မီးျငိမ္းသတ္ျခင္း

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

မေရရာမွဳမ်ားစြာ

ျဖစ္ရပ္ (၁)


စာသင္ခန္း တခုမွာပါ။
ျဖန္းခနဲ အသံနဲ႕အတူ သူမ လက္၀ါးတခုလံုး ပူထူသြားပါတယ္။ နာက်င္မွဳေၾကာင့္ လက္ကို ရုတ္လိုက္ခ်င္ေပမယ့္လဲ မရုတ္ရဲ။ ကိုယ့္အျပစ္ကိုယ္ သိေနတာေၾကာင့္ ၾကိမ္ခ်က္မ်ားကို အံၾကိတ္ခံေန လိုက္ရပါတယ္။

ဆရာမ က်က္ခိုင္းလိုက္တဲ့ စာကို သူမေသခ်ာ မက်က္ထားမိပါ။ တေခါက္၊ ႏွစ္ေခါက္သာ ဖတ္ထားခဲ့ပါတယ္။ အခ်က္အလက္တခ်ိဳ႕ကို မွတ္မိေနေပမယ့္ စိတ္ထဲမွာေတာ့ ၀ိုးတ၀ါးပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ စာမရတဲ့လူေတြ မတ္တပ္ရပ္ဆိုေတာ့လဲ သူမ မရပ္မိ။ ရပ္လိုက္မိရင္ေတာ့ မတ္တပ္ရပ္ရ ရံုေလာက္နဲ႕ပဲ ျပီးသြားခဲ့မွာပါ။



အခုေတာ့ ဒီလိုမဟုတ္။ ဆရာေတြဆိုတာကလဲ တပည့္ရဲ႕ မ်က္ႏွာနဲ႕ မူဟန္ေတြကို ျမင္ရံုနဲ႕ ဖတ္တတ္သည္လားမသိ။ ခါတိုင္း ေမးေနက်မဟုတ္ပဲ ေကာက္ခါငင္ခါ ထေမးေတာ့ သူမမွာ မေရမရာ။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ တုတ္နဲ႕ လက္၀ါးေတြ႕ကုန္ၾကပါေတာ့တယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ေနာက္တေန႕ နံနက္ ေက်ာင္းအ၀င္ ဂိတ္၀မွာ ဆရာမေစာင့္တာမို႕ ထပ္ဆံုေတာ့၊ ဆရာမ စိတ္ဆိုးေျပသည္လား၊ မေျပေသးဘူးလား မသိတာေၾကာင့္ မရဲတရဲနဲ႕ပဲ ႏွုတ္ဆက္လိုက္မိပါတယ္။ ဆရာမက ခပ္တည္တည္ပါပဲ။ ဒီေန႕စာက်က္လာလားလို႕ ေမးပါတယ္။ က်က္လာပါတယ္လို႕ သူမကလဲ အျမန္ေျဖရပါေတာ့တယ္။ ဒီေတာ့မွ ဆရာမက သူမ ပုခံုးကို လွမ္းပုတ္လိုက္ရင္း

"ကိုယ့္ကိုကိုယ္ ဘယ္ေတာ့မွ မလိမ္နဲ႕ သမီး။ က်က္ထားတဲ့ စာေတြကို ၀ိုးတ၀ါးျဖစ္ေနရင္ revision ျပန္ျပီး ေသခ်ာရေအာင္လုပ္၊ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုမွာ မရႏိုင္ေသးဘူးဆိုရင္လဲ မရဘူးေပါ့။ ျပတ္ျပတ္ သားသား ၀န္ခံရဲရမယ္။ ရသလိုလို၊ မရသလိုလိုနဲ႕ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ လိမ္ေနတဲ့လူဟာ သူမ်ားေတြကိုလဲ လိမ္ေနမိတတ္တယ္၊ အမ်ားေရွ႕မွာ ဟန္ေဆာင္ေနမိတတ္တယ္။ အဲဒါဟာ သူတပါးရဲ႕ ယံုၾကည္မွုကို အလြဲသံုးစားလုပ္တာနဲ႕ အတူတူပဲ။ မေန႕ကဆိုရင္ပဲၾကည့္။ ဆရာမက မတ္တပ္ရပ္ ခိုင္းေတာ့ သမီး မရပ္ဘူးေနာ္။ တကယ္ေမးေတာ့ ဘာမွ ေရေရရာရာ မေျဖႏိုင္ဘူး။ အဲဒါ ကိုယ့္ကိုယ္ကို လိမ္တာျဖစ္သလို၊ ဆရာမကိုလဲ လိမ္တာပဲ။ ထိုင္ေနသူေတြ စာရလိမ့္မယ္ဆိုတဲ့ ဆရာမရဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႕ယံုၾကည္မွုကို အလြဲသံုးစားလုပ္တာပဲ။ သမီးကို ဆရာမရိုက္တာ စာမရလို႕ ရိုက္တာ မဟုတ္ဘူး။ ၀ိုးတ၀ါးလုပ္ေနလို႕ ရိုက္တာ။ ေရလယ္မွာ ေလွေမွာက္ရင္ ကမ္းတခုခုကို ေရာက္ေအာင္ ကူးရမွာပဲ သမီး။ အဲဒီကမ္းဟာ ကိုယ္သြားဖို႕ ရည္ရြယ္ထားတဲ့ ကမ္းလဲ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္၊ ကိုယ္ထြက္လာတဲ့ ကမ္းလဲ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္မယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကမ္းတခုခုေပၚေရာက္သြားဖို႕ကသာ အဓိကက်တယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာ ေရထဲမွာ တ၀ဲလည္လည္ လုပ္ေနလို႕ မရဘူး။ ဆရာမေျပာတာကို သမီး နားလည္လား"

ဘ၀မွာ ဘယ္ေတာ့မွ ေမ့ႏိုင္မွာ မဟုတ္တဲ့ စကားလံုးေတြပါ။

ျဖစ္ရပ္ (၂)

"သမီးဘာျဖစ္ေနတာလဲ။ ဖုန္းနားက ခြာတယ္ကို မရွိဘူး၊ ညသန္းေခါင္ေရာက္ေနျပီ။ အိပ္ေတာ့ေလ။ နက္ျဖန္ စာသြားသင္ရဦးမွာ မဟုတ္လား"
"မအိပ္ႏိုင္ေသးပါဘူး ေမေမရယ္၊ စေပါ့ေတြ ေစာင့္ေနတာ"
"ေဟ"

ေမေမက ျပဴးတူးျပဲတဲနဲ႕ သူမကို ျပန္ၾကည့္ပါတယ္။

"ေမေမၾကည့္မယ္ဆိုလဲ ၾကည့္ေလာက္ပါရဲ႕။ ကိုယ္တိုင္စာေမးပြဲ ေျဖတုန္းကေတာင္ စေပါ့ေတြကို စိတ္သိပ္မ၀င္စားတဲ့ သူမတေယာက္၊ စာသင္မိေတာ့မွပဲ တပည့္ေတ ြစာေမးပြဲေျဖခါနီးညမွာ စေပါ့ ေစာင့္ေနရတဲ့ အျဖစ္ေပကိုး"

ေမေမက သူမေဘးမွာ ၀င္ထိုင္ပါတယ္။ ျပီးေတာ့ ခပ္တိုးတိုးေမးတယ္။
"အဲဒီစေပါ့ေတြကို သမီးယံုလား" တဲ့။

ဒီတခါ ျပဴးတူးျပဲတဲ ျဖစ္သြားတာကေတာ့ သူမကိုယ္တိုင္ပါ။ တပည့္ေလးေတြက "မမ စေပါ့ရရင္ သမီးတို႕ဆီ ဖုန္းဆက္ေနာ္၊ ေစာင့္ေနမယ္"လို႕ ေျပာၾကလြန္းလို႕၊ စေပါ့ထိုင္ေစာင့္ေပးေနမိတာပါ။ ဒီစေပါ့ေတြကို ယံုသလားလို႕ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္ေတာင္ ျပန္မေမးမိ။

"ေသခ်ာတပ္အပ္ၾကီးေတာ့ ေျပာလို႕ မရဘူးေမေမ။ အမ်ိဳးမ်ိဳးေတာ့ ထြက္ေနတာပဲ။ ပါတာလဲရွိ၊ မပါတာလဲ ရွိမွာေပါ့"
"ေမေမေမးေနတာက အဲဒါေတြ ပါလာမယ္လို႕ သမီးယံုသလားလို႕"
"ယံုတယ္လဲ မဟုတ္ဘူးေမေမ၊ မယံုဘူးလဲ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ စာေမးပြဲေျဖခါးနီးညမွာ စေပါ့လိုက္တာေတြကေတာ့ ထံုးစံလို ျဖစ္ေနတာမို႕ သမီးလဲ လိုက္လုပ္ေနတာပါ"
"ဒါဆို သမီးစိတ္ထဲမွာ မေရမရာ ျဖစ္ေနတယ္ေပါ့"
"အဲလိုပဲ ေျပာရမယ္ထင္တယ္"

"ကိုယ္တိုင္ မေရမရာ ျဖစ္ေနတဲ့ ကိစၥေတြကို သူမ်ားေတြကို ဘာလို႕ ခ်ျပခ်င္ရတာလဲ သမီးရယ္"
"ကေလးေတြက ေစာင့္ေနၾကတယ္ ေမေမ။ သူတို႕က လိုခ်င္ေနတာကို သမီးက မေပးရင္၊ သူတို႕ ဘယ္ေက်နပ္မလဲ"
"သမီးရဲ႕ အလုပ္က သူတို႕ေက်နပ္ေအာင္ လိုက္လုပ္ျပဖို႕လား"
"ေမေမဘာကို ဆိုလိုတာလဲ"

"သမီးအလုပ္က Guide ေလ။ သူတို႕ စာေတြကို ေၾကညက္ေအာင္၊ စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ လမ္းညႊန္ျပင္ဆင္ေပးရတာ။ သူတို႕လိုခ်င္တာကို ျဖည့္ဆည္းေပးဖို႕ မဟုတ္ဘူး။ သူတို႕ လိုအပ္တာကို လမ္းညြန္ေပးရမွာ။ သမီး တတ္ႏိုင္သေလာက္ တႏွစ္ပတ္လံုး ဒါေတြ လုပ္ေပးခဲ့တယ္ဆိုတာ ေမေမယံုၾကည္တယ္။ ခုလို စာေမးပြဲ မေျဖခင္ညမွာ သမီးတို႕အၾကားမွာ ရွိေနရမွာကလဲ ဒီလိုယံုၾကည္ခ်က္ပဲ။ သမီးဆီမွာ ငါ့ကေလးေတြကို လိုအပ္တဲ့ ျပင္ဆင္မွဳေတြ လုပ္ေပးခဲ့ျပီးျပီဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္၊ သမီးရဲ႕ တပည့္ေလးေတြဆီမွာလဲ ငါတို႕ စာေမးပြဲအတြက္ လိုအပ္တဲ့ ျပင္ဆင္မွဳေတြ လုပ္ျပီးသြားျပီဆိုတဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္။ ခုက်ေတာ့ သမီးတို႕က ဒီလိုမဟုတ္ဘူး။ တပည့္ေတြကလဲ ငါတို႕ က်က္ျပီးသေလာက္နဲ႕ ျဖစ္ပါ့မလား၊ အသစ္ထပ္က်က္ထားဖို႕ေတြမ်ား လိုမလား၊ မက်က္ထားတာေတြ ပါလာမလားလို႕ ေတြေ၀ေနတယ္။ သမီးကိုယ္တိုင္ကလဲ အဲဒီေတြေ၀မွဳေတြကို ထိန္းေက်ာင္းေပးျပီး၊ သူတို႕ယံုၾကည္ခ်က္ေတြ ရွိလာေအာင္ မလုပ္ေပးပဲ၊ စေပါ့လိုက္ေပးေနတယ္။ သမီးကိုယ္တိုင္ေတာင္ ဇေ၀ဇ၀ါ မေရမရာျဖစ္ေနတာေတြကို တပည့္ေတြကို လိုက္လုပ္ခိုင္းဖို႕ ျပင္ဆင္ေနတယ္။ အဲဒီစေပါ့ေတြ ရလာရင္ သမီးတို႕ ဘာလုပ္ၾကမလဲ။ ငါတို႕ျပင္ဆင္ထားတာေတြ ဟုတ္မဟုတ္ ျပန္ၾကည့္ၾကမယ္၊ မျပင္ထားတာေတြ ျဖစ္ေနရင္ သမီးက လိုက္အေျဖရွာမယ္၊ ဖုန္းနဲ႕ အေျဖေတြ၊ မွတ္စုေတြ ေပးမယ္။ ဟိုက ကေလးေတြက လိုက္က်က္ၾကမယ္။ ခု ဘယ္ႏွစ္နာရီ ထိုးေနျပီလဲ။ သန္းေခါင္ျဖစ္ေနျပီ။ ဒါေတြကို တညလံုး မအိပ္မေန လုပ္ၾကမယ္ဆိုရင္ သမီးတပည့္ေလးေတြ စာေမးပြဲခန္းထဲမွာ ဘာျဖစ္သြားမယ္ ထင္သလဲ။ စေပါ့ေတြ တိုးတာ၊ မတိုးတာေတာ့ မသိဘူး။ လူေတြေတာ့ အိပ္ခ်င္မူးတူးနဲ႕ ေတာင္ေရာက္ေျမာက္ေရာက္ေတြ ျဖစ္ကုန္လိမ့္မယ္။ တႏွစ္လံုး ျပင္ဆင္ထားတာေတြ ပါလာရင္ေတာင္ ေသေသခ်ာခ်ာ ေျဖႏိုင္မွာ မဟုတ္ေတာ့ဘူး။ အဲဒီ မေရမရာ အလုပ္ေတြဟာ ေရွ႕ပိုင္းမွာ ျပင္ဆင္ထားခဲ့တာေတြအားလံုးကို အလဟႆ ျဖစ္သြားေစႏိုင္တယ္ေနာ္ သမီး"

"ေမေမ ေျပာတာကို သမီး နားလည္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကေလးေတြက သမီးကို အားကိုးေနၾကတယ္"
"ဒီလို ဆိုရင္ေတာ့ သမီးကို ညံ့တယ္လို႕ပဲ ေမေမ သတ္မွတ္ရလိမ့္မယ္"

"ရွင္"

"သူတို႕ေတြက အားကိုးခံရတာကို ဂုဏ္ယူစရာလို႕ သမီးထင္ေနလား။ သူတို႕ေတြက သမီးကို အားကိုးတယ္ ဆိုကတည္းက သူတို႕ေတြ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွဳ ရွိေအာင္ သမီးက လမ္းညႊန္မေပးခဲ့လို႕ေပါ့။ ခုဆိုၾကည့္- စေပါ့လိုက္ေပးဖို႕ ဂိုက္ကို အားကိုးတယ္။ ဂိုက္က အားကိုးခံရတယ္ ဆိုျပီး၊ ကိုယ္တိုင္ေတာင္ မေရမရာ မေသမခ်ာျဖစ္ေနတဲ့ အရာေတြကို သူတို႕ကုိ ျပန္ခ်ေပးတယ္။ ကိုယ့္ကို အားကိုးခံရတယ္ဆိုျပီး၊ မေရမရာကိစၥေတြကို မသိနားမလည္သူေတြကို လိုက္လုပ္ခိုင္းတာ သိပ္အႏၱရာယ္ၾကီးတယ္ေနာ္သမီး။ ကေလးေတြ ေရွ႕ေရးထိခိုက္ သြားလိမ့္မယ္။ သမီးအလုပ္က စာေမးပြဲေအာင္ေအာင္ လမ္းညႊန္ျပရမယ့္အလုပ္၊ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ အေႏွာင့္အယွက္ေတြကို ဖယ္ရွားေပး ရမယ့္အလုပ္၊ သူတို႕လမ္းမွားလိုက္ေနရင္ လမ္းမွန္ျပေပးရမယ့္အလုပ္။ မျဖစ္ႏိုင္မွန္း သိေနရက္နဲ႕ သူတို႕ေက်နပ္္ေအာင္ လိုက္လုပ္ေပးေနရမယ့္ အလုပ္မဟုတ္ဘူး။ မေရမရာကိစၥေတြေၾကာင့္ သမီးတို႕ ေရွ႕မွာ ျပင္ဆင္ထားတာေတြ အားလံုးအလဟႆျဖစ္သြားမွာကို ေမေမ သိပ္စုိးရိပ္တာပဲ"

ဘ၀မွာ အေတြးအေခၚသစ္ေလးတခ်ိဳ႕ကို ၀င္သြားေစခဲ့တဲ့ ညတညပါ။

ျဖစ္ရပ္ (၃)

"တေန႕က မ်ိဳးမ်ိဳးေျပာတဲ့ လုပ္ငန္းကိစၥကို မမၾကီး စိတ္၀င္စားတယ္။ အေသးစိတ္ ျပန္ေျပာပါဦး"
မမၾကီးေမးလာတာမို႕ လုပ္ငန္းတခုမွာ ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံဖို႕ ကိစၥေတြကို အားပါးတရ ေျပာျပမိပါတယ္။ အခြင့္အလမ္းေတြ၊ အလားအလာေတြကို ေျပာျပေနတာကို မမၾကီးက စိတ္၀င္တစားနဲ႕ နားေထာင္ေပးပါတယ္။

"ဒါပဲလား ငါ့ညီမ"

အားလံုးေျပာျပီးခ်ိန္မွာ မမၾကီးက အဲလိုေျပာလိုက္ေတာ့ သူမစိတ္ထဲ တမ်ိဳးျဖစ္သြားပါတယ္။ ဘာမ်ားက်န္ခဲ့ပါလိမ့္ဆိုျပီး၊ အေျပးအလႊားဆန္းစစ္ေနမိတယ္။ မမၾကီး ဘာကို သိခ်င္တာပါလိမ့္လို႕လဲ ေတြးမိတယ္။
"အလုပ္တခုမွာ အေရးၾကီးဆံုး ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမယ့္ risks ေတြကိုေကာ ဆန္းစစ္ျပီးျပီလား"
"ဒါကေတာ့ မမၾကီးရယ္။ အလုပ္လုပ္ရင္ေတာ့ risks ဆိုတာ ရွိမွာပဲ။ risks ကို ေၾကာက္ေနလို႕မွ မရတာ။ အခ်ိန္ကုန္ခံ ဆန္းစစ္ဖို႕ လိုလို႕လား"

"မ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာသလိုပါပဲ။ risks ကို ေၾကာက္လို႕ မရဘူး။ risks ဆိုတာ အလုပ္တိုင္းမွာ ရွိမွာပဲ။ risks ဆိုတာကိုက မေသခ်ာ၊ မေရရာမွဳ (uncertainty) က ထြက္ေပၚလာတဲ့ အရာေတြပဲ။ ဒါေပမယ့္ risks ဆိုတာမွာ ထိန္းခ်ဳပ္လို႕ ရတာ ရွိတယ္၊ ထိန္းခ်ဳပ္လို႕ မရတာလဲ ရွိတယ္။ လက္ခံလို႕ရမယ့္ အတိုင္းအတာ ဆိုတာ ရွိသလို၊ ေရွာင္ၾကဥ္ရမယ့္ အတိုင္းအတာလဲ ရွိတယ္။ အခု မမၾကီးတို႕ စီးပြားေရး လုပ္ေနတယ္။ လုပ္ျပီဆိုကတည္းက ေစ်းကြက္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ မေသခ်ာ မေရရာမွဳေတြ၊ ေငြေစ်းအတက္အက်နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ မေသခ်ာ မေရရာမွဳေတြ ၾကံဳေနရတာပဲ။ ဒီအထဲမွာမွ ဘာေတြက ကိုယ့္လုပ္ငန္းကို ၾကီးၾကီးမားမား ထိခိုက္ႏိုင္တယ္၊ ဘာေတြက နည္းနည္းေလးပဲ ထိခိုက္ႏိုင္တယ္ဆိုတာ ကြဲကြဲျပားျပား သိထားရင္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားလို႕ ရတာေပါ့။ လိုအပ္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္မွဳေတြ စီမံထားလို႕ရတာေပါ့။ ခရီးထြက္တဲ့အခါ ျဖစ္ခ်င္ရာျဖစ္ သေဘာထားျပီး ထြက္တာထက္စာရင္ လမ္းမွာ ကားပ်က္ႏိုင္တယ္၊ ကားဘီးေပါက္ႏိုင္တယ္၊ လုယက္ခံရႏိုင္တယ္ စတဲ့ risks ေတြ ရွိႏိုင္မယ္လိ္ု႕ ၾကိဳတင္တြက္ဆထားတာက မေကာင္းဘူးလား"

"ဒါေပမယ့္ ဒီလို risks ေတြကို ေၾကာက္ျပီး ခရီးမသြားရဲေတာ့တာေကာ မျဖစ္လာႏိုင္ဘူးလား။ မ်က္ကန္းတေစၦမေၾကာက္ ဆိုတာမ်ိဳးေပါ့"

"တေစၦေၾကာက္စရာ မလိုေပမယ့္ ေခ်ာ္လဲႏိုင္တဲ့ အခြင့္အေရးပိုမ်ားတယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ငါ့ညီမ လက္ခံ တယ္မလား"
ျငင္းလို႕ မရတာေၾကာင့္ သူမ ေခါင္းညိတ္လိုက္မိပါတယ္။

