အေကာင္းဆံုးေက်ာင္း

ျမိဳ႕ရဲ႕ အေကာင္းဆံုးေက်ာင္းလို႕ နာမည္ေက်ာ္ၾကားတဲ့ ေက်ာင္းတေက်ာင္းမွာ ကေလးငယ္ေလး တေယာက္ ေက်ာင္းတက္ခြင့္ရသြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေက်ာင္းဖြင့္စ နံနက္ခင္းမွာ သူ႕အဘိုးက ေျမးေလးရဲ႕ လက္ကိုဆြဲျပီး ေက်ာင္းသြားပို႕ပါတယ္။ ကစားကြင္းထဲကို အဘိုးအိုနဲ႕ ေျမးေလး ေရာက္သြားေတာ့ သူတို႕ ေျမးအဘိုး ႏွစ္ေယာက္ အနီးမွာ ကေလးေတြ ၀န္းရံလာတယ္။




'ဘယ္ေလာက္ ရယ္စရာေကာင္းတဲ့ အဘိုးအိုၾကီးလဲ'
ကေလးတေယာက္က ေအာ္ဟစ္ျပီး ေလွာင္ေျပာင္တယ္။

'ေဟ့၊ ဖက္တီး'
ေနာက္ကေလးတေယာက္က ထပ္ေအာ္ျပန္တယ္။

ကစားကြင္းထဲမွာ ရွိတဲ့ ကေလးေတြဟာ ေျမးအဘိုးႏွစ္ေယာက္ကို ေလွာင္ေျပာင္ရင္း ခုန္ေပါက္ ေနၾကတယ္။ မၾကာပါဘူး။ ေခါင္းေလာင္းသံလဲၾကားေရာ၊ ကေလးေတြအားလံုး စာသင္ခန္း ရွိရာကို ေျပးၾကေတာ့တာပဲ။

အဘိုးအိုက ေျမးေလးရဲ႕ လက္ကို တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ဆုပ္ကိုင္ထားျပီး၊ ေက်ာင္းျပင္ကို ေခၚထြက္ လာတယ္။

'ေကာင္းလိုက္တာ၊ ေက်ာင္းမသြားရေတာ့ဘူး'
ေျမးေလးက ၀မ္းသာအားရ ေျပာတယ္။

'ေက်ာင္းသြားရမွာပါ၊ ဒါေပမယ့္ ဒီေက်ာင္းေတာ့ မဟုတ္ဘူး'

အဘိုးအိုက ျပန္ေျပာလိုက္တယ္။ ျပီးေတာ့
'ေျမးေလးတက္ရမယ့္ ေက်ာင္းကို အဘိုးကိုယ္တိုင္ ရွာမယ္'

အဘိုးအိုက ဆက္ေျပာလိုက္ျပီး၊ ေျမးေလးကို အိမ္ျပန္ေခၚသြားတယ္။ အိမ္ေရာက္ေတာ့ ေျမးေလးရဲ႕ အဖြားကို ကေလးထိန္းခိုင္းျပီး၊ အဘိုးအိုက ေက်ာင္းရွာပံုေတာ္ ဖြင့္ေတာ့တယ္။

ေက်ာင္းတေက်ာင္းကို ေတြ႕တိုင္း ကစားကြင္းထဲကို သြားျပီး၊ ကေလးေတြ ကစားဆင္းလာမယ့္ အခ်ိန္ကို ေစာင့္ဆိုင္းတယ္။ တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းေတြမွာ ကေလးေတြက အဘိုးအိုကို လံုး၀ဂရုမစိုက္ၾကဘူး။ တခ်ိဳ႕ ေက်ာင္းေတြက်ေတာ့ ကေလးေတြက အဘိုးအိုကို ေလွာင္ေျပာင္ရယ္ေမာၾကတယ္။ ဒီလိုေတြ႕ၾကံဳရတဲ့ အခါတိုင္း အဘိုးအိုဟာ ၀မ္းနည္းစြာနဲ႕ အိမ္ကို ျပန္သြားတတ္တယ္။

ဒီလိုနဲ႕ တေန႕မွာေတာ့ ေက်ာင္းေသးေသးေလး တခုရဲ႕ ကစားကြင္းေလးထဲကို အဘိုးအို ေရာက္သြားတယ္။ အဘိုးအိုက ျခံစည္းရိုးမွာ ခ်ိနဲ႕ေမာပန္းဟန္နဲ႕ မွီေနလိုက္တယ္။ ေခါင္းေလာင္းထိုးသံ ထြက္လာေတာ့ ကေလးေတြက ကစားကြင္းထဲကို အေျပးအလႊား ေရာက္လာပါေလေရာ။

'အဘိုး၊ ေနေကာင္းရဲ႕လား။ ေရတခြက္ ယူလာေပးရမလား'
အသံတသံက ထြက္ေပၚလာတယ္။
'ကစားကြင္းထဲမွာ ခံုတန္းရွည္ေလး ရွိတယ္။ လာထိုင္ပါလား'
ေနာက္ထပ္ အသံတသံက ထြက္ေပၚလာတယ္။

မၾကာခင္မွာပဲ ဆရာတေယာက္ ကစားကြင္းထဲကို ေရာက္လာတယ္။ အဘုိးအိုက ဆရာ့ကို ႏွဳတ္ဆက္လိုက္ျပီး
'ေျမးေလးအတြက္ အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္းကို ရွာေတြ႕ျပီ' လို႕ ေျပာလိုက္တယ္။

'အဘိုးမွားေနျပီ။ ကၽြန္ေတာ္တို႕ေက်ာင္းက အေကာင္းဆံုး ေက်ာင္း မဟုတ္ပါဘူး။ အလြန္ေသးငယ္တဲ့ ေက်ာင္းေလးတေက်ာင္းပါ'

ဆရာ့စကားကို အဘိုးအိုက ျပန္ျပီး မျငင္းေတာ့ပါဘူး။ ေျမးေလးကို ေက်ာင္းအပ္ဖို႕အေရးကို ဆရာနဲ႕ စီစဥ္ျပီး၊ ျပန္ထြက္လာတယ္။

ညေနခင္းမွာ ကေလးရဲ႕ အေမက အဘိုးအိုကို ေျပာတယ္။

'အေဖ။ အေဖက စာဖတ္တတ္တာလဲ မဟုတ္ဘူး။ အေကာင္းဆံုးေက်ာင္းနဲ႕ ဆရာကို ရွာေတြ႕တယ္လို႕ ဘယ္လိုသိသလဲ'

အဘိုးအို ျပန္ေျဖလိုက္တာက

'ဆရာတေယာက္ရဲ႕ အရည္အခ်င္းကို ေက်ာင္းသားေတြနဲ႕ အကဲျဖတ္ရတယ္'


မူရင္းစာေရးသူ- A.Lopatina and M.Skrebtsova (Wise Short Tales)
ဘာသာျပန္သူ- ခင္မမမ်ိဳး (၁၄၊ ၄၊ ၂၀၁၁)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ကၽြန္မႏွင့္ သခ်ၤာ

အထက္တန္းေက်ာင္းတုန္းက ဘယ္ဘာသာကို အၾကိဳက္ဆံုးလဲ။

ဒီေမးခြန္းကို ခဏခဏ အေမးခံရေလ့ရွိပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ password ေတြ set up လုပ္ရတဲ့အခါ တြဲပါလာတတ္တဲ့ လံုျခံဳေရးေမးခြန္းေတြမွာ ဒီေမးခြန္းေလးေတြ ပါလာတတ္ပါတယ္။ အရင္တုန္းကေတာ့ ဒီလို ေမးခံလိုက္ရတဲ့ အခါတိုင္း ကၽြန္မမွာ ရုတ္တရက္ ျပန္စဥ္းစားရေလ့ရွိတယ္။ သခ်ၤာကို ေျဖရမလား၊ အီကို ကို ေျဖရမလား၊သမိုင္းကို ေျဖရမလား ဆိုတာကိုပါ။ သမိုင္းကိုက်ေတာ့ သံုး၊ ေလးႏွစ္ ကေလးအရြယ္မွာ အဖိုးေျပာျပခဲ့တဲ့ စစ္ေအးတိုက္ပြဲေတြ၊ ဒုတိယကမၻာစစ္ေတြ၊ ျပည္တြင္းစစ္ေတြကေန စျပီး စိတ္၀င္စားခဲ့ပါတယ္။ အီကို ကိုက်ေတာ့ ေျခာက္သိန္းနဲ႕ ေပး၀ယ္ထားတဲ့ ကားေတြကက တႏွစ္ေက်ာ္အတြင္း သိန္းသံုးဆယ္ေက်ာ္ ျဖစ္သြားတာေတြ၊ ၂၅ သိန္းတန္ ေျမကြက္က သံုးႏွစ္ေလာက္အတြင္း သိန္းရာေက်ာ္သြားတာေတြကို အံ့ၾသစြာနဲ႕ ေတြ႕ျမင္မိရာကေန ေငြေၾကးေဖာင္းပြႏွဳန္းဆိုတဲ့ စကားလံုးေလးက အစျပဳျပီး စိတ္၀င္စားလာခဲ့ပါတယ္။ သခ်ၤာကိုက်ေတာ့ စိတ္၀င္စားတယ္၊ မ၀င္စားဖူး ဆိုတာထက္ တြက္ခ်က္ေနရတာ၊ အေျဖရွာေနရတာကို ေက်နပ္ျပီး ႏွစ္သက္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေတြ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္မိရင္း ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ ဘယ္ဘာသာ အၾကိဳက္ဆံုးလဲလို႕ အေမးခံရရင္ သခ်ၤာလို႕ ႏွဳတ္က အလိုလို အေျဖေပးမိျပီးသား ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။



ငယ္ငယ္တုန္းကေတာ့ ေက်ာင္းစာမွာ အမွတ္မ်ားမ်ား ရလိုေဇာနဲ႕ သခ်ၤာေတြ တြက္ခဲ့မိတာလားေတာ့ မသိပါဘူး။ သံုးေလးတန္းေလာက္တုန္းက စျပီး ဆရာေတြ၊ ဆရာမေတြ တြက္ျပတဲ့ သခ်ၤာတြက္နည္းေတြ ကို တျခားနည္းေတြ ရွိမလားဆိုျပီး လိုက္ရွာတတ္တဲ့ အက်င့္ကေတာ့ အစပ်ိဳးလာခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္ရွာေဖြထားတဲ့ တြက္နည္းကို အေျဖရတာခ်င္း တူေနပါရက္နဲ႕ မွားတယ္ေျပာလို႕ က်ဴရွင္ဆရာတေယာက္နဲ႕ပါ ျပႆနာတက္ခဲ့ဖူးပါေသးတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ သခ်ၤာပုစာၦေတြဟာ စိတ္အပန္းေျဖ လာစရာေတြ ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ စာက်က္ရင္း ပ်င္းလာရင္ သခ်ၤာထိုင္တြက္ေတာ့တာပဲ။ စာေပဗိမာန္ကထုတ္တဲ့ ျမန္မာ့ရိုးရာ ကိန္းဂဏန္း သခ်ၤာ စာအုပ္ေလး ရေတာ့လဲ စာအုပ္နဲ႕ မ်က္ႏွာ မခြာမိေတာ့။ သစ္တန္တြက္နည္း စာအုပ္ရေတာ့လဲ ကားေမာင္းသမားကို အႏိုင္က်င့္ျပီး သစ္ထုတ္လုပ္ေရး၀ိုင္းထဲ လိုက္ပို႕ခိုင္းနဲ႕ လုပ္ပါေတာ့တယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ဆယ္တန္းေျဖျပီး ေနာက္တေန႕မွာ သခ်ၤာကို စြဲစြဲလန္းလန္း ဘယ္ေလာက္ျဖစ္ေနသလဲဆိုတာ ကိုယ့္ဘာသာကို စျပီး သတိထားမိေတာ့တာပါပဲ။ အဲဒီေန႕က နံနက္ အိပ္ယာထျပီး အခ်ိန္ကတည္းက ဘာလုပ္ရမွန္းကို မသိပဲ မေနႏိုင္၊ မထိုင္ႏိုင္ ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ အိမ္မွာ ရွိသမွ် စာအုပ္ေတြကလဲ အကုန္ဖတ္ျပီးသားေတြ၊ စာအုပ္အငွားဆိုင္ကလဲ ညေနမွဖြင့္တာ ဆိုေတာ့ ဘာလုပ္ရမွန္းကို မသိဘူး။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ မေနႏိုင္ေတာ့ပဲ သင္ရိုးစာအုပ္ေဟာင္းေတြ သိမ္းထားတဲ့ ေသတၱာၾကီးကို သြားေမႊပါေတာ့တယ္။ အဲဒီထဲကေန သူငယ္တန္းကေန ဆယ္တန္းအထိ သခ်ၤာသင္ရိုးစာအုပ္ေတြကို ေရြးထုတ္လိုက္ပါတယ္။ မေက်ညက္ခဲ့တဲ့ ပုစာၦေတြ၊ မမွတ္မိေတာ့တာေတြကို ေရြးထုတ္လိုက္ပါတယ္။ ျပီးတာနဲ႕ သီခ်င္းေခြေတြ ဆက္တိုက္ဖြင့္ျပီး သခ်ၤာေတြ ထိုင္တြက္ေတာ့တာပါပဲ။ အိမ္က မိသားစုက မ်က္လံုးျပဴးေနပါတယ္။ ဆယ္တန္းေျဖျပီး ေနာက္တရက္ စာအုပ္ပံုနဲ႕၊ အၾကမ္းစာရြက္ေတြနဲ႕ အလုပ္ရွဳပ္ေနတာကိုး။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကၽြန္မကေတာ့ ေပ်ာ္ေနခဲ့ပါတယ္။

ေနာက္ပိုင္းက်ေတာ့ ႏိုင္ငံျခားေက်ာင္းေတြမွာ သင္တဲ့ သခ်ၤာသင္ရိုးစာအုပ္ေတြ လက္ထဲ ေရာက္လာတာေၾကာင့္ သခ်ၤာနဲ႕ အပန္းေျဖခ်ိန္ေတြ ပိုရလာပါတယ္။ တေန႕တာ အလုပ္ေတြ၊ ေက်ာင္းစာေတြနဲ႕ ဘယ္ေလာက္ပဲ ပင္ပန္းပင္ပန္း၊ သီခ်င္းေလးေတြ နားေထာင္ရင္း သခ်ၤာပုစာၦေလးေတြ အေျဖရွာတြက္ခ်က္ေနရရင္ လန္းဆန္းတက္ၾကြလာပါေတာ့တယ္။ တျဖည္းျဖည္းနဲ႕ သခ်ၤာဟာ ဘ၀ ျဖစ္လာသလို၊ ေန႕စဥ္ျဖတ္သန္းေနရတဲ့ လူ႕ဘ၀၊ လူ႕ေလာကၾကီးမွာ သခ်ၤာရဲ႕ အေရးပါပံုေတြကိုလဲ တစတစ သိျမင္လာရပါတယ္။ ေနရပ္လိပ္စာ၊ တယ္လီဖုန္း၊ ဘဏ္ကတ္၊ ပိုက္ဆံ၊ ကားနံပါတ္၊ ေစ်း၀ယ္ထြက္ျခင္း၊ အိပ္ယာထခ်ိန္၊ အိမ္ယာ၀င္ခ်ိန္ စတာေတြအားလံုးမွာ သခ်ၤာကိန္းဂဏန္းေတြက လူေတြနဲ႕အတူ အရိပ္လို တကပ္ကပ္။ ဘယ္ေနရာသြားသြား သခ်ၤာနဲ႕ မလြတ္ႏိုင္တာကို ေတြ႕ျမင္လာရပါတယ္။

အဆင့္ျမင့္ ပညာေရးကို ဆက္လက္ ဆည္းပူးတဲ့အခါက်ေတာ့ သခ်ၤာပညာရဲ႕ အေရးပါပံုကို ပိုျပီး သတိျပဳမိလာပါတယ္။ စာရင္းအင္း ပညာရပ္၊ ေဘာဂေဗဒ၊ ဘ႑ာေရး စီမံခန္႕ခန္႕မွဳဘာသာရပ္ေတြ ေလ့လာျဖစ္ေတာ့ သခ်ၤာဘာသာမွာ ေလ့လာမွဳ အားေကာင္းခဲ့တာေၾကာင့္ ပိုမို လြယ္ကူေနသလို ျဖစ္ေနပါတယ္။ ပထ၀ီ ဘာသာရပ္နဲ႕ ေက်ာင္းျပီးျပီး Geographic Information Systems (GIS) ကၽြမ္းက်င္ ပညာရွင္ျဖစ္ေနတဲ့ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ကလဲ သခ်ၤာဘာသာကို ေလ့လာမွဳအားေကာင္းခဲ့တဲ့ အက်ိဳးေက်းဇူးကို ျပန္ခံစားရတယ္ ေျပာပါတယ္။ ျပည္သူ႕က်န္းမာေရးပညာ၊ စက္မွဳပညာ၊ အိုင္တီပညာ၊ မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရး၊ ဘ႑ာေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး သိပၸံ စတဲ့ နယ္ပယ္ေပါင္းစံုမွာလဲ သခ်ၤာဘာသာက အက်ိဳးျပဳေနပါတယ္။

မွတ္မွတ္ရရ ဘဏ္လုပ္ငန္းတခုမွာ ဘ႑ာေရးအရာရွိ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္စဥ္တုန္းကပါ။ လုပ္ရတဲ့အလုပ္က portfolio construction က႑ပါ။ တေန႕ေတာ့ Accounts Management ဌာနမွာ ရာထူးတေနရာ လစ္လပ္ျပီး၊ လူသစ္မခန္႕ရေသးတာနဲ႕ သြားလုပ္ေပးရပါတယ္။ ပထမႏွစ္ရက္မွာ ျပႆနာ မရွိပါ။ တတိယရက္မွာ ျပႆနာတခုက စလာပါေတာ့တယ္။ ယူေကမွာ ေက်ာင္းသားဗီြဇာနဲ႕ ေနတဲ့ ေက်ာင္းသားတေယာက္ရဲ႕ ဘဏ္စာရင္းမွာ ေထာင္နဲ႕ ခ်ီတဲ့ ေငြပမာဏေတြ ၀င္လိုက္၊ ထြက္လိုက္ ျဖစ္ေနတာပါ။ ခ်က္ခ်င္းပဲ ဧရိယာမန္ေနဂ်ာကို သတင္းပို႕ပါတယ္။ မန္ေနဂ်ာကလဲ ခပ္ေပါ့ေပါ့ပါပဲ။ ေက်ာင္းလခေတြ၊ အေဆာင္ခေတြ သြင္းရလို႕ ျဖစ္မွာပါတဲ့။ တကယ္ဆို အဲဒီမွာတင္ ျပီးသြားသင့္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဘယ္လိုမွ ျပီးသြားျပီလို႕ သတ္မွတ္လို႕ မရဘူး ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒါနဲ႕ အခ်ိန္ခဏေလးေပးဖို႕ ေတာင္းပန္လိုက္ပါတယ္။ ကံေကာင္းခ်င္ေတာ့ ေငြလႊဲေျပာင္းလုပ္ထားတာေတြက ဘဏ္တခုတည္း ျဖစ္ေနပါတယ္။ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြက ကြန္ပ်ဴတာစနစ္ထဲကေန အားလံုး ရွာေဖြ ၾကည့္လို႕ရပါတယ္။

ခ်က္ခ်င္းပဲ တႏွစ္လံုးစာ အ၀င္အထြက္ေတြကို လိုက္ၾကည့္ျပီး၊ အသံုးမ်ားတဲ့ ဘဏ္အေကာင့္ေတြကို တခါ ထပ္ျပီး ဆက္စပ္ၾကည့္ပါတယ္။ အဲဒီလိုကေန တဆင့္ခ်င္း လိုက္ၾကည့္ေတာ့ Money Laundering နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး သံသယျဖစ္စရာ ကြင္းဆက္တခုကို ေျခရာခံမိလာပါတယ္။ ဒီကိစၥက်ေတာ့ ဘ႑ာေရး မွဳခင္းကိစၥေတြနဲ႕ ပတ္သက္လာျပီမို႕ လုပ္ငန္းရဲ႕ Anti-money laundering ဌာနစိတ္ကို မန္ေနဂ်ာက ခ်က္ခ်င္းအေၾကာင္းၾကားျပီး သက္ဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းေတြဆီ case ကို လႊဲေျပာင္းေပးရပါေတာ့တယ္။ တဘက္က ရာဇ၀တ္မွဳ က်ဴးလြန္သူေတြမွာ နစ္နာမွဳေတြ ရွိသြားေပမယ့္ professional တေယာက္ရဲ႕ က်င့္၀တ္ကို အျပည့္အ၀ လိုက္နာႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ သခ်ၤာပညာနဲ႕ စာရင္းအင္းပညာ (statistics) မွာ ေလ့လာခဲ့ရတဲ့ link analysis ရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးပါပဲ။

