္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ ရွင္းလင္းျပတ္သားတဲ့ အမိန္႕ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ဘုရင္ နပိုလီယံရဲ႕ adjutant technique လို႕ လူသိမ်ားတဲ့ ရွင္းလင္းျပတ္သားေသာ အမိန္႕ဟာ တိုက္ပြဲရဲ႕ အရွံဳးအႏိုင္အတြက္ အေရးၾကီးပါတယ္။ စစ္ေျမျပင္ (သို႕မဟုတ္) စစ္ေျမျပင္သ႑ာန္ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္း အေျခအေနတခုမွာ တိုက္ရင္ ေကာင္းမလားဆိုျပီး လူထုဆႏၵခံယူပြဲ လုပ္ေနလို႕ မရပါဘူး။ တိုက္ခ်င္သူတိုက္ၾကဆိုျပီး စြန္႕ဦးလုပ္ေဆာင္ေစမွဳလဲ လုပ္လို႕ မရပါဘူး။

ကြပ္ကဲမွဳ တစုတစည္းတည္း (unity of command) ရွိရပါမယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေတြက တက္မိန္႕၊ ဆုတ္မိန္႕ ေပးရပါမယ္။ တိုက္ပြဲအီေနရင္ က်ားထိုးတက္ရင္လဲတက္၊ အက်အဆံုး အနည္းဆံုးနဲ႕ ဆုတ္ခြာမွဳျပီး တိုက္စစ္အတြက္ ျပန္လည္အားယူမွဳ လုပ္ရင္လဲ လုပ္ရပါမယ္။ ဒီလို ရွင္းလင္းျပတ္သားတဲ့ အမိန္႕ကို မေပးပဲ၊ တိုက္ပြဲအီေနတာကို အခ်ိန္ဆြဲထားရင္ ဒုတိယအေတြး (second thought) ေတြ ၀င္လာျပီး၊ မိမိတပ္ေတြ ဖရိုဖရဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ရွဳပ္ေထြးေနတဲ့ အေျခအေနေတြကို ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္တဲ့ ရိုးရွင္းမွဳနဲ႕ ရင္ဆိုင္ေျဖရွင္းနည္းက အေရးေပၚအေျခအေနမွာ သင့္ေလ်ာ္ပါတယ္။

(င) Mission- People

စစ္ဆင္ေရးေတြမွာ မိမိဘက္က ထိခိုက္က်ဆံုးမွဳ အနည္းဆံုးနဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္ကို ျပည့္မွီေအာင္ ထမ္းေဆာင္ဖို႕ ညႊန္ၾကားေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒီအခ်က္ႏွစ္ခုကလဲ ဆန္႕က်င္ဘက္ ဒြန္တြဲတည္ရွိေန ပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ သူေသကိုယ္ေသ ရင္ဆိုင္ၾကရတဲ့ အေျခအေနေတြမွာပါ။ ရည္မွန္းခ်က္တာ၀န္ကို ျပည့္မွီဖို႕ ရဲေဘာ္အခ်ိဳ႕ရဲ႕ အသက္ေတြကို စေတးဖို႕ လိုအပ္လာတာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ စစ္မွာ ဒီအခ်က္ကို မလြဲမေသြ လက္ခံႏိုင္ဖို႕ လိုပါတယ္။

မိမိဘက္က ထိခိုက္က်ဆံုးမွဳ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို risks မယူရဲရင္ ရန္သူနဲ႕ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္လို႕ မရပါ။ တဘက္နဲ႕ တဘက္ လက္နက္ကိုင္စြဲတဲ့ အေျခအေနမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ လက္နက္ကိုင္စြဲထားတဲ့ ဘက္တဘက္ကို ရင္ဆိုင္ရတဲ့ အေျခအေနမွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီကိစၥဟာ ေခါင္းေဆာင္ေတြအတြက္ ေအာင္ပြဲနဲ႕ စေတးရမွဳအၾကားမွာ ခ်ိန္ခြင္လွ်ာညွိရမယ့္ အခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ စစ္ရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားေတြဟာ တခုခ်င္း သီးျခားျဖစ္တည္ေနတာေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲတည္ရွိမွဳေတြ အမ်ားအျပား ရွိပါတယ္။ စစ္ဘုရင္ ကေလာ့၀စ္က ကြဲျပားျခားနားတဲ့ အေၾကာင္းအရာႏွစ္ခုကို ဆက္စပ္အသံုးျပဳရတဲ့အခါ၊ ဒီအေၾကာင္းအရာႏွစ္ခုမွာ ဘံုဆက္ႏြယ္မွဳ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ polarity ဟာ အေၾကာင္းအရာေတြဆီမွာ မဟုတ္ပဲ ဆက္ႏြယ္မွဳ ေပၚမွာ မူတည္တယ္လို႕ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တခုနဲ႕ တခု ဆက္ႏြယ္ေနျပီး၊ အျပန္အလွန္ တည္မွီေနသလို၊ဆန္႕က်င္ဘက္ဒြန္တြဲ ျဖစ္တည္မွဳလဲရွိေနတဲ့ စစ္ရဲ႕ အေျခခံ သေဘာတရားေတြကို အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါနဲ႕အညီ အသံုးျပဳႏိုင္သူေတြအေနနဲ႕ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးေတြမွာ ေအာင္ပြဲရႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၂၊ ၄၊ ၂၀၁၁)