"ကဲပါ။ မမၾကီးတို႕က စကားပံုေတြနဲ႕ စကားႏိုင္လုေနၾကရမယ့္ အရြယ္ေတြမွ မဟုတ္တာ။ စကားပံုကိစၥအသာထား။ ေၾကာက္ျပီး ခရီးမသြားရဲေတာ့တာေကာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလားဆိုတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီးေတာ့ပဲ မမၾကီး ေျပာခ်င္တယ္။ risks ကို သိတာနဲ႕ ေၾကာက္တာက မဆိုင္ဘူး မ်ိဳးမ်ိဳး။ risks ကို သိလာတဲ့အခါ ဒါဟာ ဘယ္အတိုင္းအတာအထိ ထိန္းခ်ဳပ္မွဳ၊ ျပင္ဆင္မွဳ လုပ္လို႕ရမလဲဆိုတာကို သိလာႏိုင္တယ္။ ဥပမာ- ကားပ်က္ႏိုင္တဲ့ risks ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားထားရင္၊ မသြားခင္ကတည္းက ကားစစ္ေဆးမွဳ လုပ္သြားႏိုင္တယ္၊ မေတာ္တဆ ပ်က္ခဲ့ရင္ ဘာလုပ္ရမလဲဆိုတဲ့ အေရးေပၚ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြကို ၾကိဳေတြးထားႏိုင္တယ္။ ကားဘီးေပါက္ႏိုင္တဲ့ risks ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစား ထားရင္ အပိုဘီး ေဆာင္ထားတာေတြ၊ ကားဘီးလဲတတ္ေအာင္ သင္ယူထားတာေတြ လုပ္ႏိုင္တယ္။ ဒါကေတာ့ ထိန္းခ်ဳပ္လို႕ရတဲ့ controllable risks ေတြေပါ့။ ဒါေပမယ့္ uncontrollable risks ေတြလဲ ရွိတယ္။ ဥပမာ- ဓားျပတိုက္ခံရတာမ်ိဳးေပါ့။ ဒါမ်ိဳးက်ေတာ့ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် (probabilities) ေတြ ထည့္စဥ္းစားဖို႕ လိုလာျပီ။ လမ္းခရီးအေျခအေနေတြကို သံုးသပ္ဖို႕ လိုလာျပီ။ အဲဒီမွာမွ high risk ရွိေနတယ္ဆိုရင္ေတာ့ သြားမယ့္ ခရီးစဥ္ရဲ႕ လိုအပ္မွဳ၊ အသံုး၀င္မွဳနဲ႕ risk ေၾကာင့္ သက္ေရာက္လာမယ့္ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ခ်ိန္ဆဖို႕ လိုလာျပီ။ ဒီေတာ့မွ သြားမယ္၊ မသြားဖူးဆိုတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ကို ခ်ရလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ မမၾကီးက risks ကို ထည့္စဥ္းစားျပီးျပီလားလို႕ မ်ိဳးမ်ိဳးကို ေမးေနတာ"

ဒီတုန္းက မမၾကီးစကားေတြဟာ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းအတြက္ ရည္ရြယ္ေျပာခဲ့ေပမယ့္၊ တျခားေနရာ ေတြမွာလဲ အသံုး၀င္တယ္ဆိုတာ သူမေနာက္မွ သိခဲ့ရပါတယ္။

ျဖစ္ရပ္ (၄)

"စစ္ပြဲတခုရဲ႕ အၾကီးက်ယ္၊ အခမ္းနားဆံုး သြင္ျပင္လကၡဏာ တရပ္က ဘာလဲ"
ဆရာ့စကားအဆံုးမွာ သူမတို႕ေတြ ကိုယ္စီအေတြးေတြနဲ႕ လက္ေထာင္မိၾကတယ္။ စစ္ဗ်ဴဟာ အခင္းအက်င္း၊ ေထာက္လွမ္းေရးသတင္း၊ စိတ္ဓာတ္ခိုင္မာမွဳ၊ တာ၀န္ေက်ျပြန္မွဳ၊ ကၽြမ္းက်င္မွဳ စသျဖင့္ အေတြးအျမင္ေတြကို ေျပာျဖစ္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာလိုခ်င္တဲ့ အေျဖကိုေတာ့ သူမတို႕အားလံုး ဘယ္သူက မေျဖႏိုင္ခဲ့ၾကဘူး။ ဆရာ့အေျဖက uncertainty ဆိုတဲ့ မေရရာ၊ မေသခ်ာမွဳပါပဲ။ စစ္စကားအရဆိုရင္ေတာ့ Fog of War ပါ။ ဒီလို မေရရာမွဳေတြေၾကာင့္၊ စစ္ပြဲေတြမွာ အႏိုင္ရေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး စီမံခ်က္မ်ိဳးစံုကို ခ်မွတ္လို႕ ရပါတယ္။ ဒီစီမံခ်က္ေတြအားလံုးဟာ၊ သူ႕ရွဳေထာင့္နဲ႕ သူေတာ့ မွန္ေနတာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အေရးၾကီးဆံုးက ဘယ္ရွဳေထာင့္နဲ႕ ဘယ္စီမံခ်က္ မွန္ကန္တယ္ဆိုတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဘယ္လို လုပ္ငန္းေတြကို စီမံခ်က္တခုအေနနဲ႕ ေပါင္းစပ္လုပ္ေဆာင္ရင္ စစ္ပြဲကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ေအာင္ျမင္ေစမလဲဆိုတာကသာ တပ္မွဳဴးေတြ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ရမယ့္ အေရးၾကီးဆံုး အရာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး စစ္ေရးစီမံခ်က္ဆိုင္ရာ အဆင့္ဆင့္ျဖစ္စဥ္ေတြ၊ ျပႆနာေတြ၊ war gaming နဲ႕ decision-theoretic planning ေတြကို ဆရာက အက်ယ္တ၀င့္ ဆက္ရွင္းျပခဲ့ပါတယ္။ ကမၻာတ၀ွမ္းက စစ္ဆင္ေရးေတြမွာ အသံုးျပဳေလ့ရွိတဲ့ Operations Research (OR) Planning ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို မီးေမာင္းထိုးျပျပီး၊ Markov Decision Process (MDP) မွာ အေျခခံတဲ့ စီမံခ်က္ေရးဆြဲမွဳေတြကိုလဲ သင္ၾကားေပးခဲ့ပါတယ္။ မေရရာမွဳေတြဟာ double edged sword လိုပဲ အခြင့္အလမ္းေတြကိုလဲ ဖန္တီးေပးႏိုင္သလို၊ အရာရာကိုလဲ ဖ်က္ဆီးႏိုင္စြမ္း ရွိတယ္ဆိုတာကို သင္ခန္းစာမ်ားစြာနဲ႕ သင္ၾကားျပေပးခဲ့ပါတယ္။

“Effects Based Operations (EBO) ဆိုတာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ စစ္ဆင္ေရးစီမံခ်က္ေတြမွာ အသံုး၀င္လာတဲ့ ရလဒ္အေျချပဳ (outcome-centric) သေဘာတရားျဖစ္တယ္။ သူ႕ရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားက ဘာလုပ္ရမယ္ဆိုတာက မစပဲ၊ ပန္းတိုင္ကေန စျပီး စဥ္းစားရတယ္။ ဥပမာ- စစ္ပြဲမွာ အႏိုင္ရဖို႕ ဘာေတြလိုအပ္မလဲ။ ခံစစ္စြမ္းရည္၊ တိုက္စစ္စြမ္းရည္နဲ႕ စိတ္ဓာတ္ေတြ က်ဆင္းသြားဖို႕ လိုအပ္မယ္။ တခုခ်င္း ျပန္ျပီး စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ တိုက္စစ္စြမ္းရည္က်ဖို႕ ဘာေတြ လုပ္ႏိုင္ဖို႕ လိုမလဲ။ လက္နက္ခဲယမ္းမီးေက်ာက္ သိုေလွာင္ရံုေတြနဲ႕ Airfield ေတြကို ဖ်က္ဆီးရမယ္။ ေထာက္ပို႕စြမ္းရည္ က်ဆင္းေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ေျခလ်င္တပ္ေတြကို ေရြ႕လ်ားသြားလာႏိုင္မွဳ ေႏွးေကြးေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ဒီအတြက္ တခုခ်င္းဆီမွာ သီးျခားလုပ္ေဆာင္ရမယ့္ စီမံခ်က္ေလးေတြရွိတယ္။ ခံစစ္စြမ္းရည္က်ဖို႕ကို ဆက္စဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။ ရန္သူရဲ႕ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္နဲ႕ ေရဒါေတြ ပ်က္စီးသြားေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ရန္သူ႕တပ္ေတြကို ေခ်မွဳန္းရမယ္။ တျပိဳင္တည္းမွာပဲ စိတ္ဓာတ္စစ္ေဆးေရး လုပ္ဖို႕ လိုအပ္တယ္။ ဘယ္လိုအေျခအေနေတြမွာ စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းေအာင္ လုပ္လို႕ ရႏိုင္မလဲ။ ေခါင္းေဆာင္မွဳ အားနည္းခ်က္နဲ႕ အေတြးအေခၚေတြ ရွဳပ္ေထြးေစမွဳေတြဟာ စိတ္ဓာတ္စစ္ဆင္ေရးရဲ႕ အဓိက လက္နက္ေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒီအတြက္ ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ဖမ္းဆီးျပီး၊ commander capability ေလ်ာ့သြားေအာင္ လုပ္ဖို႕နဲ႕ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရးယႏၱရားေတြကို အသံုးျပဳျပီး အေတြးအေခၚ ရွဳပ္ေထြးေစမွဳေတြကို ဟန္ခ်က္ညီလုပ္ႏိုင္ရင္ ရန္သူကို စိတ္ဓာတ္က်ဆင္းေအာင္ လုပ္ယူလို႕ ရႏိုင္မယ္"

ဆရာက ဒီစကားေတြကို ႏွုတ္ကလဲေျပာ၊ slide show နဲ႕ နမူနာပံုေတြကို ျပသခဲ့သလို၊ ကြန္ပ်ဴတာလက္ေတြ႕သင္ခန္းစာ အခ်ိန္မွာလဲ Probabilistic Graphic Models ေတြကို အသံုးျပဳျပီး၊ စီမံခ်က္ေတြ ေရးဆြဲေစခဲ့ပါတယ္။

ဘ၀ ရပ္တည္မွဳ အလုပ္အကိုင္ေတြအတြက္ တန္ဖိုးမျဖတ္ႏိုင္တဲ့ သင္ခန္းစာေတြပါပဲ။

နိဂံုး

ဘ၀မွာ မေရရာ၊ မေသခ်ာမွဳ (uncertainty) နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ လူအမ်ိဳးမ်ိဳးဆီက အေတြးအျမင္မ်ားစြာကို ရခဲ့ဖူးပါတယ္။ အယူအဆေတြကေတာ့ အမ်ိဳးမ်ိဳးပါပဲ။ အမွန္တရားဆိုတာကလဲ ရွာေဖြေလ၊ ခက္ခဲေလ။ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ မေသခ်ာ၊ မေရရာတဲ့ ေလာကၾကီးမွာ ဘယ္သူ႕အျမင္၊ ဘယ္သူ႕အေတြး၊ ဘယ္သူ႕အလုပ္ကက မွန္ကန္တယ္ဆိုတာ ေသခ်ာေပါက္မေျပာႏိုင္ေပမယ့္၊ လက္ေတြ႕မွာ အက်ိဴးေက်းဇူးျဖစ္ထြန္းေစတဲ့ အေတြးအျမင္၊ သင္ခန္းစာေတြကို အသံုးျပဳရင္းနဲ႕ မေရရာ၊ မေသခ်ာမွဳေတြကို ရင္ဆိုင္ျဖတ္သန္းၾကမယ္ ဆိုရင္ျဖင့္---------------------။


ခင္မမမ်ိဳး (၁၊ ၅၊ ၂၀၁၁)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေတာ္လွန္ေရး အဖြဲ႕အစည္းမ်ား

ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ ဆင္ႏႊဲရာမွာ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးဆင္ႏႊဲဖို႕အတြက္ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြ စုစည္းမိလာၾကတဲ့အခါ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းကို ဘယ္လိုသ႑ာန္နဲ႕ စုဖြဲ႕ျပင္ဆင္မွာလဲ ဆိုတာက ေမးခြန္းထုတ္စရာ ရွိလာပါတယ္။ လူအမ်ားကို အေျချပဳတဲ့ (Mass-based Revolutionary Organization) အေနနဲ႕ စုဖြဲ႕မွာလား၊ ထိပ္ပိုင္းက လူအနည္းစုကို အေျချပဳတဲ့ (Elite-based Revolutionary Organization) အေနနဲ႕ စုဖြဲ႕မွာလား၊ ဗဟိုဦးစီးစနစ္ (Centralization) ကို အေျခခံမွာလား၊ ဗဟိုဦးစီးမွဳေျဖေလွ်ာ့ထားေသာစနစ္ (Decentralization) ကို အေျခခံမွာလား ဆိုတဲ့ စဥ္းစားေရြးခ်ယ္စရာ အခ်က္အလက္ေတြ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။



ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ centralization စနစ္ကို က်င့္သံုးမွာလား၊ decentralization စနစ္ကို က်င့္သံုးမွာလား ဆိုတာက ဒီအဖြဲ႕အစည္းနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို ဘယ္လို ခ်မွတ္ လုပ္ကိုင္ၾကမယ္ဆိုတာေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ လူတေယာက္ကပဲ ဦးေဆာင္ျပီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ အားလံုးခ်မွတ္မယ္ဆိုရင္ centralization စနစ္ကို က်င့္သံုးတယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ လူအေယာက္ (၁၀၀၀) ရွိတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြအားလံုးက လူအေယာက္ (၁၀၀၀) လံုးက ညီတူညာတူဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ decentralization စနစ္ကို က်င့္သံုးတယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ သာမန္အဖြဲ႕၀င္ေတြက လုပ္ငန္းပိုင္းဆိုင္ရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕နဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ငယ္ေတြက ဆံုးျဖတ္ခ်က္အမ်ားစုကို ခ်မွတ္ျပီး၊ ဗဟိုအမွဳေဆာင္မ်ားက အေရးပါတဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္အခ်ိဳ႕ကို ခ်မွတ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ centralization- decentralization continuum ရဲ႕ အလယ္အလတ္ စနစ္ကို က်င့္သံုးတယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေရးရာ ေလ့လာဆန္းစစ္သူ Jennergren က decentralization စနစ္ကို က်င့္သံုးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာလဲ decentralized လံုး၀ မလုပ္တဲ့ အေရးၾကီးဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ ရွိေသးေၾကာင္း ညႊန္းဆိုေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီ အေရးၾကီး ဆံုးျဖတ္ခ်က္မ်ား (important decisions) ေတြထဲမွာ အဖြဲ႕အစည္းေရးရာ ဦးတည္ခ်က္မ်ား (Organizational Objectives)၊ မဟာဗ်ဴဟာ စီမံခ်က္မ်ား (Strategic Plans) နဲ႕ အေျခခံမူ၀ါဒမ်ား (Basic Policies) စတာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။

စီးပြားေရးေလာကက အဖြဲ႕အစည္းေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္ခဲ့တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေရးရာ ေလ့လာသူ Mintzberg က ဘ႑ာေရး၊ ဥပေဒေရးရာနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို အမ်ားအားျဖင့္ ထိပ္ပိုင္းခါင္းေဆာင္မ်ားက ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ေလ့ရွိျပီး၊ ေစ်းကြက္ရွာေဖြေရးနဲ႕ ထုတ္လုပ္မွဳဆိုင္ရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို အလယ္အလတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားက ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ေလ့ ရွိေၾကာင္း ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ centralized decisions ေတြ ရွိႏိုင္သလို decentralized decisions ေတြလဲ ရွိႏိုင္ေၾကာင္း သိသာ ထင္ရွားလွပါတယ္။ centralization နဲ႕ decentralization စနစ္ေတြကိုပဲ သီးျခား က်င့္သံုးတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြဆိုတာ မရွိသေလာက္ ရွားပါးလွပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ သေဘာသဘာ၀ေပၚ မူတည္ျပီး degree of decentralization ကေတာ့ ကြဲျပားျခားနားမွဳရွိႏိုင္ပါတယ္။

decentralization ဟာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မွဳေတြမွာ အေျခခံျပီး၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မွဳအတြက္ သတင္းအခ်က္အလက္ဟာ အေရးပါလာတဲ့အခါမွာ အိုင္အက္စ္လို႕ေခၚတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္စနစ္ (Information System) ရဲ႕ အခန္းက႑ဟာလဲ degree of decentralization အေပၚမွာ သက္ေရာက္မွဳ ရွိလာပါတယ္။ တိုးတက္လာတဲ့ အိုင္အက္စ္စနစ္နဲ႕ centralization/ decentralization တို႕အၾကားက ဆက္ႏြယ္မွဳ ႏွစ္ခုကို ပညာရွင္ေတြက ထုတ္ေဖာ္ေတြ႕ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ ပထမတခ်က္အေနနဲ႕ အိုင္အက္စ္စနစ္ဟာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြ ခ်မွတ္ဖို႕ လိုအပ္တဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ျမန္ျမန္ဆန္ဆန္ ရရွိႏိုင္ေစတဲ့အတြက္ centralization ကို တိုးျမွင့္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ အျခားတဘက္မွာလဲ အိုင္အက္စ္စနစ္ဟာ အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းက စီမံခန္႕ခြဲမွဳအဆင့္တိုင္းကို သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ျပည့္ျပည့္စံုစံု ရရွိေအာင္ ေဆာင္ရြက္ေပးႏိုင္တဲ့အတြက္ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ေတြအေနနဲ႕ ေအာက္ေျခအဆင့္ဆင့္ကို ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ခြင့္ေတြ ေပးအပ္ႏိုင္ျပီး decentralization ကို တိုးျမွင့္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ မတရားတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ကို ျဖိဳလွဲဖို႕ ၾကိဳးစားလုပ္ေဆာင္ၾကတဲ့ political entrepreneurs ေတြအေနနဲ႕ အိုင္အက္စ္စနစ္ကို သက္ဆိုင္ရာေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အသံုးျပဳဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားကို ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကပါတယ္။ ဒီလိုလုပ္ျခင္းအားျဖင့္ ပိုမိုထိေရာက္ျပီး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားကို စိန္ေခၚႏိုင္မွဳေတြ ပိုမိုျမင့္တက္လာႏိုင္ေၾကာင္း ေျပာၾကားခဲ့ၾကပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြကေနတဆင့္ ေတာ္လွန္ေရးကြန္ယက္ေတြ ခ်ိတ္ဆက္ဖြဲ႕စည္းျပီး ကြန္ယက္စစ္ပြဲ (netwar) ကို ဆင္ႏႊဲႏိုင္ေၾကာင္း စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရး ပညာရွင္ Arquilla နဲ႕ Ronfeldt တို႕က အၾကံျပဳထားခဲ့ၾကပါတယ္။

ေခတ္မီဖြံ႕ျဖိဳးတဲ့ နည္းပညာေတြကို အသံုးျပဳျခင္းအားျဖင့္ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားရဲ႕ ေဒါက္တိုင္ေတြျဖစ္တဲ့ စစ္တပ္၊ ရဲေတြကို ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုၾကီးေတြနဲ႕ ထိပ္တိုက္တိုက္ပြဲ၀င္စရာမလိုပဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားလည္ပတ္မွဳေတြကို တိုက္ရိုက္တိုက္ခိုက္ လာႏိုင္ေစပါတယ္။ ဒီက႑နဲ႕ပတ္သက္တဲ့ ကၽြမ္းက်င္ပညာရွင္မ်ားကေတာ့ အာဏာရွင္ယႏၱရားကို ေထာက္ကူေပးတဲ့ ဘဏ္တခုကို လူအင္အားသံုးျပီး ၀င္ေရာက္စီးနင္းတိုက္ခိုက္တာထက္ ဒီဘဏ္လုပ္ငန္းလည္ပတ္မွဳကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ ကြန္ျပဴတာစနစ္ကို တိုက္ခိုက္ႏိုင္မွဳက ပိုျပီး ထိေရာက္မွဳရွိလာေၾကာင္း ေျပာဆိုလာၾကပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လဲ ေခတ္မီတိုးတက္တဲ့ အိုင္တီစနစ္၊ အိုင္အက္စ္စနစ္ေတြကို အသံုးျပဳျခင္းအားျဖင့္ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ လံုျခံဳေရး (security of the organization) ကို ထိခိုက္မွဳ ရွိေစႏိုင္ေၾကာင္းကိုလဲ ေထာက္ျပေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Bell ဆိုခဲ့တဲ့အတိုင္း ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ ပတ္သက္တဲ့ old wives' tale တခုရွိပါတယ္။ ဒါကေတာ့ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ လံုျခံဳေရး (Security of the organization) နဲ႕ လုပ္ငန္းတာ၀န္ေတြကို ျပီးေျမာက္ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွဳ (efficiency) တို႕ အၾကားမွာ ေျပာင္းျပန္ဆက္စပ္မွဳ (inverse relation) ရွိေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