သခ်ၤာပညာဟာ ကၽြန္မ ထပ္မံ ဆည္းပူးခဲ့တဲ့ တျခားပညာရပ္နယ္ပယ္ေတြ၊ အလုပ္အကိုင္ေတြမွာလဲ အေထာက္အကူေတြ ျပဳေနခဲ့ပါတယ္။ အၾကမ္းဖက္မွဳေလ့လာဆန္းစစ္ေရးမွာ အဓိကက်တဲ့ crime mapping, investigative charting, VIA charts, geo-coding, temporal analysis, event matrix, activity flowchart, commodity flowchart စတာေတြက သခ်ၤာသေဘာတရားေတြေပၚမွာပဲ အေျခခံထားတာေတြ ျဖစ္ေနပါတယ္။ မဟာဗ်ဴဟာေလ့လာေရး၊ စစ္ေရးေလ့လာမွဳေတြမွာလဲ behaviour influence analysis, relational analytical tools, causal modelling, Bayesian approach ေတြ အသံုးျပဳရတာေၾကာင့္ သခ်ၤာသေဘာတရားေတြနဲ႕ မလြတ္ကင္းျပန္ပါဘူး။

သခ်ၤာကို တြက္ေနရရင္ကို ေပ်ာ္ေနတတ္သူတေယာက္အေနနဲ႕ သခ်ၤာ ပညာရဲ႕ အသံုး၀င္မွဳေတြကို ေတြ႕ျမင္ရေလေလ ဘာသာရပ္ကို ပိုျပီး တန္ဖိုးထားမိလာေလေလပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္လဲ ႏိုင္ငံေရးသုေတသနဘြဲ႕နဲ႕ ဥပေဒဘြဲ႕ေတြအတြက္ စာေတြ ပိေနတဲ့ၾကားကေန အေ၀းသင္တကၠသိုလ္က ေပးတဲ့ မဟာသိပၸံသခ်ၤာဘြဲ႕ ၀င္ခြင့္ကို ေကာက္ခါငင္ခါ သြားေျဖလိုက္ပါေသးတယ္။ ဘြဲ႕ၾကိဳသခ်ၤာဘာသာေတြနဲ႕ လုပ္ငန္းခြင္အသံုးခ်သင္တန္းေတြပဲ ေလ့လာဖူးတာေၾကာင့္ အဆင့္ျမင့္ ဘြဲ႕လြန္သခ်ၤာပညာကို ေလ့လာခ်င္စိတ္ေၾကာင့္ပါ။ ၀င္ခြင့္ရတာနဲ႕ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ကို အားပါးတရ ေျပာေတာ့ အခ်ိန္အားေရာ ရွိေသးလားလို႕ ေမးပါတယ္။ တျခားဘာသာ ဆိုရင္ေတာ့ ႏွစ္ခါ ျပန္စဥ္းစားမိမွာပဲ။ သခ်ၤာဆိုေတာ့ မစဥ္းစားျဖစ္ေတာ့ဘူး။ ႏိုင္ငံေရးသုေတသနအတြက္ စာေတြဖတ္လိုက္၊ ဥပေဒစာအုပ္ေတြ ကိုင္လိုက္ လုပ္ရင္း ရသမွ်အခ်ိန္ေလးမွာ သခ်ၤာေတြ ထိုင္တြက္ေနမယ္လို႕ ျပန္ေျဖျဖစ္ပါတယ္။ လူေတြဟာ ကိုယ္စိတ္၀င္တစား တန္ဖိုးထားတဲ့ အရာေတြအတြက္ဆိုရင္ အခ်ိန္မရွိဘူး၊ အလုပ္မ်ားတယ္ဆိုတဲ့ ဆင္ေျခေတြကို ေမ့ကုန္တတ္ၾကတယ္ ထင္ပါရဲ႕။ ဆရာမတေယာက္ကေတာ့ ေျပာဖူးတယ္။ ပန္းတိုင္မေရာက္ခင္မွာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူး၊ ျဖစ္ပါ့မလားဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြကို ပန္းတိုင္ကို တကယ္မေရာက္ခ်င္သူေတြကသာ သံုးတတ္ၾကပါတယ္တဲ့။

ခင္မမမ်ိဳး (၁၈၊ ၁၁၊ ၂၀၁၀)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ပညာသင္ယူျခင္း နည္းလမ္းႏွစ္သြယ္

လူတဦးတေယာက္ရဲ႕ အေတြးအေခၚနဲ႕ ပညာသင္ယူႏိုင္မွဳ အရည္အခ်င္းေတြကို ေလ့လာဆန္းစစ္တဲ့ အခါမွာ သက္ဆိုင္သူ အသံုးျပဳတဲ့ ပညာသင္ယူျခင္း နည္းလမ္းကို ၾကည့္ရွဳအကဲျဖတ္ႏိုင္တယ္လို႕ ပညာသင္ၾကားေရးနဲ႕သင္ယူေရး သုေတသန နယ္ပယ္က ပညာရွင္ေတြက အဆိုျပဳထားခဲ့ၾကပါတယ္။ ပညာရပ္တခုကို ေလ့လာသင္ယူတဲ့အခါမွာ လူတေယာက္ဟာ ဒီပညာရပ္ကို အေပၚယံ ေလ့လာသင္ယူျခင္း နည္းလမ္း (Surface approach to learning) ကို အသံုးျပဳသလား၊ နက္ရွိဳင္းစြာ ေလ့လာသင္ယူျခင္း နည္းလမ္း (Deep approach to learning) ကို အသံုးျပဳသလားဆိုတာကို သိရင္ ဒီလူရဲ႕ အေတြးအေခၚနဲ႕ အရည္အခ်င္းကို ေလ့လာအကဲျဖတ္လို႕ ရႏိုင္ပါတယ္။



အေပၚယံေလ့လာသင္ယူျခင္း

ပညာရပ္တခုကို ေလ့လာတဲ့အခါ အေပၚယံေလ့လာသင္ယူျခင္း နည္းလမ္းကို အသံုးျပဳတတ္သူမ်ားဟာ အဓိကအားျဖင့္ စာေမးပြဲေအာင္ေရး၊ ဘြဲ႕လက္မွတ္ရရွိေရး၊ ပညာရပ္တပိုင္းတစကို ေရတိုမွာ လိုသလို ဆြဲသံုးႏိုင္ေရး စတဲ့ ရည္ရြယ္ခ်က္ ရွိသူမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႕ဟာ အလုပ္တခုကို ေရဆံုးေရဖ်ား ထိထိေရာက္ေရာက္ျဖစ္ေအာင္ လုပ္ႏိုင္သူမ်ား မဟုတ္ပဲ၊ ေရသာခို ေလွၾကံဳစီးတတ္သူမ်ား ျဖစ္လာေလ့ရွိပါတယ္။ သူတို႔အတြက္ ေလ့လာသင္ယူျခင္းဆိုတာ အလြတ္မွတ္မိျခင္းနဲ႕ မွတ္ထားတာေတြကို မွတ္ထားတဲ့ အတိုင္း ျပန္ေျပာႏိုင္ျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။

အေပၚယံေလ့လာသင္ယူတတ္သူမ်ားရဲ႕ ေလ့လာသင္ယူျခင္းဆိုင္ရာ ဗ်ဴဟာေတြကေတာ့ ေလ့လာရမယ့္ စာအုပ္စာေပထဲက ေကာင္းႏိုးရာရာ အခ်က္အလက္ေတြကို စြဲထုတ္ျပီး၊ အလြတ္မွတ္မိေနေအာင္ က်က္မွတ္ထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ေလ့လာေနတဲ့ ပညာရပ္ကို ကၽြမ္းကၽြမ္းက်င္က်င္ နားလည္ေအာင္ ျပဳလုပ္ေလ့မရွိပါဘူး။ အလြတ္က်က္မွတ္ျခင္းကိုပဲ ျပဳလုပ္တတ္ၾကပါတယ္။ ပညာရပ္ဆိုင္ရာ သေဘာတရားေတြကို ဆက္စပ္ေတြးေခၚျခင္း မရွိပဲ၊ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ ပညာေတြ က်န္ဖို႕ထက္ စာေမးပြဲအေျဖလႊာေပၚမွာ ေရးခ်လိုက္ႏိုင္ဖို႕ကိုသာ အာရံုစိုက္ေလ့ ရွိၾကပါတယ္။

ပညာေရးဆိုင္ရာ ေလ့လာသူ Entwistle နဲ႕ Marton တို႕ကေတာ့ ပညာေလ့လာသင္ယူျခင္းဆိုတာ အလြတ္မွတ္မိျခင္းလို႕ ရွဳျမင္တတ္တဲ့ ေက်ာင္းသားေတြဟာ ပညာရပ္ေတြကို အေပၚယံပဲ ေလ့လာတတ္ေလ့ရွိတာေၾကာင့္ သက္ဆိုင္ရာပညာရပ္ကို နက္နက္နဲနဲ သိနားလည္ျခင္း မရွိၾကဘူးလို႕ ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။

အေပၚယံေလ့လာသင္ယူတတ္သူမ်ားဟာ ပညာရပ္ရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားေတြကို ေလ့လာတာထက္ စာေမးပြဲမွာ ပါႏိုင္မယ့္ ေမးခြန္းေတြမွာ အေျဖဘယ္လိုေပးရမလဲဆိုတာကိုပဲ ၾကိဳျပီး ေတြးေလ့ရွိၾကပါတယ္။ စာေမးပြဲနဲ႕ အျခား စစ္ေဆးခ်က္ေတြမွာ က်ရွံဳးမွာကို အလြန္ပဲ စိုးရိမ္ပူပန္တတ္ၾကပါတယ္။ ပညာေလ့လာသင္ယူေနခ်ိန္ေတြမွာလဲ ပ်င္းရိျခင္းေတြ၊ စိတ္ဓာတ္က်ျခင္းေတြ ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။

နက္ရွိဳင္းစြာေလ့လာသင္ယူျခင္း
နက္ရွိဳင္းစြာ ေလ့လာသင္ယူျခင္းနည္းလမ္းကို အသံုးျပဳတဲ့ ပညာေလ့လာသင္ယူသူမ်ားကေတာ့ ပညာရပ္တခုကို ေလ့လာတဲ့အခါမွာ ဒီပညာရပ္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ စာေမးပြဲေတြ ေအာင္ဖို႕နဲ႕ ေရတိုအသံုးခ်ႏိုင္ေရးကိုပဲ အာရံုထားေလ့ မရွိၾကပါဘူး။ ဒီပညာရပ္ကို အေသးစိတ္၊ နက္နက္ရွိဳင္းရွိဳင္း နားလည္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းေလ့လာၾကပါတယ္။ ဒီပညာကို အသံုးျပဳျပီး လက္ေတြ႕မွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြ၊ ျပႆနာေတြကို အေျဖရွာႏိုင္ဖို႕ ဆက္စပ္ေတြးေတာေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ပညာသင္ယူျခင္းအေပၚမွာ ပ်င္းရိျငီးေငြ႕ျခင္း မရွိပဲ ပညာရပ္ေတြကို တဆင့္ခ်င္း စနစ္တက် ေလ့လာသင္ယူၾကပါတယ္။ ျဖတ္လမ္းလိုက္ေလ့ မရွိၾကပါဘူး။

ပညာေလ့လာသင္ယူျခင္းမွာ ျဖတ္လမ္းလိုက္တတ္တဲ့ အက်င့္ဆိုးဟာ မိမိကိုယ္တိုင္ကိုသာမက အမ်ားကိုပါ ဒုကၡေရာက္ေစတတ္ပါတယ္။ ဥပမာ- ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ indicators ေတြေပၚမွာ အေျခခံျပီး Multivariate analysis လုပ္တယ္ ဆိုပါစို႕။ ပညာေလ့လာသင္ယူမွဳမွာ ျဖတ္လမ္းလိုက္တတ္သူဟာ ဒီလိုဆန္းစစ္ခ်က္စာတမ္း တခ်ိဳ႕ကို ဖတ္မွတ္၊ အေရးပါတဲ့ အခ်က္ေတြကို ဆြဲႏွဳတ္ျပီး၊ ဒီအေၾကာင္းကို သိသေယာင္ေယာင္နဲ႕ တတ္ေယာင္ကား လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္လုပ္ႏိုင္မယ့္ အေျခခံသေဘာတရားေတြျဖစ္တဲ့ variable approximations, dimension reductions, linear combinations for separation, Higher-dimensional approximations, allocation rules, misclassification စတာေတြကို သေဘာမေပါက္တဲ့ အခါက်ေတာ့ လက္ေတြ႕ျပဳလုပ္ရတဲ့ အခါမွာ ကိုးရို႕ကိုးယားေတြ ထြက္လာတတ္ပါတယ္။ သိပၸံပညာရပ္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ၀ိဇၨာ ပညာရပ္မွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အေျခခံသေဘာတရားေတြကို ကၽြမ္းက်င္ပိုင္ႏိုင္မွဳမရွိပဲ ျဖတ္လမ္းလိုက္ ဆရာလုပ္လိုသူေတြ မ်ားလာတဲ့အခါ သက္ဆိုင္ရာ ပညာရပ္နယ္ပယ္မွာသာမက၊ ပညာရပ္နဲ႕ လက္ေတြ႕ဆက္စပ္ေနတဲ့ အသံုးခ်မွဳ နယ္ပယ္ေတြမွာပါ ကေသာင္းကနင္း ျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ ျဖတ္လမ္းလိုက္ျခင္းဟာ လူတဦးတည္းအတြက္သာမက အမ်ားျပည္သူကိုပါ ဒုကၡေရာက္ေစတတ္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ နက္ရွိဳင္းစြာ ေလ့လာသင္ယူျခင္း နည္းလမ္းကို ပညာေလ့လာသူအမ်ားက အသံုးျပဳၾကဖို႕ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွပါတယ္။

နက္ရွိဳင္းစြာ ေလ့လာသင္ယူျခင္းဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳအတြက္ လိုအပ္ခ်က္တရပ္ျဖစ္တဲ့ higher-order thinking (အေတြးအေခၚ အဆင့္အတန္း ျမင့္မားမွဳ) ကိုလဲ ေထာက္ကူေပးႏိုင္ပါတယ္။ အေတြးအေခၚ အဆင့္အတန္း ျမင့္မားသူေတြဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ အိုင္ဒီယာေတြကို အစဥ္အလာ ဓေလ့ထံုးစံေၾကာင့္ ဆိုျပီးေတာ့လဲ လက္ခံေလ့မရွိပါဘူး။ ဘယ္သူေျပာတဲ့ အဆိုအမိန္႕စကား ဆိုျပီးေတာ့လဲ မ်က္စိမွိတ္ယံုၾကည္ေလ့ မရွိပါဘူး။ အိုင္ဒီယာသေဘာတရားေတြကို စနစ္တက်ေလ့လာျပီးမွ လက္ခံက်င့္သံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္။ လက္ေတြ႕နယ္ပယ္နဲ႕ ကိုက္ညီမွဳရွိမရွိ ျပန္လွန္သံုးသပ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ျပႆနာေတြရဲ႕ အရင္းအျမစ္ေတြကို ရွာေဖြျပီး ေျဖရွင္းႏိုင္ဖို႕ ၾကိဳးစားေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အေတြးအေခၚသစ္ေတြကို ၾကံဆရွာေဖြေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ျခင္း (Critical thinking) ကို က်င့္သံုးေလ့ရွိၾကပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ နက္ရွိဳင္းစြာ သင္ယူေလ့လာျခင္းကို အသံုးျပဳသူေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းဟာ အေပၚယံသင္ယူေလ့လာျခင္းကို အသံုးျပဳသူေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္းေတြထက္ ေရရွည္မွာ ပိုမို တိုးတက္ေကာင္းမြန္တတ္တာေၾကာင့္ နက္ရွိဳင္းစြာ သင္ယူေလ့လာသူေတြ မ်ားျပားတဲ့ လူအဖြဲ႕ အစည္းဟာ အာဂံုေဆာင္ အလြတ္က်က္ျပီး အေပၚယံသင္ယူေလ့လာသူေတြ မ်ားျပားတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕ အစည္းထက္ ပိုျပီး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပညာသင္ယူျခင္း နည္းလမ္းႏွစ္သြယ္ ခြဲျခားမွဳ ကို အသံုးျပဳျပီး လူတဦးခ်င္းစီရဲ႕ အရည္အခ်င္းေတြကို ေလ့လာသံုးသပ္ႏို္င္ရံုမက၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အနာဂတ္ကိုပါ ခန္႕မွန္းတြက္ခ်က္လို႕ ရႏိုင္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္။

ပညာရပ္မ်ားကို နက္ရွိဳင္းစြာ ေလ့လာသင္ယူျခင္းမွသည္ တိုးတက္ေသာ လူ႕ေဘာင္ဆီသို႕

ခင္မမမ်ိဳး (၁၅၊ ၉၊ ၂၀၁၀)

ရည္ညႊန္းကိုးကား။

Entwistle, N. J. and Maton, F. (1984) 'Changing Concepts of Learning', in Marton, F., Hounsell, D. and Entwistle, N. J. (eds) The Experience of Learning, Edinburgh, Scottish Academic Press

Marton, Saljo (1976) 'On Qualitative Differences in Learning I: Outcomes and Processes', British Journal of Educational Psychology, 45, 4-11.

Marton, Saljo (1976) 'On Qualitative Differences in Learning II: Outcome as a function of the learner's conception of the risk', British Journal of Educational Psychology, 46, 115-117.

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ခ်ီနာဆာ (ဘာသာျပန္၀တၳဳတို)

ဒီအျဖစ္အပ်က္ေလး ျဖစ္ပြားခဲ့တာ ဇန္န၀ါရီလမွာလို႕ က်ြန္မထင္ပါတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ေျမေတြဟာ ပတ္ၾကားအက္ေနျပီး၊ ေျခာက္ေသြ႕တဲ့ ေလေတြေၾကာင့္ က်ြန္မရဲ႕ အေရျပားေပၚမွာ၊ အိမ္ေပၚမွာ၊ သစ္ပင္ေလးေတြဆီမွာ အ၀ါေရာင္ဖုန္မွဳန္႕ေလးေတြ ကပ္လာခဲ့လို႕ပါ။ ဒီခုႏွစ္ေလးဟာ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္ဆိုတာကိုေတာ့ က်ြန္မ စြဲစြဲျမဲျမဲ မွတ္မိေနပါတယ္။ ဒီဇင္ဘာလ၊ ေဖေဖာ္၀ါရီလေလးေတြလဲ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ေနပါလိမ့္မယ္။ စစ္ပြဲကာလ ေန႕စြဲေလးေတြကို က်ြန္မေသခ်ာ မမွတ္မိေတာ့ေပမယ့္၊ ဒီအျဖစ္အပ်က္ေလးဟာ ေနသာတဲ့ နံနက္ခင္းေလး တခုမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တာ ဆိုတာကိုေတာ့ မွတ္မိသတိရေနဆဲ------။



ေပါက္ကြဲသံေတြ ထြက္ေပၚလာခ်ိန္မွာ က်ြန္မဟာ တျခားမိသားစုႏွစ္စုနဲ႕ အတူစုေနေနတဲ့ အိမ္ေလးရဲ႕ ၀ရန္တာမွာ ထိုင္ရင္း၊ Camara Laye ေရးသားတဲ့ The Africa Childဆိုတဲ့ စာအုပ္ေလးကို ဖတ္ေနခ်ိန္မွာပါ။ က်ြန္မရဲ႕ စာအုပ္ေဟာင္းေလးက စုတ္ျပဲေနျပီျဖစ္ေပမယ့္ ဒီစာအုပ္ေလးကိုပဲ က်ြန္မထပ္ဖတ္ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ က်ြန္မေနတဲ့ အိမ္ေလးရဲ႕ အိမ္ရွင္က စစ္မျဖစ္ခင္ကာလတုန္းက က်ြန္မအေဖကို သိတယ္လို႕ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ က်ြန္မရဲ႕ ျမိဳ႕ေလး က်ဆံုးသြားခ်ိန္မွာ အထုပ္ကေလးပိုက္ျပီးေရာက္လာခဲ့တဲ့၊ ဘယ္သြားလို႕ ဘယ္လာရမွန္းမသိျဖစ္ေနတဲ့ က်ြန္မကို ေနစရာအခန္းငယ္ေလးတခု ေပးခဲ့ပါတယ္။ က်ြန္မအေဖက သူ႕အေပၚ အရမ္းေကာင္းခဲ့တာေၾကာင့္လို႕ ဆိုျပီး အခန္းခေတာ့ မယူခဲ့ပါဘူး။

အိမ္မွာရွိတဲ့ တျခားအမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ က်ြန္မက ညတိုင္း၊ ညတိုင္း အိမ္ရွင္ရဲ႕ အခန္းကို သြားေပးတာေၾကာင့္ အခန္းခေပးစရာ မလိုတာဆိုျပီး၊ အတင္းေျပာတတ္ၾကပါတယ္။ အဲဒီေန႕မနက္က ဒီလိုက်ြန္မအေၾကာင္း အတင္းေျပာတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြထဲက အမ်ိဳးသမီးတေယာက္လဲ က်ြန္မနဲ႕အတူ ၀ရန္တာမွာ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ သူမဟာ က်ိဳးပဲ့ေနတဲ့ ေက်ာက္တံုးေလွခါးေလးမွာထိုင္ျပီး၊ သူမရဲ႕ ကေလးငယ္ေလးကို ထိန္းေနခဲ့ပါတယ္။ သူမကို က်ြန္မအခ်ိန္အနည္းငယ္ၾကာၾကည့္လိုက္မိပါတယ္။ သူမရဲ႕ ရင္သားဟာ အရည္ေတြ အကုန္လံုး စုပ္ယူခံလိုက္ရလို႕ ပိန္ရွံဳ႕ေနတဲ့ လိေမၼာ္သီးလိုပဲ ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ကေလးငယ္ေလးကမ်ား ႏို႕ရည္ေတြအားလံုးကို စုပ္ယူလိုက္တာလားလို႕ က်ြန္မေတြးေနမိခဲ့တယ္။