ရည္ညႊန္းကိုးကား။ ။

Alger, J. (1982) The Quest for Victory: The History of the Principles of War, Westport, CN:
Greenwood Press

Howard, M. (1983) Clausewitz, Past Masters series, Oxford University Press

Howard, M. & Paret, P. (1976) Clausewitz: On War, Princeton University Press

Edward Luttwak (1987) Strategy: The Logic of War and Peace, Cambridge, MA: The Belknap Press of Harvard University Press

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Nanotechnology အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း

၂၁ရာစု ကမၻာ့နည္းပညာေလာကမွာ နယူးကလီးယား နည္းပညာနဲ႕ အျပိဳင္ နာမည္ၾကီးလာတဲ့ နည္းပညာ ဆန္းတခုကေတာ့ နာႏိုနည္းပညာ (Nanotechnology) ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းပညာရပ္ဆိုင္ရာ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ ကမၻာ့အင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြမွာ အျပိဳင္အဆိုင္ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြ ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။ Venture Capital Investor ျဖစ္တဲ့ Steve Jurvetson က နာႏိုနည္းပညာဟာ စက္မွဳေတာ္လွန္ေရးလွိဳင္းလံုးတခု ျဖစ္လာႏိုင္ဖြယ္ရွိေၾကာင္း ခန္႕မွန္းေျပာဆိုလာခဲ့ပါတယ္။



နာႏိုနည္းပညာ ဆိုရာ၀ယ္

နာႏိုနည္းပညာဆိုတာ အလြန္ေသးငယ္တဲ့ အရာ၀တၳဳမ်ားဆိုင္ရာ နည္းပညာ ျဖစ္ပါတယ္။ တစ္နာႏိုမီတာဟာ အက္တမ္ ၅ခုရဲ႕ အက်ယ္အ၀န္းခန္႕သာ ရွိျပီး၊ 10-9 m နဲ႕ ညီမွ်ပါတယ္။ DNA strand တခုဟာ ႏွစ္နာႏိုမီတာရွိျပီး၊ ေသြးနီဥဆဲလ္ရဲ႕ အက်ယ္အ၀န္းက ၇၀၀၀ နာႏိုမီတာ ရွိပါတယ္။ လူ႕ဆံပင္ရဲ႕ ဆံခ်ည္မွ်င္ဟာ ၈ သိန္းနာႏိုမီတာနဲ႕ ညီမွ်ျပီး၊ ပရြက္ဆိတ္တေကာင္ရဲ႕ အရြယ္အစားဟာ ငါးသန္းနာႏိုမီတာနဲ႕ ညီမွ်ပါတယ္။ ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ သက္ရွိ၊ သက္မဲ့ အရာ၀တၳဳေတြအားလံုးဟာ အက္တမ္နဲ႕ ဖြဲ႕စည္းထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ နာႏို နည္းပညာကို အသံုးျပဳျပီး၊ အက္တမ္ေလးေတြနဲ႕ အရာ၀တၳဳေတြကို ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္လို႕ ရပါတယ္။

နာႏိုနည္းပညာ၏ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳးမ်ား

နာႏိုအရြယ္အစား ရိုေဘာ့ေတြျဖစ္တဲ့ နာႏိုေဘာ့ေတြကို တည္ေဆာက္လာႏိုင္ခဲ့ရင္ လူ႕ေလာကအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးရွိေစမယ္လို႕လဲ သိပၸံပညာရွင္ေတြက ခန္႕မွန္းသတ္မွတ္ထားၾကပါတယ္။ ဥပမာ- ေမာ္လီက်ဴးအနည္းငယ္သာ ပါ၀င္တဲ့ ေဆးဘက္ဆိုင္ရာ နာႏိုေဘာ့ေတြကို တည္ေဆာက္လာႏိုင္ခဲ့ရင္ ကင္ဆာဆဲလ္ေတြကို ဖ်က္ဆီးတာေတြ၊ ေသြးေၾကာမွ်င္ ေလးေတြကို ျပင္ဆင္တာေတြနဲ႕ တစ္ရွဳးေတြ တည္ေဆာက္မွဳေတြကို ျပဳလုပ္ႏိုင္မယ္လို႕ တြက္ဆျပီး သုေတသနေတြ ျပဳလုပ္ေနၾကပါတယ္။

အခုဆိုရင္ နာႏိုနည္းပညာကို အသံုးျပဳျပီး ေရသန္႕စင္စနစ္ တီထြင္ဖို႕ သုေတသနျပဳမွဳေတြ၊ အစားအစာေတြရဲ႕ အရသာနဲ႕ ပါ၀င္မွဳေတြကို လိုအပ္သလို ေျပာင္းလဲႏိုင္ဖို႕ သုေတသနျပဳမွဳေတြ၊ ကာကြယ္ေဆးနဲ႕ ေရာဂါကုသေရး နည္းပညာသစ္ ရွာေဖြေရးအတြက္ သုေတသနျပဳမွဳေတြ အမ်ားအျပား ရွိေနပါျပီ။ Estrasorb လို႕ အမည္ရွိတဲ့ skin lotion ဟာ ကမၻာ့ေဆး၀ါးေစ်းကြက္ထဲကို ပထမဆံုး ၀င္ေရာက္လာတဲ့ နာႏိုနည္းပညာ အသံုးျပဳေဆး၀ါးျဖစ္ပါတယ္။