လံုျခံဳေရးဆိုတာက ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရားရဲ႕ ေခ်မွဳန္းႏိုင္စြမ္းကို ေတာင့္ခံႏိုင္မွဳနဲ႕ သတင္းအခ်က္အလက္ေပါက္ၾကားမွဳကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မွဳေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ Efficiency ဆိုတာကေတာ့ ခ်မွတ္ထားတဲ့ စီမံခ်က္ေတြကို ျပီးေျမာက္ေအာင္ျမင္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွဳ ျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာတ၀ွမ္းေတာ္လွန္ေရးအဆက္ဆက္ရဲ႕ သင္ခန္းစာမ်ားအရ Efficiency ကို အာရံုစိုက္ လုပ္ေဆာင္မွဳမ်ားေလေလ၊ အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို ထိခိုက္ေလေလပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာသူ McCormick က ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ ဗဟိုဦးစီးခ်ဳပ္ကိုင္မွဳကို ေလွ်ာ့ခ်ျပီး ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္မွဳေတြ၊ decentralization process ေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့အခါ အခ်ိန္အနည္းငယ္အတြင္း Efficiency ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွသာ ေအာင္ပြဲကို ရမွာျဖစ္ျပီး၊ အခ်ိန္ၾကာလာခဲ့ရင္ေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ လံုျခံဳေရးကို ထိခိုက္မွဳ ပိုမ်ားလာတာနဲ႕အမွ် ပ်က္စီးတိမ္ေကာသြားႏိုင္ေၾကာင္း ေဖာ္ထုတ္ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြအေနနဲ႕ ေရတိုကာလမွာ Efficiency ရဖို႕အတြက္ ေရရွည္ရပ္တည္ႏိုင္မွဳရဲ႕ security ကို ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာအထိ sacrifice လုပ္ဖို႕သင့္သလဲဆိုတာကို တိုက္ပြဲေဖာ္ေဆာင္ လွဳပ္ရွားမွဳ သ႑ာန္တိုင္းမွာ ေရြးခ်ယ္ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ၾကဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။

ဒီလိုမဟုတ္ပဲ ဗဟိုဦးစီးစနစ္နဲ႕ ေျမေအာက္ဆဲလ္ေတြအေပၚမွာ အေျခခံတည္ေဆာက္မွဳသ႑ာန္ (hierarchical cell-based organization) ကေန ကြန္ယက္သ႑ာန္ (network structures) ကို ကူးေျပာင္းမွဳ လုပ္မယ္ဆိုရင္လဲ တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာတဲ့ efficiency နဲ႕ ညီမွ်တဲ့ security ကို တျပိဳင္တည္း တိုးျမွင့္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ Network structures ေပၚ အေျခခံတဲ့ ခ်ိတ္ဆက္မွဳေတြမွာ အဖြဲ႕အစည္းငယ္ေလးေတြ (nodes) အမ်ားအျပား ပါ၀င္ျပီး၊ ဒီ nodes ေတြအၾကားက ဆက္စပ္မွဳ၊ ဆက္သြယ္မွဳ (interconnections) ေတြလဲ အမ်ားအျပား ပါရွိတဲ့အတြက္ သတင္းလံုျခံဳေရး ရဖို႕ဆိုတာကေတာ့ အလြန္ခဲယဥ္းတတ္ပါတယ္။ Node တခုကို ႏိုင္ငံေတာ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားေဒါက္တိုင္ေတြက ေျခရာခံမိတာနဲ႕ Network structure ၾကီးတခုလံုးကို ရန္သူက ျဖိဳခြင္းႏိုင္ဖို႕ လမ္းဖြင့္ေပးလိုက္သလို ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ centralization မွာ အားသာတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြက security ေကာင္းမြန္ျပီး ေရရွည္ျမွဳပ္ႏွံဖို႕ လိုအပ္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအတြက္ ပိုျပီး အသံုး၀င္တတ္သလို၊ decentralization မွာ အားသာတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြက efficiency တိုးျမွင့္ေပးႏိုင္တဲ့အတြက္ ေရတိုေတာ္လွန္ေရးကာလအတြင္း ေအာင္ပြဲရႏိုင္မွဳအတြက္ အသံုး၀င္တတ္ပါတယ္။ သက္ဆိုင္ရာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ေရတိုေရရွည္ အတိမ္အနက္ကို မွန္မွန္ကန္ကန္ သံုးသပ္တြက္ခ်က္ႏိုင္ဖို႕ပဲ လိုပါတယ္။ မဟုတ္ရင္ေတာ့ ေရရွည္ျမွဳပ္ႏွံရမယ့္ ေျမေအာက္ေတာ္လွန္ေရးအခ်ိန္မွာ ပဲ့ကေထာင္၊ ဦးကနင္းနဲ႕ ကေသာင္းကနင္း decentralization အဖြဲ႕အစည္းေတြ မွိဳလိုေပါက္လာျပီး၊ ေရတိုကာလအတြင္း အဆံုးသတ္တိုက္ပြဲႏႊဲရမယ့္ အခ်ိန္မွာက်ေတာ့မွ ဟိုအဖြဲ႕ကလဲ ႏွစ္ေယာက္တပိုင္း၊ ဒီအဖြဲ႕ကလဲ မခ်ိသာမဆန္႕သာနဲ႕ မပီမျပင္ထြက္ေပၚလာတာမ်ိဳးေတြ ၾကံဳေတြ႕ၾကရမွာပဲ။

ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ elite-based နဲ႕ Mass-based organization ကြဲျပားမွဳေတြလဲ ရွိပါေသးတယ္။ centralization/ decentralization ကြဲျပားမွဳ သ႑ာန္လိုပါပဲ။ continuum အေနနဲ႕သာ ရွိပါတယ္။ ေရေပၚဆီအေျချပဳအဖြဲ႕အစည္းနဲ႕ လူထုအေျချပဳ အဖြဲ႕အစည္းဆိုျပီး သီးျခားခြဲထုတ္ႏိုင္ဖို႕ကေတာ့ အလြန္ခဲယဥ္းလွပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းတခုဟာ elite-based လား၊ mass-based လားဆိုတာကို ပညာရွင္အမ်ားစုက အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အရြယ္အစားနဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ စြမ္းရည္ေတြနဲ႕ တိုင္းတာေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အလြယ္တကူ စဥ္းစားႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းတခုကေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းတခုမွာ ရွိေနတဲ့ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ ဆယ္ေယာက္ကို ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်လိုက္ရင္ (သို႕မဟုတ္) လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္လိုက္ရင္ ဒီအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေအာင္ပြဲရႏိုင္မွဳ စြမ္းရည္ က်ဆင္းသြားမွဳ ရွိမရွိ ဆိုတာပါပဲ။ ဒီလိုျဖစ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါကို elite-based revolutionary organization လို႕ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ ပါ၀င္တဲ့ အဖြဲ႕၀င္တ၀က္ေက်ာ္ကို ေခ်မွဳန္းႏိုင္မွသာ ေအာင္ပြဲရႏိုင္မွဳ စြမ္းရည္ က်ဆင္းသြားမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါကို mass-based revolutionary organization လို႕ သတ္မွတ္ႏိုင္ပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ဆင္ႏႊဲရာမွာ ပါ၀င္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ elite-based မ်ားေနရင္ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား ေဒါက္တိုင္ေတြအေနနဲ႕ ျဖိဳခြင္းရ လြယ္ကူပါတယ္။ ဒီလိုအာဏာပိုင္ေတြ ဘက္ကေန ထိပ္ပိုင္း ေခါင္းေဆာင္မ်ားကို ဖမ္းဆီးေထာင္ခ်ျခင္း၊ လုပ္ၾကံသတ္ျဖတ္ျခင္းအားျဖင့္ ေတာ္လွန္ေရးဟာလဲ ၾကန္႕ၾကာေနတတ္ပါတယ္။ Mass-based မ်ားေနရင္ေတာ့ ျဖိဳခြင္းရ ခက္ခဲတတ္တာေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရးဘက္မွာ ပိုျပီး အားသာခ်က္ရွိလာႏိုင္ပါတယ္။

စစ္ပညာရွဳေထာင့္က ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ သက္ဆိုင္ရာ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ centre of gravity ဟာ ဘယ္မွာတည္ရွိေနလဲဆိုတာကို သိလာတာနဲ႕အမွ် အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ elite-based, mass-based သ႑ာန္ကို ဆန္းစစ္ႏိုင္လာျပီး၊ ဒီအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေအာင္ျမင္ႏိုင္မွဳအတိုင္းအတာကို သံုးသပ္မွန္းဆႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ရူပေဗဒပညာရပ္မွာ centre of gravity ဆိုတာ ရုပ္၀တၱဳတခုရဲ႕ ေရြ႕လ်ားျခင္း၊ လည္ပတ္ျခင္း၊ ေရြ႕႔လ်ားမွဳ ရပ္ဆိုင္းျခင္းေတြကို ျဖစ္ေပၚေစတဲ့ extraneous forces အားလံုး ဆံုတဲ့ ဆံုမွတ္ကို ေခၚဆိုတာျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ပညာရွင္ ကေလာ့၀တ္စ္က စစ္တပ္မ်ား တပ္စြဲေနရာယူမွဳေတြကို ေဖာ္ျပတဲ့အခါမွာ ဒီသေဘာတရားကို ျပန္လည္အသံုးျပဳခဲ့ပါတယ္။ တနည္းဆိုရင္ centre of gravity ဆိုတာ ပါ၀ါနဲ႕ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ အားလံုးတည္မွီေနတဲ့ hub တခုလို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ တိုက္ပြဲတခုရဲ႕ အရွံဳးအႏိုင္ကို အဆံုးအျဖတ္ေပးႏိုင္ေသာ၊ အားအေကာင္းဆံုးေသာ တပ္ရင္း၊ တပ္မေတြကို centre of gravity အေနနဲ႕ conventional war ေတြမွာ သတ္မွတ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။

ကေလာ့၀စ္ရဲ႕ strategic doctrine အရ တပ္မွဴးေတြဟာ မိမိရဲ႕ centre of gravity ကို သိဖို႕ လိုအပ္သလို၊ တဘက္ရန္သူရဲ႕ centre of gravity ကိုလဲ သိဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ centre of gravity ကုိသာမက ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားရဲ႕ centre of gravity ကိုပါ သိဖို႕ လိုပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ centre of gravity ဟာ mass-based မဟုတ္ပဲ elite-based ျဖစ္ေနသေရြ႕ ကာလပတ္လံုးမွာေတာ့ ေအာင္ပြဲနဲ႕ ေ၀းကြာေနဦးမွာ အေသအခ်ာပါပဲ။

ခင္မမမ်ိဳး (၁၇၊ ၈၊ ၂၀၁၀)



ရည္ညႊန္းကိုးကားစာရင္း

Arquilla, J. & Ronfeldt, D. (1997) 'The Advent of Netwar', in 'In Athena's Camp: Preparing for Conflict in the Information Age', Santa Monica: RAND

Bell, J. B. (1989) 'Aspects of the Dragonworld: Covert Communications and the Rebel Ecosystem', International Journal of Intelligence and Counterintelligence, 3 (1)

Jennergren, L. P. (1981) 'Decentralization in Organizations', in Nystrom, P. & Starbuch, W. (eds.) Handbook of Organizational Design: Volume 2, Remodeling Organizations and their Environments, Oxford, Oxford University Press

McCormick, G. H. (1997/ 1998) 'Che Guevara: The Legacy of a Revolutionary Man', World Policy Journal, Winter 1997/ 1998

Mintzberg, H. (1993) Structure in Fives: Designing Effective Organizations, Englewood Cliffs, N.J.: Prentice Hall

Tilly, C. (1978) From Mobilization to Revolution, New York, McGraw Hill

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အျမင္

`ေလစိမ္းေတြ တိုက္ေနျပီ အိမ္ထဲ၀င္ေတာ့` ဆိုတဲ့ အသံတခုရဲ႕ အဆံုးမွာ အိမ္ထဲေျပး၀င္သြားတဲ့ သံုးႏွစ္အရြယ္ကေလးငယ္ရဲ႕`ေလ`ဆိုတာကို ျမင္တဲ့အျမင္။

`သမီးေလးအတြက္ ေလပူေဖာင္း`ဆိုတဲ့ အသံတခုရဲ႕ အဆံုးမွာ လက္ထဲ ေရာက္လာတဲ့ ေလပူေဖာင္းေလး နိမ့္တုံျမင့္တံု ျဖစ္ေနတာကို ၾကည့္ျပီးေပ်ာ္ေနတဲ့ ငါးႏွစ္အရြယ္ကေလးငယ္ရဲ႕ `ေလ`ဆိုတာကို ျမင္တဲ့အျမင္။

ေက်ာက္သင္ပုန္းေပၚက ေလထုသိပ္သည္းဆနဲ႕ ေလဖိအားဆိုင္ရာ ေဖာ္ျမဴလာေတြကို လိုက္လံမွတ္သားေနတဲ့ အသက္ဆယ့္ေလးႏွစ္အရြယ္ ေက်ာင္းသူတေယာက္ရဲ႕ `ေလ`ဆိုတာကို ျမင္တဲ့အျမင္။

ေလထုစြမ္းအင္ ထုတ္လုပ္ေရး စီမံကိန္းလုပ္ငန္းခြင္ထဲက wind turbine ေတြအနီးမွာ ရပ္ေနတဲ့ အင္ဂ်င္နီယာတေယာက္ရဲ႕ `ေလ`ဆိုတာကို ျမင္တဲ့အျမင္။

ေလထုစြမ္းအင္နဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ ေဘာဂေဗဒ ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္ေတြကို တကၠသိုလ္ရံုးခန္းထဲမွာ ငုတ္တုပ္ထိုင္လုပ္ေနတဲ့ ပညာရွင္တေယာက္ရဲ႕ `ေလ`ဆိုတာကို ျမင္တဲ့အျမင္။



အႏုျမဴစြမ္းအင္နဲ႕ ေလထုစြမ္းအင္ဆိုင္ရာ မူ၀ါဒပရိုပိုဆာေတြကိုင္ရင္း ျပင္းခုန္ေဆြးေႏြးေနၾကတဲ့ ပါလီမန္ထဲက အမတ္မင္းေတြရဲ႕ `ေလ`ဆိုတာကို ျမင္တဲ့အျမင္။

`ပူလိုက္တာကြာ ေလေအးေအးေလးတိုက္ရင္ ေကာင္းမွာပဲ`ဆိုတဲ့ အပူပိုင္းေဒသက လူတေယာက္ရဲ႕ `ေလ`ဆိုတာကို ျမင္တဲ့အျမင္။
`ေလေတြကလဲ တိုက္လိုက္တာဟယ္။ သစ္ပင္ေတြလဲရင္ေတာ့ ဒုကၡပါပဲ`ဆိုတဲ့ ေလတိုက္ႏွဳန္းျမင့္မားရာ ေဒသက လူတေယာက္ရဲ႕ `ေလ`ဆိုတာကို ျမင္တဲ့အျမင္။

ေလေပါက္မပါတဲ့ အလံုပိတ္ကားထဲမွာ ပိတ္မိေနတဲ့ လူတေယာက္ရဲ႕ `ေလ`ဆိုတာကို ေမွ်ာ္လင့္ေတာင့္တမွဳ။

ေလမုန္တိုင္းဒဏ္ကို အလူးအလဲ ခံေနရတဲ့ လူတေယာက္ရဲ႕ `ေလ`တိုက္ႏွဳန္းေတြ ေလ်ာ့နည္းေစလိုမွဳ။

တကယ္ေတာ့ လူတိုင္း၊ လူတိုင္းမွာ အသက္အရြယ္အရ၊ ပညာအရည္အခ်င္းအရ၊ အေတြးအေခၚ အဆင့္အတန္းအရ၊ ရွဳျမင္တဲ့ ရွဳေထာင့္မ်ိဳးစံုအရ မတူညီတဲ့ အျမင္ေတြ ဆိုတာ ရွိၾကစျမဲပါ။

ေလာကၾကီးဆိုတာ မတူညီတဲ့အျမင္၊ မတူညီတဲ့ အေတြးအေခၚ၊ မတူညီတဲ့ လိုအင္ဆႏၵ၊ မတူညီတဲ့ အသက္အရြယ္၊ မတူညီတဲ့ ပညာအဆင့္အတန္း၊ မတူညီတဲ့ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း အစရွိတဲ့ မတူညီကြဲျပားမွဳေတြနဲ႕ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ထားတာပါ။

ဒီလို ကြဲျပားမွဳေတြအၾကားမွာ `ငါနဲ႕မတူ၊ ငါ့ရန္သူ`ဆိုတဲ့ စကားပံုကို လက္စြဲျပီး ကိုယ္ေတြးသလို မေတြးရင္ ေတြ႕သမွ်လူနဲ႕ျငင္းခုန္၊ ကိုယ့္အျမင္နဲ႕ ထပ္တူမက်သူေတြကို စြပ္စြဲရန္ေတြ႕၊ တဘက္လူေတြရဲ႕ ကိုယ္ေရးကိုယ္တာေတြကို အပုပ္ခ်ရင္း ေ၀ေလေလနဲ႕ အခ်ိန္မျဖဳန္းသင့္ၾကပါ။ ဆိုလိုရင္းနဲ႕ စိတ္ထားအရင္းခံကို မျမင္ပဲ ငါေထာက္ခံတဲ့ ကိစၥကို သူမေထာက္ခံတာနဲ႕၊ ငါမေထာက္ခံတဲ့ ကိစၥကို သူေထာက္ခံတာနဲ႕ ပုဂိၢဳလ္ေရးအရ ဆဲဆို စြပ္စြဲပုတ္ခတ္မယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္မ်ိဳးေတြဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ရွင္သန္ရပ္တည္မွဳမွာ အဓိကက်တဲ့ `မတူညီမွဳေတြအၾကားမွာ အတူတကြ ယွဥ္တြဲေနထိုင္မွဳ` ကို ထိခိုက္ေစပါတယ္။

လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုရဲ႕ ျမင့္မားတိုးတက္မွဳကို ေႏွာင့္ေႏွးထိခိုက္ေစတဲ့ ေနာက္ထပ္ အေတြးအေခၚတခုကေတာ့ လက္ေတြ႕လုပ္ငန္းတာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ေနသူမ်ားရဲ႕ သေဘာတရားေရးရာ ေလ့လာသူမ်ားကို အဆိုးျမင္အေတြးအေခၚပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သေဘာတရားေတြ၊ သီအိုရီေတြဆိုတာကလဲ ေလ့လာသူေတြက ထင္ရာျမင္ရာ ေတြးျပီး ေရးခ်င္ရာ ေရးေနၾကတာ မဟုတ္ပါ။ ေလ့လာသုေတသနျပဳျပီးမွ ေရးသားၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာမွ အေတြးအေခၚအရ၊ အျမင္အရ၊ ေျပာင္းလဲမွဳအေျခအေနေတြအရ မတူညီတဲ့ ရွဳေထာင့္ေတြေပၚ မူတည္ျပီး ေဖာက္ထြက္ေတြးေတာရင္း သေဘာတရားအသစ္ေတြပါ ထပ္မံ ေပါက္ဖြားလာတာေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ကမၻာ့သမိုင္းသစ္ကို ေသြးနဲ႕ ေရးထားခဲ့တဲ့ အရင္းရွင္ေတာ္လွန္ေရးၾကီးရဲ႕ အျမဳေတဟာ လန္ဒန္မွာ စာေတြထိုင္ဖတ္၊ ထိုင္ေရးေနခဲ့တဲ့ Karl Marx ရဲ႕ ကြန္ျမဴနစ္ေၾကညာစာတမ္းနဲ႕ အရင္းက်မ္းေၾကာင့္လို႕ ဆိုရင္ ဘယ္သူမွ မျငင္းႏိုင္ပါဘူး။ ဒီလိုပါပဲ။ လီနင္ဆိုတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ ရွိရံုနဲ႕လဲ ေတာ္လွန္ေရး ၾကီးဟာ ျပီးျပည့္စံုခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူထုရဲ႕ စိတ္ႏွလံုးကို ႏွိဳးဆြေပးႏိုင္မယ့္ စာေရးဆရာ ေဂၚကီကလဲ သူ႕ေနရာနဲ႕သူ တာ၀န္ေက်ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ Karl Marx တို႕၊ ေဂၚကီတို႕ကလဲ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ေနရာကို မေတာင္းဆိုခဲ့သလို လီနင္ကလဲ မဆီမဆိုင္ Karl Marx ကို လက္ေတြ႕မပါတဲ့ သေဘာတရားေရးသမားၾကီးလို႕ ေျပာေနခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူး။ သေဘာတရားထဲက သူလိုအပ္မယ္ထင္တဲ့ လက္ေတြ႕လုပ္ငန္းစဥ္ေတြကို သူ႕ဘာသာသူ ေရြးခ်ယ္ထုတ္ႏွဳတ္ျပီး ခ်မွတ္သြားခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ္လုပ္ႏိုင္တာ ကိုယ္လုပ္ခဲ့ၾကတာပါပဲ။

ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ သေဘာတရားမပါတဲ့ လက္ေတြ႕နဲ႕ လက္ေတြ႕မပါတဲ့ သေဘာတရားႏွစ္မ်ိဳးစလံုးဟာ ေအာင္ပြဲနဲ႕ လြဲတတ္တယ္ ဆိုတာကေတာ့ အေသအခ်ာပါပဲ။