ေပါက္ကြဲသံေတြလဲ ထြက္လာေရာ၊ သူမဟာ ကေလးငယ္ကို အျမန္ေကာက္ခ်ီလိုက္ျပီး၊ တျခားကေလးေတြကို ေခၚဖို႕ အိမ္ထဲကို ေျပး၀င္သြားပါတယ္။

၀ုန္း-----

ေပါက္ကြဲသံၾကီးဟာ မိုးၾကိဳးပစ္သံၾကီးလိုပါပဲ။ အခ်ိန္အနည္းငယ္ၾကာတဲ့အထိ ဒါဟာ မိုးၾကိဳးပစ္တာပါလို႕ က်ြန္မစိတ္ကူးယဥ္လိုက္မိတယ္။ က်ြန္မစိတ္ထဲမွာေတာ့ေလ- စစ္ပြဲေတြ မျဖစ္ခင္တုန္းက က်ြန္မအေဖရဲ႕ အိမ္ေလးဆီကို က်ြန္မျပန္ေရာက္သြားသလိုပဲ။ ျခံ၀န္းၾကီးထဲက သစ္ပင္ၾကီးေအာက္မွာ မိုးရြာလာတာကို ေစာင့္ေနရသလိုပါပဲ။ က်ြန္မအေဖရဲ႕ ျခံ၀န္းထဲမွာ စားပင္၊ သီးပင္ေတြက အစံုပဲ ရွိတာေလ။ သစ္ပင္ၾကီးေတြေပၚကို တက္ရတာ က်ြန္မအရမ္းၾကိဳက္တာပဲ။ အေဖကေတာ့ ေျပာတတ္တယ္။ ငယ္ရြယ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေလးေတြ သစ္ပင္တက္တာ မေကာင္းဘူးတဲ့။ သူ႕ဆီကို ၀ိုင္ပုလင္းယူလာမယ့္ ေယာက်္ားေလးတခ်ိဳ႕က က်ြန္မ ေယာက်္ားေလးလို ျပဳမူေနတာကို ေတြ႕ရင္ စိတ္ေျပာင္းသြားမွာ စိုးရတယ္တဲ့။ အေဖက စေနာက္ျပီး ေျပာခဲ့တာပါ။ က်ြန္မကို ဆူတာ မဟုတ္ပါဘူး။ အေဖဟာ က်ြန္မသစ္ပင္တက္တာကိုေတာ့ ဘယ္တုန္းကမွ မတားဆီးႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လဲ အေဖဟာ က်ြန္မကို ပ်က္စီးေအာင္ အလိုလိုက္တာပါလို႕ တခ်ိဳ႕က ေျပာၾကပါတယ္။ အခုအခ်ိန္ထိ တခ်ိဳ႕အမ်ိဳးေတြက က်ြန္မဒီအခ်ိန္အထိ အိမ္ေထာင္မျပဳပဲ ေနတာဟာ အေဖ့ေၾကာင့္ပါလို႕ ေျပာေနၾကတုန္းပဲ။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အဲဒီေန႕နံနက္ကေတာ့ မိုးၾကိဳးပစ္သံလို ေပါက္ကြဲသံၾကီးေတြဟာ တစတစနဲ႕ ပိုမိုက်ယ္ေလာင္လာခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ သူတို႕ရဲ႕ ကေလးေလးေတြနဲ႕ တူတူ ထြက္ေျပးၾကပါေလေရာ။ က်ြန္မလဲ သူတို႕နဲ႕ တူတူ ေျပးခ်င္ေနေပမယ့္၊ က်ြန္မရဲ႕ ေျခေထာက္ေတြက မေရြ႕ဘူးျဖစ္ေနခဲ့တယ္။


တကယ္ေတာ့ ဒီအသံေတြကို က်ြန္မၾကားရတာ ပထမဆံုးအၾကိမ္မဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။ စစ္ျဖစ္ေနတာ ႏွစ္ႏွစ္ေတာင္ရွိသြားခဲ့ျပီ။ က်ြန္မမိဘေတြလဲ အုကီက ဒုကၡသည္စခန္းမွာ ေသသြားခဲ့ျပီ။ က်ြန္မအေဒၚလဲ အိုကီဂ်ာမွာ ေသသြားခဲ့ျပီ။ က်ြန္မအဘိုးအဖြားေတြနဲ႕ ၀မ္းကြဲေတြလဲ နက္ကိုေစ်းကို ဗံုးခ်ဲတုန္းက အာပါကနားမွာ ေသသြားခဲ့ျပီ။ အဲဒီတုန္းကေလ၊ ဗံုးဒဏ္ေၾကာင့္ က်ြန္မအေဖအိမ္ေခါင္မိုးၾကီး ပ်က္စီးသြားတာ၊ က်ြန္မတေယာက္ထဲ အသက္ရွင္ က်န္ရစ္ခဲ့ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အဲဒီ့ေန႕မနက္မွာ ေပါက္ကြဲသံၾကီးေတြကို ၾကားရတာ ပထမဆံုးမဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။

၀ုန္း-
ေဟာ- ေပါက္ကြဲသံၾကီး ထပ္ထြက္လာျပန္ျပီ။ က်ြန္မရပ္ေနတဲ့ ေျမျပင္ဟာ တုန္ဟဥ္းသြားသလိုပဲ။ ဒါေပမယ့္ က်ြန္မေျပးလို႕ မရေသးျပန္ဘူး။ အသံဟာ က်ယ္ေလာင္လြန္းလို႕ က်ြန္မေခါင္းေတြ မူးေနာက္သြားတယ္။ က်ြန္မစိတ္ထဲမွာ နားထဲကို အရမ္းပူုတဲ့ အရည္ေတြ တစံုတေယာက္က လာေလာင္းထည့္ေနသလိုပဲ ခံစားေနရတယ္။ ေနာက္ေတာ့ က်ြန္မေဘးက ေျမျပင္မွာ ေပါက္ကြဲမွဳေၾကာင့္ျဖစ္ေနတဲ့ အရမ္းၾကီးတဲ့ အေပါက္ၾကီးေတြကို ေတြ႕လိုက္ရတယ္။ မီးခိုးေတြအူေနတာ၊ သစ္သားစေတြ၊ ဖန္စေတြ၊ သံစေတြ ေလထဲမွာ ၀ဲပ်ံေနတာကို က်ြန္မေတြ႕ေနရတယ္။ ဖုန္လံုးေတြ လိမ့္တက္လာတာကို ျမင္ေနရတယ္။ က်ြန္မအားလံုးကို မမွတ္မိေတာ့ဘူး။ မိနစ္အတန္ၾကာေလာက္ က်ြန္မရင္ထဲမွာ တမ်ိဳးၾကီးျဖစ္ေနတယ္။ ဒီဗံုးေတြဟာ က်ြန္မကိုပါ အဆံုးသတ္လိုက္ပါေစေတာ့လို႕ က်ြန္မဆႏၵရွိခဲ့တယ္။ ေနာက္ပိုင္း က်ြန္မဘာေတြထပ္လုပ္လဲဆိုတာ မမွတ္မိေတာ့ဘူး။ ထိုင္လိုက္မိသလား၊ ေျမေပၚမွာ ေမွာက္လိုက္မိသလား။ က်ြန္မမမွတ္မိေတာ့ဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဗံုးေတြ ရပ္သြားခ်ိန္မွာေတာ့ ဒဏ္ရာရသူေတြနားမွာ ၀ိုင္းအံုေနတဲ့ လူအုပ္ၾကီးရွိရာ လမ္းေပၚကို က်ြန္မေလွ်ာက္သြားလိုက္မိတယ္။ ေနာက္ေတာ့ ေျမေပၚမွာ လဲေနတဲ့ ဒဏ္ရာရသူတေယာက္ကို က်ြန္မအာရံုစိုက္လိုက္မိတယ္။ ေကာင္မေလး တေယာက္ပါ။ အသက္ ဆယ့္ငါးႏွစ္ေလာက္ ရွိပါလိမ့္မယ္။ သူမရဲ႕ လက္ေမာင္းေတြကေန ေသြးေတြထြက္ေနတယ္။ ဒီအခ်ိန္ဟာ ဟာသလုပ္ရမယ့္ အခ်ိန္မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ ဒဏ္ရာနဲ႕ ဒီကေလးမေလးကို ျမင္ရတာ ပိုးတုန္းလံုးေကာင္ေလးနဲ႕ တူေနတယ္။ ဒီကေလးမေလးကို က်ြန္မအိမ္ကို ဘာေၾကာင့္ ေခၚလာခဲ့မိလဲ။ က်ြန္မမသိပါဘူး။

ဒီအခ်ိန္မတိုင္ခင္ကလဲ ဒီလိုပဲ ဗံုးၾကဲခံရတာေတြ ျဖစ္ေနခဲ့တာပဲ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ က်ြန္မေရာက္ေနခဲ့တဲ့ေနရာက ျမိဳ႕ေတာ္ျဖစ္ေနလို႕ပါ။ ဒဏ္ရာရသူေတြကို ကူညီေပးတာ၊ ေဆးေၾကာသန္႕စင္ေပးတာေတြ လုပ္ခဲ့ဖူးေပမယ့္ က်ြန္မအခန္းေလးဆီကိုေတာ့ ဘယ္သူ႕ကိုမွ မသယ္လာခဲ့ဖူးပါဘူး။ အခုက်ြန္မေခၚလာခဲ့တဲ့ ကေလးမေလး နာမည္ကေတာ့ ခ်ီနာဆာ တဲ့။

က်ြန္မသူ႕ကို ရက္သတၱပတ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေစာင့္ေရွာက္ျပဳစုခဲ့ပါတယ္။ အိမ္ရွင္ကလဲ အကူအညီေပးခဲ့သလို၊ အတင္းေျပာတတ္ၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ လက္ေဆာင္ပစၥည္းေသးေသးေလးေတြ လာေပးတတ္ၾကပါတယ္။ သူမဟာ ပိန္ပိန္ေလးပါ။ အရြယ္နဲ႕စာရင္ ေတာ္ေတာ္ေသးေကြးတယ္လို႕လဲ ဆိုရပါမယ္။ စစ္မက္ၾကားက ကေလးေလးေတြ ဘ၀ဟာ ဒီလိုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ သူမဟာ တဘက္သားမ်က္လံုးကို ေသခ်ာျပန္စိုက္ၾကည့္ေလ့ရွိတယ္။ မယဥ္ေက်းတဲ့ အမူအရာ မဟုတ္ေပမယ့္ ဒီအမူအက်င့္ဟာ သူမအရြယ္ထက္ ပိုၾကီးသေယာင္ ျဖစ္ေနတတ္တယ္။ သူမရဲ႕ဒဏ္ရာေလးေတြကို အိမ္လုပ္အရက္ပ်ံနဲ႕ ေဆးေၾကာေပးတဲ့အခါတိုင္း သူမဟာ မနာက်င္ဟန္ေဆာင္ေနတတ္ေပမယ့္ မ်က္၀န္းေလးေတြထဲက မ်က္ရည္စေလးေတြကိုေတာ့ က်ြန္မျမင္ေနခဲ့ရပါတယ္။ က်ြန္မလဲ သူမရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္အေနနဲ႕ ရင့္က်က္လာမွဳေလးေတြ၊ စစ္မက္ကာလမွာ အရမ္းျမန္လာတာကို ၾကည့္ျပီး မ်က္ရည္က်မိတာပါပဲ။

ခ်ီနာဆာက က်ြန္မကို ေက်းဇူးတင္စကားအျမဲဆိုတတ္တယ္။ က်ြန္မခ်က္ျပဳတ္တာ၊ သန္႕ရွင္းေရးလုပ္တာကို ကူညီႏိုင္ဖို႕အခ်ိန္ေတြကို မေစာင့္ႏိုင္ေတာ့ဘူးလို႕ သူမေျပာေလ့ရွိတယ္။ ညေနခင္းအခ်ိန္ေလးေတြဆို၊ သူမကို ညစာေက်ြးျပီးတိုင္း၊ သူမေဘးမွာထိုင္ျပီး၊ က်ြန္မစာဖတ္ျပေလ့ရွိတယ္။ သူမရဲ႕လက္ေလးေတြဟာ ပတ္တီးေတြနဲ႕ ျငိမ္သက္ေနေပမယ့္ သူမရဲ႕ မ်က္ႏွာမွာေတာ့ ခံစားမွဳအရိပ္အေယာင္ေလးေတြ ေပၚထြက္ေနတယ္ဆိုတာ ေရနံဆီမီးအိမ္ရဲ႕ မွဳန္ပ်ပ်အလင္းေရာင္ေလးမွာ က်ြန္မေတြ႕ျမင္ေနရပါတယ္။ က်ြန္မစာဖတ္ျပေနတဲ့အခ်ိန္မွာ ျပံဳးေန၊ ရယ္ေနေလ့ရွိတယ္။

စစ္ပြဲကာလမွာ တျမိဳ႕ေနတျမိဳ႕ေျပာင္းရင္း က်ြန္မရဲ႕ ပစၥည္းေတြ အမ်ားအျပား ဆံုးရွံဳးခဲ့ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ စာအုပ္ေလးတခ်ိဳ႕ကိုေတာ့ က်ြန္မရေအာင္ သယ္ယူႏိုင္ခဲ့တယ္။ ဒီစာအုပ္ေလးေတြကို သူမကို ဖတ္ျပရတာ က်ြန္မသိပ္၀မ္းသာတာပဲ။ ဘာလို႕လဲ ဆိုေတာ့ ခ်ီနာဆာရဲ႕ မ်က္လံုးေလးေတြကေနတဆင့္ ဒီစာအုပ္ေလးေတြရဲ႕ သစ္လြင္ေတာက္ပမွဳကို က်ြန္မျမင္ေတြ႕ေနရလို႕ပါ။ သူမဟာ ေမးခြန္းေလးေတြ စေမးလာတယ္။ ပံုျပင္ေတြထဲက ဇာတ္ေကာင္ေလးေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့တာေတြအေပၚမွာ စိန္ေခၚဆန္းစစ္လာတယ္။ စစ္ပြဲနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ေမးခြန္းေတြ ေမးလာတယ္။ က်ြန္မရဲ႕အေၾကာင္းေတြ ေမးလာတယ္။ က်ြန္မက က်ြန္မကို ပညာတတ္တေယာက္ျဖစ္ေစရမယ္လို႕ စိတ္ပိုင္းျခားဆံုးျဖတ္ခဲ့တဲ့၊ ဆရာျဖစ္ေကာလိပ္ေက်ာင္းကို ပို႕ေပးခဲ့တဲ့ က်ြန္မရဲ႕ မိဘေတြအေၾကာင္း ေျပာျပတယ္။ စစ္မျဖစ္ခင္တုန္းက ဆရာမလုပ္ခဲ့ရတာေလးကို က်ြန္မဘယ္ေလာက္ ၀မ္းသာမိတယ္ဆိုတာ၊ က်ြန္မရဲ႕ ေက်ာင္းေလး စစ္ေျပးဒုကၡသည္စခန္းေလး ျဖစ္သြားတဲ့အခါ က်ြန္မဘယ္ေလာက္ ၀မ္းနည္းခဲ့ရတယ္ဆိုတာေလးေတြကို ေျပာျပခဲ့တယ္။ သူမက က်ြန္မကို စိတ္၀င္တစားနဲ႕ ၾကည့္ေနခဲ့တယ္။

ေနာက္ပိုင္းညေနပိုင္းတခုမွာ သူမက က်ြန္မကို ကစားနည္းတခုသင္ေပးျပီး၊ ေျမၾကီးေပၚက ေသတၱာေလးေတြအၾကားမွာ ေက်ာက္တံုးေလးေတြ ေရႊ႕ဖို႕ ေျပာရင္း သူမကို စာဘယ္လိုဖတ္ရမလဲဆိုတာ သင္ေပးမလားလို႕ က်ြန္မကို ေမးလာခဲ့တယ္။ က်ြန္မမွင္သက္မိသြားတယ္။ သူမစာမဖတ္တတ္ဘူးဆိုတာ က်ြန္မ မသိခဲ့ဘူး။ အခုေတာ့ က်ြန္မစဥ္းစားရေတာ့မယ္။ က်ြန္မတဘက္သားအေၾကာင္းကို ေသခ်ာမသိပဲ ၾကိဳတင္သံုးသပ္ခ်က္ လုပ္ဖို႕ မသင့္ခဲ့ဘူး။ သူမရဲ႕ ဘ၀ေလးကေတာ့ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထ အေနအထားအတိုင္းပါပဲ။ သူမရဲ႕ မိဘေတြက အဂုလာက လယ္သမားေတြ။ သားႏွစ္ေယာက္ကို သာသနာျပဳေက်ာင္းကို ပို႕ေပးခဲ့ေပမယ့္၊ သူမကိုေတာ့ အိမ္မွာပဲ ထားခဲ့ၾကတယ္။ သူမဘယ္အရပ္ကလာလဲဆိုတဲ့ အျဖစ္မွန္ကို ေတြးဖို႕ က်ြန္မေမ့ခဲ့တာကေတာ့ သူမရဲ႕ ျဖတ္လတ္မွဳ၊ ဥာဏ္ရည္ထက္ျမက္မွဳနဲ႕ တက္ၾကြမွဳေတြေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

အဲဒီေန႕ညမွာပဲ က်ြန္မတို႕ သင္ခန္းစာေတြ စခဲ့ၾကတယ္။ သူမက သင္ပုန္းၾကီးကို သိျပီးသား။ ဘာလို႕လဲ ဆိုေတာ့ သူမအစ္ကိုေတြရဲ႕ စာအုပ္ေတြကို ၾကည့္ခဲ့ဖူးလို႕ပါပဲ။ သူမေလ့လာသင္ယူတာ အရမ္းျမန္တာ၊ အရမ္းၾကိဳးစားတာေတြကိုေတာ့ က်ြန္မ မအံ့ၾသေတာ့ပါဘူး။ ေနာက္ပိုင္းလအတန္ငယ္ၾကာမွာ က်ြန္မတို႕ရဲ႕ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ေတြ လက္နက္ခ်ေတာ့မယ္ဆိုတဲ့ ေကာလဟလ သတင္းေလးေတြ ပ်ံ့ႏွံ႕လာခ်ိန္မွာေတာ့ သူမဟာ The African Child ဆိုတဲ့ စာအုပ္ေလးကို က်ြန္မကို ဖတ္ျပေနခဲ့ပါျပီ။

စစ္ၾကီးျပီးသြားတဲ့ေန႕မွာ၊ သူမနဲ႕ က်ြန္မတို႕တေတြ အတင္းေျပာတတ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ၊ အိမ္ေအာက္ထပ္က အိမ္နီးခ်င္းေတြနဲ႕ အတူစုမိသြားျပီး ငိုယိုၾက၊ သီခ်င္းေတြ ဆိုခဲ့ၾကတယ္။ ရယ္ေမာကခုန္ခဲ့ၾကတယ္။ ငိုေနၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ မ်က္လံုးေတြထဲမွာ ပင္ပန္းႏြမ္းနယ္မွဳ၊ မေသခ်ာမေရရာမွဳ၊ စိတ္ခ်မ္းသာရာရမွဳေတြကို ကိုယ္စားျပဳေနတဲ့ မ်က္ရည္ေလးေတြ ျပည့္လွ်ံေနခဲ့ၾကတယ္။ က်ြန္မတို႕ေတြလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲရွင္။ ေနာက္ျပီး က်ြန္မဆီမွာ ငိုစရာ ေနာက္ထပ္အေၾကာင္းအရာ တခုကလဲ ရွိေနခဲ့ပါတယ္။ က်ြန္မ ခ်ီနာဆာကို က်ြန္မအိမ္ေလးဆီ ေခၚသြားခ်င္တယ္။ က်ြန္မဘ၀မွာ မရွိခဲ့ဖူးတဲ့ က်ြန္မရဲ႕ သမီးေလး ျဖစ္ေစခ်င္တယ္။ စစ္မက္ေၾကာင့္ ခ်စ္ခင္သူေတြအားလံုးနဲ႕ ေသကြဲကြဲသြားခဲ့ရတဲ့ က်ြန္မဘ၀နဲ႕တူတူ မွ်ေ၀ခံစားေစခ်င္တယ္။ ဒါေပမယ့္ သူမက က်ြန္မကို လွမ္းဖက္ထားရင္း၊ ျငင္းဆန္ခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕ ေဆြမ်ိဳးေတြက်န္ရစ္ဦးမလားဆိုတာကို သူမသြားရွာခ်င္တယ္တဲ့။

က်ြန္မရဲ႕ လိပ္စာနဲ႕ က်ြန္မအလုပ္ျပန္၀င္ဖို႕ ေမွ်ာ္လင့္ထားတဲ့ ေက်ာင္းေလးရဲ႕ အမည္ကို သူမကို က်ြန္မေပးလိုက္ပါတယ္။ က်ြန္မဆီမွာရွိေနတဲ့ ေငြစေလးေတြကိုလဲ သူမကို က်ြန္မေပးလိုက္တယ္။ သူမက ေျပာတယ္။ မၾကာခင္မွာ က်ြန္မဆီျပန္လာေတြ႕မယ္တဲ့။ မ်က္ရည္ေတြ ျပည့္လွ်ံေနတဲ့ ေက်းဇူးတင္ မ်က္၀န္းေလးနဲ႕ သူမက က်ြန္မကို လွမ္းၾကည့္တယ္။ က်ြန္မသူ႕ကို တင္းတင္းၾကပ္ၾကပ္ ဖက္တြယ္ထားမိတယ္။ ေနာက္ပိုင္းအခ်ိန္ကာလေတြအတြက္ ၀မ္းနည္းမွဳကိုလဲ က်ြန္မရင္ထဲမွာ ခံစားေနရတယ္။ သူမရဲ႕ ေဆြမ်ိဳးေတြကို ျပန္ေတြ႕ျပီး၊ သူမဘ၀အတြက္ ေကာင္းမြန္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြရသြားမွာပါ။ သူမက်ြန္မဆီကို ဘယ္ေတာ့မွ ျပန္လာေတာ့မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