နာႏိုနည္းပညာကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္လာေအာင္ သုေတသန ျပဳျခင္းအားျဖင့္ ေနေရာင္ျခည္ဆဲလ္ေတြကို ထုတ္လုပ္လာႏိုင္မယ္လို႕ ယူဆျပီး အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကတဲ့ သုေတသန စီမံကိန္းေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ေရနံယိုစိမ့္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားတဲ့အခါ oil spill ထဲမွာပါ၀င္တဲ့ အက္တမ္ေတြကို သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ထိခိုင္မွဳမရွိေအာင္ နာႏိုပိုက္လိုင္းေလးေတြနဲ႕ ေျပာင္းလဲ ျပဳျပင္ႏိုင္ေရးအတြက္ ၾကိဳးပမ္းေနၾကတဲ့ သုေတသန စီမံကိန္းေတြလဲ ရွိပါတယ္။

ေရာဂါရွာေဖြကုသေရး၊ သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ထိန္းသိမ္းေရးနဲ႕ စစ္လက္နက္ပစၥည္း ထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြအတြက္ နာႏိုနည္းပညာရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို ေလ့လာသုေတသနျပဳေနဆဲမွာပဲ၊ ေစ်းကြက္ထဲေရာက္လာတဲ့ နာႏိုနည္းပညာအသံုးျပဳ ကုန္ပစၥည္းေတြျဖစ္တဲ့ ေနေရာင္ကာမွန္ေတြ၊ spray ဗီတာမင္ေတြနဲ႕ wrinkle-resistant fabric ေတြရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကိုလဲ စားသံုးသူအခ်ိဳ႕ ခံစားေနၾကရပါျပီ။

သို႕ေပမယ့္လဲ လံုျခံဳေရး ဆန္းစစ္ေလ့လာသူ ပညာရွင္အခ်ိဳ႕ကေတာ့ ကုန္ပစၥည္းထုတ္လုပ္ေရး၊ သတင္းနဲ႕ နည္းပညာ၊ စြမ္းအင္၊ ေဆး၀ါးပစၥည္း၊ ေထာက္လွမ္းေရးကိရိယာနဲ႕ စစ္လက္နက္ပစၥည္း ဆန္းသစ္တီထြင္ေရး တို႕အတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္တဲ့ နာႏိုနည္းပညာဟာ ကမၻာ့လံုျခံဳေရးကို ျခိမ္းေခ်ာက္လာႏိုင္ေၾကာင္း ထင္ျမင္ယူဆၾကပါတယ္။

စစ္လက္နက္ပစၥည္းေတြကို နာႏိုနည္းပညာအသံုးျပဳျပီး ထုတ္လုပ္မွဳဟာ ကုန္က်စရိတ္သက္သာျပီး၊ ျမန္ဆန္လာႏိုင္ပါတယ္။ လက္နက္ေတြရဲ႕ အရြယ္အစား ပမာဏကလဲ ေသးငယ္တဲ့အတြက္ အသံုးျပဳရတာ ပိုမိုလြယ္ကူလာႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာ- ကြန္ပ်ဴတာနည္းပညာနဲ႕ sensor နည္းပညာေတြကို နာႏိုနည္းပညာနဲ႕ ေပါင္းစပ္တီထြင္ထားတဲ့ smart bullets ေတြဟာ ပစ္မွတ္ကို တိတိက်က် ေဖာ္ထုတ္တိုက္ခိုက္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဓာတုလက္နက္နဲ႕ ဇီ၀လက္နက္ ထုတ္လုပ္မွဳေတြမွာလဲ အေထာက္အကူျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ autonomous fighting systems ေတြကို တီထြင္ ဆန္းသစ္မွဳေတြလဲ ရွိလာႏိုင္ပါတယ္။ စစ္ေျမျပင္က စစ္သားေတြရဲ႕ က်န္းမာေရးအေျခအေနကို ၀တ္ထားတဲ့ စစ္ယူနီေဖာင္းေတြကေနတဆင့္ ေသးငယ္တဲ့ sensors ေတြကို အသံုးျပဳျပီး စစ္ေဆးၾကည့္ရွဳႏိုင္တဲ့ သုေတသနစီမံကိန္းေတြနဲ႕ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္မွဳ၊ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမွဳေတြကို စစ္ယူနီေဖာင္းေတြကတဆင့္ exterior support ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ဖို႕ လိုအပ္တဲ့ သုေတသနစီမံကိန္းေတြလဲ စတင္ေနျပီ ျဖစ္ပါတယ္။

အၾကမ္းဖက္ တိုက္ခိုက္ေရး သမားေတြဆီမွာ nano-weapons of mass destruction ေတြ ေရာက္ရွိသြားမယ့္အေရးကလဲ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီထက္ပိုျပီး ေၾကာက္မယ္ဖြယ္ရာ ေကာင္းတဲ့ အေရးကေတာ့ အစားအစာ လံုျခံဳေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ ႏိုင္ငံတကာ လံုျခံဳေရး ေလ့လာသူမ်ား ပါ၀င္တဲ့ ETC အုပ္စုက နာႏိုနည္းပညာဟာ စိုက္ပ်ိဳးေရးက႑၊ ထုတ္လုပ္ေရးက႑ ေတြကေန တဆင့္ အစားအစာ၊ စားသံုးမွဳ သ႑ာန္ေတြကိုပါ သက္ေရာက္မွဳ ရွိလာေစႏိုင္ေၾကာင္း တင္ျပထားခဲ့ပါတယ္။