ဒါေၾကာင့္ သေဘာတရားနဲ႕ လက္ေတြ႕ကို စနစ္တက် ေပါင္းစပ္ဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ ဒီေနရာမွာလဲ သေဘာတရားတိုင္းဟာ လက္ေတြ႕နဲ႕ နီးစပ္ခ်င္မွ နီးစပ္မွာပါ။ အခ်ိန္ကာလ၊ ေနရာေဒသနဲ႕ မကိုက္ညီတာေတြလဲ ရွိတတ္စျမဲပါ။ လက္ေတြ႕နဲ႕ ကိုက္ညီမယ့္ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြကို ေရြးခ်ယ္ ထုတ္ႏွုတ္ အသံုးျပဳတတ္ဖို႕က လက္ေတြ႕သမားဆိုသူမ်ားအတြက္ အလြန္ အေရးၾကီးပါတယ္။

ဒီလိုမဟုတ္ပဲ စာေတြ႕၊ လက္ေတြ႕ဆိုျပီး ခြဲျခားဆက္ဆံေနၾကလို႕ကေတာ့ အခ်င္းခ်င္း အျငင္းပြားရင္း တစ္နဲ႕ တစ္ေပါင္းျပီး ႏွစ္ျဖစ္ရမယ့္အစား တစ္နဲ႕ တစ္ ဆန္႕က်င္ဘက္ေတြ႕႔ျပီး သုညျဖစ္သြားတာပဲ အဖတ္တင္က်န္ရစ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

မတူညီကြဲျပားတဲ့ အျမင္ေတြ၊ ခံယူခ်က္ေတြကို တခုတည္းျဖစ္ေအာင္ အတင္းအၾကပ္ လိုက္လံစည္းရံုးတာ၊ အုပ္စုဖြဲ႕ျပီး သင္းကြဲကို လိုက္လံတိုက္ခိုက္တာေတြဟာ အရည္မရ၊ အဖတ္မရ အလုပ္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ မတူညီမွဳထဲကေန ဘံုအက်ိဳးစီးပြားကို ရွာေဖြ ေဖာ္ထုတ္ျခင္း၊ အေပးအယူျပဳ ညွိႏွိဳင္းျခင္း၊ ကိုယ့္တာ၀န္ ကိုယ္ေက်ျပြန္ျခင္း တို႕နဲ႕သာ တိုးတက္တဲ့ လူ႕ေဘာင္သစ္၊ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ကို တည္ေဆာက္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း။

ခင္မမမ်ိဳး (၁၊ ၆၊ ၂၀၁၀)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

သတိမမူ၊ ဂူမျမင္

အခုတေလာ က်ြန္မ ေမာေမာေနတတ္တယ္။ ေခါင္းကိုက္သလိုလို၊ မူးသလိုလိုကလဲျဖစ္၊ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္သလိုလဲျဖစ္နဲ႕ ေတာ္ေတာ္အေနရဆိုးတာ။ အစတုန္းကေတာ့ ဒါေတြဟာ silent killer လို႕ေခၚေနၾကတဲ့ ကာဗြန္မိုေနာ့ဆိုဒ္ဓာတ္ေတြ က်ြန္မအိမ္ထဲမွာ အမ်ားအျပား ရွိေနတာေၾကာင့္လို႕ သတိမထားမိခဲ့ဘူး။ သတိမထားမိတာထက္ အလုပ္ေတြမ်ားျပီး “သတိမမူ၊ ဂူမျမင္” ျဖစ္ေနတာဆိုရင္ ပိုမွန္မယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီအေၾကာင္းေတြ မၾကားဖူးတာလဲ မဟုတ္ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္နဲ႕ မဆိုင္သလိုပဲ ေနခဲ့မိတာ။

ခဏခဏေခါင္းကိုက္လိုက္၊ မူးလိုက္ဆိုေတာ့ ေသြးတိုးေနလို႕လို႕ပဲ ထင္ခဲ့တာ။ က်ြန္မဆိုတာကလဲ လူ႕သက္တမ္းတ၀က္ေလာက္မျပည့္ေသးခင္ကတည္းက ေသြးတိုးေရာဂါက ရွိေနျပီ။ ႏွလံုးက တခါတေလ ေအာင့္တတ္ေသး။ အဲလိုဆိုေတာ့ ေခါင္းမူးလာတာနဲ႕ပဲ ေသြးက်ေဆးေလး ေကာက္ေသာက္တတ္တာက အက်င့္ပါသလို ျဖစ္ေနခဲ့တာ။ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္ေနတာ၊ ေမာေမာေနတာကိုလဲ ဒီလိုပဲ အလုပ္ေတြ မ်ားေနလို႕ပဲ ထင္ခဲ့တာ။ အခ်ိန္ဆိုတာကို အလုပ္နဲ႕ပဲ တိုင္းတာတြက္ခ်က္ေနတတ္တဲ့သူ ျဖစ္ေနခဲ့တာက အခက္သား။ ၀င္ေငြရွာရတဲ့ အလုပ္ကတဘက္၊ ေမြးဖြားရာ ဇာတိအတြက္ လုပ္သင့္တာေတြ လုပ္ေနရတာက တဘက္၊ ေနထိုင္က်က္စားရာ ဌာေနအတြက္ လုပ္သင့္တာေတြ လုပ္ေနရတာက တဘက္၊ formal education ကို ကေလးတဘက္ေၾကာင့္ ေခတၱရပ္ထားရေပမယ့္လဲ professional education ေတြက်ျပန္ေတာ့ ဘ၀ေရွ႕ေရး၊ အလုပ္အကိုင္ ရာထူးအခြင့္အေရးေတြအတြက္ လုပ္ေနရတာက တဘက္၊ professional member အျဖစ္ ပါ၀င္ထားရတဲ့ အဖြဲ႕ေတြရဲ႕ ႏွစ္ပတ္လည္ညီလာခံေတြ၊ စာတမ္းဖတ္ပြဲေတြအတြက္ သုေတသနလုပ္ရတာကတဘက္၊ ဒီၾကားထဲ အခ်ိန္ျပည့္၊ အခ်ိန္ပိုင္းေက်ာင္းေတြ ျပန္မတက္ႏိုင္ ေသးခင္မွာ ကိုယ္စိတ္၀င္စားရာ နယ္ပယ္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ပညာရပ္ေလးတခုေတာ့ အေ၀းသင္ေလး လုပ္ထားဦးမွ ဆိုတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္နဲ႕ လန္ဒန္တကၠသိုလ္က အေ၀းသင္ LLB ဘြဲ႕ေလးေျဖဖို႕ စာဖတ္ေနရတာက တဘက္နဲ႕ ဆိုေတာ့ ရသမွ်အခ်ိန္ေလးေတြကို တစကၠန္႕၊ ႏွစ္စကၠန္႕ ခြာေနရတဲ့ဘ၀ကို ေရာက္ေနတာ။

ဘာလိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အခုတေလာေတာ့ အရမ္းပင္ပန္းေနတာနဲ႕ အနားယူဦးမွဆိုျပီး၊ ည (၁၂) နာရီေလာက္ဆို ပံုမွန္အိပ္ယာ၀င္လိုက္တာ စာေရးတာေတာင္ နည္းနည္းက်ဲသြားပါေလေရာ။ ပို႕စ္အသစ္ေတြေတာင္ သိပ္မတင္ျဖစ္သလို ျဖစ္သြားတယ္။ ဒါေပမယ့္ ခက္တာက အဲဒီလို တပတ္ဆယ္ရက္ေလာက္ အနားယူလိုက္ေပမယ့္လဲ ပင္ပန္းတာေတြက ေပ်ာက္မသြားျပန္ဘူး။ တခုခုေတာ့ လြဲေနျပီလို႕ ထင္လိုက္မိတယ္။ ပိုသိသာလာတာက ဒီတပတ္ စေန၊ တနဂၤေႏြမွာ အိမ္မွာလဲ တေန႕လံုးေနလိုက္တဲ့ အခါမွာပဲ။ ဘယ္လိုမွန္းကို မသိဘူးေလ။ အိမ္မွာေနေတာ့မွပဲ ပိုပင္ပန္းေနသလိုလို၊ ကိုယ္လက္အဂါၤနာက်င္ေနသလို ျဖစ္ေနေတာ့တာကိုး။

ဒါနဲ႕ ဒီေန႕ညေနေတာ့ အသိဆရာ၀န္မတေယာက္ဆီ ဖုန္းဆက္ေမးေတာ့ ဆရာ၀န္ဆီသြားျပီး CohB test စစ္ဖို႕ အၾကံေပးတယ္။ အဲဒါက ကိုယ့္ေသြးထဲက ကာဗြန္မိုေနာ့ဆိုဒ္ ပမာဏကို စစ္တာ။ ဒီလိုစစ္ရင္ အိမ္ကေန ခ်က္ခ်င္းတိုက္ရိုက္သြားရမယ္လို႕လဲ သူက သတိေပးတယ္။ ဒီအဆိပ္ဓာတ္ေငြ႕က အခ်ိန္ၾကာလာတာနဲ႕ အမွ် ျမန္ျမန္ ေပ်ာက္သြားတတ္တယ္ ဆိုပဲ။ စစ္မယ္ဆိုရင္ အိမ္ကေန ေဆးခန္းကို တိုက္ရိုက္သြားရမယ္တဲ့။ အလုပ္ျပီးမွ၊ ဟို၀င္ဒီ၀င္ျပီးမွ မသြားရဖူးတဲ့။ ေက်ာင္းတုန္းကေတာ့ ဒီဂုဏ္သတိၱေတြသင္ဖူးတယ္ ထင္ပါရဲ႕။ အခ်ိန္ေတြၾကာလာေတာ့လဲ မမွတ္မိေတာ့ပါဘူးေလ။ အခုမ်ားေတာ့ ေခါင္းထဲမွာ ႏိုင္ငံေရး၊ စစ္ေရး၊ စီးပြားေရး၊ ဥပေဒ စကားလံုးေတြပဲ က်န္ေတာ့သလား မသိဘူး။ ငယ္ငယ္တုန္းက သင္ဖူးတဲ့ စာေတြေတာင္ သိပ္မမွတ္မိေတာ့ဘူး။ အသက္ၾကီးလာလို႕လဲ ပါမယ္ ထင္ပါရဲ႕။

အဲဒါနဲ႕ ဖုန္းခ်အျပီး၊ ေနာက္ေန႕ေတာ့ GP ဆီ သြားရမယ္ဆိုတဲ့ အေတြးေလးနဲ႕ ညစာျပင္ဖို႕ မီးဖိုထဲ လွမ္းအ၀င္မွာ ရုတ္တရက္လန္႕သြားတယ္။ အနံ႕။ အနံ႕။ ဓာတ္ေငြ႕နံ႕။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ မျဖစ္ခင္သာ သတိမမူရင္ေနမယ္။ ျဖစ္လာရင္ေတာ့ ဘယ္လိုလုပ္ရမလဲဆိုတာ ခ်က္ခ်င္းတုန္႕ျပန္တတ္တဲ့ ဦးေႏွာက္ဟာ ခ်က္ခ်င္းအလုပ္စလုပ္သြားေတာ့တယ္။ အိမ္ထဲမွာ ဓာတ္ေငြ႕နံ႕ရတာနဲ႕

(၁) ဂက္စ္မီတာမွာရွိတဲ့ gas supply ကို ခ်က္ခ်င္းပိတ္ပစ္ရမယ္။
(၂) မီးဖို၊ heater အစရွိတဲ့ gas appliances အားလံုးကို ခ်က္ခ်င္းပိတ္ပစ္ရမယ္။
(၃) မီးခလုတ္ေတြကို မထိရဘူး။
(၄) ျပတင္းေပါက္ေတြ၊ တံခါးေပါက္ေတြကို ေလ၀င္ေလထြက္ရေအာင္ ဖြင့္လိုက္ရမယ္။
(၅) Gas Emergency ကို ခ်က္ခ်င္းအေၾကာင္းၾကားရမယ္။

ဘာရယ္ေတာ့လဲမဟုတ္၊ ဘ၀အတြက္ လိုအပ္တဲ့ အေျခခံသင္တန္းေလးေတြလို႕ ယူဆျပီးတက္ထားဖူးတဲ့ Health and Safety သင္တန္းတုန္းက အခ်က္အလက္ေလးေတြက အလိုအေလ်ာက္ ေခါင္းထဲ ၀င္လာတယ္။ ဒါနဲ႕ သားေလးကို ေလ၀င္ေလထြက္ရွိတဲ့ ေနရာနားမွာ ခဏသြားထားလိုက္ျပီး လုပ္သင့္တာေလးေတြ ဆက္လုပ္ရေတာ့တာပါပဲ။ ဂက္စ္အေရးေပၚကို လွမ္းေခၚလိုက္တာဆိုေတာ့ အင္ဂ်င္နီယာကေတာ့ ဆယ့္ငါးမိနစ္အတြင္း ေရာက္လာပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဂက္စ္ပိုက္က နည္းနည္းခ်င္းစိမ့္ေနတာကို က်ြန္မသတိမထားမိခဲ့တာပါ။

တခါတရံမွာ အသိဆိုတာ သိရံုနဲ႕ မျပီးဘူး။ အသိကို သတိရွိဖို႕လဲ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ ဒီအျဖစ္အပ်က္ေလးက သင္ခန္းစာရလိုက္ပါတယ္။ အျဖစ္အပ်က္ေလးလို႕သာ ဆိုရတာပါ။ ဒီလို အျဖစ္အပ်က္ေလးေတြေၾကာင့္ လူေတြ ရဲ႕ အသက္ေတြ ဆံုးရွံဳးတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ “သတိမမူ၊ ဂူမျမင္” ဆိုတဲ့ အဆိုအမိန္႕ကို ေရွးလူၾကီးေတြက ေျပာၾကားဆံုးမခဲ့တာ ျဖစ္မွာပါ။

ဒါေၾကာင့္ ကာဗြန္မိုေနာ့ဆိုက္ဒ္ အဆိပ္ေငြ႕ကို သတိျပဳၾကဖို႕၊ gas appliances ေတြကို က်ြမ္းက်င္သူေတြေခၚျပီး ပံုမွန္စစ္ေဆးၾကဖို႕၊ flue area မွာ ပိတ္ဆို႕မွဳေတြျဖစ္တတ္တဲ့ ငွက္သိုက္စတာေတြကို ဂရုတစိုက္ဖယ္ရွားဖို႕၊ အိမ္ထဲမွာ လံုေလာက္တဲ့ ေလ၀င္ေလထြက္ရွိဖို႕၊ gas grill ေတြကို room heater ေတြအေနနဲ႕ အသံုးမျပဳဖို႕၊ ျဖစ္ႏိုင္မယ္ဆိုရင္ အိမ္ထဲမွာ CO detector တပ္ဆင္ဖို႕ ဆိုတဲ့ အဆိပ္ဓာတ္ေငြ႕အႏၱရာယ္မွကင္းေ၀းေရး အခ်က္ေလးေတြကို သတိေပးေျပာၾကား လိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၃၊ ၃၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Preparation

က်ြန္မတို႔ဘာေတြျပင္ဆင္ထားျပီးျပီလဲ

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာဒီမိုကေရစီရရင္ဆိုတဲ့စကားလံုးကို က်ြန္မတို႔ေတြ ေျပာေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ျပည္ပမွာႏိုင္ငံေရးလုပ္ေနရင္း ေမြးရပ္ေျမကို လြမ္းဆြတ္ၾကတဲ့အခါ၊ ေမြးရပ္ေျမအေၾကာင္းေျပာဆိုၾကတဲ့အခါမွာ ေျပာဆိုေလ့ရွိၾကပါတယ္။ စစ္အစိုးရေၾကာင့္ တိုင္းျပည္ၾကီးရစရာမရွိေအာင္ ပ်က္စီးေနတာေတြ၊ တိုးတက္မွဳမရွိပဲ ဆုတ္ယုတ္ေနတာေတြကို ေတြးမိတဲ့အခါတိုင္း ေဒါသေတြထြက္မိၾက၊ အားမရေတြလည္းျဖစ္ေနၾကနဲ႕ အေတာ္ပဲစိတ္ပင္ပန္းရပါတယ္။ တကယ္ပါ။ က်ြန္မကိုယ္ေတြ႔မွာဆိုရင္ ျမန္မာျပည္အေၾကာင္း ေတြးမိရင္း အိပ္ပ်က္ခဲ့ရတဲ့ညေတြ၊ ရထားဘူတာေက်ာ္သြားတာေတြ၊ ဘတ္စ္ကားမွတ္တိုင္ေက်ာ္သြားတာေတြ၊ ၀မ္းနည္းမ်က္ရည္က်မိတာေတြ၊ စိတ္ဆိုးမာန္ဆိုးနဲ႔ နံရံကိုလက္သီးနဲ႔ထထိုးမိတာေတြ၊ အိမ္ထဲကပစၥည္းေတြကို ေကာက္ေပါက္မိတာေတြ ျဖစ္ခဲ့ရတာ အမ်ားၾကီးပါ။ လက္သီးကိုက်စ္က်စ္ဆုတ္ျပီး၊ ၀မ္းနည္းေၾကကြဲမွဳေတြကို နာက်ည္းမွဳခြန္အားအေနနဲ႔ ေျပာင္းျဖစ္ခဲ့ရတဲ့ အၾကိမ္ေတြလည္း မေရတြက္ႏိုင္ေအာင္ပါ။ ဒါေပမယ့္- က်ြန္မတို႔ေတြ ဒီလိုျဖစ္ေနရံုနဲ႔ ဒီပြဲက ျပီးသြားမွာလား------။

အေျဖကရွင္းပါတယ္။ မဟုတ္ပါဘူး။ က်ြန္မတို႔ေတြ လုပ္ႏိုင္တာလုပ္ရင္း ျပင္ဆင္စရာရွိတာေတြကို ျပင္ဆင္ရင္း အနာဂတ္ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံေတာ္သစ္အတြက္ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္အျပည့္ထားၾကရမွာပါ။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ဒီမိုကေရစီရရင္ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို က်ြန္မတို႔အလြယ္တကူ ေျပာတတ္ၾကေပမယ့္ က်ြန္မတို႔အခု စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို ျဖဳတ္ခ်ျပီး ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံလို႔ ေၾကညာလိုက္ရံုနဲ႔ ဒီမိုကေရစီအျပည့္အ၀ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံခ်က္ခ်င္းျဖစ္လာမွာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒါဟာ ကနဦးဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ (Initial Democratization) ပဲရွိပါေသးတယ္။ က်ြန္မတို႔ရဲ႕ ေနာင္ေတာ္မ်ိဳးဆက္ေတြ အသက္ေပးျပီး ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကတဲ့ ဒီမိုကေရစီဆိုတဲ့ စနစ္ၾကီး ေရရွည္တည္တံ့ဖို႔အတြက္ Democratic Consolidation ဆိုတဲ့အဆင့္ၾကီး ေအာင္ျမင္လာေအာင္ကိုပါ ဆက္လက္လုပ္ကိုင္ၾကဖို႔ က်ြန္မတို႔မွာ သမိုင္းေပးတာ၀န္ရွိပါတယ္။ “မုန္ွ႕ဆီေၾကာ္ကဘယ္ေနမွန္းမသိ။ ႏွဳတ္ခမ္းနာနဲ႔တည့္ပါ့မလား“ ဆိုျပီး လုပ္ေနတယ္လို႔ က်ြန္မကို ဆိုခ်င္လဲ ဆိုၾကပါ။ ဒါေပမယ့္ ေနာက္တေန႔တာအခ်ိန္ဇယားကို ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ျပီးမွ ညအိပ္ေလ့ရွိတဲ့ က်ြန္မ၊ ေလးငါးႏွစ္မွာေျဖသင့္တဲ့ စာေမးပြဲကိုလည္း အခုကတည္းက ၾကိဳတင္ေရြးခ်ယ္ေလ့ရွိတဲ့က်ြန္မ၊ မလြန္ဆန္ႏိုင္ေသာ ကံၾကမၼာဆိုး တစံုတရာေၾကာင့္ ခ်ထားတဲ့စီမံကိန္းလြဲေခ်ာ္သြားရင္ လုပ္သင့္တဲ့ Back up plan နဲ႔ ကိုယ္သြားမယ့္လမ္းေၾကာင္းေပၚမေရာက္ေရာက္ေအာင္ တစိုက္မတ္မတ္နဲ႔ ျပန္တက္ေလ့ရွိတဲ့ က်ြန္မအတြက္ေတာ့ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္မွဳဆိုတာကို အေလးအနက္ အလြန္အမင္းထားတတ္တာ အက်င့္ျဖစ္ေနလို႔ ဒီပို႕စ္ေလးကို ေရးျဖစ္တာပါ။