(၂၀၀၈) ခုႏွစ္ကာလရဲ႕ တျမန္ေန႕ မနက္ခင္းမွာပါ။

အဲဒီမနက္ခင္းေလးကေတာ့ ဟိုး- လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ေပါင္းေလးဆယ္တုန္းက နံနက္ခင္းေလးနဲ႕ မတူေတာ့ပါဘူး။ က်ြန္မအိမ္ထဲက ဧည့္ခန္းေလးထဲမွာ ဂါဒီးယန္း သတင္းစာေလးကို က်ြန္မ စလွန္လိုက္ပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက က်ြန္မ ေန႕စဥ္လုပ္ေနက် နံနက္ခင္းလမ္းေလွ်ာက္တာေလးကေန ျပန္လာခါစပါ။ က်ြန္မမိတ္ေဆြေတြက ေျပာပါတယ္။ က်ြန္မအရြယ္ အသက္ခုနစ္ဆယ္ေက်ာ္လို႕ မထင္ရတာ က်ြန္မေန႕စဥ္လမ္းေလွ်ာက္လို႕တဲ့။ သတင္းစာထဲမွာ အစိုးရက ၀န္ၾကီးအသစ္ေတြ ခန္႕အပ္တဲ့ သတင္းပါလာပါတယ္။ အစိုးရဦးေဆာင္မွဳ တခုကေန တခု ေျပာင္းေနက်ျဖစ္ေနျပီမို႕ သိပ္မထူးဆန္းေတာ့ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္ သတင္းစာထဲမွာ အသစ္ခန္႕လိုက္တဲ့ ပညာေရး၀န္ၾကီးဟာ အမ်ိဳးသမီးဆိုတာကို က်ြန္မေတြ႕လိုက္ရတယ္။ သူမရဲ႕ ပထမဆံုးအင္တာဗ်ဴးေတာင္ ပါလာခဲ့ျပီပဲ။ က်ြန္မေက်နပ္သြားတယ္။ အစိုးရထဲမွာ က်ြန္မတို႕ အမ်ိဳးသမီးေတြလဲ လိုအပ္တယ္။ ႏိုက္ဂ်ီးရီးယားမွာတုန္းက အမ်ိဳးသမီး ဘ႑ာေရး၀န္ၾကီး ဘယ္ေလာက္စြမ္းေဆာင္ႏိုင္ခဲ့လဲ ဆိုတာ က်ြန္မတို႕ မ်က္၀ါးထင္ထင္ ေတြ႕ျမင္ရျပီးျပီ။

ေနာက္ေတာ့ သတင္းစာ၊ စာမ်က္ႏွာ တ၀က္ကို ေနရာယူထားတဲ့ ပညာေရး၀န္ၾကီးအမ်ိဳးသမီးရဲ႕ အျဖဴအမည္းဓာတ္ပံုကို က်ြန္မေတြ႕လိုက္ရတယ္။ သူမရဲ႕ မ်က္ႏွာကို က်ြန္မသိပ္ရင္းႏွီးေနသလိုပဲ။ က်ြန္မသူမကို စိုက္ၾကည့္ေနမိတယ္။ သူမနာမည္ကို မဖတ္မိခင္ကတည္းက ဒါဟာ ခ်ီနာဆာဆိုတာ က်ြန္မသိလိုက္ရပါျပီ။ သူမရဲ႕ ပါးေလးေတြက ျပည့္ေဖာင္းလာျပီ။ ငယ္ရုပ္သြင္ျပင္ေလး နည္းနည္းေျပာင္းသြားတယ္။

သူမရဲ႕ အင္တာဗ်ဴးကို က်ြန္မအျမန္ဖတ္လိုက္မိတယ္။ က်ြန္မလက္ေတြ နည္းနည္းတုန္ေနတယ္။ စစ္ျဖစ္ျပီးတဲ့ေနာက္ပိုင္း သိပ္မၾကာခင္မွာပဲ စစ္ပြဲေၾကာင့္ ထိခိုက္ခံစားၾကရတဲ့ လူငယ္ေတြကို ကူညီတဲ့ ႏိုင္ငံတကာေအဂ်င္စီတခုအကူအညီနဲ႕ သူမႏိုင္ငံျခားကို ေရာက္သြားခဲ့တယ္။ သူမစေကာလားရွစ္ေတြ အမ်ားၾကီးရခဲ့တယ္။ သူမအိမ္ေထာင္က်ခဲ့ျပီး ကေလးသံုးေယာက္ရွိတယ္။ သူမ စာေပပိုင္းဆိုင္ရာ ပါေမာကၡ ျဖစ္ခဲ့တယ္။ သူမစာအုပ္ေတြကို ဘယ္လိုခ်စ္ျမတ္ႏိုးခဲ့လဲဆိုတာကို ေျပာၾကားတာ ဖတ္ရခ်ိန္မွာေတာ့ က်ြန္မလက္ေတြ အရမ္းကို တုန္ေနခဲ့ပါတယ္။ စစ္ပြဲအတြင္းတုန္းက သူမမွာ နတ္သမီးလို အေမ တေယာက္ ရွိခဲ့ပါတယ္တဲ့။ သူမဒီစကားေလးကို ေျပာခဲ့ပါတယ္။

သူမမ်က္ႏွာေလးကို က်ြန္မအခ်ိန္တန္ၾကာ ၾကည့္ေနမိခဲ့တယ္။ သူမၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရတဲ့ ဘ၀ေလးကို က်ြန္မျပန္ျမင္ေယာင္ေနမိတယ္။ ျပီးေတာ့ သူမနဲ႕ အတူတူ ကစားခဲ့ရတဲ့ အခ်ိန္ေလးေတြ။ သတင္းစာကို ပိတ္ျပီး၊ ေဘးမွာ မခ်ထားခင္ အခ်ိန္ေလးမွာေတာ့ က်ြန္မဘ၀မွာ တခါမွ မခံစားဖူးခဲ့တဲ့ ဂုဏ္ယူ၀မ္းေျမာက္မွဳေတြကို ခံစားေနခဲ့ရတယ္ဆိုတာ က်ြန္မပဲ အသိဆံုးျဖစ္မွာပါေလ။

မူရင္းစာေရးသူ- Chimamanda Ngozi Adichie

ဘာသာျပန္သူ- ခင္မမမ်ိဳး

ရည္ညႊန္း-

Adichie, C.N. (2009) “Chinasa” in The Thing around Your neck, Fourth Estate

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေက်ာင္းသားလက္စြဲ - သင္ခန္းစာမ်ားအား ျပန္လွန္က်က္မွတ္ျခင္း

စာေမးပြဲမ်ား နီးလာတဲ့အခါ ေက်ာင္းသားေတြအေနနဲ႕ ေလ့လာသင္ယူထားတဲ့ သင္ခန္းစာေတြကို ျပန္လွန္က်က္မွတ္ၾကရပါတယ္။ ေက်ာင္းသားတေယာက္အတြက္ ဒီအခ်ိန္ဟာ အေရးၾကီးတဲ့ အခ်ိန္ပါ။ တႏွစ္ပတ္လံုး ေက်ာင္းအတူတက္၊ စာအတူက်က္ခဲ့ၾကျပီး ဒီအခ်ိန္ေရာက္မွ အခ်ိန္ကို အက်ိဳးရွိရွိ အသံုးမခ်တတ္မွဳ၊ လြန္မင္းစြာ အသံုးခ်မွဳေတြနဲ႕ အျခားေသာ အေလ့အထမွား တခ်ိဳ႕ဟာ ေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ စာေမးပြဲရမွတ္ေတြအေပၚမွာ သက္ေရာက္မွဳရွိပါတယ္။ ပညာေရးနဲ႕ သင္ယူမွဳပိုင္းဆိုင္ရာ ေလ့လာသူေတြက ဒီလိုအေလ့အထမွားေတြကို သံုးသပ္ျပီး၊ ဒါေတြကို ဘယ္လိုေက်ာ္လႊားမလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို ေတြးေတာအၾကံေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလိုအၾကံျပဳခ်က္ေလးေတြထဲက တခ်ိဳ႕အခ်က္ေလးကို စာေရးသူရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳတခ်ိဳ႕နဲ႕ ေပါင္းစပ္ျပီး ေရးသားတင္ျပပါမယ္။

(၁) စာေတြကို ထပ္ခါထပ္ခါဖတ္ျပီး၊ မွတ္စုေတြ ထပ္တလဲလဲ ထုတ္ေနျခင္း

တခ်ိဳ႕ေသာ ေက်ာင္းသားေတြက စာေမးပြဲနီးလာတဲ့အခါမွာ သင္ရိုးစာအုပ္ေတြကို ထပ္ခါတလဲလဲ ဖတ္ေနတတ္ၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ သင္ရိုးစာအုပ္ေတြကို ေလ့လာသင္ယူေနတဲ့ အခ်ိန္မွာကတည္းက နားလည္ေအာင္ ၾကိဳတင္ဖတ္ထားသင့္ပါတယ္။ ျပန္လွန္က်က္မွတ္တဲ့အခ်ိန္က်မွ နားလည္ေအာင္ လိုက္လုပ္ေနရတယ္ဆိုတာ သင္ခန္းစာေတြကို ေက်ညက္ေအာင္ မေလ့လာထားလို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕က်ေတာ့လဲ ျပန္လွန္က်က္မွတ္တဲ့အခ်ိန္ေရာက္မွ မွတ္စုေတြ ထပ္တလဲလဲ ထုတ္ေနျခင္းပါ။ စာေရးသူလဲ ျဖစ္ဖူးပါတယ္။ စစ္မဟာဗ်ဴဟာနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ စာေမးပြဲတခု ေျဖစဥ္တုန္းကပါ။ တကယ္ေတာ့ စစ္ဗ်ဴပညာရွင္ကေလာ့၀စ္ရဲ႕ အဆိုအမိန္႕၊ အေတြးအျမင္ေတြကို စာေမးပြဲမတိုင္မီ သံုးလေလာက္ကတည္းက မွတ္စုထုတ္ျပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ရဲ႕သေဘာသဘာ၀ေတြ၊ သီအိုရီေတြ၊ ဗ်ဴဟာေတြကို က႑အလိုက္ခြဲျပီး ေလ့လာျပီးသားပါ။ ဘာေၾကာင့္မ်ား စာေမးပြဲေျဖခါနီး ႏွစ္ရက္အလိုက်မွ အဲဒီစစ္က်မ္းၾကီးကို ျပန္ေကာက္ကိုင္မိတယ္မသိဘူး။ ရလာဒ္ကေတာ့ စာအုပ္ကို ေကာက္ကိုင္လိုက္၊ မွတ္စုေတြ ျပန္လွန္လိုက္၊ ဟိုဟာေလးထပ္ျဖည့္ရင္ေကာင္းမလား၊ ဒီဟာေလးမ်ား လိုေနမလားနဲ႕ ေတာ္ေတာ္ဗ်ာမ်ားခဲ့ဖူးပါတယ္။ အခ်ိန္ကုန္၊ လူပင္ပန္းနဲ႕ စာေမးပြဲခန္းေရာက္မွ တခ်ိဳ႕ quotation ေတြကို မနည္းျပန္စဥ္းစားယူရျပီး ေနာင္တရခဲ့ဖူးပါတယ္။

ေကာင္းတာကေတာ့ စာေမးပြဲနည္းလာျပီဆိုတာနဲ႕ အဓိက အခ်က္အလက္ေတြပါတဲ့ ကတ္ျပားေတြ (ဒါမွမဟုတ္) မွတ္စုစာအုပ္ေတြကိုပဲ ျပန္ဖတ္သင့္ပါတယ္။ mindmaps ေတြ၊ ရုပ္ပံုေတြနဲ႕ အေၾကာင္းအရာမ်ားကို မွတ္သားသင့္ပါတယ္။ အတိုေကာက္စာလံုးေလးေတြနဲ႕ မွတ္သားထားရင္ စာေမးပြဲခန္းထဲမွာ ျပန္မွတ္မိႏိုင္တာမို႕ အက်ိဳးရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အားလံုးကိုခ်ည္းပဲ အတိုေကာက္ေတာ့ မမွတ္ပါနဲ႕ရွင္။ အစျပန္ေဖာ္လို႕ မရေတာ့တာေတြလဲ ၾကံဳဖူးလို႕ပါ။

(၂) အက္ေဆးမ်ားကို အလြတ္က်က္မွတ္ျခင္း

က်ြန္မတို႕ ျမန္မာေက်ာင္းသူ၊ ေက်ာင္းသားေတြ လုပ္တတ္ၾကပါတယ္။ ေမးခြန္းေတြကို စေပါ့ရိုက္ျပီး၊ အလြတ္က်က္ၾကတာပါ။ တခ်ိဳ႕ေသာ အာရွတိုက္ကလာတဲ့ ေက်ာင္းသားမ်ားလဲ အလြတ္က်က္ၾကတာ ေတြ႕ဖူးပါတယ္။ အခ်ိန္ကုန္၊ လူပင္ပန္းလြန္းလွပါတယ္။ ေမးခြန္းက ကိုယ္က်က္ထားတဲ့ ပံုစံမ်ိဳး လာခ်င္မွ လာမွာပါ။ ေမးခြန္းပံုစံမ်ားကို ေလ့လာျပီး၊ ဘယ္လိုေမးခြန္းလာရင္၊ ဘယ္လိုေျဖမယ္ဆိုတာမ်ိဳးကိုပဲ ျပင္ဆင္ထားျပီး၊ အခ်က္အလက္ေတြ မွတ္သားထားသင့္ပါတယ္။ စာေမးပြဲခန္းေရာက္မွ ေမ့သြားတာမ်ိဳးလဲ ရွိတတ္တာမို႕ ဒီလိုအေလ့အထမ်ိဳးကို ေရွာင္ၾကဥ္သင့္ပါတယ္။

(၃) ျပန္လွန္ေလ့လာမွဳကို အာရံုစိုက္လြန္းျခင္း

တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းသားေတြက်ေတာ့ အလြန္အက်ြံကို လုပ္တတ္ၾကျပန္ပါတယ္။ စာေမးပြဲနီးရင္ စာကို အလြန္အက်ြံလုပ္တတ္တဲ့ ေက်ာင္းသားႏွစ္မ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးကေတာ့ စာရရဲ႕သားနဲ႕ စာေမးပြဲကို ေၾကာက္စိတ္၀င္ျပီး၊ မအိပ္ႏိုင္၊ မစားႏိုင္၊ စာအုပ္နဲ႕ မ်က္ႏွာနဲ႕ မျပတ္ျဖစ္တတ္သူေတြပါ။ ဒုတိယတမ်ိဳးကေတာ့ တႏွစ္ပတ္လံုး လုပ္ခ်င္ရာလုပ္၊ ျဖစ္ခ်င္ရာျဖစ္ေနျပီး၊ စာေမးပြဲနီးမွ အလြန္အက်ြံ စာက်က္တတ္သူေတြပါ။ က်န္းမာေရးထိခိုက္ႏိုင္တာေၾကာင့္ ေကာင္းမြန္တဲ့ အေလ့အထေတာ့ မဟုတ္ပါဘူး။ ျမန္မာျပည္မွာတုန္းက ဆယ္တန္းမို႕လို႕ တႏွစ္လံုး တီဗြီမၾကည့္ရ၊ ကက္ဆက္နားမေထာင္ရလို႕ အတင္းအၾကပ္ပိတ္ပင္တဲ့ မိဘမ်ိဳးေတြလဲ ေတြ႕ခဲ့ဖူးပါတယ္။ လူဆိုတာ စက္ရုပ္မဟုတ္ပါဘူး။ တစံုတခုထဲမွာပဲ တခ်ိန္လံုးအာရံုႏွစ္ထားတာဟာ စိတ္က်န္းမာေရးအတြက္ မေကာင္းပါဘူး။ စာေမးပြဲနီးလို႕ စိတ္အနားယူအပန္းေျဖေရးနဲ႕ ပတ္သက္တာေတြ လံုး၀မလုပ္ဘူး ဆိုတာဟာလဲ မေကာင္းပါဘူး။ ဒါေတြကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ အသံုးခ်တတ္ရင္ ေဆးေတာင္ ျဖစ္ပါေသးတယ္။ သီခ်င္းၾကိဳက္သူတေယာက္အတြက္ တဘာသာဖတ္ျပီး၊ ေနာက္တဘာသာ စမဖတ္ခင္ အခ်ိန္ေလးအတြင္းမွာ နာရီ၀က္ေလာက္ သီခ်င္းနားေထာင္လိုက္တာဟာ စိတ္လန္းဆန္းမွဳ အတြက္ကိုေတာင္ အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစပါေသးတယ္။ တခါတေလလဲ စာေတြ ဖတ္မွတ္ရင္း ျငီးေငြ႕လာတဲ့ အခ်ိန္ေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ သူငယ္ခ်င္းတခ်ိဳ႕နဲ႕အတူ စာတူတူ ဖတ္မွတ္ေဆြးေႏြးတဲ့ အခ်ိန္ေလးေတြရွိရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။

(၄) မိမိကိုယ္ကို အတင္းကာေရာ စာထဲ အာရံုစိုက္ခိုင္းျပီး၊ ျငီးေငြ႕ေစျခင္း

လူတေယာက္နဲ႕ တေယာက္မွာ စိတ္ပါ၀င္စားတာ၊ အာရံုစိုက္ႏိုင္တာေတြ မတူပါဘူး။ စာေရးသူဆိုရင္ တခုတည္းကို အာရံုစိုက္လုပ္ရတာကို လံုး၀ႏွစ္ျမိဳ႕သူ မဟုတ္ပါဘူး။ စာတအုပ္ထဲကို ဖတ္ဖို႕လာေပးထားရင္ ဘယ္ေတာ့မွ ျပီးေအာင္ မဖတ္ႏိုင္ေတာ့ပါဘူး။ စာအုပ္ႏွစ္အုပ္လာေပးရင္ေတာ့ တအုပ္ကိုဖတ္လို႕ ျငီးေငြ႕လာရင္၊ ေနာက္တအုပ္ကို ေကာက္ဖတ္လို႕ရတဲ့ အသိနဲ႕ အလုပ္ခြဲေ၀လိုက္တာေၾကာင့္ ဖတ္လို႕ျပီးသြားပါတယ္။ ကိုယ့္အေၾကာင္းကိုယ္သိဖို႕ အေရးၾကီးပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က တခုတည္းမွာ နာရီမ်ားစြာ ႏွစ္ျပီး အလုပ္လုပ္ႏိုင္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က မလုပ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္စိတ္ကမပါပဲ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ အတင္းအၾကပ္အမိန္႕ေပးျပီး မခိုင္းပါနဲ႕။ ေနာက္ေန႕မွာ စာေမးပြဲေျဖရမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ေတာ့ တဘာသာတည္းကို နာရီေပါင္းမ်ားစြာ ဖတ္ေနတာထက္စာရင္ ဒီတဘာသာကို ေခါင္းစဥ္တခုဖတ္၊ ေနာက္တဘာသာကို ေခါင္းစဥ္တခုဖတ္နဲ႕ အာရံုေျပာင္းေပးျပီး၊ ျပန္လွန္က်က္မွတ္တာက ပိုအက်ိဳးရွိမယ္ထင္ပါတယ္။ ေရတိုရည္မွန္းခ်က္ေလးေတြ ခ်သင့္ပါတယ္။ သိပ္ျပီး ျငီးေငြ႕လာရင္ အာရံုေျပာင္းလိုက္ပါ။ လမ္းထြက္ေလွ်ာက္တာ၊ အစားတခုခုစားတာ၊ သီခ်င္းနားေထာင္တာေတြ လုပ္သင့္ပါတယ္။ ေန႕လည္ေန႕ခင္း နာရီ၀က္ေလာက္ အိပ္စက္အနားယူလိုက္တာကလဲ အင္အားျဖစ္ေစပါတယ္။

(၅) စာေမးပြဲေၾကာက္စိတ္၀င္လာျခင္း

တခ်ိဳ႕ေက်ာင္းသားေတြက တႏွစ္လံုးေပါ့ေပါ့ေလ်ာ့ေလ်ာ့ေနလာျပီး စာေမးပြဲနီးမွ ေၾကာက္လန္႕တၾကား၊ စိုးရိမ္တၾကီးနဲ႕ ပ်ာယာခတ္ေနတတ္ၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က်ေတာ့လဲ စာရရဲ႕သားနဲ႕ ပ်ာယာပ်ာယာ ျဖစ္ေနၾကတာပါ။ စာေမးပြဲဆိုတဲ့ အရွိန္က အေတာ္ကို ၾကီးပါတယ္။ ဘယ္သူမဆို အနည္းနဲ႕ အမ်ားေတာ့ ေၾကာက္ၾကတာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အလြန္အမင္း ေၾကာက္စိတ္၀င္ျပီး ပ်ာယာခတ္လာျပီဆိုရင္ စာဖတ္ေနတာကို ရပ္ျပီး၊ မိသားစု၀င္ေတြ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ စကားစေျပာသင့္ပါတယ္။ စာေမးပြဲနဲ႕ မဆိုင္တဲ့ အေၾကာင္းေတြေျပာရင္ ပိုေကာင္းပါလိမ့္မယ္။