ဒီလိုနာႏို နည္းပညာရဲ႕ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳး သက္ေရာက္ႏိုင္မွဳေတြ ၾကီးမားလာတာနဲ႕အမွ် ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ နာႏိုနည္းပညာအေပၚ အာရံုစိုက္မွဳေတြကလဲ ၾကီးထြားလာပါေတာ့တယ္။



နာႏိုနည္းပညာအား အာရံုစိုက္ျခင္း

ကနဦးအစမွာ နာႏိုနည္းပညာကို အင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြကသာ အာရံုစိုက္ၾကေပမယ့္၊ ေနာက္ပိုင္းမွာ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲ ႏိုင္ငံေတြကပါ အာရံုစိုက္လာၾကပါတယ္။ အဓိက အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ နာႏိုနည္းပညာဟာ nano-divide လို႕ေခၚတဲ့ နာႏိုနည္းပညာကို ပိုင္ဆိုင္တဲ့ တိုင္းျပည္ေတြနဲ႕ မပိုင္ဆိုင္တဲ့ တိုင္းျပည္ေတြအၾကား ကြာျခားမွဳကို ျဖစ္လာေစႏိုင္လို႕ပါပဲ။ အက်ိဳးအျမတ္မ်ားေစႏိုင္တဲ့ ကုန္ပစၥည္းေတြကို နာႏိုနည္းပညာအသံုးျပဳႏိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ထုတ္လုပ္ျပီး၊ ကမၻာ့ေစ်းကြက္ကို လက္၀ါးၾကီးအုပ္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားလာႏိုင္တယ္လို႕ ပညာရွင္ေတြက သံုးသပ္လာၾကပါတယ္။

အထူးသျဖင့္ နာႏိုနည္းပညာနဲ႕ ဆက္ႏြယ္တဲ့ စက္မွဳေတာ္လွန္ေရးသာ ေပၚထြက္လာခဲ့ရင္ ကုန္ၾကမ္းပစၥည္းေတြကို နာႏိုနည္းပညာနဲ႕ တည္ေဆာက္လာႏိုင္မွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ကမၻာ့ commodity market ၾကီးတခုလံုး ဖရိုဖရဲ ျဖစ္သြားႏိုင္ျပီး၊ နည္းပညာမရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳကို ထိခိုက္လာေစႏိုင္ေၾကာင္း စိုးရိမ္ပူပန္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ ေျမေအာက္သယံဇာတပစၥည္းေတြျဖစ္တဲ့ ေရႊနဲ႕ တိုင္ေတနီယမ္သတၱဳေတြကို နာႏိုနည္းပညာအသံုးျပဳျပီး တန္ဖိုးျမွင့္တင္ႏိုင္မယ့္ သုေတသန စီမံကိန္းေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကျပီ ျဖစ္ပါတယ္။

တိုင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးအေျခအေနဟာ သဘာ၀သယံဇာတပစၥည္းေတြနဲ႕ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးက႑ အေပၚမွာ မူတည္ေနတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာလဲ နာႏိုနည္းပညာ ေလ့လာမွဳေတြ၊ သုေတသန စီမံကိန္း အေကာင္အထည္ ေဖာ္ေဆာင္မွဳေတြ ျပဳလုပ္လာၾကပါတယ္။ တိုင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳဟာ သဘာ၀သယံဇာတ အရင္းအျမစ္အေပၚမွာ မူတည္တယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို နည္းပညာႏွင့္ လူသားအရင္းအျမစ္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳနဲ႕ ျငင္းဆိုခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ကမၻာေပၚမွာ အမ်ားအျပား ရွိခဲ့ပါတယ္။

နာႏိုနည္းပညာ ေတာ္လွန္ေရး ေအာင္ျမင္သြားခဲ့ရင္ေတာ့ သဘာ၀သယံဇာတ အရင္းအျမစ္ ပိုင္ဆိုင္မွဳရဲ႕ competitive advantage ဟာ ေလ်ာ့က်ပ်က္ျပယ္သြားေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ နာႏိုနည္းပညာ ေတာ္လွန္ေရးဟာ ကမၻာ့စီးပြားေရး ခ်ိန္ခြင္လွ်ာကိုသာမက ကမၻာ့စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး ခ်ိန္ခြင္လွ်ာ အေျပာင္းအလဲေတြကိုပါ ဦးတည္သြားႏိုင္ေၾကာင္း ေလ့လာသူေတြက သံုးသပ္ၾကပါတယ္။ နာႏိုလက္နက္ အျပိဳင္အဆိုင္ ထုတ္လုပ္မွဳ (nano arms race) လဲ ျဖစ္ပြားလာႏိုင္ပါတယ္။