စစ္မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရးမွာေရာ၊ စီးပြားေရးွဗ်ဴဟာမွာေရာ၊ ေစ်းကြက္ဗ်ဴဟာမွာေရာ အလြန္ပဲအေရးၾကီးတဲ့ ဆန္းစစ္ခ်က္တခုရွိပါတယ္။ SWOT analysis လို႔အတိုေကာက္ေခၚေလ့ရွိပါတယ္။ Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats ပါ။ ကိုယ့္ဘက္ကိုေရာ၊ ရန္သူဘက္ (ယွဥ္ျပိဳင္ဘက္) ကိုပါ ဒီဆန္းစစ္ခ်က္လုပ္ျပီးမွ မဟာဗ်ဴဟာ တခုကို ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ရပါတယ္။ လူတိုင္းလူတိုင္းဟာ အားနည္းခ်က္နဲ႔ မကင္းႏိုင္ၾကပါဘူး။ ဘယ္သူမွ ျပီးျပည့္စံုေသာလူရယ္လို႔ မရွိပါဘူး။ ဒီလိုပဲတေယာက္နဲ႔တေယာက္အားသားခ်က္ေတြကလဲ မတူျပန္ပါဘူး။ သူ႕အားနည္းခ်က္မွာ ကိုယ္ကအားသာျပီး complement ျဖစ္သြားရင္ေတာ့ ေအာင္ျမင္မွဳဟာ အထြတ္အထိပ္ပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္လဲ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳဆိုတာက လိုအပ္တာပါ။ ယံုၾကည္ခ်က္တူ၊ လမ္းေၾကာင္းတူတဲ့ အဖြဲ႔အစည္းေတြဆိုရင္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳရွိမွလဲ ပိုျပီး ထိေရာက္မွုဆိုတာ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳဆိုတာကို မေရာက္ခင္ လူတုိင္းလူတိုင္း၊ အဖြဲ႔အစည္းတိုင္းဟာ ကိုယ့္အားနည္းခ်က္ကို ကိုယ့္ဘာသာသိေနဖို႔လဲ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါကိုေထာက္ျပေျပာဆိုတာကိုလဲ ဟုတ္မွန္တယ္ဆိုရင္ အမွန္အတိုင္း လက္ခံျပဳျပင္တတ္ႏိုင္ဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။ မွန္ရင္ခံခက္ျဖစ္တတ္တယ္ဆိုေပမယ့္ ဇြတ္မွိတ္ျပီး ငါတို႕ကိုမေစာ္ကားနဲ႕လို႔ထိုင္ေျပာေနတာထက္ သူေျပာရေအာင္ ငါတို႔ကျဖစ္ေနသလားဆိုတာ အရင္ဆန္းစစ္ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ ကိုယ့္အားနည္းခ်က္ကို ကိုယ္မသိရင္ေတာ့ ပစ္မွတ္ကို ထိဖို႔မလြယ္ပါဘူး။

ဥပမာေျပာရရင္ က်ြန္မေသနတ္ပစ္တဲ့အခါတိုင္းမွာ အားနည္းခ်က္တခုရွိတယ္။ ခလုတ္ညွစ္လိုက္တိုင္း ေသနတ္ေျပာင္းက ခါသြားတယ္။ မျငိမ္ဘူး။ ျဖစ္သင့္တာထက္ပိုဆိုးတာကိုေျပာတာပါ။ ခါသင့္တာထက္ခါေတာ့ ပစ္မွတ္လြဲတယ္။ target card ကိုထိေပမယ့္ အလယ္ဗဟိုကို မထိဘူး။ ဒီေတာ့ က်ြန္မသူငယ္ခ်င္းက အားနည္းခ်က္ကိုေထာက္ျပပါတယ္။ လူဆိုတာကေလ အတၱမ်ိဳးၾကီးပဲရွင့္။ ကိုယ့္ကိုလာေျပာေတာ့ နည္းနည္းေတာ့ စိတ္ထဲကသိကေအာင့္ျဖစ္သား။ ဒါေပမယ့္ ဟုတ္ေနေတာ့လဲ လက္ခံရတာေပါ့။ ဒါကိုဘယ္လိုလုပ္ႏိုင္မလဲ ဆက္ေမးရတယ္။ က်ြန္မရဲ႕အဓိက Goal က ပစ္မွတ္ဗဟိုကို ထိဖို႔ေလ။ သူငါ့ကိုဒီလိုေျပာတယ္ဆိုျပီး သူနဲ႔သြားျငင္းဖို႔၊ ရန္ျဖစ္ဖို႔မဟုတ္ဘူးကို။ မွန္သည္ျဖစ္ေစ၊ အျမင္မွားျပီး ေျပာတာျဖစ္ေစ၊ သူဒီလိုေျပာလာျပီဆိုရင္ေတာ့ အေၾကာင္းတခုခုရွိလို႔ပဲျဖစ္တယ္။ အဲဒီအေၾကာင္းရင္းကိုသာ အရင္ေဆြးေႏြးသင့္တယ္ မဟုတ္လား။ ဒီလိုပဲေျပာၾကရင္း၊ အၾကံဥာဏ္ေတာင္းရင္းနဲ႔ ပစ္မွတ္ခ်ိန္တဲ့အခါမွာ ပံုမွန္ထက္ နဲနဲေလးျမွင့္ခ်ိန္ဖို႔ သူကအၾကံေပးလာတယ္။ က်ြန္မလုပ္ၾကည့္တယ္။ ထိတယ္။ အလယ္ဗဟိုတိတိပဲ။ သူေျပာတာမွားျပီး ပစ္မွတ္ကိုပါ လံုး၀မထိေတာ့တာလဲ ျဖစ္ခ်င္ျဖစ္ႏိုင္တာေပါ့။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ့္ကို ေျပာလာျပီဆိုရင္ေတာ့ သူ႔အျမင္နဲ႔ သူ႕အၾကံကိုလည္း ထည့္သြင္းစဥ္းစားသင့္တယ္။ ဒါကို က်ြန္မဆိုလိုတာပါ။

ဒီေတာ့ အဲဒီဥပမာေလးကို ႏွလံုးမူျပီး၊ ျပည္ပေရာက္အတိုက္အခံတေယာက္အေနနဲ႔ ျပည္ပေရာက္အတိုက္အခံေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ျမင္တာေျပာၾကည့္မယ္ေနာ္။ က်ြန္မတို႔ေတြ အခ်ိန္ေတြကို ထိေရာက္တာမွာ မသံုးပဲ အလဟႆ ျဖဳန္းပစ္ေနၾကတယ္။ လိုအပ္တဲ့ ျပင္ဆင္မွဳေတြလည္း မလုပ္ပဲ ပြဲလမ္းသဘင္မ်ားစြာနဲ႔ ဟိုေနရာစုစု၊ ဒီေနရာစုစု အခ်ိန္ကုန္ေနၾကတယ္။ ဒီလိုက်ြန္မေျပာမယ္။ က်ြန္မကိုလာမျငင္းခင္မွာ ကိယ့္ဘာသာကိုယ္ဟုတ္လား၊ မဟုတ္လား အရင္ျပန္ေမးၾကည့္ပါေနာ္။ မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ အခ်က္အလက္အခိုင္အမာနဲ႔ ျပန္လာေျပာပါ။ က်ြန္မဒီအျမင္ကို ရုတ္သိမ္းေပးပါ့မယ္။

ပထမဆံုးအေနနဲ႔ လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္ေဖာ္ေရးအေၾကာင္းကို စေျပာၾကရေအာင္။ ျပည္ပေရာက္အတိုက္အခံအမ်ားစုက ကိုယ့္ဘာသာကို ေတာ္လွန္ေရးသမားလို႔ စိတ္ၾကီး၀င္ေနတတ္ၾကတယ္။ တကယ္လုပ္ႏိုင္တာက်ေတာ့ campaign ပဲျဖစ္တယ္။ ေတာ္လွန္ေရးနဲ႔ ကင္ပိန္းကို မကြဲျပားၾကဘူး။ ျမန္မာျပည္ရဲ႔ ေတာ္လွန္ေရးဟာ ျမန္မာျပည္တြင္းနဲ႕ ျမန္မာ့ေျမထဲက ေတာထဲမွာပဲရွိတယ္။ ျပည္ပေရာက္လာရင္ေတာ့ ဆႏၵျပပြဲနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာအစိုးရေတြကို lobby လုပ္တာ၊ ျမန္မာပြဲလမ္းသဘင္ေတြလုပ္တာပဲရွိတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးဆိုတာ မရွိဘူး။ ဒီအခ်က္ဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕အဓိက လိုအပ္ခ်က္မဟုတ္ဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးကို ေထာက္ကူမေပးတာပဲရွိတယ္။ မေထာက္ကူရင္ေကာျဖစ္မလားလို႔ ျပန္ျငင္းခ်င္ျငင္းပါ။ ဒါေပမယ့္ အမ်ားစုက ေထာက္ကူတာပဲ လုပ္ေနေတာ့ ေမွာ္ဆရာ လူေသေကာင္ အသက္သြင္းတာ ေျခေထာက္ၾကီးပဲ ေထာင္ေနသလိုျဖစ္ေနတယ္။ တကိုယ္လံုးက မၾကြလာဘူး။ ပိုဆိုးတာက ဒါေတြကို အလုပ္ၾကီးတခုအေနနဲ႔ ႏိုင္ငံတကာဖိအားဆိုတာၾကီးကိုပဲ လံုး၀အားကိုးျပီး၊ ဒါကမွ ျမန္မာျပည္အတြက္ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေနတာ၊ ေတာ္လွန္ေရးလုပ္ေနတာလို႔ လြဲမွားစြာ ထင္လာတဲ့အခ်က္ပဲ။ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးတခုရဲ႕ အေရးၾကီးတဲ့ pillar ေတြျဖစ္တဲ့ political pillar, social-economic pillar, cultural- spiritual pillar, military pillar ေတြမွာ လံုး၀အားနည္းသြားတယ္။ အားလံုးက international pillar ကိုပဲ အာရံုစိုက္လာၾကတယ္။ အေရးၾကီးဆံုး ေျမေအာက္ကလာဘ္စည္းအစုအဖြဲ႕ေတြကို နက္နက္ရွိဳင္းရွိဳင္း အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏိုင္ေတာ့ဘူး။ ေျမေပၚလိုင္းအိုဂ်ီမွာပဲ အားလံုးစုပံုကုန္တယ္။ ဒီအထဲမွာလဲ ကိုးဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းေလာက္က ျပည္ပအေျခစိုက္ျပီး ဆယ့္ႏွစ္လရာသီမရိုးႏိုင္ေသာ ပြဲမ်ားျဖစ္တဲ့ လြတ္လပ္ေရးပြဲ၊ ေတာ္လွန္ေရးေန႔ဆႏၵျပပြဲ၊ သၾကၤန္ပြဲ၊ ေဒၚစုေမြးေန႔ပြဲ၊ ရွစ္ေလးလံုးဆႏၵျပပြဲ၊ စက္တင္ဘာအာဏာသိမ္းႏွစ္ပတ္လည္ပြဲ၊ ဒီဇင္ဘာလူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ဆႏၵျပပြဲေတြလုပ္ေနတာနဲ႔ပဲ အလုပ္ရွဳပ္ေနၾကတယ္။ အစည္းအေ၀းေတြမွာလဲ ႏိုင္ငံေရးလမ္းစဥ္တရပ္ကို ခ်ျပၾက၊ ေဆြးေႏြးၾက၊ ေတာ္လွန္ေရးအရွိန္ျမင့္လာေအာင္ ဘယ္လိုလုပ္မလဲ အေျဖရွာၾကတာ မဟုတ္ပဲ ဘယ္ပြဲမွာ ဘယ္သူကအခမ္းအနားမွဴးလုပ္မယ္၊ စကားတက္ေျပာမယ္၊ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္ေတြထုတ္မယ္ဆိုတာေတြနဲ႕ပဲ ျပီးသြားၾကတာမ်ားတယ္။ ဒီထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္ေတြဆိုတာကလဲ ဟိုအဖြဲ႕အစည္းကထုတ္လိုက္၊ ဒီအဖြဲ႕အစည္းက ထုတ္လိုက္နဲ႕ ျပန္ျခံဳၾကည့္ရင္လဲ ဒါေတြပါပဲ။ တႏွစ္လဲဒါပဲ၊ ေနာက္တႏွစ္လဲဒါပဲ၊ template သေဘာထားျပီး ရက္စြဲေလးေတြ ေျပာင္းတာပဲရွိတယ္။ ဒါေတြလုပ္ဖို႕ ေပးဆပ္လိုက္ရတဲ့အခ်ိန္ေတြ၊ အင္အားေတြေနရာမွာ တျခားပိုမိုထိေရာက္တဲ့လုပ္ရပ္ေတြျဖစ္ျဖစ္၊ ျမန္မာျပည္အနာဂတ္အတြက္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္မွဳေတြျဖစ္ျဖစ္ လုပ္ရင္အင္အားျပဳန္းတီးမွဳ ျဖစ္ေနတာေတြ ေလ်ာ့သြားမလားပဲ။ ဒီၾကားထဲ မညီညြတ္မွဳေတြနဲ႔ ဆႏၵျပပြဲကိုေတာင္ ဟိုတဖြဲ႕က တနာရီ၊ ဒီတဖြဲ႕က ႏွစ္နာရီလို႔ လုပ္ေနၾကတာ ေသခ်ာေတြးၾကည့္ရင္ ရွက္ဖို႔အလြန္ေကာင္းတဲ့ကိစၥ။ ျမန္မာ့အေၾကာင္းကို ကမာၻလွည့္ ေဖာ္က်ဴးျပေနၾကသလိုပဲ။

တပ္ေပါင္းစုတခုသာရွိရင္ Pubic Relations ဌာနအေနနဲ႔ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခ်က္တခုကိုပဲ ေခါင္းစည္းတခုနဲ႔ထုတ္လိုက္၊ လုပ္ငန္းေဖာ္ေဆာင္ေရးဌာနအေနနဲ႔ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံကိုယ္စီမွာ ပြဲေတြက်င္းပလိုက္လုပ္လိုက္တာနဲ႔တင္ အခုလူတေသာင္းေလာက္လုပ္ေနတဲ့အလုပ္ေတြက လူတရာေလာက္လုပ္တာနဲ႔တင္ ျပီးကိုျပီးတယ္။ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံကအၾကီးအကဲေတြ ေနရာကလဲ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ အေစာင္ေစာင္တက္လာေနတဲ႔ ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြကို တကယ္ေရာဖြင့္ဖတ္ၾကပါ့မလားလို႔ ေတြးၾကည့္ၾကပါ။ ေျပာမေကာင္းလို႔သာ မေျပာၾကတာ။ ျမန္မာေတြဘယ္လိုျဖစ္ေနလဲဆိုတာ သူတို႕ကသိမွသိ ျဖစ္ေနျပီ။

ေနာက္တခုက ပရိုပိုဆာကိစၥ။ ႏိုင္ငံေရးတင္မဟုတ္ဘူး။ လူသားခ်င္းစာနာမွဳနဲ႔ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးလုပ္တဲ့ အဖြဲ႕ေတြမွာေတာင္ leaking bucket ဆိုတဲ့ သေဘာတရားရွိတယ္။ အတိုဆိုရရင္ေတာ့ ေပးတဲ့သူေတြဆီၤကေန လက္ခံသူေတြဆီမေရာက္ခင္ၾကားမွာ အေထြေထြ ကုန္က်စရိတ္ေတြေပါ့။ ဒီအထဲမွာ ၀န္ထမ္းစရိတ္က အၾကီးဆံုး။ ဒါေၾကာင့္လဲ တခ်ို႕ လုပ္ငန္းၾကီးေတြမွာ downsizing လုပ္လာၾကတာပါ။ ျပီးေတာ့လုပ္မယ့္အလုပ္ကို ထိေရာက္မွဳျဖစ္ဖို႔ရာမွာလဲ အလုပ္ခြဲေ၀မွဳဆိုတာရွိရတယ္။ ဘက္ေပါင္းစံုမွာ လုပ္ၾကရမယ္။ အခုက်ြန္မတို႕ေတြက ပရိုပိုဆာတင္ျပီး က်လာရင္ လုပ္ၾကတာေတြက ဟိုအဖြဲ႕ကလဲဒါပဲ။ ဒီအဖြဲ႕ကလဲဒါပဲ။ Project planning ဌာနတခုထားျပီး လိုအပ္တဲ့က႑ေတြကို ခြဲေ၀ခ်ေပးမွဳလုပ္လိုက္ရင္ တဖြဲ႕က civil society အတြက္လုပ္၊ တဖြဲ႕က ဒီမိုကေရစီပညာေပးေရးလုပ္၊ တဖြဲ႕က ကင္ပိန္းလုပ္၊ တဖြဲ႕ကမွတ္တမ္းျပဳစုေရးလုပ္နဲ႕ ပိုျပီး ေနရာမက်ႏိုင္ဘူးလား။ overlapping ျဖစ္တဲ့ဧရိယာေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ႏိုင္တာေပါ့။ ေနာက္ျပီး ခရီးသြားကုန္က်စရိတ္ေတြ။ ဒါလုပ္ဖို႔ကိုပဲ ဟိုအဖြဲ႕ကအဲဒီေနရာတခါသြား၊ ဒီအဖြဲ႕ကတခါထပ္သြားနဲ႔။ ဟိုလူကတခါသြား၊ ဒီလူကတခါသြားနဲ႔။ သူ႔ေနရာနဲ႔သူ ေဒသဆိုင္ရာ in-charge ေတြထားလိုက္ရင္ အဆင္မေျပဘူးလား။ အဲလိုဆိုရင္လဲ ကုလားထိုင္လုေနၾကမွာေပါ့။ ကိုယ့္ျမန္မာအေၾကာင္းမသိဘူးလားလို႔ေတာ့ က်ြန္မကို မေျပာပါနဲ႕။ ဒါေတြလုပ္ေနလို႔ အက်ိဳးမွမရွိတာ။ က်ဆံုးသြားတဲ့ ရဲေဘာ္ေတြ၊ ေထာင္ထဲကရဲေဘာ္ေတြ မ်က္ႏွာေထာက္ျပီး ဒီေလာက္ေတာ့ သေဘာထားၾကီးသင့္တယ္ထင္တာပဲ။ ဒီလိုပဲဟိုတမ်ိဳး၊ ဒီတမ်ိဳးနဲ႔ ပြစာက်ဲေနလို႔ကေတာ့ ဘယ္လိုလုပ္ျပီး united force ကိုရမွာလဲ။ လူ႕ဘီလူးၾကီးကို ေျခေထာက္သြားကုပ္လိုက္၊ လက္သြားပုပ္လိုက္၊ ကလိသြားထိုးလိုက္ပံုစံမ်ိဳးျဖစ္ေနမွာေပါ့။ အားလံုးက အားနဲ႔မာန္နဲ႔ တျပိဳင္တည္းတြန္းလွဲျပီး တက္ဖိသတ္မွ ရမွာကိုး။

ကဲ- ဒါေတြကထားပါေတာ့။ ျမန္မာျပည္မတိုးတက္လို႔ က်ြန္မတို႔ေတြ ယူၾကံဳးမရစိတ္ဆိုးေနၾကရတာမဟုတ္လား။ ဒီေတာ့ စစ္အာဏာရွင္ျပဳတ္က်ျပီး ဒီမိုကေရစီစနစ္ အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့အခါ ျမန္မာျပည္တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ဖို႔ကိုေကာ က်ြန္မတို႔ ဘာေတြျပင္ဆင္ထားျပီးျပီလဲ။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာက ဥံဳဖြ- တိုင္းျပည္တိုးတက္ေစသတည္း လုပ္ေပးႏိုင္တဲ့ မႏၱန္မဟုတ္ဘူးေနာ္။ ဒီမိုကေရစီစနစ္ဆိုတာနဲ႔ ခ်က္ခ်င္း ဂ်ီဒီပီတက္လာမွာမဟုတ္ဘူး။ မီးမလင္းတဲ့တိုင္းျပည္ခ်က္ခ်င္းမီးလင္းလာမွာမဟုတ္ဘူး။ တဲထဲကလူေတြ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္းတိုက္ေပၚေရာက္သြားမွာမဟုတ္ဘူး။ ဒါေတြျဖစ္ဖို႔ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ တိုင္းျပည္ကုိတည္ေဆာက္ၾကရမယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ရွိေနျခင္းအားျဖင့္ အာဏာဟာ ျပည္သူရဲ႕ လက္ထဲမွာရွိတယ္။ တိုင္းျပည္တိုးတက္ေရးမလုပ္ေပးႏိုင္တဲ့အစိုးရ၊ လူတဦးခ်င္းစီရဲ႕ ဂုဏ္သိကၡာကို မေလးစားတဲ့ အစိုးရမ်ိဳးကို ျပည္သူကျဖဳတ္ခ်ပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ ဒီေတာ့ လူေတြဟာ ကိုယ့္ကံၾကမၼာကို ကိုယ္ဖန္တီးပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ ဒီေတာ့ သူမ်ားေတြ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္တာမေကာင္းတဲ့ အေၾကာင္းေတြကို ျမိန္ေရယွက္ေရ ထိုင္ေျပာထိုင္ဆဲေနၾကတဲ့ က်ြန္မတို႔ ဒီမိုသမားေတြ၊ ကိုယ္ယံုၾကည္တဲ့ ဒီမိုစနစ္ေဖာ္ေဆာင္ရင္းနဲ႔ တိုင္းျပည္တိုးတက္ေအာင္မလုပ္ႏိုင္လို႔ Democratic consolidation မျဖစ္ပဲ reverse democratization ျဖစ္သြားလို႔ကေတာ့ က်ြန္မတို႔ ၾကိဳးဆြဲခ်သတ္ေသဖို႔ပဲေကာင္းလိမ့္မယ္။ လူဆိုတာ ကိုယ္လုပ္ခဲ့တဲ့အလုပ္ကို တာ၀န္ခံရမယ္၊ တာ၀န္ယူရမယ္ေလ။ ဒီေတာ့ က်ြန္မတို႔ေတြ ပြဲၾကိဳက္ေမာင္၊ ပြဲၾကိုက္မယ္ေတြျဖစ္ေနတာတင္မဟုတ္ပဲ တလွမ္းတိုးျပီး စနစ္တက်ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ၾကဖို႔ေကာ မလိုအပ္ဘူးလား။