မွတ္စုစာအုပ္ေတြကို ၾကည့္ျပီး ငါဒါေတြအားလံုး မွတ္မိပါ့မလား၊ ငါေလ့က်င့္ထားတဲ့ ေမးခြန္းေတြေကာ လာပါ့မလား စတဲ့ စိုးရိမ္ပူပန္စိတ္ေတြလဲ ၀င္လာတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါက်ရင္ က်န္တာေတြ မမွတ္မိတာအသာထား၊ အခုဖတ္ေနတဲ့ စာကို မွတ္မိရင္ျပီးေရာ ဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္ကို ျပန္သြင္းရပါမယ္။ စီမံခန္႕ခြဲေရးဘာသာေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ ဂိုက္လုပ္စဥ္တုန္းက ဆယ့္ငါးမိနစ္အတြင္းမွာတင္ ေျဖရမယ့္ ေလးဘာသာရဲ႕ စာအုပ္ေတြကို ဟိုဟာေကာက္ကိုင္လိုက္၊ ဒီဟာေကာက္ကိုင္လိုက္နဲ႕ လူကိုျပဴးတူးျပဲတဲ ၾကည့္တတ္တဲ့ ကေလးတေယာက္ကို ေတြ႕ဖူးပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ စာအုပ္တအုပ္ထဲကို ေပးျပီး၊ က်န္တဲ့သံုးအုပ္ကို အံဆြဲထဲ ထည့္သိမ္းထားလိုက္ရပါေတာ့တယ္။ တနာရီခြဲေလာက္ၾကာမွ ေနာက္တအုပ္ကို ထုတ္ေပးျပီး၊ အရင္ဖတ္ေနတဲ့ တအုပ္ကို ျပန္သိမ္းရပါတယ္။

စိတ္သက္သာရာရေစမယ့္ နည္းလမ္းေတြကိုလည္း ရွာၾကံေတြးေတာသင့္ပါတယ္။ စာေရးသူလဲ ဆယ္တန္းေလာက္အထိ စာေမးပြဲဆို ပူပန္ေၾကာင့္ၾကတတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီတုန္းကေတာ့ စာေမးပြဲမွာ ရမွတ္မ်ားဖို႕၊ အဆင့္ေကာင္းဖို႕ေတြပဲ သိနားလည္ခဲ့တာေၾကာင့္ပါ။ ဆယ္တန္းေအာင္ျပီး၊ လူ႕ေလာကထဲ လက္ေတြ႕ေရာက္လာေတာ့မွ စာေမးပြဲေအာက္လက္မွတ္ေတြဆိုတာ အေရးၾကီးတာ မွန္ေပမယ့္ ဘ၀ရဲ႕ အစိတ္အပိုင္းတခုပဲဆိုတာ နားလည္လာခဲ့ရပါတယ္။ ဒီေတာ့ သိပ္ပူပန္စိတ္မ်ားလာရင္ ကိုယ့္ဘက္က အတတ္ႏိုင္ဆံုးၾကိဳးစားခဲ့သလားဆိုတာ ကိုယ့္ဟာကို ျပန္ေမးလိုက္ပါ။ အခ်ိန္ေတြကို အလဟႆ မျဖဳန္းခဲ့ပဲ လုပ္သင့္တာေတြ လုပ္ခဲ့ျပီးျပီဆိုမွေတာ့ ရွံဳးမွာကို ေၾကာက္စရာမလိုေတာ့ပါဘူး။ အမွတ္နည္းမွာ၊ မ်ားမွာကိုလဲ စိုးရိမ္စရာမလိုပါဘူး။ ကိုယ့္ဘက္က တာ၀န္ေက်တယ္ဆိုရင္ သူတပါးဆံုးျဖတ္ခ်က္ေၾကာင့္ ေပၚထြက္လာမယ့္ ရလာဒ္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားစရာ မလိုအပ္ပါဘူး။ က်သြားရင္လဲ ေအာင္ေအာင္ ထပ္ၾကိဳးစားလို႕ရပါတယ္။ ကိုယ္ကျဖစ္ခ်င္စိတ္ရွိတယ္ဆိုရင္ စိတ္မေလွ်ာ့ေသးသေရြ႕ မရွံဳးေသးပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ စာေမးပြဲနီးရင္ ရလာဒ္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ပူပန္ေၾကာင့္ၾကစိတ္ေတြကို ေဖ်ာက္ဖ်က္ျပီး၊ ေသြးေအးေအးနဲ႕ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္မွဳေတြ လုပ္သင့္ပါတယ္။

(၆) အခ်ိန္မလံုေလာက္သလို ခံစားရျပီး၊ လုပ္ခ်င္တာမ်ားေနျခင္း၊ ကုန္သြားေသာအခ်ိန္မ်ားအား ျပန္လည္တမ္းတေနျခင္း

စာေမးပြဲနီးလာတာနဲ႕အမွ် ေက်ာင္းသားေတြဆီမွာ ေနာင္တ တစြန္းတစေလးေတြ ေပၚလာတတ္ပါတယ္။ ဒီစာေတြကို ေစာေစာမ်ားက်က္ခဲ့မိရင္၊ အဲဒီတုန္းကသာ အတန္းမလစ္ခဲ့မိရင္ စတဲ့စတဲ့ စိတ္ေလးေတြပါ။ ဒါေပမယ့္ “ကုန္ဆံုးသြားတဲ့ အခ်ိန္တမိနစ္ကို မကုန္ဆံုးႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္သမုဒၵရာၾကီးက ျပန္လည္ျဖည့္ဆည္း မေပးႏိုင္ပါဘူး” ဆိုတဲ့ အဆိုအမိန္႕လိုပဲ အတိတ္က ကုန္ဆံုးသြားတဲ့ အခ်ိန္ေတြအတြက္ ေနာင္တရျပီး၊ လက္ရွိတန္ဖိုးရွိေနတဲ့ အခ်ိန္ေတြကို ထပ္မံ မျဖဳန္းတီးမိၾကဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ အတိတ္ကို ျပန္ေတြးျပီး သင္ခန္းစာယူတာနဲ႕၊ ေနာင္တရတမ္းတေဆြးေျမ့ေနတာနဲ႕ တျခားစီပါ။ ေလာကမွာ လူတိုင္းမွားဖူးပါတယ္။ လူတိုင္း အခ်ိန္ျဖဳန္းတီးဖူးပါတယ္။ ဒါကို တျမည့္ျမည့္နဲ႕ တမ္းတပူေဆြးေနစရာ မလိုအပ္ပါဘူး။ အေရးၾကီးတာက အခုလက္ရွိအခ်ိန္ကို ဘယ္လိုအက်ိဳးရွိေအာင္ အသံုးျပဳမလဲ ဆိုတာပါပဲ။ ျပန္လွန္ေလ့လာရမယ့္ စာေတြကို အပိုင္းပိုင္းခြဲလိုက္ပါ။ လိုအပ္မယ့္ အခ်ိန္ကို တြက္ခ်က္ပါ။ ဘယ္လိုမွ အခ်ိန္မရွိေတာ့ရင္ အေရးၾကီးဆံုးေတြကိုပဲ စိစစ္ထုတ္လိုက္ပါ။ ဖယ္ရွားထားပစ္ခဲ့ရတဲ့ အရာေတြအတြက္ ေနာက္ဆံမတင္းပါနဲ႕။ ဖယ္ထားဖို႕ ဆံုးျဖတ္ျပီးမွ ထားခဲ့ျပီးသားမို႕၊ မေတာ္တဆမ်ား စာေမးပြဲမွာ ဒီအပုဒ္ေတြလာခဲ့ရင္လဲ မေျဖရံုပဲရွိတယ္ လို႕သာ စိတ္ပိုင္းျဖတ္လိုက္ပါ။ ကိုယ္စကာတင္ ေရြးထားတဲ့ အေၾကာင္းအရာေတြကိုသာ အာရံုစိုက္မွတ္သားပါ။ တခါတရံ ဘ၀မွာ စကာတင္ေရြးခ်ယ္ ဆံုးျဖတ္လိုက္ရတာေတြ ရွိေနတတ္စျမဲပါ။ မိမိရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ျပတ္သားပါ။ ေကာင္းလာခဲ့ရင္ စံမယ္၊ ဆိုးလာခဲ့ရင္ ရင္ဆိုင္မယ္ စိတ္ကို ေမြးလိုက္ပါ။ ဆန္႕ငင္ဆန္႕ငင္ စိတ္ေလးေတြဟာ ေကာင္းက်ိဳးထက္ ဆိုးက်ိဳးကိုသာ ပိုျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။

အခုဆက္လက္ျပီး၊ ျပန္လွန္ေလ့က်က္ရာမွာ အက်ိဳးရွိေစမယ့္ နည္းလမ္းေလးေတြကို တင္ျပေပးပါမယ္။

(၁) အျပဳသေဘာစိတ္ႏွင့္ တက္တက္ၾကြၾကြရွိေနပါ။

အခက္အခဲေတြကို စိန္ေခၚမွဳေတြအေနနဲ႕ မွတ္ယူလိုက္ပါ။ အခက္အခဲမ်ားေၾကာင့္ စိတ္ဓာတ္က်မည့္အစား၊ ဘယ္လို ေက်ာ္လႊားေဖာက္ထြက္မလဲ၊ ဘယ္လိုအကူအညီေတြ ရယူသင့္သလဲ ဆိုတာကိုသာ ေတြးပါ။

(၂) အခ်ိန္ကို အက်ိဳးရွိစြာ အသံုးျပဳပါ။

အခ်ိန္ဇယားဆြဲပါ။ အေရးၾကီးသည္အလိုက္ အမွတ္စဥ္တပ္ျပီး ဦးစားေပးရမည္မ်ားကို ဦးစားေပးလုပ္ပါ။ တေန႕တာကို ဘယ္လို အခ်ိန္ကုန္ဆံုးေစမလဲ ဆိုတာ စာနဲ႕ ေရးခ်ပါ။ အနားယူအပန္းေျဖရမယ့္ အခ်ိန္မ်ား ထည့္သြင္းထားပါ။

(၃) သူမ်ားနဲ႕ တြဲလုပ္ပါ။

ဒီအခ်က္ကေတာ့ မိမိအေပၚမွာသာ မူတည္ပါတယ္။ သူမ်ားနဲ႕ တြဲလုပ္ရမွာကို အက်ိဳးရွိတယ္ထင္ရင္ တြဲလုပ္ပါ။ သီးသန္႕လုပ္ရတာမွာ အားသာရင္လဲ မိမိဘာသာပဲ လုပ္ပါ။

(၄) အကူအညီေတာင္းပါ။

တခ်ိဳ႕စာေတြက ဖတ္ျပီး၊ မွတ္စုထုတ္တုန္းက နားလည္ေပမယ့္၊ ျပန္လွန္က်က္မွတ္ခ်ိန္ေရာက္မွ နားမလည္ေတာ့တာမ်ိဳးေတြ ျဖစ္ေစတတ္တာလဲ ရွိပါတယ္။ အဲဒီလို ျဖစ္လာတဲ့အခါ သူငယ္ခ်င္းေတြ၊ ဆရာေတြဆီကို အကူအညီေတာင္းပါ။

(၅) active learning techniques မ်ားကို အသံုးျပဳပါ။

ရုပ္ပံုကားခ်ပ္ေတြ၊ ဇယားေတြဆြဲျပီး မွတ္သားပါ။ အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို တခုနဲ႕တခု ခြဲျခားမွတ္သားပါ။ အတိုေကာက္စာလံုးေတြ၊ မွတ္မိေစႏိုင္တဲ့ အျဖစ္အပ်က္ေတြနဲ႕ တြဲစပ္မွတ္သားပါ။

(၆) နားနဲ႕ ျပန္လွန္က်က္မွတ္မွဳလုပ္ပါ။

ဒီနည္းလမ္းဟာ ေတာ္ေတာ္ထိေရာက္လာပါတယ္။ စာေရးသူ ဒီနည္းလမ္းကို အသံုးခ်တာမွာ ေအာင္ျမင္တာေတြ႕ရပါတယ္။ တခ်ိဳ႕စာေတြကို စကားေျပာသလို ထိုင္ေျပာျပီး ဖတ္မွတ္တာပါ။ ကိုယ့္အသံကို ကိုယ္ျပန္နားေထာင္တာဟာ မွတ္ဥာဏ္ကို တိုးတက္ေစတယ္လို႕ အခ်ိဳ႕ပညာရွင္မ်ားက ဆိုထားၾကပါတယ္။

(၇) ေမးခြန္းေဟာင္းမ်ားကို ေလ့လာပါ။

ေမးခြန္းေဟာင္းေတြကို ျပန္ၾကည့္ျပီး ဘယ္လိုေမးခြန္းေတြကို ဘယ္လိုေျဖမလဲဆိုတာ စဥ္းစားအေျဖရွာပါ။ အက္ေဆးေမးခြန္းေတြဆိုရင္ ေမးခြန္းရွဳေထာင့္မ်ိဳးစံုအတြက္ ျပင္ဆင္ျပီး plan ခ်ၾကည့္ပါ။ အခ်ိန္သတ္မွတ္ျပီး စာေမးပြဲေျဖၾကည့္ပါ။ ကိုယ့္လက္ေရးရဲ႕ အျမန္ႏွဳန္း၊ ကိုယ့္ဦးေႏွာက္ရဲ႕ မွတ္မိႏိုင္စြမ္းေတြကို စမ္းသပ္ၾကည့္လို႕ရပါတယ္။ လိုအပ္တာေတြကို ထပ္ျဖည့္ဆည္း ျပင္ဆင္မွဳေတြ လုပ္ဖို႕အတြက္ ဒီနည္းက ထိေရာက္လွပါတယ္။
(၈) မိမိကိုယ္ကို ဂရုစိုက္ပါ။

ဒီအခ်က္ကေတာ့ အေရးၾကီးဆံုး အခ်က္ပါပဲ။ ဘ၀ဆိုတဲ့ ခရီးရွည္ၾကီးမွာ ေက်ာင္းစာေမးပြဲေတြ တင္မဟုတ္ပဲ စာေမးပြဲေတြ အေျမာက္အျမား ေျဖဆိုၾကရဦးမွာပါ။ ကိုယ္က်န္းမာေရး၊ စိတ္ခ်မ္းသာေရးကလဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ ပညာေတြတတ္၊ စာေမးပြဲေတြအမ်ားၾကီးေအာင္ျပီးမွ လူ႕ေလာကအတြက္ ဘာအက်ိဳးမွ မျပဳႏိုင္ရင္ အလကားပါပဲ။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဂရုစိုက္ဖို႕က အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ ကိုယ္ေတြ႕ေျပာရမယ္ဆိုရင္ တခါတေလမွာ ဒီအခ်က္ကို လုပ္ဖို႕က အေတာ္ပဲ ခဲယဥ္းေနတတ္ပါတယ္။ ေဇာတခုခု ကပ္ေနခ်ိန္ဆိုရင္ ဒီအခ်က္ကို လူေတြက ေမ့ေနတတ္ၾကပါတယ္။ စာေရးသူလဲ အပါအ၀င္ပါ။ ဒါေပမယ့္ ၾကာၾကာ၀ါးမယ့္သြား၊ အရိုးၾကည့္ေရွာင္ဆိုသလိုပဲ အိပ္ေရး၀၀အိ္ပ္ဖို႕၊ အစားအစာအာဟာရျပည့္မွီေအာင္စားဖို႕၊ အပန္းေျဖအနားယူဖို႕၊ အခ်ိန္အားေလးေတြ ထားဖို႕ကိုလဲ ဂရုစိုက္သင့္ပါတယ္။ စာေမးပြဲခန္းေတြမွာ မူးလဲလို႕၊ မူးေမာ္ေခါင္းကိုက္ေနလို႕ “ျမင္းေကာင္းခြာလိပ္” ျဖစ္ခဲ့ရသူေတြ အမ်ားၾကီးပဲဆိုတာ သတိျပဳၾကပါ လို႕ ေရးသားတိုက္တြန္းလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၄၊ ၄၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေက်ာင္းသားလက္စြဲ- ပို႔ခ်မွဳအား သင္ယူျခင္း

ေက်ာင္းသားတေယာက္အတြက္ စာသင္ခန္းတြင္ ပို႔ခ်မွဳအား သြားေရာက္သင္ယူရေသာ အခ်ိန္သည္ တန္ဖိုးလြန္စြာရွိေသာ အခ်ိန္ျဖစ္ေလရာ ထိုအခ်ိန္ကို အက်ိဳးရွိစြာ အသံုးျပဳတတ္ရန္ လိုအပ္လွေပသည္။

ပို႔ခ်မွဳသို႔ မသြားမီ

စာသင္ခန္းသို႔ မသြားမီကပင္ မိမိသင္ယူရမည့္ ဘာသာရပ္၏ ေခါင္းစဥ္ကို ၾကိဳတင္သိရွိ ေလ့လာသြားသင့္သည္။

ပို႔ခ်ခ်ိန္၌

(၁) သင္ၾကားပို႔ခ်ေနေသာ စာကို အာရံုစိုက္သင့္သည္။ အဓိကက်ေသာ စကားလံုးမ်ား၊ စကားစုမ်ားကို အထူးဂရုျပဳ နားေထာင္သင့္သည္။

(၂) ပို႔ခ်မွဳလမ္းေၾကာင္းကို ဂရုျပဳ နားေထာင္ရမည္။ ဥပမာ- အခုဆက္လက္ျပီး၊ ဘာေၾကာင့္ဒီလိုျဖစ္ရလဲဆိုရင္၊ အဓိကအုပ္စုသံုးမ်ိဳးရွိပါတယ္ အစရွိေသာ စကားလံုးမ်ားကို သတိျပဳနားေထာင္သင့္သည္။

(၃) အေရးပါေသာ အခ်က္မ်ားကို လိုက္လံမွတ္သားရမည္။ ေခါင္းစဥ္မ်ား၊ ေမးခြန္းမ်ား၊ ရည္ညႊန္းကိုးကားမ်ားကို သတိျပဳမွတ္သားရမည္။

(၄) နားေထာင္ျခင္းႏွင့္ ေရးမွတ္ျခင္းကို balance ျဖစ္ေစရမည္။ သင္ရိုးစာအုပ္ထဲတြင္ ပါေသာ အခ်က္အလက္အေသးစိတ္မ်ားအား လိုက္လံမွတ္သားျခင္းကို ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။ ပို႔ခ်ေနေသာ အေၾကာင္းအရာႏွင့္ ပတ္သက္၍ စိတ္၀င္စားမွဳစြာ ေတြးေတာရမည္။ ဥပမာ- ပို႔ခ်မွဳမွ အခ်က္မ်ားကို သေဘာတူသလား။ ဘာေၾကာင့္ဒီလိုျဖစ္ရတာလဲ စသျဖင့္ ေတြးရမည္။

စာသင္ခ်ိန္ျပီးသြားပါက

မွတ္စုမ်ား၊ ဆရာ၊ ဆရာမေပးသည့္ handouts မ်ား ကို ရက္စြဲမ်ားသတ္မွတ္၍ ဖိုင္တြင္ ထည့္သြင္းသင့္သည္။ မွတ္စုမ်ားျပန္ဖတ္ျပီး၊ သင္ရိုးစာအုပ္မ်ား၊ ကိုးကားစာအုပ္မ်ားမွ အခ်က္အလက္မ်ားကို ထပ္မံထည့္သြင္းသင့္သည္။ စာသင္ခ်ိန္တနာရီမွတ္စုအတြက္ ရည္ညြန္းကိုးကား စာအုပ္စာတမ္းမ်ား ထပ္မံဖတ္ရွဳခ်ိန္ ေျခာက္နာရီ အနည္းဆံုး ရွိသင့္သည္။ ပို႔ခ်မွဳႏွင့္ ပတ္သက္၍ အျခားေက်ာင္းသူေက်ာင္းသားမ်ားႏွင့္ ေဆြးေႏြးမွဳမ်ား ထပ္မံလုပ္သင့္သည္။ အသစ္ရလာေသာ အခ်က္အလက္ကို သိျပီးသား အခ်က္အလက္မ်ားႏွင့္ ဆက္စပ္စဥ္းစားျပီး၊ မေက်လည္မွဳမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္၍ ေလ့လာေဆြးေႏြးမွဳ ျပဳလုပ္သင့္သည္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၊ ၃၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

လမိုက္ညမွာလင္းတဲ့ၾကယ္စင္

အေမွာင္ထုမည္မွ်ပင္ ပိတ္ကာလႊမ္းေစကာမူ လမ္းျပၾကယ္၏ အလင္းေရာင္ေလးႏွင့္ လမ္းဆံုးေအာင္ သြားႏိုင္သည့္ လူသား သတၱိရွင္မ်ား ကမၻာအရပ္ရပ္တြင္ ရွိခဲ့ဖူးပါသည္။ ရွိလဲရွိေနဆဲ။ ေနာင္လဲရွိေနမည္မလြဲ။ သို႔ေပမယ့္ ထိုလူသားမ်ား လမ္းဆံုးထိ ေရာက္ေစေရးအတြက္ လမ္းျပၾကယ္စင္ေလးမ်ား လင္းလက္ေပးဖို႔ေတာ့ လိုေပလိမ့္မည္။