နိဂံုး

နည္းပညာတိုင္းမွာ ေကာင္းက်ိဳး၊ ဆိုးက်ိဳးေတြ ဒြန္တြဲေနပါတယ္။ ေကာင္းက်ိဳးေတြကို အေကာင္းဆံုး ရယူခံစားႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းျပီး၊ ဆိုးက်ိဳးေတြ နည္းႏိုင္သမွ်နည္းေအာင္ ျပဳလုပ္ဖို႕ကိုေတာ့ လူသားေတြကသာ ၾကိဳးပမ္းၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္ေျပာင္းလဲေနတဲ့ နည္းပညာရဲ႕ အေျခအေနကို မ်က္ေခ်မျပတ္ အာရံုစိုက္ျခင္း၊ သင့္ေလ်ာ္ေသာ မူ၀ါဒမ်ား၊ စီမံကိန္းမ်ား ခ်မွတ္ျခင္းစတဲ့ pre-cautionary approach ကို အသံုးျပဳျပီး နာႏိုနည္းပညာရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳအေပၚ ဆိုးက်ိဳးသက္ေရာက္ ႏိုင္မွဳေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ပါတယ္။ နည္းပညာကို တလြဲဆံပင္ေကာင္း အသံုးျပဳျပီး၊ လူသားေတြရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို ျခိမ္းေခ်ာက္လာမယ့္ ဆိုးက်ိဳးေတြကိုလဲ justice approach နဲ႕ တားဆီးေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၊ ၄၊ ၂၀၁၁)
ရည္ည႔ႊန္းကိုးကား။ ။

ETC Group (2004) “26 Governments Tiptoe Toward Global Nano Governance: Grey Governance?”, 30 June 2004

4th Nanoforum General Report: “Benefits, Risks, Ethical, Legal and Social Aspects of Nanotechnology”, first published in June 2004, updated October2005

Ministry of Defence, UK (2003) 'Nanotechnology: Its Impact on Defence and the MoD'

Petersen J.L. & Egan D.M. (2002) ‘Small Security: Nanotechnology and Future Defense’, Defense Horizons 8

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ဂရိ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳ

"စစ္အာဏာရွင္ေတြကို စစ္အရာရွိေတြ ကိုယ္တိုင္က ဆန္႕က်င္လိုက္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္
ဂရိႏိုင္ငံတြင္းက ေတာ္လွန္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြရဲ႕ အရွိန္အဟုန္ကို တိုးျမွင့္ေပးလိုက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။
တိုးျမင့္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေရး ေရခ်ိန္နဲ႕အတူ တိုက္ပြဲေဖာ္ေဆာင္ဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာကို သတိျပဳမိတာေၾကာင့္ ႏို၀င္ဘာလေရာက္ေတာ့ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူေတြ လက္တြဲျပီး အာဏာရွင္ကို သပိတ္ေမွာက္ၾက ပါေတာ့တယ္"

ေရွးေခတ္ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို အမ်ိဳးသားေတြထက္ နိမ့္က်သူမ်ားအျဖစ္သာ ယူဆထားခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လူမွဳေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးရာေတြမွာ ဘာမွ အေရးၾကီးသူေတြ မဟုတ္ဘူးလို႕ ထင္ျမင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဂုဏ္ရည္ျမင့္မားျပီး ေလးစားဖြယ္ရာ ေကာင္းတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးသူမ်ားအျဖစ္သာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက သတ္မွတ္ထားခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုထံုးတမ္းစဥ္လာေတြ ရွိတဲ့ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ သီးျခားကိုယ္ပိုင္ ရပ္တည္ခြင့္ မရွိပါဘူး။ ဘ၀တသက္တာလံုး ဖခင္ေတြ၊ အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြနဲ႕ သားေယာက်္ားေလးေတြအေပၚမွာပဲ မီွခိုေနၾကရပါတယ္။