ႏိုင္ငံတိုင္း၊ ႏိုင္ငံတိုင္းရဲ႕ ၀န္ၾကီးအဖြဲ႕ေတြမွာ၊ အစိုးရဌာနဆိုင္ရာေတြမွာ သက္ဆိုင္ရာက႑အလိုက္ က်ြမ္းက်င္သူေတြကို ေပၚလစီေတြေရးဆြဲဖို႔၊ သံုးသပ္ဖို႔ ေထာင္နဲ႔ခ်ီ၊ ေသာင္းနဲ႔ခ်ီျပီး ခန္႕ထားၾကတာ။ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာဆို ေပၚလစီမေျပာနဲ႔။ တျခားႏိုင္ငံအစိုးရအဖြဲ႕၀င္ေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႔ ေျပာဆိုပံု၊ လုပ္ကိုင္ပံု၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်ပံုေတြကိုပါ အေသးစိတ္ေလ့လာတဲ့ ပညာရွင္ေတြ စီအိုင္ေအမွာ ခန္႔ထားတာ။ ဒီေတာ့မွလဲ သံတမန္ေရးရာဆက္ဆံမွဳေတြမွာ ေဆာင္ရန္၊ ေရွာင္ရန္ေတြကို ဆံုးျဖတ္ႏိုင္တာေပါ့။ ဒါေတြရွိဖို႕ေနေနသာသာ။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳအတြက္ အရမ္းကို အေရးၾကီးတဲ့ ေနရာေတြအတြက္ကိုေတာင္ က်ြမ္းက်င္ေအာင္ေလ့လာထားသူေတြ က်ြန္မတို႔ဘယ္ေလာက္ရွိေနလို႔လဲ။ အမ်ားစုက ေျပာလိုက္ရင္ ေဒၚစုကိုပဲ လက္ညွိဳးထိုးေနၾကတယ္။ အစိုးရအဖြဲ႕ဆိုတာတေယာက္တည္းတတ္ေန၊ သိေနလို႔ရတာမဟုတ္ဘူး။ ျပီးေတာ့ အဲဒီအခ်ိန္မွာတက္လာမယ့္ အစိုးရအဖြဲ႕၀င္၀န္ၾကီးေတြနဲ႕တင္ျပီးသြားတာမဟုတ္ဘူး။ ဒီကိစၥမ်ိဳးေတြကို တေယာက္တည္းလုပ္ရတာ မဟုတ္ဘူး။ Think Tank ေတြ အမ်ားၾကီးလိုအပ္တယ္။

ေပၚလစီေရးရာက်ြန္မကေျပာေတာ့ တေယာက္ကေျပာဘူးတယ္။ ခင္ဗ်ားက၀န္ၾကီးရူးရူးေနတာလားတဲ့။ ဒီကိစၥတက္လာတဲ့ပါတီကပဲ ေျပာရမွာ။ ခင္ဗ်ားေျပာစရာမလိုဘူးတဲ့။ ဒီစကားမ်ိဳးကိုသာၾကားရင္ အခုယူေကက Government Economic Department မွာ economic analyst ေတြ၊ senior economic adviser ေတြလုပ္ေနၾကတဲ့ က်ြန္မသူငယ္ခ်င္းေတြ၊ ဆရာမေတြ သတ္မ်ားေသသြားၾကမလားပဲ။ ဒီမိုကေရစီရရွိေရးဆိုတဲ့စကားလံုးရယ္၊ နအဖလူသတ္တယ္၊ နအဖမေကာင္းဘူးဆိုတဲ့ စကားေတြရယ္ တင္မကပဲ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို တကယ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ခ်င္သူေတြအေနနဲ႕ လက္ရွိဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အစိုးရယႏၱရားေတြ ဘယ္လိုလည္ပတ္ေနလဲဆိုတာကို ၾကိဳတင္မေလ့လာထားသင့္ၾကဘူးလား။ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ဘယ္လိုေပၚလစီေတြ ခ်လိုက္တယ္၊ ဘယ္ေပၚလစီေတြက ဘယ္လိုအခါမ်ိဳးမွာ failure ျဖစ္တတ္တယ္ဆိုတာေတြကို ၾကိဳတင္သိထားျခင္းဟာ အနာဂတ္ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံအတြက္ အက်ိဳးျဖစ္ထြန္းႏိုင္တယ္ မဟုတ္ဘူးလား။

က်ြန္မတို႔ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးႏိုင္ငံျဖစ္တယ္။ ဒီလိုႏိုင္ငံမ်ိဳးအတြက္ Land Reform လုပ္သင့္မလုပ္သင့္၊ Agricultural Exports ေတြကို enlarge လုပ္ႏိုင္မယ့္နည္းလမ္းေတြ၊ Agriculture Price Policy ေတြကို က်ြန္မတို႔ေတြ ၾကိဳတင္ေလ့လာမထားသင့္ဘူးလား။ တခါစက္မွဳလယ္ယာကိုစနစ္တက်ေျပာင္းတဲ့အခါ Rural to Urban migration ျဖစ္မယ္။ ဒီအတြက္ industrialization ျဖစ္ေနဖို႔လိုမယ္။ ဒီေတာ့ Industrialization via import substitution လုပ္သင့္မလုပ္သင့္ဆိုတာကိုေကာ က်ြန္မတို႔ေတြ မေဆြးေႏြးသင့္ၾကဘူးလား။

ကဲ- က်ြန္မတို႔ေတြက နအဖစစ္အသံုးစရိတ္ၾကီးတာကိုပဲ ထိုင္ေျပာေနၾကတယ္။ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံက်ရင္ အခုတပ္မွာရွိေနတဲ့ manpower ကို civilian production တက္လာေအာင္ ဘယ္လို conversion လုပ္မလဲ။ ဘယ္လို Retooling လုပ္မလဲဆိုတာ ၾကိဳေလ့လာထားတာ မေကာင္းဘူးလား။ တခါ ကာကြယ္ေရးအသံုးစရိတ္ေလွ်ာ့မယ္ဆိုရင္ ဘယ္က႑ေတြမွာ ပိုတိုးမလဲ၊ ပိုေလ်ာ့မလဲစသည္ျဖင့္ public expenditure policy ေတြကိုႏိုင္ငံတခုခ်င္းစီအလိုက္ ႏွိဳင္းယွဥ္သိေနသူေတြရွိေနရင္ မေကာင္းဘူးလား။

Domestic resources ေတြကို ဘယ္လို mobilize လုပ္ၾကမလဲ၊ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ဖြံ႕ျဖိဳးမွဳျဖစ္ေအာင္ ေရရွည္၊ ေရတိုစီမံကိန္းေတြ ဘယ္လိုခ်သင့္ၾကသလဲ ဆိုျပီးစဥ္းစားတာကလဲ နအဖေတြ ခိုးေနၾကတာပဲ၊ ပညာေရးလဲစုတ္ျပတ္ေနျပီဆိုျပီး ထိုင္ေျပာေနတာထက္ပိုအက်ိဳးရွိတယ္။ ႏိုင္ငံတကာမွာ ဘာေတြျဖစ္ခဲ့ၾကသလို၊ ဘယ္လိုလုပ္ခဲ့ၾကသလဲသိမွ ေကာင္းတဲ့နမူနာေတြသံုးႏိုင္ေတာ့မွာေပါ့။

ဒီလိုပဲ foreign resources ေတြကို ဘယ္လို mobilize လုပ္မလဲ၊ International trade မွာအာဆီယံနဲ႔ ကုန္သြယ္မွဳဆိုင္ရာေတြ၊ တရုတ္၊ အိႏၵိယတို႔နဲ႕ ကစားရမယ့္ trade game ဆိုင္တာေတြကို ၾကိဳျပီးေလ့လာထားရင္ေရာ အာဆီယံကနအဖကိုကူညီေနတယ္၊ တရုတ္ကကူညီေနတယ္။ သူတို႔ကိုမကူညီေအာင္ ကင္ပိန္းလုပ္ရမယ္ေျပာေနတာထက္ ပိုအက်ိဳးရွိပါလိမ့္မယ္။ သူတို႔က lobby လုပ္လို႔ကေတာ့ ေနာင္မ်ိဳးဆက္ ေျခာက္ဆယ္ေလာက္အထိ ထူးမျခားနားပါပဲ။ မယံုရင္ပံုျပင္မွတ္ပါေတာ့။ စမ္းခ်င္ရင္လဲ ဆက္သာစမ္းၾကပါ။ လုပ္ေနသူမ်ားကို ေ၀ဖန္လိုျခင္းအလ်ဥ္းမရွိပါေၾကာင္း။ ဒီမိုသမားပီသစြာ လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုႏိုင္ေသာအခြင့္အေရးကိုသာ အသံုးခ်ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ျပီးေတာ့တခါ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံကေန ဒီမိုႏိုင္ငံေျပာင္းထားတဲ့ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ civil-military relationship ကို ပံုမွန္ျပန္ျဖစ္ေအာင္ အေတာ္ပဲလုပ္ယူၾကိဳးစားၾကရပါတယ္။ ဒီအတြက္လဲ တတ္သိနားလည္သူမ်ားစြာလိုအပ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ဖြဲ႕စည္းပံုေရးရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္လို႕ေရာ က်ြန္မတို႕ဒီမိုေတြ Administrative law ကို စပယ္ရွယ္လစ္ ဘယ္သူေတြ လုပ္ထားၾကပါသလဲ။ က်ြန္မတို႔အၾကိမ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေရရြတ္ေနတဲ့ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႔ ဆိုင္ရာေတြမွာေကာ ပညာရွင္ေတြ လက္ခ်ိဳးေရတြက္လို႔ေတာင္ ရပါေသးရဲ႕လား။

တျခားနယ္ပယ္ေတြကလဲအမ်ားၾကီးပဲ။ ဆက္ေျပာေနရင္ဒီပိုစ္႕ကျပီးမွာ မဟုတ္ပါ။ ခင္ဗ်ားက စာအုပ္ၾကီးပဲ။ စာအုပ္ေတြပဲအားကိုးမေနနဲ႕။ စာအုပ္နဲ႕လက္ေတြ႔မတူတာအမ်ားၾကီးလို႔ ေျပာခ်င္လဲေျပာပါ။ အမွန္ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ဒီသီအိုရီေတြကို လက္ေတြ႔မွာ apply လုပ္ရတဲ့ နယ္ပယ္ေတြအမ်ားၾကီးပါ။ အထူးသျဖင့္ စီးပြားေရးနဲ႔ လူမွဳေရးေပၚလစီေတြမွာပါ။ enviorment policy, regional and urban policy, income distribution policy, taxation policy, public expenditure policy, monetary policy, fiscal policy, macroeconomic reform, competition policy, microeconomic reform စတာေတြမွာ အေျခခံသီအိုရီမပါပဲ ေျပာခ်င္ရာေျပာျပီးလုပ္ခ်င္ရာလုပ္ၾကည့္ၾကပါလားကြယ္ရို႕။ အခုျမန္မာျပည္မွာ လက္ေတြ႕ျဖစ္ေနတာေတြက သက္ေသပဲမဟုတ္လား။ ယူေကက Government Economic Department တို႔၊ Government Actuary Department တို႔မွာ အနဲဆံုး မဟာဘြဲ႕ရထားသူေတြမွ အလုပ္ေလွ်ာက္လို႔ရတာ အလကားသတ္မွတ္ထားတာ ဟုတ္ႏိုင္ပါ့မလား။

ျမန္မာျပည္ထဲမွာ ပညာရွင္ေတြ မရွိဘူးလို႔မဆိုခ်င္ပါ။ သို႔ေပမယ့္ အသိပညာရွင္ေတြထက္စာရင္ အတတ္ပညာရွင္ေတြျဖစ္တဲ့ ဆရာ၀န္၊ အင္ဂ်င္နီယာ၊ ကြန္ျပဴတာပညာရွင္မ်ားက ပိုမ်ားေနပါတယ္။ ျပည္ပမွာ ပညာနဲ႔အသက္ေမြးသူမ်ားမွာလဲ သူတို႔ေတြပဲမ်ားပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာကေတာ့ ပညာေရးအဆင့္အတန္း ကိုႏွိမ့္ခ်ထားလို႔ ထားပါေတာ့။ ျပည္ပေရာက္ေနျပီဆိုလွ်င္ေတာ့ အတတ္ပညာရွင္မ်ားသာမက ျမန္မာအသိပညာရွင္မ်ားလဲ အင္ႏွင့္အားႏွင့္ ေပၚထြန္းသင့္ၾကျပီ။ သက္ဆိုင္ရာနယ္ပယ္တခုခ်င္းဆီမွာ က်ြမ္းက်င္သူအုပ္စုမ်ားလည္း ခိုင္ခိုင္မာမာရွိသင့္ၾကျပီ။ ျမန္မာ့အေရးက်ြမ္းက်င္သူဆိုတာႏွင့္ ရွိသမွ်နယ္ပယ္အားလံုး က်ြမ္းက်င္သည္ဟု မည္သူမွ်မဆိုႏိုင္။ မည္သည့္တကၠသိုလ္၀က္ဆိုဒ္ကိုမဆိုဖြင့္ၾကည့္ပါ။ ပါေမာကၡအမည္မ်ားရွာၾကည့္ပါ။ ေဘးမွာ Research Interests ဆိုတာအျမဲပါပါတယ္။ သူစိတ္၀င္စားေသာ၊ က်ြမ္းက်င္ေသာနယ္ပယ္မ်ားသာ ကိုယ္စီသီးသန္႔ရွိၾကပါတယ္။ ဘယ္သူမွ ရွိသမွ်ေနရာစံုမက်ြမ္းက်င္ႏိုင္။ ပညာရပ္တခုတည္းမွာပဲ ကိုယ္သုေတသနလုပ္ေနေသာ နယ္ပယ္ကိုသာ က်ြမ္းက်င္ၾကတာပါ။ ဘြဲ႕ဆိုတာက ပညာရပ္ဆိုင္ရာကို ေယဘုယ်သိျခင္းသာျဖစ္ျပီး၊ မဟာဘြဲ႕ဆိုတာက အနည္းငယ္ပိုသိလာျခင္းပါ။ ပါရဂူဘြဲ႕ဆိုတာက်ေတာ့ ပညာရပ္ဆိုင္ရာပင္လယ္ထဲက ေရအိုင္ငယ္တခုအေၾကာင္းကို အေသးစိတ္ေလ့လာမိျခင္းသာရယ္ပါ။ တကယ္သိဖို႔ရန္မွာလဲ ဘ၀တေလွ်ာက္လံုး ဆက္လက္ေလ့လာၾကရတာ။ လုပ္ငန္းခြင္ထဲ၀င္တာဆိုရင္လဲ ကိုယ္လုပ္ရတဲ့ အေတြ႕အၾကံဳမ်ားအေပၚ အေျခခံျပီးမွသာ က်ြမ္းက်င္မွဳဆိုတာ ျဖစ္လာႏိုင္တာပါ။ ႏိုင္ငံသားဆိုင္ရာကန္႔သတ္ခ်က္မ်ားေၾကာင့္ အစိုးရအဖြဲ႕မ်ားအတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္မလုပ္ကိုင္ႏိုင္လွ်င္ထား၊ Knowledge ေတာ့ရွိရပါမယ္။ ျပည္ပေရာက္၀န္ၾကီးမ်ားကလဲ Human Resources Development အတြက္ ပါလီမန္မ်ား၊ သက္ဆိုင္ရာက်ြမ္းက်င္မွဳနယ္ပယ္ဌာနမ်ားတြင္ Internship မ်ားလုပ္ႏိုင္ဖို႔ တရား၀င္ ေတာင္းဆိုမွဳမ်ားလုပ္သင့္ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္လုံျခံဳေရးတို႔၊ အမ်ိဳးသားေထာက္လွမ္းေရး ဌာနတို႔ မဟုတ္ရင္ေတာ့ အျခားဌာနမ်ားအတြက္ အကူအညီေပးၾကပါလိမ့္မယ္။

ျမန္မာမ်ားကိုယ့္ေျခေထာက္ေပၚကိုယ္ရပ္ႏိုင္ရန္အတြက္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ ထား သင့္ သည္ျမင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကေျပာၾကတယ္။ ခင္ဗ်ား ဘာမွေျပာမေနနဲ႕။ ဒီမိုကေရစီရရင္ ႏိုင္ငံတကာက ပညာရွင္ေတြကို ငွားသံုးမွာေပါ့တဲ့။ ျမတ္စြာဘုရား။ ဒီမိုကေရစီရလိုက္တာနဲ႔ပဲ ႏိုင္ငံရဲ႕သံုးစြဲႏိုင္စြမ္းအားေတြ မိုးေပၚက က်လာမွာမို႔လား။ ႏိုင္ငံတကာက ေခ်းေငြေတြ ယူရဦးမွာ။ တသိန္းေလာက္ေခ်းျပီး ရွစ္ေသာင္းေလာက္ကို ျပည္ပပညာရွင္ေတြ ငွားရမ္းသံုးဖို႔မ်ား သံုးၾကေတာ့မလို႔လား။ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္နဲ႔ပဲ ယွဥ္ျပီးေတြးၾကည့္ၾကပါ။ ျမန္မာျဖစ္တဲ့ကိုယ္တိုင္ေတာင္ ရေနတဲ့တလေဒၚလာေျခာက္ေထာင္ေလာက္ကိုစြန္႔ျပီး ဒီမိုကေရစီျမန္မာႏိုင္ငံသစ္မွာ တလသံုးရာေလာက္နဲ႔ သြားလုပ္ႏိုင္ပါ့မလားဆိုတာ။ သူ႕ကိုငွားရင္ေတာ့ ေပးတန္သေလာက္ေပးရေတာ့မွာေပါ့။ ဆင္ဖိုးထက္ခ်ြန္းဖိုးၾကီးေနရင္ မခက္ပါပေကာလား။ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့တမ်ိဳး။ ကမၻာ့ဘဏ္တို႔၊ အိုင္အမ္အက္ဖ္တို႔ဆီမွာ ေပၚလစီေတြ ပက္ကက္လိုက္ပါလာမွာပဲ။ သူတို႔၀င္လာတာနဲ႔ အားလံုးျပီးေရာတဲ့။ အမေလး။ လြယ္လိုက္ၾကတာ။ သူတို႔ဆီက ပေရာဂ်က္ေတြခ်ေပးဖို႔ ပေရာဂ်က္စီမံခ်က္ေတြတင္ရပါတယ္ရွင့္။ အခ်ိန္နဲ႔အညီလဲ ေပၚလစီဆန္းစစ္ခ်က္ေတြတင္ရပါတယ္။ ဒါေတြက ကင္ပိန္းေလးလုပ္ဖို႔ ပရိုပိုဆာေလးေရးတာေတြနဲ႔တင္ မရဘူးရွင့္။ ကဲ- project planning လုပ္ဖို႔၊ forecasting လုပ္ဖို႔၊ Development policy analysis လုပ္ဖို႔ အေျခခံက်တဲ့ econometrics ပိုင္းမွာ ေလ့က်င့္သင္ၾကားထားသူေတြ။ ဘယ္မွာလဲ။ modeling လုပ္ဖို႔ actuary ေတြ။ ျပီးေတာ့ ဒီပက္ကက္ေတြေနာက္မွာ political string ေတြကအမ်ားၾကီး။ လက္တင္အေမရိကတို႔၊ အာဖိရိကတို႔မွာ ျဖစ္ေနတဲ့ ဥပမာေတြကိုလည္း ေလ့လာၾကည့္ၾကပါဦး။ World Social Forum တို႔၊ European Social Forum တို႔ေတြကို ႏွစ္စဥ္လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာ တက္ျပီး ဘာေၾကာင့္ က်င္းပေနၾကသလဲဆိုတာကိုလဲ သြားၾကည့္ၾကပါဦး။ World Trade Organization နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ implications ေတြကိုလဲ ေလ့လာၾကည့္ၾကပါဦး။ အားလံုးအထင္၀ိုင္းၾကီးေနၾကတဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံက မက္ဆီကိုနဲ႕ ဘယ္လို trade game ေတြ ကစားသြားသလဲ ဆိုတာလဲ ေလ့လာၾကပါဦး။ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံၾကီးျဖစ္တဲ့ အိႏၵိယႏိုင္ငံၾကီး ဘာေၾကာင့္ poverty သံသရာကမထြက္ႏိုင္ေသးတာလဲဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြကိုလဲ ရွာၾကပါဦး။ ကိုယ့္ႏိုင္ငံရဲ႕ ကံၾကမၼာကိုမ်ား ဒီလိုပဲ ႏိုင္ငံျခားသားေတြ ငွားသံုးျပီး၊ သူတို႔လက္ထဲကိုပဲ ၀ကြက္အပ္လိုက္ၾကေတာ့မလို႔လား။