ျမန္မာျပည္မွာ လူျဖစ္ခြင့္ရေသာ ကေလးငယ္မ်ား၏ ဘဝကို ေလ့လာၾကည့္ပါ။ လမိုက္ညႏွင့္ ၾကံဳေတြ႔ေနၾကရေပသည္။ လသာညမွာ ခရီးသြားခြင့္ရေနျပီး ေျဖာင့္ျဖဴးေသာ အနာဂတ္လမ္းႏွင့္ ၾကီးျပင္းခြင့္ရသူမ်ားကား ခပ္ရွားရွား။ တကယ့္ကို ခပ္ရွားရွားရယ္ပါ။

ကေလးငယ္၊ လူငယ္မ်ားအား ေလ့လာၾကည့္လွ်င္ သူတို႔မိဘမ်ား၏ အလုပ္အကိုင္၊ စီးပြားေရးအေျခအေနကိုၾကည့္၍ ဘဝအမ်ိဳးမ်ိဳးကြာျခားေနၾကရသည္ကို ေတြ႔ရမည္ ျဖစ္ေပသည္။ လူ႔ဘဝအနာဂတ္၏ တစ္ခုတည္းေသာ ဖန္ဆင္းရာျဖစ္သည့္ ပညာေရး ရရွိပံုမ်ားမွာလဲ ဘဝအေျခအေနေပၚမူတည္၍ ကြာျခားၾကေလသည္။

(၁)အခ်ဳိ႕ ေသာ ကေလးငယ္၊လူငယ္မ်ား၏ မိဘမ်ားမွာ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာ၊ အရပ္ဘက္ဆိုင္ရာ ရာထူးၾကီးသူမ်ား၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္မ်ား၏ ကေလးမ်ားျဖစ္ျပီး၊ ငယ္စဥ္မွစ၍ နာမည္ၾကီးထိပ္တန္းေက်ာင္းမ်ား၊ ႏိုင္ငံတကာအဆင့္မီေက်ာင္းမ်ားတြင္ ပညာသင္ၾကားခြင့္ရၾကျပီး၊ အထက္တန္းပညာေအာင္ျပီးေသာအခါတြင္လဲ စင္ကာပူ၊ ၾသစေၾတးလ်၊ အဂၤလန္ႏိုင္ငံမ်ားမွ ဘြဲ႔မ်ားရရွိကာ ႏိုင္ငံရပ္ျခားတြင္ပင္ ပညာႏွင့္ အလုပ္လုပ္သူလုပ္၊ ျပည္တြင္းျပန္ဝင္ျပီး မိဘပိုင္လုပ္ငန္းမ်ားတြင္ ဦးစီးလုပ္ကိုင္သူ လုပ္ကိုင္၊ စစ္အာဏာရွင္တို႔၏ ဌာနဆိုင္ရာမ်ားတြင္ ရာထူးၾကီးရသူရႏွင့္ ဘဝလမ္းခရီးအဆင္ေျပၾကပါသည္။ (မွတ္ခ်က္။ ။ မိဘအရွိန္အဝါႏွင့္ ဆိုးသြမ္းမိုက္မဲေနသူမ်ားကို မဆိုလိုပါ။ ပညာရႏိုင္ေသာ အခြင့္အလမ္းမ်ားကိုသာ ဆိုလိုျခင္းျဖစ္ပါသည္)

(၂) အခ်ဳိ႕ ေသာ ကေလးငယ္လူငယ္မ်ားမွာမူ သင့္တင့္ေသာ ဝင္ေငြရွိသည့္ မိသားစုမ်ားတြင္ ၾကီးျပင္းလာၾကျပီး၊ အခ်ိန္တန္ဘြဲ႔တစ္ခုရ၊ လုပ္ငန္းခြင္ဝင္၊ မဟုတ္လွ်င္လဲ မိဘလုပ္စာ ထိုင္စားျပီး လိုက္လ်ားလိုက္လ်ား ဘဝခရီးလမ္းကို ၾကံဳေတြ႔ၾကပါသည္။ ဤမိသားစုမ်ားတြင္းမွ အခ်ိဳ႕ ေသာ ပညာလိုလားသူမ်ားမွာမူ ႏိုင္ငံျခားတကၠသိ္ုလ္မ်ားတြင္ ပညာဆက္သင္ႏိုင္သည္ ဆိုေသာ ပညာသင္ဆု အခြင့္အေရးမ်ားေၾကာင့္ နအဖလက္ကိုင္တုတ္အဖြဲ႔မ်ား အတြင္းသို႔ ေရာက္ရွိျပီး ေပးတာယူ ေကြ်းတာစားဘဝတြင္ တင္းတမ္ေရာင့္ရဲၾကရသည္။ အခ်ဳိ႕ လဲ နအဖေထာက္လွမ္းေရး ၾကိဳးကိုင္ ဂ်ာနယ္မ်ားတြင္ အလုပ္လုပ္ကိုင္ရင္း၊ အဆိုပါဂ်ာနယ္မ်ားႏွင့္ ဆက္သြယ္ထားသည့္ တကၠသိုလ္တခ်ိဳ႕မွ ပညာသင္ဆုမ်ား ရရွိကာ တတိယအုပ္စု၀င္မ်ား ျဖစ္လာၾကသည္။ အခ်ိဳ႕မွာလဲ အလြယ္နည္းလိုက္ကာ နအဖတို႔၏ စစ္တကၠသိုလ္၊ စစ္ေဆးတကၠသိုလ္၊ စစ္အင္ဂ်င္နီယာတကၠသိ္ုလ္၊ စစ္ကြန္ပ်ဴတာ တကၠသိုလ္မ်ားသို႔ ေရာက္ကုန္ၾကပါသည္။ ႏိုင္ငံခ်စ္စိတ္၊ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ႏွင့္ တပ္မေတာ္တကၠသိုလ္မ်ားသို႔ ေလွ်ာက္ထားသူမ်ား ယခုကာလတြင္ မရွိသေလာက္ ျဖစ္ေနပါျပီ။ အခ်ိဳ႕မွာလဲ ႏိုင္ငံရပ္ျခားသို႔ ထြက္ခြာကာ ၾကံဳရာက်ပန္းလုပ္ကိုင္ရင္း အိမ္စရိတ္ကို ျပန္လည္ေထာက္ပံ့ၾကရပါသည္။ ၾကိဳးစားရင္း မိမိဥာဏ္ပညာျဖင့္ ႏိုင္ငံျခား တကၠသိုလ္ ပညာသင္ဆုမ်ားရ၍ ေက်ာင္းမ်ား ဆက္တက္ႏိုင္ကာ ဘ၀ေရး အဆင္ေျပလာသူမ်ားလဲ ရွိသည္။ သို႔ေပမယ့္ ရာခိုင္ႏွဳန္းကား အလြန္နည္းပါးေနဆဲ။

(၃)အခ်ဳိ႕ ေသာ ကေလးငယ္၊လူငယ္မ်ားမွာကား မိဘမ်ားမွ အလယ္တန္း၊ အထက္တန္းပညာ ေလာက္အထိသာ သင္ၾကားေပးႏိုင္ျပီး၊ စက္မွဳလက္မွဳလုပ္ငန္းမ်ား၊ ယာဥ္လုပ္ငန္းမ်ား၊ စတိုးဆိုင္ အေရာင္းစာေရး လုပ္ငန္းမ်ားသို႔ ေရာက္ရွိေနၾကပါသည္။ ကံဆိုးသူတခ်ဳိ႕ မွာ အေျခအေန အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ကိုယ္ခႏၶာႏွင့္ ရင္းျပီး စီးပြားရွာရသည့္ ဘဝသို႔ ေရာက္ရွိေနၾကရသည္။

(၄)အခ်ဳိ႕ ေသာ ကေလးငယ္၊ လူငယ္မ်ားမွာကား မူလတန္းပညာေရးကိုပင္ သြားေရာက္သင္ၾကားေပးရန္ မိသားစုဝင္ေငြမလံုေလာက္သျဖင့္၊ ဝမ္းေရးအတြက္ အိမ္ရွိလူကုန္ အလုပ္လုပ္ၾကရကာ သူတပါးအိမ္မွ အိမ္ေဖာ္ဘဝ၊ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ စားပြဲထုိးဘဝ၊ လမ္းေဘးေစ်းသည္ဘဝ၊ လက္ငုတ္လက္ရင္း လယ္ယာကိုင္းသမား ဘဝမ်ားႏွင့္ က်င္လည္ေနၾကရပါသည္။ မသမာဝိသမသမားမ်ား၏ လူကုန္ကူးမွဳ သားေကာင္ဘဝသို႔ ေရာက္ကာ ဘဝပ်က္ရသူမ်ားလဲ ရွိပါသည္။

(၅)အခ်ဳိ႕ ေသာ ကေလးငယ္၊လူငယ္မ်ားမွာမူ စစ္မက္ဇံုတြင္ ေနထိုင္ၾကီးျပင္းရသျဖင့္ ပညာသင္ခြင့္ဆံုးရွံဳးကာ တေျပးေျပး တလႊားလႊား၊ တထိတ္ထိတ္တလန္႔လန္႔ႏွင့္ ေနထိုင္ေနၾကရပါသည္။

(၆)အျခားေသာ သီးသန္႔ထြက္ေပၚလာသည့္ အုပ္စုမွာ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ား၏ ရင္ေသြးငယ္မ်ား ျဖစ္ၾကပါသည္။ မည္သည့္ ဝင္ေငြရွိသည့္ မိသားစုဝင္ပင္ျဖစ္ပါေစ၊ တခုတည္းေသာ တူညီခ်က္မွာ ေက်ာင္းေနစဥ္မွစ၍ ဆရာ၊ဆရာမမ်ား၊ ရြယ္တူမ်ား၏ ခြဲျခားဆက္ဆံျခင္းကို ခံၾကရျပီး၊ အထက္တန္းပညာေအာင္၍ တကၠသိုလ္မ်ား ေလွ်ာက္ေသာ အခါ၌ကား အသက္ေမြးဝမ္းေၾကာင္း ပညာမ်ားကို သင္ခြင့္မရၾကျခင္းပင္ျဖစ္သည္။

ျမန္မာျပည္ေက်ာင္းသားလူရြယ္၊ ကေလးသူငယ္မ်ား၏ ထိုသို႔ျဖစ္ေပၚေနဆဲ အေျခအေနမ်ားၾကားတြင္ နအဖျပန္ၾကားေရးတာဝန္ရွိသူကေတာ့ “ျမန္မာႏိုင္ငံသည္ ကမၻာ့ဘဏ္မွ ခ်မွတ္ထားေသာ လူမွဳေရးဦးတည္ခ်က္ျဖစ္သည့္ မူလတန္းပညာ အားလံုးတတ္ေျမာက္ေရး ရည္မွန္းခ်က္အား ျပည့္မွီသည္ ” ဆိုကာ အရွက္မရွိေသာ မ်က္ႏွာျဖင့္ ျပက္လံုးထုတ္သလား ေအာက္ေမ့ရေအာင္ ေျပာဆိုသြားခဲ့ဖူးပါသည္။ ထိုသို႔ေျပာၾကားေနသည့္ ေနရာႏွင့္ မလွမ္းမေဝး ျမိဳ႕ တစ္ျမိဳ႕ ဆီမွ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္မ်ားတြင္ အလုပ္လုပ္ေနၾကရရွာေသာ မူလတန္းအရြယ္ ကေလးငယ္မ်ားကိုပင္ မျမင္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အျမင္လႊာ ခ်ြတ္ယြင္းအားနည္းေန၍ပင္ ျဖစ္ေပလိမ့္မည္။

စာေရးသူအထက္ပါအတိုင္း ခြဲျခားထားသည့္ အုပ္စုမ်ားမွာ မိဘမ်ား၏ ဝင္ေငြေပၚမူတည္၍ ပညာသင္ခြင့္ ကြဲျပားျခားနားပံုကို ျပသျခင္းျဖစ္ပါသည္။ ပထမအမ်ိဳးအစား လူငယ္မ်ားမွာ ျမန္မာ့လူရြယ္ ကေလးငယ္မ်ား၏ တစ္ရာခိုင္ႏွဳန္းပင္မရွိပါ။ ပညာသင္ၾကားခြင့္ရေရးသည္ လူ႔အခြင့္အေရး တခုျဖစ္ပါလ်က္ ျမန္မာေက်ာင္းသားလူငယ္မ်ား၏ ပညာသင္ခြင့္ရေရးသည္ အဘယ္ေၾကာင့္ ဝင္ေငြေပၚ မူတည္ေနရပါသနည္း။ စာေရးသူတို႔ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္မင္းလုပ္သူမ်ား အသံုးမက်၍သာျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတစ္ခု၏ အနာဂတ္သည္ လက္ရွိလူရြယ္၊ ကေလးသူငယ္မ်ားေပၚတြင္မူတည္သည့္ အမွန္တရားကိုပင္ မျမင္ႏိုင္ေလာက္ေအာင္ အာဏာရူး၊ ဥစၥာရူးမ်ား ျဖစ္ေနၾကလို႔သာျဖစ္သည္။

အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကျငာစာတမ္းၾကီး၏ အပိုဒ္(၁၆)တြင္ လူသားတို႔၏ ပညာသင္ၾကားခြင့္ႏွင့္ ပတ္သက္၍

(၁)လူတိုင္းသည္ ပညာသင္ယူႏိုင္ခြင့္ရွိသည္။ အနည္းဆံုးမူလတန္းႏွင့္ အေျခခံအဆင့္ အတန္းမ်ားတြင္ ပညာသင္ၾကားေရးသည္ အခမဲ့ျဖစ္ရမည္။ မူလတန္းပညာသည္ မသင္မေနရ ပညာျဖစ္ရမည္။ စက္မွဳလက္မွဳပညာႏွင့္ အသက္ေမြးမွဳပညာမ်ားကို ေယဘုယ်အားျဖင့္ သင္ၾကားရယူႏိုင္ေစရမည္။

(၂)ပညာသင္ၾကားေရးကို လူသားတို႔၏ စရိုက္လကၡဏာ အျပည့္အဝတိုးတက္မွဳအျပင္ လူ႔အခြင့္အေရးႏွင့္ အေျခခံ လြတ္လပ္ခြင့္၊ ရိုေသေလးစားမွုတို႔ကို ရွင္သန္ဖြံ႔ျဖိဳးလာေစရန္ ရည္ရြယ္၍ သင္ၾကားေစရမည္။ ပညာသင္ၾကားေရးသည္ ႏိုင္ငံအားလံုးတို႔တြင္ လည္းေကာင္း၊ လူမ်ိဳးစုမ်ားတြင္လည္းေကာင္း၊ ဘာသာေရးအသင္းအဖြဲ႔မ်ားတြင္ လည္းေကာင္း အခ်င္းခ်င္းနားလည္မွဳ၊ သည္းခံမွဳႏွင့္ခင္မင္ရင္းႏွီးမွဳတို႔ကို အားေပးရမည္။ ထို႔အျပင္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးတည္တံ့ေအာင္ ေဆာင္ရြက္ရန္ အလို႔ငွာ ကုလသမဂၢ၏ ေဆာင္ရြက္မွဳမ်ားကိုလဲ ျဖစ္ေျမာက္ေအာင္ အားေပးရမည္။

(၃)မိဘတို႔တြင္ မိမိတို႔ကေလးမ်ားသင္ယူရမည့္ ပညာအမ်ိဳးအစားကို ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ေသာ ကနဦး အခြင့္အေရးရွိရမည္ ဟူ၍ ေဖာ္ျပပါရွိေလသည္။

ဤသို႔ဆိုလွ်င္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ လူတိုင္းအတြက္ပညာေရးဟူေသာ လူ႔အခြင့္အေရးမရွိသည္မွာ ေသခ်ာေနေပျပီ။ က်ြႏ္ုပ္တို႔၏ ေနာင္အနာဂတ္မ်ိဳးဆက္ေလးမ်ားသည္ ကမၻာ့လူသားတိုင္း ခံစားခြင့္ရသည့္ လူ႔အခြင့္အေရးကို ခံစားခြင့္မရရွာၾက။ လမိုက္ညအေမွာင္တြင္ လမ္းေပ်ာက္ေနသူမ်ားႏွယ္ ျဖစ္ေနၾကရရွာသည္။

ထိုလမိုက္ညထဲမွ လမ္းေပ်ာက္ေနသူမ်ားအတြက္ အလင္းေပးမည့္ ၾကယ္စင္မ်ား လိုအပ္လွပါသည္။ ထိုင္းႏိုင္ငံတြင္ အေျခစိုက္လုပ္ကိုင္ေနေသာ မင္းမေဟာ္၊ ေအအီအိုင္အိုယူ ႏွင့္ အျခားပညာေရး ဖြံံျဖိဳးတိုးတက္မွဳ အစီအစဥ္မ်ားမွာ ထိုသို႔ အနာဂတ္အတြက္ လမ္းျပေပးမည့္ ၾကယ္စင္ေလးမ်ားျဖစ္ၾကပါသည္။

အဆိုပါလမ္းျပၾကယ္စင္ေလးမ်ား ေရရွည္တည္တံ့ခိုင္ျမဲရန္၊ ၾကယ္စင္အသစ္ေလးမ်ား ဆက္လက္ ေပၚေပါက္လာေစရန္ႏွင့္ ေနာက္ဆံုး ျမန္မာ့မ်ိဳးဆက္မ်ားအေပၚတြင္ ဖံုးအုပ္ေနေသာ အေမွာင္ထုမ်ား ေပ်ာက္ကြယ္သြားေစရန္ကေတာ့ စာေရးသူတို႔ ျမန္မာမ်ားအားလံုး၏ တာဝန္ပင္ျဖစ္ပါေၾကာင္း----။

အေမွာင္ခြင္း၍ အလင္းေဆာင္ႏိုင္သူမ်ားျဖစ္ေစရန္ ဝိုင္းဝန္းၾကိဳးပမ္းၾကပါစို႔။

ခင္မမမ်ိဳး

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

သားသမီးမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံရာ၀ယ္

သားသမီးမ်ားႏွင့္ ဆက္ဆံရာ၀ယ္

ဒီေန႕ညေနသြားတက္ျဖစ္တဲ့ Parenting skills workshop ေလးထဲက သားသမီးမ်ားနဲ႕ ဆက္ဆံရာမွာ အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္အလက္မ်ားနဲ႕ ဥပမာျပေမးခြန္းေလးေတြဟာ အဖိုးတန္လြန္းလို႕၊ ကိုယ့္လိုပဲ သားသမီးရွိတဲ့ မိဘမ်ားအတြက္ မွ်ေ၀ေပးပါတယ္။

သင္တန္းနည္းျပက ကေလးငယ္ေလးေတြနဲ႕ ဆက္ဆံရာမွာ sensitivity, give and take, reassurance ဆိုတဲ့ အခ်က္သံုးခ်က္ကို ဂရုစိုက္ရမယ္ ဆိုပါတယ္။

(၁) sensitivity ဆိုတာက ကေလးငယ္ေလးေတြရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေလးကို သတိထားမိေနတာ၊ အတူတူေပ်ာ္ရႊင္ဖြယ္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြလုပ္တာနဲ႕ တေယာက္နဲ႕တေယာက္ရဲ႕ ဘ၀ကမၻာေလးေတြကို မွ်ေ၀တာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ြန္မတို႕ လူၾကီးေတြက တခါတေလ ကေလးငယ္ေလးေတြ ဘယ္လိုေတြးတယ္ဆိုတာကို ထည့္မစဥ္းစားတတ္ၾကပါဘူး။ ကိုယ္ျဖစ္ေစ ခ်င္တာေတြ၊ ကိုယ္လုပ္ေစခ်င္တာေတြကိုသာ အတင္းအၾကပ္ တြန္းအား ေပးတတ္ၾကပါတယ္။ ကေလးငယ္ေလးေတြက ေမးလာတဲ့ ေမးခြန္းေတြကိုလဲ ဂရုတစိုက္ ျပန္ေျဖဖို႕ အားနည္းတတ္ၾကသလို သူတို႕ေျပာတာေလးေတြကိုလဲ ကိုယ့္ရဲ႕ စိတ္နဲ႕ႏွိဳင္းျပီး ျပန္ေျပာတတ္ၾကပါတယ္။

ေအာက္က ေမးခြန္းေလး တခ်ိဳ႕ကို ေျဖၾကည့္ပါေနာ္။ သင္တန္းမွာ ေျဖခဲ့ရတဲ့ ေမးခြန္းေလးကို ဘာသာျပန္ေပးတာပါ။

(၁) တကယ္လို႕ သင့္ကေလးက သူ႕ကုတင္ေအာက္မွာ monster ရွိတယ္လို႕ ေျပာရင္ သင္ဘယ္လို ျပန္ေျပာမွာလဲ။

(က) ကုတင္ေအာက္က monster ကို ဘာမွစိတ္ပူစရာမရွိဘူး။ တကယ္စိတ္ပူရမွာက အိမ္ထဲကို သူခိုးေရာက္လာမွာပဲ စိတ္ပူရမွာ။