ေရွးေခတ္ဂရိႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းတာ၀န္ဆိုတာ ကေလးေမြးဖြားတာ၊ အစားအစာ ခ်က္ျပဳတ္တာနဲ႕ အိမ္မွဳကိစၥေတြ ျပဳလုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းတာ၀န္ ဆိုတာ ကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးရာ ေတြးေခၚစဥ္းစားတာ၊ အၾကံေပးတာ၊ စစ္မက္ျဖစ္ပြားခ်ိန္မွာ တိုက္ပြဲ၀င္တာေတြနဲ႕ မိသားစုကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးေခတ္ဂရိျပည္က အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို ဆန္႕က်င္ကန္႕ကြက္မွဳေတြ မလုပ္ရဲၾကပါဘူး။ အိမ္ေထာင္ဘက္ လင္ေယာက်္ားေတြကို မရိုေသရင္ နတ္ဘုရားေတြက စိတ္ဆိုးျပီး ျပစ္ဒဏ္ခတ္တယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြကလဲ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ အျမစ္တြယ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ရိုက္ႏွက္ညွဥ္းပမ္းမွဳေတြ၊ နတ္ဘုရားေတြက ေပးမယ့္ ျပစ္ဒဏ္ေတြကို ေၾကာက္ရြံ႕ျပီး ဘ၀တေလွ်ာက္လံုး အမ်ိဳးသားေတြထက္ နိမ့္က်သူေတြအျဖစ္ပဲ ခံယူက်င့္သံုးေနခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လဲ (၁၉) ရာစုေရာက္ေတာ့ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီး စာေရးဆရာေတြ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး စာေရးဆရာေတြျဖစ္တဲ့ Artemis၊ Thaleia၊ Eurydice တို႕ဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပညာေရး၊ လူမွဳေရး အေျခအေန နိမ့္က်မွဳေတြကို မီးေမာင္းထိုး ေဖာ္ျပလာၾကပါတယ္။ (၁၈၈၇) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားသူ Calliope Parren က ဦးေဆာင္ျပီး အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဆိုတဲ့ သတင္းစာကို စတင္ထုတ္ေ၀ပါေတာ့တယ္။ အေၾကာက္တရားေတြ လႊမ္းမိုးေနတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုအတြင္းမွာ လူ႕အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့အခါ ကေလာင္လက္နက္ဟာ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားေတြ၊ စည္းမ်ဥ္းေတြ၊ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ၊ အေတြးအေခၚေတြကို လူထုထဲမွာ ကနဦး ခ်ျပဖို႕ လိုပါတယ္။ ဒီလို ခ်ျပျပီး အေတြးအေခၚ အုတ္ျမစ္ခ်ျပီးမွ ေဖာ္ေဆာင္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြဟာ ေကာက္ရိုးမီးေတာက္ပမာ ၀ုန္းခနဲ ထေတာက္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြထက္ ပိုျပီး ေအာင္ျမင္တတ္ပါတယ္။ ဂရိအမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားသူေတြဟာ ဒီကေလာင္လက္နက္ကို အသံုးျပဳျပီး အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးကို စတင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အေတြးအေခၚ အုတ္ျမစ္ခ်ျပီး လွဳပ္ရွားတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳ ျဖစ္တာေၾကာင့္ ဂရိအမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳဟာ တစတစ က်ယ္ျပန္႕လာခဲ့ျပီး၊ မ်ိဳးဆက္သစ္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း ေခါင္းေဆာင္အမ်ားအျပားကို ေမြးထုတ္ေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၂၀) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီး ဂီတဆရာမတဦးျဖစ္တဲ့ Theodoropoulou က အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၃၀ ကာလေတြေရာက္ေတာ့ စစ္အာဏာရွင္ Ioannis Metaxas ရဲ႕ လက္ေအာက္မွာ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို တားဆီးပိတ္ပင္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဂရိအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဒုတိယကမၻာစစ္ကာလ ေတာ္လွန္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ က်ရာေနရာကေန တက္တက္ၾကြၾကြ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ဒုတိယကမၻာစစ္ျပီးကာလ ေရာက္ေတာ့ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ျမိဳ႕ျပ လူေနမွဳအေဆာက္အအံု ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္လာမွဳ၊ စက္မွဳႏိုင္ငံေတာ္သစ္ တည္ေဆာက္လာမွဳ၊ လူလတ္တန္းစား လူဦးေရ မ်ားျပားလာမွဳေတြနဲ႕အတူ အမ်ိဳးသမီးမဲေပးခြင့္ အခြင့္အလမ္းေတြလဲ ရရွိလာပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လဲ (၁၉၆၇) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ ဂရိႏိုင္ငံမွာ Papadopoulos စစ္အာဏာသိမ္းမွဳ ျဖစ္ပြားပါေတာ့တယ္။ စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ၀တ္စားဆင္ယင္မွဳနဲ႕ လွဳပ္ရွားသြားလာမွဳေတြကိုပါ ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေက်ာင္းသားပြဲေတာ္ေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႕ ယွဥ္တြဲျပီး ေက်ာင္းသူေတြ ပါ၀င္ဆင္ႏႊဲခြင့္ကိုပါ တားျမစ္ပိတ္ပင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အာဏာသိမ္းစကာလမွာ လူအမ်ားစုေ၀းခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ေဟာေျပာခြင့္ေတြကို ပိတ္ပင္ထား တာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ေခတၱရပ္တန္႕သြားေပမယ့္၊ အခ်ိန္အနည္းငယ္အတြင္းမွာပဲ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားမွဳ ကြန္ယက္ေတြကို ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္း ႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလေတြမွာ တႏိုင္ငံလံုးစစ္က်ြန္ဘ၀ကို က်ေရာက္ေနခ်ိန္ျဖစ္တာေၾကာင့္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို ျဖိဳဖ်က္ျပီးမွသာ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြ ရရွိလာႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ဂရိအမ်ိဳးသမီး ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသူေတြက သိနားလည္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။

(၁၉၇၃)ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးက အရွိန္ေကာင္း လာခဲ့ပါတယ္။ ေမလမွာ ဂရိေရတပ္မေတာ္က အရာရွိေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာ စစ္ေရး ပူးတြဲေလ့က်င့္မွဳ လုပ္ေနရာကေန ဂရိႏိုင္ငံကို မျပန္ေတာ့ပဲ ေရတပ္သေဘၤာကို ေရာမကို ဦးတည္ ခုတ္ေမာင္းသြားခဲ့ပါတယ္။ အနီးဆံုး ေလဆိပ္ကေန တယ္လီဖုန္းနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ သတင္းစာနယ္ဇင္းေတြကို အေၾကာင္းၾကားျပီး ဂရိစစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ လူထုအေပၚ ဖိႏွိပ္မွဳေတြကို ေဖာ္ထုတ္ဆန္႕က်င္လိုက္ၾကပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္ေတြကို စစ္အရာရွိေတြ ကိုယ္တိုင္က ဆန္႕က်င္လိုက္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီျဖစ္ရပ္ဟာ တကမၻာလံုးကို ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားျပီး ဂရိႏိုင္ငံတြင္းက ေတာ္လွန္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြရဲ႕ အရွိန္အဟုန္ကို တိုးျမွင့္ေပးလိုက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ တိုးျမင့္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေရး ေရခ်ိန္နဲ႕အတူ တိုက္ပြဲေဖာ္ေဆာင္ဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာကို သတိျပဳမိတာေၾကာင့္ ႏို၀င္ဘာ လေရာက္ေတာ့ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူေတြ လက္တြဲျပီး အာဏာရွင္ကို သပိတ္ေမွာက္ၾက ပါေတာ့တယ္။ ေက်ာင္းသားလွဳပ္ရွားမွဳေတြကို အာဏာရွင္ေတြက သတ္ျဖတ္ႏွိမ္နင္းတာေၾကာင့္ ဂရိစစ္တပ္တြင္းက အရာရွိေတြကိုယ္တိုင္က စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို လက္မခံႏိုင္ၾကေတာ့ပဲ (၁၉၇၄) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အာဏာရွင္စနစ္ၾကီး ျပိဳလဲသြားခဲ့ပါတယ္။