ဒီေတာ့ တခ်ိဳ႕ အခ်ိဳ႕ကိစၥမ်ားက ထိုင္ေျပာေနရံု၊ ဆဲေနရံုနဲ႔ အက်ိဳးမထူးပါ။ သူ႕ပေထြးေတြကို ကာကြယ္ေပးေနတယ္ဆိုျပီး မွတ္ခ်က္ထဲမွာ က်ြန္မကို ထပ္ျပီး လာေျပာမေနၾကဖို႔လဲ ၾကိဳတင္ေတာင္းပန္ပါတယ္။ ေျပာေနတာကို ဂရုစိုက္လို႔ေတာ့မဟုတ္ပါ။ က်ြန္မအေမရဲ႕ ကိုယ္က်င့္တရားကို က်ြန္မယံုၾကည္တာမို႔ ရယ္ေနရံုပဲရွိတာပါ။ က်ြန္မကို လာရမ္းေနလို႕လဲ အက်ိဳးမရွိေၾကာင္းကိုသာ ေျပာခ်င္တာပါ။ အခုအႏွစ္ႏွစ္ဆယ္အတြင္းမွာ ဒါေတြလုပ္ရင္းပဲ အခ်ိန္ကုန္ခဲ့ၾကတယ္မဟုတ္လား။ နအဖဆဲလိုက္၊ ကိုယ့္အခ်င္းခ်င္းဆဲလိုက္၊ သူဘာေကာင္လဲ-ငါဘာေကာင္လဲေျပာလိုက္၊ သံုးေယာက္ေလာက္ရွိရင္ တဖြဲ႕ခြဲေထာင္လိုက္၊ ကုလားထိုင္လုလိုက္၊ အခ်င္းခ်င္းေတြ႕ရင္သူကဘာလုပ္ခဲ့တာ။ ငါကဘယ္ေလာက္ ္ ေပးဆပ္ခဲ့ရတာေျပာလိုက္၊ ေနာက္ကြယ္ကေန ဟိုလူမေကာင္းဘူး၊ ဒီလူမေကာင္းဘူးဆိုျပီး အတင္းအုပ္လိုက္၊ ပြဲေတြလုပ္လိုက္၊ တို႔အေရးသြားလုပ္လိုက္၊ ၾကံဳရာက်ပန္းအလုပ္လုပ္လိုက္၊ စုဖြဲ႕ျပီး စားလိုက္၊ ေသာက္လိုက္၊ ျငင္းခုန္လိုက္၊ ပြဲလန္႔ရင္ခဏဖ်ာခင္းလိုက္၊ ပရိုပိုဆာေလးတင္လိုက္၊ တစိုက္မတ္မတ္လမ္းစဥ္မခ်ပဲ ဟိုခုန္လိုက္၊ ဒီကူးလိုက္ႏွင့္ အခ်ိန္ကုန္ခဲ့ၾကတာက အမ်ားအျပား။ တကၠသိုလ္တခုထဲမွာ ကြန္ဖရင့္လို႔အၾကီးအက်ယ္ေခါင္းစဥ္တပ္ျပီး လာသူမ်ားကို ေကာ္မတီ in-charge ေရြးခိုင္းရင္း တေန႕လည္လံုးကုန္သြားသည္လဲ ၾကံဳဖူးပါရဲ႕။ ဖိုရမ္လို႔ေခါင္းစဥ္တပ္ေဆြးေႏြးၾကျပီး၊ ခ်မွတ္လိုက္ေသာ လမ္းစဥ္မ်ားႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာသည္အထိ ဘာမွျဖစ္လာတာ မရွိသည္ကိုလည္း ေတြ႔ဖူးပါရဲ႕။

လုပ္ေနတဲ႔ တိုက္ပြဲ၀င္လမ္းေၾကာင္းမွာကလဲ ေပၚလစ္ဗ်ဴရိုမရွိ။ တေယာက္တေပါက္။ တင္ခ်င္တဲ့လိုင္းေကာက္တင္ေနၾကတာပဲေတြ႕ေနရပါတယ္။ အနာဂတ္အတြက္က်ေတာ့လဲ ဟိုနားတေယာက္စ၊ ဒီနားတေယာက္စမွလြဲ၍ ပညာရပ္ဆိုင္ရာနယ္ပယ္တိုင္းတြင္ ဖြဲ႕စည္းထားေသာ အုပ္စုမ်ားမရွိ။ ယူဂ်ီနည္းကိုက်ျပန္ေတာ့လည္း စနစ္တက်အေကာင္အထည္ေဖာ္ျခင္းမရွိ။ သတင္းဦးေျပာခ်င္ေဇာႏွင့္ အျပိဳင္အဆိုင္ ကိုယ့္လူကိုယ္ျပန္သတ္ေနၾကတာမေကာင္းပါ။ သူတို႔ကတကယ္တိုက္ပြဲ၀င္ေနရတာပါ။ စစ္ေျမျပင္မွာပါ။ က်ြန္မတို႔ကအေ၀းကေန လက္နက္ၾကီးပစ္ကူေပးတာေလာက္ပဲလုပ္ႏိုင္တာပါ။ ဒီဂရီအတြက္မွားျပီး အေျမာက္ဆန္က ကိုယ့္တပ္ေပၚကိုယ့္ျပန္က်တာမ်ိဳးကေတာ့ မျဖစ္သင့္ပါ။ သတင္းဌာနအခ်ိဳ႕ကလည္း ေတာ္လွန္ေရးလို လွ်ိဳ႕၀ွက္သင့္တာလွ်ိဳ႕၀ွက္၊ ေဖာ္သင့္တာေဖာ္မလုပ္ၾကပါ။ ဒီမိုကေရစီရျပီးသားႏိုင္ငံမ်ားမွာ က်င့္သံုးသည့္ မီဒီယာပံုစံကို စစ္အာဏာရွင္စနစ္တြင္းတြင္ ပိတ္မိေနသည့္ ျပည္တြင္းလူမ်ားအတြက္ သြားသံုးေနၾကတာေတြ ျမင္ေနရပါတယ္။ စက္တင္ဘာေတာ္လွန္ေရးတုန္းက မစုစုေႏြးအခုလွည္းတန္းကို သြားေနျပီဟု မီဒီယာတခုကေၾကညာလိုက္ရေတာ့ အံ့ၾသလို႔မဆံုး။ အဲဒီလိုprominent leader မ်ိဳးဆိုတာ ရုတ္တရက္ဘြားကနဲေပၚသြားလိုက္သည္က ပိုမေကာင္းဘူးလား။ အခုေတာ့ ဘာမွေတာင္မစရေသး။ အသင့္ လာေစာင့္ကုန္တာနဲ႕ ေျပးရပါေရာလား။ ျပီးေတာ့ သတင္းပို႔၊ သတင္းယူစနစ္။ အခုေတာင္အေပၚထပ္က ျမင္ေနရပါတယ္လို႔ တိုက္ရိုက္ေျပာတာမ်ိဳးက သတင္းဘယ္ေလာက္ခိုင္မာတယ္ဆိုတာ သိသာေပမယ့္ နအဖေထာက္လွမ္းေရးေတြအတြက္ လူရွာရတာ ပိုမလြယ္ကူုသြားဘူးလား။ အနီးကပ္ဓာတ္ပံုေတြကို ရိုက္တင္ၾကတာကေကာ ျပည္ပကလူေတြသိရေတာ့ ဘာအက်ိဳးပိုထူးသြားသလဲ။ သိရသေလာက္ စက္တင္ဘာေတာ္လွန္ေရးေၾကာင့္ဆိုျပီး ျပည္တြင္းမွာ တိုက္ပြဲ၀င္ဖို႔ျပန္၀င္သြားတဲ့ ျပည္ပေရာက္ျမန္မာ ဘယ္သူမွမရွိပါ။ အလြန္ဆံုးသံရံုးေရွ႕သြားတာေလာက္ပဲရွိတာပါ။ သံရံုးေရွ႕ကေတာ့ တေယာက္သြားသြား၊ ႏွစ္ေယာက္သြားသြား။ ဆႏၵျပပြဲျဖစ္သည္ဆိုလွ်င္ျပီးတာပဲ။ ဒီအတြက္နဲ႔ ျပည္တြင္းကအဖိုးတန္တဲ့ ကိုယ့္ကလာဘ္စည္းကို စေတးလိုက္စရာတဲ့လား။ ျပည္တြင္းမွာ ပူးေပါင္းလာႏိုင္ဖြယ္ရွိတဲ့ တပ္မေတာ္အရာရွိေတြကိုလဲ နာမည္တပ္ျပီးကို nominate လုပ္စရာတဲ့လား။ ေခါင္းျပဴလာတဲ့လိပ္အထဲျပန္၀င္သြားမွာေပါ့။ ဒီလိုကိစၥမ်ိဳးဆိုတာ ျဖစ္သြားျပီးမွ လူသိခံရတာ။ ဒါေတာင္ေအာင္ျမင္မွ။ မေအာင္ျမင္ေသးလဲ ဆက္ျပီးအတြင္းစည္းမွာ ကလာဘ္စည္းျမွဳပ္ေပးထားတာက ပိုမေကာင္းဘူးလား။

က်ြန္မကျမင္သည့္အျမင္ကို အမွန္အတိုင္းေျပာျခင္းပါ။ တကယ္ေတာ့ က်ြန္မတို႔ေတြအားလံုးက တိုက္ပြဲျဖစ္ရာစစ္ေျမျပင္ကိုခြာျပီး ပါးစပ္ေသနတ္ပစ္ေနၾကတယ္ဆိုတာ ကိုယ့္မသိစိတ္ထဲမွာ ကိုယ္သိေနၾကပါတယ္။ အခြင့္အေရးသမားမဟုတ္ဘူး ဆိုရင္ေပါ့။ ဒါကိုဟန္ကိုယ့္ဖို႔ ဟန္ေရးျပျပီး တခ်ိန္က ေအာင္ျမင္မွဳအတိုင္းအတာရခဲ့တဲ့ ရွစ္ေလးလံုးအိပ္မက္ထဲကႏိုးမထြက္ႏိုင္ပဲ အထည္ၾကီးပ်က္ေတြ ခ်မ္းသာခဲ့တဲ့အခ်ိန္ကို ျပန္ေျပာေနသလိုမ်ိဳး တသသနဲ႔ အထည္ၾကီးပ်က္ႏိုင္ငံေရးကို လုပ္ေနၾကတာပါ။ ပိုျပီးျဖစ္သင့္တာက က်ဆံုးသြားသူေတြကို ေထာက္ထားျပီး၊ ဘယ္လိုအခ်ိန္မွာ လမ္းစဥ္ေတြခ်ခဲ့သလဲ၊ ဘယ္လို triggering event ေတြျဖစ္ခဲ့လဲ၊ လူထုစည္းရံုးေရးကို ဘယ္လိုလုပ္ခဲ့ၾကလဲ၊ ဘာအမွားေတြလုပ္ခဲ့ၾကလဲ ဆိုတာေတြကို ျပန္လည္သံုးသပ္ သင္ခန္းစာယူျပီး ေအာင္ပြဲကို ဦးတည္မယ့္ ေျခလွမ္းေတြကိုသာ လွမ္းသင့္ၾကတာပါ။ ဟန္ေရးက်ဖို႔ အခ်ိန္လဲမဟုတ္သလို၊ ကိုယ့္ကိုကိုယ္လိမ္ေနၾကဖို႔အခ်ိန္လဲမဟုတ္ၾကေတာ့ပါ။ ဘာေၾကာင့္၊ ညာေၾကာင့္ ဆင္ေျခေတြ ေပးေနရမယ့္ အခ်ိန္လဲမဟုတ္ပါ။ စာေမးပြဲေတြနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး က်ြန္မျမင္တဲ့အျမင္တခုကေတာ့ ေအာင္ျခင္း၊ ရွံဳးျခင္းဟာ အေၾကာင္းမဟုတ္။ ကိုယ္တကယ္ၾကိဳးစားျပင္ဆင္လုပ္ကိုင္ခဲ့ျခင္းကသာ အေၾကာင္းျဖစ္တယ္ လို႔ပဲျမင္ပါတယ္။

ကဲ- က်ြန္မေမးပါဦးမယ္။ အခုအႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ ေတာ္လွန္ေရးခရီးတေလွ်ာက္မွာ က်ြန္မတို႔ေတြ လုပ္သင့္တာေတြ တကယ္လုပ္ခဲ့ၾကျပီးျပီလား။ ျပင္ဆင္သင့္တာေတြ တကယ္ျပင္ဆင္ခဲ့ၾကျပီးျပီလား။ ဒီလိုေမးလို႔ ဒီလိုေျပာလို႔ ခင္ဗ်ားကဘာလဲ။ ဘာကိစၥဆရာလာလုပ္ေနတာလဲဆိုရင္ေတာ့လဲ အမွန္အတိုင္းပင္ေျဖပါမယ္။ က်ြန္မလဲဘာမွမဟုတ္ပါ။ ျမန္မာျပည္ကိုတိုးတက္ေစခ်င္တဲ့၊ ျမန္မာ့ေတာ္လွန္ေရးကို ေအာင္ပြဲရေစလိုတဲ့၊ ျမန္မာျပည္မွာ က်ေနေသာ မ်က္ရည္စက္ေတြကို ခန္းေျခာက္ေစလိုတဲ့၊ က်ြန္မျမန္မာပါဆိုတဲ့စကားကို ကမၻာမွာ ဂုဏ္ယူစြာလက္မေထာင္ေျပာခ်င္တဲ့ လူငယ္တဦးသာျဖစ္ပါေၾကာင္း။

ခင္မမမ်ိဳး (၃၀၊ ၆၊ ၂၀၀၈)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

past experiences

အတိတ္ကိုျပန္လည္တူးဆြျခင္း (၁)- အုပ္စုဖြဲ႕ျခင္း

တခါတေလ ငယ္ငယ္တုန္းက အေၾကာင္းအရာေလးေတြကို ျပန္လည္သတိရေနမိတတ္တယ္။ တိုက္ဆိုင္တဲ့အခါ သူ႕အလိုလို အေတြးထဲ ၀င္လာတတ္တာေလးေတြလဲ ရွိတာေပါ့။ အခုတေလာေတာ့ နာဂစ္မုန္တိုင္းနဲ႔ ပတ္သက္ျပီး ေန႔စဥ္နဲ႔အမွ် စိတ္ေသာကေရာက္ရတာကတမ်ိဳး၊ စကားထိုင္ေျပာေနတာထက္စာရင္ လုပ္ႏိုင္တာေလးေတြ လုပ္မယ္ဆိုျပီး ကိုယ္တတ္ႏိုင္တာေလးေတြ လုပ္ေနျဖစ္တာကတမ်ိဳး၊ တကၠသိုလ္က တခုေသာဘြဲ႔အတြက္ သုေတသနလုပ္ေနရံုရတင္မကပဲ၊ ေနာက္ထပ္ professional fellowship စာေမးပြဲတခုကိုေျဖဖို႔ စာေမးပြဲေၾကးသြင္းျပီးသား ျဖစ္ေနတာမို႔ စာေမးပြဲအတြက္ပါျပင္ဆင္ေနရတာက တမ်ိဳး၊ အလုပ္ကတမ်ိဳး၊ သားငယ္ေလးကတမ်ိဳးနဲ႔ ရွဳပ္ယွက္ခတ္ေနစဥ္မွာ နာဂစ္မုန္တိုင္း၊ ႏိုင္ငံေရးမုန္တိုင္းေတြတင္မကပဲ ေနာက္ထပ္မုန္တိုင္းတမ်ိဳးျဖစ္တဲ့ `ငါနဲ႔မတူ။ ငါ့ရန္သူ` မုန္တိုင္းအေၾကာင္းေတြပါ ၾကားလိုက္ရတာမို႔ အေတာ္ပင္ စိတ္မေကာင္းျဖစ္သြားမိတယ္။ အဲဒီလိုစိတ္မေကာင္းျဖစ္ေနတုန္း ငယ္ငယ္တုန္းက အေၾကာင္းေလးတခုကို ျပန္သတိရသြားတာမို႔ အတိတ္ကို ျပန္လည္တူးဆြၾကည့္လိုက္မိပါရဲ့။ အျဖစ္အပ်က္ကေတာ့ ဒီလိုပါ------။

က်ြန္မတို႔ငယ္ငယ္တုန္းက တက္ခဲ့ရတဲ့ေက်ာင္းမွာ အတန္းတင္စာေမးပြဲျပီးရင္ အဆင့္ေတြစီျပီး အဆင့္ (၁)ကေန (၅၀)- (၆၀) ခန္႔ကို ေအခန္းပို႔တဲ့ အေလ့အထရွိခဲ့တယ္။ အဲ- ေလးတန္းႏွစ္ေရာက္ေတာ့ ဘာလို႔ရယ္မသိဘူး။ အဲဒီလို ထိပ္ဆံုး (၅၀)၊ (၆၀) ကို ေအခန္းပို႔တာမ်ိဳး မလုပ္ပဲ (၁)နဲ႔ (၂) ကို ေအခန္း၊ (၃)နဲ႔ (၄) ကို ဘီခန္း စသည္ျဖင့္ ပို႔တာေတြ လုပ္ေတာ့တယ္။ အဲဒီတုန္းက က်ြန္မက သံုးတန္းမွာ အဆင့္ (၃)သာရေလေတာ့ ဘီခန္းကို ေရာက္သြားပါေလေရာ။ အေမဆိုတာ ၀မ္းနည္းပက္လက္နဲ႔ ေက်ာင္းအပ္တဲ့ေန႔မွာ အတန္းပိုင္ဆရာမသစ္ျဖစ္လာမယ့္ ဆရာမေဒၚခင္ျငိမ္းက မနည္းရွင္းျပလိုက္လို႔သာ ေတာ္ေသး။ မဟုတ္ရင္ သူ႔သမီး အဆင့္ (၆၀) ေက်ာ္ရတယ္ဆိုျပီး အေတာ့္ကို ၀မ္းနည္းသြားရွာတာ။

ထားပါေတာ့။ အဲ-ဒီလိုနဲ႕ (၁) ကေန (၁၀)အတြင္းက စာျပိဳင္ဘက္ေတြကို အခန္းခြဲထည့္လိုက္ေတာ့ တေယာက္ခ်င္းျပိဳင္ေနတဲ့ပံုစံကေန ေျပာင္းလဲသြားပါေလေရာ။ ေအခန္း၊ ဘီခန္း၊ စီခန္း၊ ဒီခန္း စသည္ျဖင့္ အုပ္စုေတြ ျဖစ္လာေတာ့တာပါ။ ကိုယ့္အခန္းထဲမွာ ဘယ္လိုေျဖေျဖ ဒီအဆင့္ေတြပဲ ရမွာ ေသခ်ာေနၾကေတာ့ အဆင့္ကို မျပိဳင္ၾကေတာ့ဘူး။ အမွတ္ကို ျပိဳင္ၾကတာ။ အသည္းအသန္ပါပဲ။ ဆရာမေတြကလဲ ေအအုပ္စုကဆို သခ်ၤာမွာ ဘယ္လိုေတာ္တာ၊ ဘီအုပ္စုကဆို သမိုင္းမွာ ဘယ္လိုစတာေတြေျပာျပီး လိုက္ဖြေပးပါေလေရာ။ အျပိဳင္အဆိုင္စိတ္ကို အေတာ္အားေပးၾကတာ။ တခုေကာင္းတာကေတာ့ စာသိပ္မလုပ္တဲ့လူေတြလဲ ကိုယ့္အုပ္စုနဲ႔ကိုယ္အားေပးၾက၊ ေျမွာက္ေပးၾကနဲ႔ လုပ္ရင္း အတန္းေတြထဲမွာ အရင္ႏွစ္ေတြတုန္းကလို စာေတာ္သူ၊ စာညံ့သူ ခြဲျခားမွဳေတြ သိပ္မရွိၾကေတာ့ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ့္အုပ္စုမွ ကိုယ့္အုပ္စုျဖစ္ေနၾကတာက ၾကာလာေတာ့ အစြဲေတြျဖစ္ျပီး အစြန္းေရာက္ကုန္တာေပါ့။ အုပ္စုထဲမွာ စာေတာ္တဲ့လူေတြကလဲ ၀ိုင္းျပီး ေျမွာက္တာခံေနရေတာ့ ကိုယ့္ဘာသာ ေသြးနာထင္ေတြေရာက္ကုန္ၾကျပန္ေရာ။ အမယ္ေလး။ ကစားရင္ေတာင္ ေအခန္းကသပ္သပ္၊ ဘီခန္းက သပ္သပ္ေတြ ျဖစ္လာၾကတာ။ တကယ့္ကို သူတလူငါတမင္းျဖစ္ေနၾကတာ။ ျပိဳင္လိုက္ရတာလဲဖတ္ဖတ္ေမာ။ က်က္လိုက္ရတဲ့စာ၊ တြက္လိုက္ရတဲ့သခ်ၤာ။ မလုပ္လို႔လဲမရ။ ဟုိအရင္ႏွစ္ေတြကလို ကိုယ္တေယာက္တည္း အဆင့္ရဖို႔မဟုတ္ေတာ့ဘူးေလ။ ဒါက အုပ္စုခ်င္းျပိဳင္ပြဲမဟုတ္လား။ ျပန္ေတြးၾကည့္မိရင္ ရယ္စရာအေကာင္းသား။ အဲဒီတုန္းကေတာ့ ရယ္စရာမေကာင္းဘူး။ အုပ္စုဗိုလ္ျဖစ္ေနေတာ့ တျခားအုပ္စုက သူငယ္ခ်င္းေတြေတြ႔ရင္ ရီျပခ်င္တာေတာင္ မရီျပရဲဘူး။ မႏွဳတ္ဆက္ရဲဘူး။ ကိုယ့္လူေတြက အထင္လြဲမွာ စိုးလို႔။