(ခ) ဘာေတြေလွ်ာက္ေျပာေနတာလဲ။ အသံုးမက်တာေတြ ေတြးမေနနဲ႕။ ရွိစရာလား။

(ဂ) ဟုတ္လား။ ဒါဆို ေမေမတို႕ monster လိုက္ရွာရေအာင္။

မိဘတေယာက္ အေရြးခ်ယ္သင့္ဆံုးအေျဖကေတာ့ (ဂ) ျဖစ္ပါတယ္။ ႏွစ္ေယာက္စလံုးအတြက္ ေပ်ာ္စရာ ဂိမ္းေလးတခုျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။

(၂) သင္အျပင္မွာ ကေလးနဲ႕တူတူ လမ္းေလွ်ာက္ေနတုန္း ကေလးက ေကာင္းကင္ကို ထိုးျပျပီး၊ spaceship ၾကီးရွိတယ္လို႕ ေျပာလာရင္ သင္ဘာျပန္ေျပာမွာလဲ။

(က) ဟယ္ဟုတ္လား။ ကမၻာေတြအခ်င္းခ်င္းတိုက္တဲ့ စစ္ၾကီး ျဖစ္ေနျပီလားမသိဘူး။

(ခ) ေလွ်ာက္ေျပာမေနနဲ႕။ အဲဒါေတြက တီဗြီထဲမွာပဲရွိတာ။ အျပင္မွာ တကယ္မရွိဘူး။

(ဂ) (သူနဲ႕ ဆက္ကစားဖို႕ ၾကိဳးစားမယ္) ဟုတ္လား။ ဘယ္ကေရာက္လာတာလဲ။

မိဘေတြ ေျဖသင့္တဲ့ အေျဖကေတာ့ (ဂ) ျဖစ္ပါတယ္။ ကေလးေလးေတြက ပံုျပင္ေျပာတာ ၀ါသနာပါပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ မိဘေတြက လုပ္ၾကံေျပာတတ္သြားမွာကို စိုးရိမ္ျပီး၊ ဟန္႕တားတတ္ၾကတယ္။ အရြယ္ေရာက္လာတဲ့အခါမွာ အလိုလိုနားလည္သြားမွာစိုးလို႕ ပူပင္စရာမလိုပါဘူး။ သူတို႕ရဲ႕ ဥာဏ္ရည္ တိုးတက္မွဳအတြက္၊ တီထြင္စဥ္းစားဥာဏ္ ေပၚလာေအာင္ အကူအညီေပးသင့္ပါတယ္။

အဓိကကေတာ့ ကေလးေတြရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ကို သတိျပဳမိေနရပါမယ္။ ဒီကိစၥနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ကိုယ္ေတြ႕ အျဖစ္အပ်က္ေလး တခုရွိပါတယ္။ က်ြန္မအေမက အရာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ က်ြန္မလိုအပ္ခ်က္ေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးေပမယ့္၊ က်ြန္မလိုခ်င္တာတခုနဲ႕က မကိုက္ညီဖူး ျဖစ္ေနခဲ့ဘူးတယ္။ ေမေမက ထမင္း၊ ဟင္းကို တခါမွ ခ်က္ဖူးတာမဟုတ္ဖူး။ ဒီေတာ့ က်ြန္မက အိမ္က အဖြားတို႕ရဲ႕လက္ရာေတြ၊ အိမ္ေဖာ္လက္ရာေတြပဲ စားရတယ္။ ငယ္ငယ္တုန္းကေတာ့ လိုခ်င္ရင္တဇြတ္ထိုး ျဖစ္တတ္တဲ့ က်ြန္မဟာ ဒီကိစၥအေပၚမွာလဲ ဇြတ္တရြတ္ျဖစ္ေနခဲ့တယ္။ ေမေမ့လက္ရာစားခ်င္တယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ြန္မကလဲ တိုက္ရိုက္ဖြင့္မေျပာဘူး။ ဒါေတြစားရတာ ရိုးေနျပီလို႕ပဲ မသိမသာေျပာတယ္။ သူငယ္ခ်င္းေတြကို သူတို႕အေမေတြက ဘာေတြခ်က္ေက်ြးတယ္ဆိုျပီး ေျပာတယ္။ ဒီေတာ့ ေမေမက ဟိုတယ္ေတြ၊ စားေသာက္ဆိုင္ေတြ ေခၚသြားပါေလေရာ။ က်ြန္မေျပာတဲ့ ဟင္းမ်ိဳးေတြပါပဲ။ မရရေအာင္ကို ရွာေဖြေက်ြးေမြးတယ္။ ေဆးရံုက နမ့္စ္ေတြကိုေတာင္ ခ်က္ခိုင္းလိုက္ေသးတယ္။ ခ်ိဳင့္ၾကီးခ်ိဳင့္ငယ္ အသြယ္သြယ္နဲ႕။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ စိတ္တိုင္းကိုမက်ဘူး။ က်ြန္မကလဲ မပြင့္လင္းဘူး။ ေမေမကလဲ သေဘာမေပါက္ဘူး။ ဒါကို က်ြန္မကလဲ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ဂ်ီတိုက္တယ္။ စားေသာက္ဆိုင္ေတြမွာ ဟင္းဆယ္မ်ိဳးေလာက္မွာျပီး တို႕ကနန္း၊ ဆိတ္ကနန္း စားတာမ်ိဳးလဲလုပ္ရဲ႕။ ကိစၥမရွိဘူး။ ေမေမ့နာမည္နဲ႕ ထားထားပစ္ခဲ့တာဆိုေတာ့ ဒီေလာက္ျဖဳန္းရလားဆိုျပီး ေျပာမ်ားေျပာမလားေပါ့။ အဲလိုေျပာလာရင္ေတာ့ “မျဖဳန္းေစခ်င္ရင္ ေမေမခ်က္ေက်ြး” ဆိုျပီး ျပန္ခ်ြဲမယ္ေပါ့။ ဒါကို ေမေမက ေမးလဲတခါမွ မေမးဘူး။ သိပ္ခက္တာပဲ။

အဲဒီျပႆနာက ဘယ္ေတာ့မွ ျပီးသြားလဲဆို က်ြန္မေဆးေက်ာင္း ဒုတိယႏွစ္မွာ တေန႕ေမေမ မႏၱေလးေရာက္လာတယ္။ အဲဒီတုန္းက က်ြန္မက ေက်ာင္းနားက မဂၤလာေစ်းအေပၚထပ္ ကြန္ဒိုတိုက္ခန္းမွာ ေနတယ္။ ညေနဘက္ဆိုရင္ တပည့္ေတြအိမ္သြား စာသင္ေပးေနေတာ့ က်ြန္မစားေရးေသာက္ေရးက မပူရတာမို႕ အိမ္မွာအေဖာ္မေခၚထားဘူး။ တေယာက္တည္း ေအးေအးေဆးေဆးေနခ်င္လို႕ကို အိပ္ခန္းသံုးခန္းရွိေပမယ့္ သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႕ေတာင္ ရွယ္ယာ လုပ္မေနဘူး။ ေမေမခဏလာလည္ေတာ့ သားအမိႏွစ္ေယာက္ တူတူစားရေအာင္ဆိုျပီး တပည့္ေတြဆီမွာ မစားေတာ့ဘူး။ က်ြန္မျပန္မလာခင္ ေမေမက အနီးတ၀ိုက္ဆိုင္ေတြဆီက သြား၀ယ္ထားေပးတယ္။ အဲဒီေန႕ညေနကေတာ့ က်ြန္မဘာျဖစ္တယ္မသိဘူး။ ေမေမ့အတြက္ေပးထားတဲ့ တိုက္ခန္းေသာ့အပိုကိုပါ ေယာင္နနနဲ႕ ေကာက္ထည့္သြားခဲ့မိတယ္။ ေမေမကလဲ ထြက္လို႕မရေတာ့ က်ြန္မျပန္လာရင္ ဆာေနမွာပဲဆိုျပီး၊ အဆင္သင့္အိမ္မွာရွိတာေလးကို သူတတ္သလို စီမံထားေလရဲ႕။ အိမ္ျပန္ေရာက္ေတာ့မွ ေမေမအခန္းထဲ ပိတ္မိေနတာ သိေတာ့တယ္။ က်ြန္မဆိုတာကလဲ ဆက္သြယ္ဖို႕ ဖုန္းနံပါတ္ေလးေတာင္ ေပးထားခဲ့တဲ့သူ မဟုတ္ဘူး။ အဲလိုနဲ႕ အိမ္ျပန္ေရာက္ေတာ့ စားစရာ ၾကက္ဥျပဳတ္ေလးကေတာ့ အဆင္သင့္ပဲ။ (အဲဒီၾကက္ဥလဲ ၾကက္ဥကို ဟင္းခ်က္တတ္လို႕၊ ေၾကာ္တတ္လို႕ အိမ္မွာရွိေနတယ္ မထင္ၾကပါနဲ႕။ ေခါက္ဆြဲျပဳတ္ထဲ ထည့္ေဖာက္ေသာက္ဖို႕ ၀ယ္ထားတာေလးပါ)။ ဘာပဲေျပာေျပာ အဲဒီေန႕က က်ြန္မေတာ္ေတာ္ေပ်ာ္သြားတယ္။ ၾကက္ဥျပဳတ္အခြံကို တူတူထိုင္ခြာေနၾကရင္း က်ြန္မတို႕ သားအမိၾကားက တံတိုင္းတခု ျပိဳက်သြားသလိုပဲ။

တခါတေလ မိဘနဲ႕သားသမီးၾကားမွာ ဘာမဟုတ္တာေလးေတြနဲ႕ အဲလိုေလးေတြ ရွိတတ္တယ္။ ခရီးသြားခ်င္တယ္ဆိုတိုင္း ပိုက္ဆံအုပ္ေတြပဲ ေပးေနတဲ့ မိဘကို စိတ္ေကာက္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းတေယာက္လဲ ရွိဖူးတယ္။ အမွန္ေတာ့ သူသြားခ်င္တာက ရန္ကုန္ကေန သန္လ်င္ေလာက္ပဲျဖစ္ျဖစ္ မိဘေတြနဲ႕ တူတူသြားဖူးခ်င္တာ။ သူေျပာလိုက္တိုင္း သူငယ္ခ်င္းေတြနဲ႔ပဲသြား၊ ဘယ္ကားယူသြားဆိုျပီး၊ ေငြစကၠဴေတြပဲ အုပ္လိုက္ထုတ္ေပးေနတဲ့ မိဘကို သူအရမ္းေပါက္ကြဲေနခဲ့တယ္။ ဒီေန႕ ညေနသင္တန္းမွာ ေဆြးေႏြးၾကေတာ့ သားသမီးေတြရဲ႕ လိုအင္ဆႏၵေလးေတြကို သတိမူမိတတ္ဖို႕ အေရးၾကီးတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ေပၚမွာ ဒီကိစၥေလးေတြကို က်ြန္မေျပာျပျဖစ္ခဲ့တယ္။

၂။ Give and Take ဆိုတာကက်ေတာ့ မိဘနဲ႕ ကေလးနဲ႕အၾကား အလဲအလွယ္တခု၊ ညွိႏွိဳင္းမွဳတခု လုပ္ၾကတာမ်ိဳးပါ။ လူၾကီးေတြက ကေလးငယ္ေတြကို တဘက္သတ္အႏိုင္က်င့္တတ္ၾကပါတယ္။ “စာက်က္ရမယ္” လို႕ ျခိမ္းေခ်ာက္ေျပာဆိုတတ္ၾကတယ္။ စာရရင္ ဘာလုပ္ေပးမယ္ ဆိုတာမ်ိဳးကို က်ေတာ့ ေျပာေလ့မရွိတတ္ၾကဘူး။ ခ်ီးမြမ္းေျပာဆိုဖို႕က်ေတာ့လဲ ေမ့ေနတတ္ၾကတယ္။ အမွန္ေတာ့ “ေတာ္လိုက္တာ” ဆိုတဲ့ ခ်ီးမြမ္းစကားလံုးေလးတခုဟာ ကေလးငယ္ေလးေတြသာမက လူၾကီးေတြအတြက္ပါ လိုအပ္တဲ့ အသံုးအႏွံဳးတခုပါ။ လူေတြရဲ႕ ဘ၀မ်ားစြာကို ေျပာင္းလဲသြားေစႏိုင္ပါတယ္။

ေအာက္က ဥပမာေလးကို ေျဖၾကည့္ရေအာင္ပါ။

(၁) သင့္ကေလးက တီဗြီက သူၾကိဳက္တဲ့ အစီအစဥ္ေလးကို ၾကည့္ခ်င္တယ္လို႕ ေျပာလာရင္ ဘာျပန္ေျပာမလဲ။

(က) ညေနစာကို ေကာင္းေကာင္းစားရင္၊ သားၾကည့္ခ်င္တာ ၾကည့္ရမွာေပါ့။

(ခ) သားအခန္းကို သန္႕သန္႕ရွင္းရွင္းေလး တပတ္ထားရင္ေတာ့ ဒီအခြင့္အေရးရႏိုင္မွာပါ။

(ဂ) တေန႕လံုးသားကိစၥနဲ႕ခ်ည္းပဲ၊ ေမေမအလုပ္ရွဳပ္ေနတာ။ ေမေမၾကိဳက္တာေလး ၾကည့္ပါရေစဦး။ ေမေမ့အလွည့္ေရာက္ျပီ။

မိဘေတြအေနနဲ႕ ေရြးသင့္တာက အေျဖ (က) ကို ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီဥပမာေလးနဲ႕ ဆိုရင္ေတာ့ လြယ္တယ္ထင္ရေပမယ့္ တကယ္တမ္းက်ေတာ့ ကေလးေတြနဲ႕ ျပိဳင္လုေနတတ္တဲ့ မိဘေတြအမ်ားၾကီး ရွိပါတယ္။ တကယ္ကိုပါ။ ကေလးေတြနဲ႕ တီဗြီခ်ယ္နယ္ထိုင္လုေနတဲ့ လူၾကီးေတြအမ်ားၾကီးကို ေတြ႕ဖူးပါတယ္။ အေရးၾကီးဆံုးကေတာ့ ကေလးေတြရဲ႕ စိတ္ကို နားလည္ျပီး အေပးအယူလုပ္တတ္ဖို႕ပါပဲ။

ျမန္မာျပည္တုန္းက က်ြန္မက စာသင္ေတာ့ တပည့္ေပါင္းမ်ားစြာနဲ႕ သူတို႕ရဲ႕ မိဘေပါင္းမ်ားစြာကို ေတြ႕ဖူးပါတယ္။ ကေလးေတြကို အေပးအယူ မလုပ္တတ္ၾကပါဘူး။ နံနက္ ခုနစ္နာရီကေန ညဆယ့္ႏွစ္နာရီအထိ စာဖတ္၊ စာသင္ေနရတဲ့ ကေလးတေယာက္ရဲ႕ ဘ၀ကို မစာနာတတ္ၾကပါဘူး။ ျမန္မာျပည္မွာက ေဆးနဲ႕ စက္မွဳဆိုတာကို ကေလးေတြထက္ မိဘေတြက ပိုရူးသြပ္ေနၾကပါတယ္။ ေဆးေက်ာင္းနဲ႕ စက္မွဳကို မေရာက္ရင္ပဲ လူတေယာက္ရဲ႕ ဘ၀တခုလံုး ေျမာင္းထဲေရာက္သြားမတတ္ ေျပာဆိုျပဳမူေနၾကပါတယ္။ ကေလးေတြကို အမွတ္မ်ားေအာင္ အတင္းဖိအား ေပးေနၾကပါေတာ့တယ္။ ကေလးဆိုတာက သူ႕စိတ္၀င္စားမွဳနဲ႕သူ၊ သူ႕ဥာဏ္ရည္နဲ႕သူပါ။ တကယ္ေတာ့ ကမၻာေလာကၾကိးမွာ ဆရာ၀န္နဲ႕ အင္ဂ်င္နီယာေတြပဲ လိုအပ္တာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလိုရူးသြပ္မွဳရဲ႕ ရလာဒ္ကေတာ့ ဆရာ၀န္မလုပ္ေသာ ဆရာ၀န္ဘြဲ႕ရမ်ားနဲ႕ အင္ဂ်င္နီယာမလုပ္ေသာ အင္ဂ်င္နီယာေပါင္းမ်ားစြာ ေပၚထြက္ေနျခင္းပါပဲ။ သူတို႕ဘ၀ရဲ႕ တန္ဖိုးရွိတဲ့ အခ်ိန္ေတြကို ျဖဳန္းပစ္ရံုသာမက၊ တကယ္ အရည္အခ်င္းရွိျပီး အမွတ္အနည္းငယ္ ကပ္လြဲသြားတဲ့ ဆရာ၀န္ဘ၀ကို တကယ္လိုခ်င္သူေတြရဲ႕ အခြင့္အလမ္းေတြကိုပါ ေလ်ာ့က်သြားေစႏိုင္ပါတယ္။ ပိုျပီးဆိုးတာက ဒီလို ဆရာ၀န္မလုပ္တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ၊ အင္ဂ်င္နီယာမလုပ္တဲ့ အင္ဂ်င္နီယာေတြဟာ တျခားဘာသာရပ္ေတြမွာသာ စိတ္၀င္စားရာ လုပ္ခြင့္ရခဲ့ရင္၊ ရလာႏိုင္မယ့္ လူ႕စြမ္းအား အရင္းအျမစ္ေတြကိုပါ ဆံုးရွံဳးသြားႏိုင္တာပါပဲ။ ပညာရပ္ ေတြကို သင္ယူျပီး၊ အသံုးမျပဳတာဟာ ပတၱျမားေက်ာက္ေလးေတြကို ေျမၾကီးတြင္းတူးျပီး ျမွဳပ္ပစ္ေနတာနဲ႕ အတူတူပါပဲ။

ဒါေပမယ့္ က်ြန္မမိဘမ်ားအပါအ၀င္ ျမန္မာျပည္က မိဘအမ်ားစုကေတာ့ ဒီဆရာ၀န္၊ အင္ဂ်င္နီယာဆိုတာၾကီးကို အေတာ္ပဲ ရူးသြပ္ခံုမင္ၾကပါတယ္။ ကေလးေတြနဲ႕ အေပးအယူ မရွိေတာ့ပါဘူး။ မိဘတြန္းအားေတြမ်ားလြန္းလို႕ မိဘနဲ႕ သားသမီးၾကား ဘယ္လိုမွ ညွိယူလို႕ မရႏိုင္ေတာ့တဲ့ ပ႗ိပကၡေလးေတြ အမ်ားၾကီးကို ဆရာမတေယာက္အေနနဲ႕ ေတြ႕ျမင္ခဲ့ရဖူးပါတယ္။ ၾကားကေန ညွိႏွိဳင္းဖို႕ ၾကိဳးစားေပးခဲ့ရတာလဲ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ ေအာင္ျမင္တာလဲရွိ၊ မေအာင္ျမင္တာလဲ ရွိပါတယ္။ ကေလးမေလး တေယာက္ဆိုရင္ ၀ါသနာပါတာက ပန္းခ်ီပါ။ ပန္းခ်ီပံုေလးေတြ တခါတေလ ဆြဲေလ့ရွိတယ္။ ဒါကို လုပ္ငန္းရွင္မိဘက လံုး၀အသိအမွတ္ မျပဳပါဘူး။ သူတို႕မိတ္ေဆြ သားသမီးေတြ အားလံုးက ေဆးေက်ာင္းမွာမို႕ ေဆးေက်ာင္းပဲ ၀င္ေစခ်င္တယ္တဲ့။ စာသင္တဲ့ အေတြ႕အၾကံဳမ်ားအရ ဒီကေလးမ ေဆးေက်ာင္း၀င္မယ့္ အမွတ္ရမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ က်ြန္မသိေနတယ္။ ဒါေပမယ့္ သူ႕မိဘေတြေက်နပ္ေအာင္ စက္မွဳေတာ့၀င္ေအာင္ ၾကိဳးစားေပးပါမယ္ဆိုျပီး က်ြန္မတာ၀န္ယူ စာျပေပးတယ္။ ဆယ္တန္းေျဖျပီးရင္ ပန္းခ်ီျပပြဲေတြ လိုက္ပို႕ေပးမယ္ဆိုျပီး စည္းရံုးတယ္။ အခ်ိန္ဇယားေတြ ဆြဲေပးထားတာမွာ တပတ္တခါေလာက္ ေအးေအးေဆးေဆး သူဆြဲခ်င္တာေလးေတြ ဆြဲႏိုင္ေအာင္ ကိုယ္ပိုင္ အခ်ိန္တခ်ိဳ႕ ေလွ်ာ့ထားေပးတယ္။ သူဆြဲထားတဲ့ ပံုေလးေတြကို ခ်ီးက်ဴးေပးတယ္။ ေလာကမွာ ဆရာ၀န္စာေရးဆရာမ၊ အင္ဂ်င္နီယာ ကဗ်ာဆရာ၊ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ အႏုပညာသည္ေတြလဲ အမ်ားၾကီးရွိေနတာ၊ ၀ါသနာနဲ႕ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းေတြကို တြဲစပ္လုပ္လို႕ရတာေတြကို ေျပာျပေပးတယ္။ အားလံုး ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ပါပဲ။ ျပႆနာကေတာ့ သူ႕အေဖၾကီးေၾကာင့္ ျဖစ္ရတာ။ စာေမးပြဲေျဖခါနီး တရက္ သူဆြဲထားတဲ့ ပန္းခ်ီပံုေလးေတြ ေတြ႕သြားျပီး၊ ျဖဲဆုတ္လႊင့္ပစ္ ေသာင္းက်န္းပါေရာတဲ့။ ေနာက္ဆံုးဘာျဖစ္လဲ။ ကေလးမက ေနာက္ဆံုးေန႕ဘာသာကို တမင္ကိုျခစ္ခ်ခဲ့တယ္။ မိဘကို အရြဲ႕တိုက္ပစ္လိုက္တာေလ။ က်ြန္မကိုလာေျပာတဲ့ ကေလးကိုၾကည့္ျပီး က်ြန္မသူ႕ကိုဆူရမလား၊ သူ႕အေဖကို သြားဆူရမလား မစဥ္းစားတတ္ႏိုင္ခဲ့ေအာင္ပဲ။ သိပ္တင္းၾကပ္လြန္းတဲ့ အိမ္မွာမေနႏိုင္ပဲ အဲဒီညီမေလး ေစာေစာစီးစီး အိမ္ေထာင္က်သြားတယ္။ ေယာက်္ားေနာက္ကို လိုက္ေျပးသြားတာ။ တခ်ိန္မွာ ပန္းခ်ီဆရာမေလး ျဖစ္မျဖစ္မသိေတာ့ဘူး။ သိတာကေတာ့ ပန္းခ်ီဆရာမေလာင္းလ်ာ၊ အင္ဂ်င္နီယာေလာင္းလ်ာ ေက်ာင္းသူတေယာက္ရဲ႕ ဘ၀ အလဟႆျဖစ္သြားခဲ့တယ္။ မိဘေတြဟာ သားသမီးေတြနဲ႕ အေပးအယူ လုပ္ရမယ္ဆိုတာကို ဒီေန႕သင္တန္းမွာ ေဆြးေႏြးၾကေတာ့ ဒီဥပမာေလးကို က်ြန္မေျပာျပျဖစ္ခဲ့တယ္။