ဂရိအမ်ိဳးသမီး တက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသူအမ်ားအျပားဟာ အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႕က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ ဖမ္းဆီးႏိွပ္စက္ သတ္ျဖတ္ျခင္းကို ခံခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဂရိအမ်ိဳးသမီး ေတြဟာ ဇြဲလံု႕လ မေလွ်ာ့ပဲ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲရတဲ့အထိ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ ရင္ေဘာင္တန္းျပီး တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳလမ္းေၾကာင္းကိုလဲ မေသြမဖည္ ဆုပ္ကိုင္ထားခဲ့ၾကျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို ဖယ္ရွားျပီး ေနာက္ပိုင္းကာလေရာက္ေတာ့ မျပီးဆံုး ေသးတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို ဆက္လက္အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဂရိအမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဇြဲလံု႕လနဲ႕ ေနာက္မဆုတ္စတမ္း တိုက္ပြဲ၀င္ရဲတဲ့ အားမာန္ေတြေၾကာင့္ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္မွာ က်ားမ တန္းတူညီမွ်ခြင့္ကို အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ ေျမယာဥပေဒသစ္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ တန္းတူညီမွ် လုပ္အားခ ရရွိေရး၊ ပညာသင္ခြင့္ အခြင့္အလမ္း ရရွိေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြကိုလဲ ေအာင္ျမင္စြာ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၈၁) ခုႏွစ္ကေန စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့တဲ့ ဂရိအစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား အဆက္ဆက္မွာလဲ အမ်ိဳးသမီး ၀န္ၾကီးတဦး အနည္းဆံုးပါ၀င္ျပီး၊ အမ်ိဳးသမီး ဒုတိယ၀န္ၾကီးမ်ားစြာ ပါ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြမွာလဲ အမ်ိဳးသမီး ေခါင္းေဆာင္အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာခဲ့ျပီး ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ဂရိကြန္ျမဴနစ္ပါတီကို အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္က ဦးေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုတာ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးရာေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အေရးၾကီးသူေတြ မဟုတ္ဘူးလို႕ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကတဲ့ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အခုဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး ပညာရွင္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္ေတြ အမ်ားအျပားေပၚထြက္လာခဲ့ျပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး ပညာရွင္ Laura Cram က ဒီလိုေျပာင္းလဲမွဳေတြဟာ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရးနဲ႕ ဒီမိုကေရစနစ္ ထြန္းကားေရး တိုက္ပြဲေတြမွာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕အတူ ရင္ေဘာင္တန္းတိုက္ပြဲ၀င္ရဲတဲ့ ရဲစြမ္းသတိၱနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳ လမ္းေၾကာင္းကို လက္ဆင့္ကမ္းပခံုးေျပာင္းျပီး မဆုတ္မနစ္ ကိုင္စြဲခဲ့ၾကတဲ့ ဇြဲလံု႕လေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႕ ဆိုထားပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

(၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ၊ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း အစီအစဥ္တြင္ ထုတ္လႊင့္ခဲ့ေသာ အသံလႊင့္ေဆာင္းပါး ျဖစ္ပါသည္)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အေကာင္းဆံုးေက်ာင္း

ျမိဳ႕ရဲ႕ အေကာင္းဆံုးေက်ာင္းလို႕ နာမည္ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ေက်ာင္းတေက်ာင္းမွာ ကေလးငယ္ေလး တေယာက္ ေက်ာင္းတက္ခြင့္ရသြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေက်ာင္းဖြင့္စ နံနက္ခင္းမွာ သူ႕အဘိုးက ေျမးေလးရဲ႕ လက္ကိုဆြဲျပီး ေက်ာင္းသြားပို႕ပါတယ္။ ကစားကြင္းထဲကို အဘိုးအိုနဲ႕ ေျမးေလး ေရာက္သြားေတာ့ သူတို႕ ေျမးအဘိုး ႏွစ္ေယာက္ အနီးမွာ ကေလးေတြ ၀န္းရံလာတယ္။




'ဘယ္ေလာက္ ရယ္စရာေကာင္းတဲ့ အဘိုးအိုၾကီးလဲ'
ကေလးတေယာက္က ေအာ္ဟစ္ျပီး ေလွာင္ေျပာင္တယ္။

'ေဟ့၊ ဖက္တီး'
ေနာက္ကေလးတေယာက္က ထပ္ေအာ္ျပန္တယ္။

ကစားကြင္းထဲမွာ ရွိတဲ့ ကေလးေတြဟာ ေျမးအဘိုးႏွစ္ေယာက္ကို ေလွာင္ေျပာင္ရင္း ခုန္ေပါက္ ေနၾကတယ္။ မၾကာပါဘူး။ ေခါင္းေလာင္းသံလဲၾကားေရာ၊ ကေလးေတြအားလံုး စာသင္ခန္း ရွိရာကို ေျပးၾကေတာ့တာပဲ။