ၾကာလာေတာ့ ဆရာမေတြလဲ ၾကားကေနအေနရခက္ကုန္ၾကတယ္။ နံနက္ေက်ာင္းလာတာကို ထိုင္ေစာင့္ျပီး အုပ္စုခ်င္းအျပိဳင္အဆိုင္ ျခင္းေတာင္းသြားေျပးဆြဲၾကတာ။ အုပ္စုတခုခုကို ျခင္းေတာင္းေလးေပးလိုက္လို႔ကေတာ့ ေနရင္းထိုင္ရင္း အဲဒီဆရာမ စိတ္ေကာက္ခံရေရာ။ ဘက္လိုက္တယ္လို႔ အစြပ္စြဲခံရေရာ။ တေခါက္တုန္းကဆို ေအအုပ္စုနဲ႔ ဆရာမ ေဒၚခင္ျငိမ္း ေန႔လည္စာ အတူသြားစားတာကို ဆႏၵျပတဲ့အေနနဲ႔ က်ြန္မတို႔ ဘီအုပ္စုေတြ တခုခုလုပ္ဖို႔ ဆံုးျဖတ္ၾကေပါေလေရာ။ တကယ္ဆို သူကဘီအခန္းအတန္းပိုင္မို႔ ဘီခန္းေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ ခြင့္ျပဳခ်က္လိုတယ္ဆိုျပီးေတာ့ေပါ့။ ေအခန္းက်ေတာ့ သူက ဘာသာရပ္ဆိုင္ရာ ဆရာမေလ။ ဒီလိုနဲ႔ က်ြန္မနဲ႔ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္က ဆရာမ၀င္လာရင္ တတန္းလံုးမတ္တပ္ရပ္ႏွဳတ္ဆက္ခ်ိန္မွာ မရပ္ပဲ ေပျပီးထိုင္ေနမို႔ အုပ္စုရဲ့သေဘာတူညီခ်က္ရတယ္။ သူမ်ားေျမွာက္ေပးတာကို က်ြန္မတို႔ကလဲ တကယ္ကို လိုက္လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ေနာက္ပိုင္းနားလည္တတ္တဲ့အခ်ိန္ေရာက္လာေတာ့မွ ဆရာမကို ျပန္ ကန္ေတာ့ ေတာင္းပန္ခဲ့ရတယ္။ ေၾသာ္- ဆရာမသေဘာထားၾကီးေပလို႔။ စိတ္တိုတတ္တဲ့ဆရာမမ်ိဳးသာဆိုရင္ `ငါ့ကို ေက်ာင္းသားေတြေရွ႕ မခန္႔ေလးစားလုပ္ရလား` ဆိုျပီး ထရိုက္ရင္ ေနရင္းထိုင္ရင္း နာဦးမွာ။

ဒီလိုနဲ႔ တေန႕က်ေတာ့ အဂၤလိပ္စာ အမွတ္ထြက္ပါေလေရာ။ ေအခန္းက တေယာက္က အဂၤလိပ္စာမွာ ပိုေတာ္တယ္ေလ။ ဒါကို က်ြန္မတို႔ အခ်င္းခ်င္းကေတာ့ သိတာေပါ့။ ေျမြေျမြခ်င္း ေျချမင္တယ္ေလ။ ဒါေပမယ့္ ဘီအုပ္စုထဲက တေယာက္က ေအအုပ္စု အမွတ္ပိုမ်ားသြားတာ မေက်နပ္ဘူး။ အဲဒါဆရာမမ်က္ႏွာလိုက္ျပီး အမွတ္ပိုေပးတာပဲျဖစ္ရမယ္၊ ဆရာမကို သီတင္းက်ြတ္သြားကန္ေတာ့ထားတာပဲျဖစ္ရမယ္နဲ႔ မေက်မနပ္ဆိုပါေလေရာ။ သူ႔အဆိုကို အားလံုးကလဲ သံေယာင္ေတြလိုက္ၾကတယ္။ မဆီမဆိုင္ ဆရာမကိုေျပာေနၾကတာ က်ြန္မဘယ္ခံႏိုင္မလဲ။ အဲဒီေတာ့ မဟုတ္ေၾကာင္း၊ က်ြန္မတို႔က သူ႕ေလာက္မေတာ္တာျဖစ္ေၾကာင္း၊ အတန္းတင္စာေမးပြဲတြင္ ယွဥ္ႏိုင္ေအာင္ ပိုမိုၾကိဳးစားရမွာ ျဖစ္ေၾကာင္း ေျပာျပျဖစ္တယ္။

အဲဒီေတာ့ က်ြန္မကို တေယာက္က ေဒါသတၾကီးထေျပာတယ္။

`ခင္မမမ်ိဳး။ နင္ဘယ္အုပ္စုဘက္မွာ ပါေနတာလဲ။ ဟုိလိုလို၊ ဒီလိုလိုမလုပ္နဲ႔။ ဘာလို႔ ေအအုပ္စု ေတာ္တဲ့အေၾကာင္းကို ေျပာရတာလဲ။ ငါတို႔ညံ့တာကိုလဲ ဘာလို႔ေျပာေနတာလဲ။ နင့္ကို မေခၚေတာ့ဘူး။ တျခားလူေတြကိုလဲ နင့္နဲ႔မေပါင္းဖို႔ လိုက္ေျပာမယ္` ဆိုပဲ။

ကဲ-ဘယ္လိုလုပ္ရပါ့။

အဲဒီတုန္းကေတာ့ ကေလးပီပီ ျပန္ေျပာမိတယ္။

`ငါ့အဖိုးကေျပာဖူးတယ္။ ရန္သူေပမယ့္လဲ ခ်ီးက်ဴးစရာရွိရင္ ခ်ီးက်ဴးရမွာပဲတဲ့။ သူေတာ္လို႔ေတာ္တယ္ေျပာတာဘာျဖစ္လဲ။ သူ႔လိုေတာ္ခ်င္ရင္ေတာ္ေအာင္ၾကိဳးစားၾကေပါ့။ ငါ့ကို မေခၚတာနဲ႔ပဲ နင္တို႔က ဟိုကအုပ္စုကို ႏိုင္သြားမွာမွ မဟုတ္တာ` ဆိုျပီးေတာ့ေပါ့။

အခုေတာ့တိုက္ဆိုင္ေနတာနဲ႔ ဒီကိစၥနဲ႔ပတ္သက္ျပီး ေသခ်ာျပန္ေတြးမိလာတယ္။ တကယ္ေတာ့ လူတိုင္းမွာ ရပ္တည္ခ်က္ဆိုတာရွိၾကစျမဲ။ ကိုယ္ပိုင္ရပ္တည္ခ်က္၊ ကိုယ္ပိုင္အေတြးအေခၚေတြနဲ႔ အားလံုးဟာ ကိုယ္ေလွ်ာက္တဲ့လမ္းကို ကိုယ္ေဖာ္ေဆာင္ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရပ္တည္ခ်က္တူေနတိုင္း အျမင္ေတြပါတူမယ္လို႔ မဆိုႏိုင္ျပန္ဘူး။ အမွဳတခုဆိုပါစို႔။ တရားသူၾကီးေနရာကၾကည့္တဲ့အျမင္၊ တရားလိုေရွ႕ေနကၾကည့္တဲ့အျမင္၊ တရားခံေရွ႕ေနက ၾကည့္တဲ့အျမင္၊ ရံုးမွာ လာနားေထာင္သူေတြရဲ႕အျမင္ဆိုျပီး အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳး ရွိစျမဲပဲ။ တရားလိုေရွ႕ေနတေယာက္အေနနဲ႔ တရားခံေရွ႕ေနစဥ္းစားႏိုင္မယ့္ အခ်က္ေတြကို စဥ္းစားလိုက္မိတာနဲ႔ပ၊ဲ တဘက္ကေတာ္တာကို ခ်ီးမြမ္းေျပာဆိုလိုက္တာနဲ႕ပဲ ဒီေရွ႕ေနေတာ့ ဘက္ေျပာင္းသြားျပီလို႔ ေျပာလို႕မရပါဘူး။ မဟာဗ်ဴဟာ ေလ့လာေရးမွာ အဓိကအက်ဆံုးက ကိုယ့္အားသာခ်က္၊ တဘက္လူအားသာခ်က္၊ ကိုယ့္အားနည္းခ်က္၊ တဘက္လူအားနည္းခ်က္ ေတြကို ခ်ိန္ထိုးေလ့လာျပီး၊ အခြင့္အေရးေတြ၊ အေႏွာင့္အယွက္ေတြကို ဘက္ႏွစ္ဘက္စလံုးကေနခ်ိန္ဆသံုးသပ္မွဳလို႔ အဆိုရွိတယ္မဟုတ္ပါလား။ (strength-weakness- opportunity- threat analysis) လို႕ ေျပာၾကတယ္။ ဒီလိုသံုးသပ္မွဳလုပ္ႏိုင္ဖို႔ ကိုယ့္ရပ္တည္မွဳဘက္ကေနမဟုတ္ပဲ ရန္သူ႔ဘက္ကအျမင္ေတြကိုလဲ ထည့္သြင္းစဥ္းစား ေျပာဆိုရတာေတြ ရွိတတ္တာေပါ့။ ဒါကို ရပ္တည္ခ်က္ေျပာင္းသြားျပီ စြပ္စြဲလို႔မရဘူး။ ရန္သူ႕အားသာခ်က္ေတြ ေဖာ္ထုတ္ေထာက္ျပတာကိုလည္း ဘက္ေျပာင္းျပီး ဘက္လိုက္ေျပာဆိုေနတယ္လို႕ မထင္ျမင္ရဘူး။ ကိုယ့္မဟာဗ်ဴဟာမွာ ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမွာျဖစ္တယ္။

ဒီလိုပဲ။ ေဘးကေနထိုင္ၾကည့္ေနတဲ့ ပရိသတ္ဆိုတာကလဲ အျမင္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိမွာပဲေလ။ တရားလိုနဲ႔ပတ္သက္သူေတြရွိသလို၊ တရားခံနဲ႔ပတ္သက္သူေတြလဲရွိမယ္။ ဘယ္သူနဲ႔မွ မပတ္သက္သူေတြလဲရွိမယ္။ ဒါကို ေရွ႕ေနႏွစ္ေယာက္က ပရိသတ္ေတြကိုသြားျပီး ကေလာ္တုတ္ဆဲတယ္လို႔မ်ား ဘယ္တုန္းက ၾကားဖူးခဲ့လို႔လဲ။ ကိုယ္ေျပာတာလက္မခံတာနဲ႔ပဲ ၾကံရာပါဆိုျပီး တရားခံလိုက္ဆြဲထည့္တယ္လို႔လည္း ဘယ္တရားခြင္မွာ ၾကားဖူးၾကလို႔လဲ။

တကယ္ေတာ့ ေလာကမွာ ေနရာတိုင္းအျဖဴခ်ည္း၊ အမည္းခ်ည္းဆိုတာ ရွိတာမဟုတ္ဘူး။ အ၀ါေရာင္လဲရွိမယ္။ အနီေရာင္လဲရွိမယ္။ အနီေရာင္ျမင္ရတာကို အျဖဴေရာင္အုပ္စုလူက အျဖဴေရာင္ပဲျမင္တယ္ေျပာရမယ္၊ အမည္းေရာင္အုပ္စုလူက အမည္းေရာင္ပဲ ျမင္တယ္ေျပာရမယ္လို႔ အုပ္စုဖြဲ႕သတ္မွတ္တာမ်ိဳးေတြက သဘာ၀သိပ္မက်လွဘူး။ လူ႔အေတြးအေခၚ၊ အျမင္ေတြကို ေစာ္ကားရာလဲက်တယ္။

ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ လူသားတေယာက္အေနနဲ႔ အမွန္တရားဆိုတာကို ေလးစားရမယ္။ တန္ဖိုးထားရမယ္။ အုပ္စုတခုတြင္းမွာ ရပ္တည္သူပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ပရိတ္သတ္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္သူမဆို ကိုယ္ျမင္တဲ့အျမင္ကို ေဖာ္ထုတ္ရဲရမယ္။ ဒါကိုလဲ ေလးေလးစားစား အသိအမွတ္ျပဳၾကရမယ္။ အလုပ္ပိုင္းမွာကေတာ့ `အျမင္တူတာမွာ တြဲလုပ္၊ မတူတာမွာ ခြဲလုပ္` တတ္ရမွာေပါ့။ ရပ္တည္ခ်က္နဲ႔ ဆိုင္သြားတာကိုး။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ `ငါနဲ႔မတူငါ့ရန္သူ``ငါျဖဴရင္နင္လိုက္ျဖဴရမယ္။ မျဖဴဘူးဆိုရင္ နင့္ကို အမည္းလို႔သတ္မွတ္မယ္` ဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္ေတြနဲ႔ ဆိုရင္ေတာ့ အက်ိဳးယုတ္တာပဲ အျမတ္ထြက္လာႏိုင္မယ္လို႔ ေတြးမိပါရဲ့။

အတိတ္က အုပ္စုဖြဲ႕ျခင္းနဲ႔ ပတ္သက္တာေလးကို သြားသတိရမိရာက ေပၚလာတဲ့အေတြးစေလးေတြပါ။ အေသးစိတ္ ဆက္ေတြးခ်င္ေသးေပမယ့္၊ ဥပမာေလးေတြပါ ထည့္ခ်င္ေပမယ့္၊ ေရခဏသြားေသာက္မိတုန္းမွာ စားပြဲေပၚက FIA (UK) စာအုပ္ေတြက ျမင္ကြင္းထဲ၀င္လာၾကျပန္ေတာ့ `စာေမးပြဲ`ဆိုတာကို ေျပးသတိရမိ။ အေတြးေတြကလဲ ဘယ္ေရာက္ကုန္မွန္းမသိ။ ေၾသာ္-ဘ၀---ဘ၀။

ခင္မမမ်ိဳး

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

concerning with Dialogue

ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲႏွင့္ပတ္သက္၍

က်ြန္မျမင္မိတဲ့ အခ်က္ေတြကေတာ့

(၁) လက္ရွိစီးပြားေရးပိတ္ဆို႔မွဳေတြဟာ နအဖကို တစတစ ထိေနျပီ။ ဒီအတြက္ သူတို႕ဘက္က တခုခု လုပ္ဖို႔လိုမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရးလမ္းေပၚတက္မွာပဲ။ ဒါဟာလဲ က်ြန္မတို႔ အတိုက္အခံေတြဘက္က လိုခ်င္တဲ့ အခ်က္ပဲ။ ဖိအားမေပးပဲ၊ အင္အားခ်ိန္ခြင္လွ်ာမညွိပဲ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲလမ္းေပၚကို ေရာက္လာမွာမဟုတ္ဘူး။

(၂)ဒါေပမယ့္ တခုသတိထားရမွာက အရွံဳးထဲကေနေတာင္ အျမတ္ရေအာင္ ထုတ္ျပီး အရွံဳးအႏိုင္ကို တပတ္လွည့္ပစ္တတ္ေလ့ရွိတဲ့ နအဖအက်င့္ပဲ။ နအဖဟာ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲကို အျမတ္မထုတ္သြားႏိုင္ဖို႔ အေရးၾကီးတယ္။

(၃) နအဖဟာ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႔၊ အင္အယ္ဒီနဲ႔ တိုင္းရင္းသားမ်ားနဲ႔ ေတြ႔ဆံုပြဲ ဆိုတာထက္ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးေတြ႔ဆံုပြဲဆိုျပီး၊ ျငိမ္းအဖြဲ႔ေတြကိုအဓိကထား ပြဲထုတ္လာႏိုင္တယ္။ ဒီပြဲမွာ ဖယ္ဒရယ္မူကိစၥကို ၾကိဳတင္ညွိႏွိဳင္းပယ္ဖ်က္ျပီး၊ လက္ရွိေညာင္ႏွစ္ပင္ညီလာခံမွာ ခ်ထားတဲ့ အခ်က္ေတြကိုပဲ တိုင္းရင္းသားေတြကို တင္ျပေဆြးေႏြးေစတာေတြ လုပ္လာႏိုင္တယ္။ ဒီမိုကေရစီေရးကိုလဲ နအဖအေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတဲ့ ဒီမိုကေရစီလမ္းေၾကာင္းဆိုတာၾကီးကိုပင္ ထည့္သြင္းေျပာလာႏိုင္တယ္။ ျငိမ္းအဖြဲ႔ေတြအားလံုးနဲ႔ အယ္အယ္ဒီတခုတည္းနဲ႔ဆိုရင္ အရည္အတြက္အရ အင္အယ္ဒီဘက္မွာ အားနည္းေနျပီ။ ဒါကို သတိထားရမယ္။

(၄) ဒီလိုမျဖစ္ေအာင္ က်ြန္မတို႕ ဘယ္လိုကာကြယ္ႏိုင္မလဲ။ ေတာင္းဆိုႏိုင္မလဲ။ က်ြန္မတို႔ ၀ိုင္း၀န္းစဥ္းစားၾကည့္ရေအာင္။

(၅) ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးေရးကို ႏိုင္ငံတကာက ေစာင့္ၾကည့္မွဳနဲ႔ဆိုတာကို နအဖလက္ခံမလား။ ဒီအခ်က္က အေရးၾကီးတယ္။ အခုေနာက္ဆံုးတေခါက္ ဂမ္ဘာရီခရီးစဥ္ကို ၾကည့္ရင္ နအဖဟာ ႏိုင္ငံတကာပါ၀င္ပတ္သက္မွဳကို ေနရာမေပးေတာ့တာ သိသာေနတယ္။ ျပည္တြင္းတံခါးပိတ္အစည္းအေ၀းဆိုတာမ်ိဳးလုပ္လာႏိုင္တယ္။

(၆) အခုေနာက္ပိုင္း အင္အယ္ဒီကို နည္းနည္းေနရာေပးလာတယ္။ အင္အယ္ဒီအခန္းက႑ကို နည္းနည္းျမွင့္ရင္ျမွင့္မယ္။ အေကာင္းဘက္ကျမင္ႏိုင္သလို အဆိုးဘက္ကၾကည့္ရင္လဲ ရိုက္ခ်ဖို႔ စင္ေပၚတင္တာမ်ိဳးျဖစ္လာႏိုင္တာကို ထည့္စဥ္းစားသင့္တယ္။ ေနာက္တခ်က္က အင္အယ္ဒီနဲ႔ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ကို ဘယ္ေနရာထားျပီး ေဆြးေႏြးမွာလဲ။ ၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရပါတီအေနနဲ႔လား။ အတိုက္အခံပါတီအေနနဲ႔လား။ ဒီကိစၥ အစကတည္းက ရွင္းဖို႔လိုမယ္။

(၇) ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲစရင္ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆိုထားသလို timebound အေရးၾကီးတယ္။ ဒါေပမယ့္တႏွစ္လား၊ ႏွစ္ႏွစ္လား။ နအဖအၾကံအတိုင္းဆိုရင္ ၂၀၀၉ခုႏွစ္မွာ ၾကံ့ဖြတ္အားကုိးနဲ႔ ေရြးေကာက္ပြဲလုပ္မယ္။ ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးတာနဲ႕ ဒီ လမ္းျပေျမပံုၾကီးကို ရပ္ထားမွာလား။ ဆက္သြားေနမွာလား။ ရပ္ထားျပီး ေတြ႕ဆံုမွ အဓိပၸာယ္ရွိမယ္။

(၈) ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပြဲကိုပဲ ထိုင္ေစာင့္ေနလို႔ေတာ့ ရမယ္မထင္ပါ။ တဘက္ကေန ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးမယ္လို႔မွ်ားျပီး၊ (၂၀၀၉) ပြဲသိမ္းႏႊဲရင္ ခက္ကုန္မယ္။ ဒီေနရာမွာ ျပည္သူက သူတို႔လက္ကိုင္တုတ္ေတြကို ဘယ္မဲေပးမလဲလို႔ ဆိုစရာရွိတယ္။ ဟုတ္ပါတယ္။ ၉၀ ရလာဘ္ကို သူတို႔လဲ ျဖံဳေနဆဲပါ။ ဒါေပမယ့္ ၉၀ တုန္းကလို တရားမွ်တစြာ ထပ္က်င္းပျပီး၊ နအဖဟာ အရွံဳးဘြဲ႔ယူမွာ မဟုတ္ပါ။ ဆင္ၾကံၾကံမွာပါပဲ။

(၉) ဒီလိုေတြမျဖစ္ေအာင္ အခ်ိန္မွီ လုပ္စရာရွိတာ ဆက္လုပ္ၾကမွျဖစ္မယ္၊ လူထုတိုက္ပြဲလမ္းစဥ္မွတပါး တျခားမရွိပါ။ ေတြ႔ဆံုေနစဥ္ကာလမွာလဲ အတိုက္အခံအင္အားကို ဆက္ျပေနဖို႔ လိုမွာပါပဲ။ ျပည္သူလူထုၾကီး စုစုစည္းစည္းရပ္တည္ျပေနမွဳ လိုအပ္တာပါပဲ။

16/11/2007

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>