အဘိုးအိုက ေျမးေလးရဲ႕ လက္ကို တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ဆုပ္ကိုင္ထားျပီး၊ ေက်ာင္းျပင္ကို ေခၚထြက္ လာတယ္။

'ေကာင္းလိုက္တာ၊ ေက်ာင္းမသြားရေတာ့ဘူး'
ေျမးေလးက ၀မ္းသာအားရ ေျပာတယ္။

'ေက်ာင္းသြားရမွာပါ၊ ဒါေပမယ့္ ဒီေက်ာင္းေတာ့ မဟုတ္ဘူး'

အဘိုးအိုက ျပန္ေျပာလိုက္တယ္။ ျပီးေတာ့
'ေျမးေလးတက္ရမယ့္ ေက်ာင္းကို အဘိုးကိုယ္တိုင္ ရွာမယ္'

အဘိုးအိုက ဆက္ေျပာလိုက္ျပီး၊ ေျမးေလးကို အိမ္ျပန္ေခၚသြားတယ္။ အိမ္ေရာက္ေတာ့ ေျမးေလးရဲ႕ အဖြားကို ကေလးထိန္းခိုင္းျပီး၊ အဘိုးအိုက ေက်ာင္းရွာပံုေတာ္ ဖြင့္ေတာ့တယ္။

ေက်ာင္းတေက်ာင္းကို ေတြ႕တိုင္း ကစားကြင္းထဲကို သြားျပီး၊ ကေလးေတြ ကစားဆင္းလာမယ့္ အခ်ိန္ကို ေစာင့္ဆိုင္းတယ္။ တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းေတြမွာ ကေလးေတြက အဘိုးအိုကို လံုး၀ဂရုမစိုက္ၾကဘူး။ တခ်ိဳ႕ ေက်ာင္းေတြက်ေတာ့ ကေလးေတြက အဘိုးအိုကို ေလွာင္ေျပာင္ရယ္ေမာၾကတယ္။ ဒီလိုေတြ႕ၾကံဳရတဲ့ အခါတိုင္း အဘိုးအိုဟာ ၀မ္းနည္းစြာနဲ႕ အိမ္ကို ျပန္သြားတတ္တယ္။

ဒီလိုနဲ႕ တေန႕မွာေတာ့ ေက်ာင္းေသးေသးေလး တခုရဲ႕ ကစားကြင္းေလးထဲကို အဘိုးအို ေရာက္သြားတယ္။ အဘိုးအိုက ျခံစည္းရိုးမွာ ခ်ိနဲ႕ေမာပန္းဟန္နဲ႕ မွီေနလိုက္တယ္။ ေခါင္းေလာင္းထိုးသံ ထြက္လာေတာ့ ကေလးေတြက ကစားကြင္းထဲကို အေျပးအလႊား ေရာက္လာပါေလေရာ။

'အဘိုး၊ ေနေကာင္းရဲ႕လား။ ေရတခြက္ ယူလာေပးရမလား'
အသံတသံက ထြက္ေပၚလာတယ္။
'ကစားကြင္းထဲမွာ ခံုတန္းရွည္ေလး ရွိတယ္။ လာထိုင္ပါလား'
ေနာက္ထပ္ အသံတသံက ထြက္ေပၚလာတယ္။

မၾကာခင္မွာပဲ ဆရာတေယာက္ ကစားကြင္းထဲကို ေရာက္လာတယ္။ အဘုိးအိုက ဆရာ့ကို ႏွဳတ္ဆက္လိုက္ျပီး
'ေျမးေလးအတြက္ အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္းကို ရွာေတြ႕ျပီ' လို႕ ေျပာလိုက္တယ္။

'အဘိုးမွားေနျပီ။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေက်ာင္းက အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္း မဟုတ္ပါဘူး။ အလြန္ေသးငယ္တဲ့ ေက်ာင္းေလးတေက်ာင္းပါ'

ဆရာ့စကားကို အဘိုးအိုက ျပန္ျပီး မျငင္းေတာ့ပါဘူး။ ေျမးေလးကို ေက်ာင္းအပ္ဖို႕အေရးကို ဆရာနဲ႕ စီစဥ္ျပီး၊ ျပန္ထြက္လာတယ္။

ညေနခင္းမွာ ကေလးရဲ႕ အေမက အဘိုးအိုကို ေျပာတယ္။

'အေဖ။ အေဖက စာဖတ္တတ္တာလဲ မဟုတ္ဘူး။ အေကာင္းဆံုးေက်ာင္းနဲ႕ ဆရာကို ရွာေတြ႕တယ္လို႕ ဘယ္လိုသိသလဲ'

အဘိုးအို ျပန္ေျဖလိုက္တာက

'ဆရာတေယာက္ရဲ႕ အရည္အခ်င္းကို ေက်ာင္းသားေတြနဲ႕ အကဲျဖတ္ရတယ္'


မူရင္းစာေရးသူ- A.Lopatina and M.Skrebtsova (Wise Short Tales)
ဘာသာျပန္သူ- ခင္မမမ်ိဳး (၁၄၊ ၄၊ ၂၀၁၁)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>