၃။ Reassurance ဆိုတာကေတာ့ စိတ္ညစ္ေနတဲ့၊ နာက်င္မွဳခံစားေနရတဲ့၊ စိတ္ရွဳပ္ေထြးေနတဲ့ ကေလးတေယာက္ကို ဘယ္ေလာက္ထိ ႏွစ္သိမ့္မွဳေပးႏိုင္မလဲ၊ ကူညီေထာက္မမွဳေပးႏိုင္မလဲ ဆိုတာပါ။ မိဘေတြဟာ သားသမီးေတြအတြက္ အေဖာ္ေကာင္းျဖစ္ရပါမယ္။ နားလည္မွဳေပးႏိုင္ရပါမယ္။ မွ်ေ၀ခံစားေပးႏိုင္ရပါမယ္။ ေအာက္က ေမးခြန္းေလးေတြကို ေျဖၾကည့္ပါ။

(၁) သင့္ကေလး ေခ်ာ္လဲျပီး၊ တစံုတရာထိခိုက္မွဳမရွိပါပဲ ငိုေၾကြးေနလွ်င္ သင္ဘာကိုလုပ္မည္နည္း။

(က) ဒီေလာက္ေတာင္ နေမာ္နမဲ့ႏိုင္ရလား။ ေခ်ာ္မလဲပါေစနဲ႕ ေျပာထားတယ္မလား။

(ခ) ကေလးဆန္မေနစမ္းနဲ႕။ နာတာလဲ မဟုတ္ပဲ ဟန္ေဆာင္ေနတယ္။ အလကားေကာင္ေလး။

(ဂ) သားနာသြားလား။ ေမေမ magic cream ေလးလိမ္းေပးမယ္ေနာ္။ ဘယ္နားလဲ။ ပလာစတာ ကပ္ေပးရမလား။

မိဘမ်ားအေနနဲ႕ အေျဖ (ဂ)ကို ေရြးသင့္ပါတယ္။ ကေလးေလးေတြက ဂရုစိုက္ခံခ်င္တယ္ဆိုတာကို သတိျပဳရပါမယ္။ ဒီေနရာမွာ တခ်ိဳ႕က ေျပာတတ္ပါတယ္။ ဟန္ေဆာင္ေခ်ာ္လဲျပေနရင္ေရာတဲ့။ အဲလိုအျပဳအမူမ်ိဳးဆိုရင္ေတာ့ ကိုင္တြယ္ရမယ့္ ပံုစံက တမ်ိဳးပါ။ တကယ္ေခ်ာ္လဲမိျပီး၊ ငိုမဲ့မဲ့ေလးျဖစ္လာတာဆိုရင္ေတာ့ ဂရုစိုက္ျပေပးတာ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။ အျပင္ပန္းမွာ မထိခိုက္သြားေပမယ့္ ေခ်ာ္လဲတာကို စိတ္ထဲက လန္႕သြားတာမ်ိဳးေကာ မျဖစ္ႏိုင္ဘူးလား။ ေနာက္တခုၾကည့္ရေအာင္ပါ။

(၂) သင့္ကေလး စိတ္ရွဳပ္ေထြးပံုေပါက္ေနလွ်င္ သင္ဘာလုပ္မည္နည္း။

(က) စကားေျပာၾကည္ျပီး ဘာေတြျဖစ္ေနလဲ၊ ဘာေတြခံစားေနရလဲ ဆိုတာ သိေအာင္လုပ္မယ္

(ခ) ဂရုမစိုက္ပဲ ပစ္ထားလိုက္မယ္

(ဂ) ဘယ္လိုမ်က္ႏွာျဖစ္ေနတာလဲ။ အခ်ိဳးကိုျပင္စမ္း။ အလုပ္ရွဳပ္ရတဲ့အထိ သူကတမ်ိဳးလို႕ ေျပာမယ္

ဒီလိုေမးလာရင္ေတာ့ လူတိုင္းက အေျဖ (က) ကိုေရြးၾကမွာပဲ။ ဒါေပမယ့္ တကယ္လက္ေတြ႕မွာ (ခ)နဲ႕ (ဂ)ေတြ လုပ္ေနေလ့ရွိၾကပါတယ္။

က်ြန္မတို႕ ဘ၀မွာ မိဘ၊ ဆရာေတြ ေျပာခဲ့တဲ့ စကားေတြက အနည္းနဲ႕အမ်ား လႊမ္းမိုးမွဳေတြ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ကိုယ္ေလးစား အထင္ၾကီးတဲ့လူေတြက ေျပာလိုက္တဲ့ အမွတ္မထင္ စကားေလးေတြဟာ မိမိကုိယ္ကိုယံုၾကည္မွဳကို အမ်ားၾကီး ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ျပန္စဥ္းစား ၾကည့္လိုက္ပါ။ မိဘ၊ ဆရာေတြ ေျပာခဲ့တဲ့ အႏုတ္စကားေတြ၊ ေ၀ဖန္ခ်က္ေတြကို က်ြန္မတို႕ ထူးထူးျခားျခား မွတ္မိေနတတ္ၾကပါတယ္။ က်ြန္မငယ္ငယ္က ပံုဆြဲမေတာ္ဘူး။ ၾကိဳးစားဆြဲၾကည့္ပါတယ္။ ေလး၊ ငါးပံုကို ဆြဲျပီး ဆရာမကို ျပပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဆရာမက လံုး၀အေကာင္းမေျပာဖူး။ တသက္လံုး ပံုဆြဲတတ္ေတာ့မယ္ မထင္ပါဘူး လို႕ မွတ္ခ်က္ေပးတယ္။ ဘာလို႕လဲမသိဘူး။ အဲဒီကတည္းက အခုအခ်ိန္ထိ ပံုဆြဲရမွာ ေၾကာက္ေနတုန္းပဲ။ ပံုဆြဲေတာ့မယ္လုပ္တိုင္း က်ြန္မစိတ္ထဲမွာ အဲဒီတုန္းက စကားလံုးေတြက ေပၚေပၚလာတယ္။

တခါက အရမ္းထင္ရွားေက်ာ္ၾကားတဲ့ ေဗဒင္ဆရာၾကီးတေယာက္ကလဲ က်ြန္မကို ေဟာဖူးတယ္။ ”သမီးဘ၀မွာ မရည္ရြယ္ပဲ လူသတ္မွဳတခုခု ျဖစ္သြားလိမ့္မယ္။ သူစိမ္းေယာက်္ားတေယာက္နဲ႕ တမိုးေအာက္မွာ ဘယ္ေတာ့မွမေနပါနဲ႕”တဲ့။ အဲဒီတုန္းကေတာ့ “တသက္လံုးအိမ္ေထာင္ မျပဳရေတာ့ဘူးလား အဘရယ္” လို႕ ျပန္ေနာက္လိုက္မိေသးတယ္။ သူက ျပန္ေျပာတယ္။ “ေသကြဲမဟုတ္ရင္ ရွင္ကြဲေတြခ်ည္းပဲ ပါတဲ့ဇာတာ”တဲ့့။ ဘ၀မွာ တိုက္ဆိုင္သလိုမ်ိဳးေလးေတြ ၾကံဳလာခဲ့ေပမယ့္၊ က်ြန္မက အဲလိုမ်ိဳးေတြ သိပ္အယံုအၾကည္ မရွိတတ္ဘူး။ က်ြန္မအိမ္က ေခၚသြားလို႕သာ ေမးျဖစ္သြားတာ။ ဒါေပမယ့္ ဘ၀အနာဂတ္အတြက္ စီမံကိန္းေတြဆြဲရင္ အဲဒီစကားဟာ မသိမသာ က်ြန္မအေတြးထဲ ေရာက္လာတတ္တာေတာ့ အမွန္ပဲ။ စကားလံုးေတြဟာ လူေတြရဲ႕ အနာဂတ္ဘ၀ကို တခါတရံ ျခယ္လွယ္တတ္တယ္ ဆိုတဲ့အေၾကာင္း ဥပမာအေနနဲ႕ ဆိုလိုတာပါ။ အျပင္လူေတြရဲ႕ စကားေလးေတြကေတာင္ မဆီမဆိုင္ အေတြးထဲ ေရာက္ေစတတ္ေသးရင္ မိဘေတြရဲ႕ စကားေတြဟာ ဘယ္ေလာက္ထိ သက္ေရာက္ေစႏိုင္မလဲဆိုတာ သိသာပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အားငယ္ေနတဲ့အခ်ိန္၊ ၀မ္းနည္းေနတဲ့အခ်ိန္ေတြမွာဆို ပိုဆိုးပါတယ္။ reassure လုပ္ကို လုပ္ေပးရပါတယ္။ ႏွစ္သိမ့္မွဳ ေပးရပါတယ္။

မိဘနဲ႕ သားသမီးၾကား မဟုတ္ေပမယ့္ ဒါနဲ႕ပတ္သက္ျပီး က်ြန္မမွာ အေတြ႕အၾကံဳေလး တခုရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ က်ြန္မဂိုက္အေနနဲ႕ စာသင္စတုန္းက ဆယ့္ခုနစ္ႏွစ္ မျပည့္ခင္အခ်ိန္ဆိုေတာ့ ကိုယ္ကလဲ ကေလးစိတ္ သိပ္မကုန္ပါဘူး။ ကိုယ္ေတာင္ဒီစာကို ရေသးရင္ သူကဘာလို႕မရရမွာလဲ ဆိုျပီး တဘက္သတ္ကလဲ ေတြးတတ္ေသးတယ္။ ဒီေလာက္ရွင္းျပေနတာကို ဘာလို႕နားမလည္ႏိုင္တာလဲ ဆိုျပီး၊ ေဒါသကလဲ ထြက္တတ္ေသးတယ္။ တရက္ေတာ့ ကေလးတေယာက္က လပတ္စာေမးပြဲမွာ သခ်ၤာဂုဏ္ထူးမပါဘူး။ စိတ္ဆိုးလိုက္တာဆိုတာ မေျပာပါနဲ႕ေတာ့။ က်ြန္မေတာ္ေတာ္ကို ဆူပစ္လိုက္မိတယ္။ ကေလးမ်က္ရည္ေတြက်ျပီး ရွိဳက္ၾကီးတငင္ ထိုင္ငိုေတာ့မွ လြန္သြားျပီ သတိထားလိုက္မိတာပါ။ တကယ္ေတာ့ က်ြန္မနဲ႕ မေတြ႕ခင္ကတည္းက သူအရမ္း၀မ္းနည္းေနပါတယ္။ တခန္းလံုးမွာ သူတေယာက္တည္း ဂုဏ္ထူးမပါတာပါ။ တကယ္ဆို က်ြန္မလုပ္သင့္တာက အားေပးျပီး၊ ေနာက္ဒီလိုမျဖစ္ေအာင္ အားနည္းခ်က္ေတြကို အေျဖျပန္ရွာသင့္တာပါ။ တကယ္ေတာ့ မၾကိဳးစားတဲ့ ကေလးလဲမဟုတ္ပါ။ သူ႕မ်က္ႏွာကိုၾကည့္ျပီး၊ သူ႕အရိပ္အကဲကို က်ြန္မသိတတ္ခဲ့ဖို႕ေကာင္းပါတယ္။ အဲဒီတုန္းက သူက်ြန္မကို ဘယ္ေလာက္မ်ား စိတ္နာသြားမယ္ မသိဘူး။ က်ြန္မ ဂရုဏာေဒါေသာ ေျပာလိုက္မိတဲ့ စကားေတြကလဲ သူ႕ဘ၀မွာ ဘယ္ေလာက္ထိမ်ား ရိုက္ခတ္သြားခဲ့မယ္ မသိဘူး။ ဒီအျဖစ္အပ်က္ဟာ ေနာက္ပိုင္းက်ြန္မကို အျမဲအမွတ္ရေနေစခဲ့ပါတယ္။ ကေလးတေယာက္ကို အျပစ္ရွိတဲ့အခါ မဆူရဘူး၊ ျပစ္ဒဏ္မေပးရဘူးလို႕ က်ြန္မဆိုလိုတာမဟုတ္ပါဘူး။ အခ်ိန္အခါကို ၾကည့္ျပီး၊ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ဆက္ဆံဖို႕ လိုတယ္ဆိုတာကိုပါပဲ။ အထူးသျဖင့္ေတာ့ ၀မ္းနည္းအားငယ္ေနခ်ိန္မွာ ျပစ္တင္ေ၀ဖန္ျခင္း လံုး၀မလုပ္သင့္ပါဘူး။ တရက္၊ ႏွစ္ရက္ေနမွ သူ႕အေျခအေနကို ၾကည့္ျပီး၊ အမွားကို သင္ခန္းစာယူဖို႕ ေျပာျပတာ လုပ္သင့္ရင္လုပ္ရမွာပါ။ တရက္၊ ႏွစ္ရက္ေလးေစာင့္လိုက္ရလို႕ ဘာမွ ျဖစ္မသြားပါဘူး။ အဓိကအေရးၾကီးတာကေတာ့ ကေလးရဲ႕ အရိပ္အကဲကို သတိျပဳမိဖို႕ပါပဲ။ သူဘာေတြ ခံစားေနရတယ္၊ ဘယ္လိုအခက္အခဲေတြ ရွိေနတယ္ဆိုတာ သိရရင္၊ အားေပးေထာက္ကူမွဳေတြနဲ႕ ဘ၀လမ္းေၾကာင္းကို ပဲ့ျပင္ထိန္းသိမ္းေပးႏိုင္ပါလိမ့္မယ္။

အခု ဒီေဆာင္းပါးေလးကို က်ြန္မဒီေန႕ သင္တန္းမွာ သိခဲ့ရတဲ့ အခ်က္ေလးသံုးခ်က္ေပၚမွာ က်ြန္မေဆြးေႏြးခဲ့တဲ့ ဥပမာေလးေတြပါ ထည့္သြင္းျပီး၊ ရွိခဲ့ဖူးတဲ့ အေတြ႕အၾကံဳေလးေတြနဲ႕ မွ်ေ၀ခံစားတာပါ။ က်ြန္မဟာ child psychologist တေယာက္မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီက႑နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး က်ြမ္းက်င္သူ ပညာရွင္တေယာက္လဲ မဟုတ္ပါဘူး။ မိဘတို႕ သိသင့္တတ္သင့္တာ ေလးေတြကို ေလ့လာသင္ယူေနတဲ့ မိခင္တေယာက္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေသာ မိဘမ်ားအတြက္ တစံုတရာ အက်ိဳးရွိေစမယ္ထင္လို႕ မွ်ေ၀ေပးျခင္းသာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမွားအယြင္းေလးေတြ၊ သေဘာထား မတိုက္ဆိုင္တာေလးေတြရွိရင္ ျပန္လည္မွ်ေ၀၊ ေထာက္ျပေျပာဆိုေပးၾကဖို႕ ေလးစားစြာ တိုက္တြန္းအပ္ပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၃၊ ၁၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Nelson Mandela International Essay Competition (Royal United Services Institute for Defence and Security Studies)

RUSI invites entrants to submit essays on the following question:

“What future for the Democratic Republic of the Congo?”

FIRST PRIZE: £1500

The Democratic Republic of the Congo (DRC) is struggling to recover from the deadliest conflict since the Second World War. Despite the presence of the largest UN peacekeeping operation (MONUC) in the world today, there is every possibility the Congo will relapse into devastating civil war. Both its colonial and post-colonial history has been brutally scarred by endemic corruption, external interference and ethnic strife. Congo is the third largest country in Africa and possesses vast mineral wealth, but its immense economic potential has never been realised. If Africa is gradually shaking off its image as ‘the hopeless continent’, today the Congo would still epitomise the ‘hopeless country’.

The 2008 Nelson Mandela International Essay Competition on African Security and Development invites entrants to examine the case of the Democratic Republic of the Congo, explore why it remains such a dysfunctional, conflict-prone state, and speculate on future options for the country. Will the DRC’s future always be defined by its violent past and will its development always occur within the context of conflict management/resolution? Or can we envisage a future in which sustainable peace paves the way for sustainable development? How can sustainable peace best be achieved? Other issues which could be examined include the question of whether retaining the DRC’s current borders is the best solution to the perennial crisis; or might a ‘Balkans option’ offer the best long-term solution for its population, regional security and political stability? In addressing this question entrants might choose to examine the role of militias and insurgents; neighbouring countries, such as Rwanda, or global powers such as China; MONUC; NGOs; and multinational companies. In the past all of have been accused of exacerbating Congo’s security and governance problems.

This competition was established jointly by RUSI and The Brenthurst Foundation, with the generous support of the Nelson Mandela Foundation, to encourage new perspectives on African Security and Development.

• Closing Date for entries to the competition is 31 October 2008.
• The winning entry will receive an award of £1500 and a year’s free full Individual Membership to RUSI, valued at £200. Two-runners up will also each receive a year’s full Individual Membership.
• Entries are preferred on word documents attached to an email but will be accepted on paper by post. Authors need not be members of RUSI. Their work must be presented in English but authors of any nationality are eligible.
• Essays must not be less than 3,000 words and not more than 3,500 words in length. An international panel of judges selected by RUSI will assess the entries.
• The winning entries will be announced on 1 December 2008.
• Essays will also be considered for publication in the RUSI Journal.

Please supply your name, one-paragraph biography and current affiliation(s), address and email on the first page of the essay.

Please send entries via email to publications@rusi.org or by post to Dr Terence McNamee, RUSI, Whitehall, London SW1A 2ET UNITED KINGDOM

(Information taken from www.rusi.org)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Health and Education for all

"လူတိုင္းအတြက္ပညာေရးႏွင့္က်န္းမာေရး"

ပညာသင္ၾကားခြင့္ရေရးသည္ ေမြးရာပါလူ႔အခြင့္အေရး တရပ္သာျဖစ္သည္။ သို႕ရာတြင္ ျမန္မာျပည္တြင္ ၾကီးျပင္းသူမ်ားအဖို႔ကား ေက်ာင္းေနခြင့္ရေရး၊ ပညာသင္ယူခြင့္ရေရးသည္ မဟာအခြင့္အေရး။ မိဘမ်ားအတြက္ ကိုယ့္သားသမီးမ်ား ေက်ာင္းဝတ္စံုအျဖဴအစိမ္းေလး၊ အခ်ိန္တန္ အရြယ္ေရာက္လွ်င္ ဝတ္ႏိုင္ဖို႔အေရးသည္ အေရးၾကီးဆံုး တာ၀န္တရပ္။ ထို႕အတြက္ အသဲအသန္ ၾကိဳးစား ရွာေဖြၾကရသည္။ ေက်ာင္းဝင္ေၾကး၊ မိဘဆရာအသင္းေၾကး၊ ေက်ာင္းအုပ္ဆရာမၾကီးအား ကန္ေတာ့ေၾကး၊ တံျမက္စည္းဖိုး၊ တိုးခ်ဲ႕ေက်ာင္းေဆာင္သစ္အလွဴေငြ စသည္စသည္ႏွင့္။

တစ္ႏွစ္လဲမဟုတ္၊ ႏွစ္ႏွစ္လဲမဟုတ္၊ အၾကိမ္ၾကိမ္အလီလီ၊ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ။ သားသမီးကို ေက်ာင္းထားႏိုင္ေရးသည္ လက္လုပ္လက္စားမိဘမ်ားအတြက္ မဟာစြန္႔စားခန္း။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ေလးတန္းႏွင့္ ေက်ာင္းႏွဳတ္ရ၊ ခုႏွစ္တန္းႏွင့္ ေက်ာင္းႏွဳတ္ရျဖင့္ အဆမတန္ ၾကီးျမင့္လွေသာ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းဂယက္ၾကားတြင္ အိမ္စရိတ္ေက်ဖို႔အေရး ကေလးမ်ားကို ဇြတ္အလုပ္လုပ္ခိုင္းရေတာ့သည္။

ထိုအျဖစ္မ်ိဳးၾကံဳၾကရေသာ ကေလးမ်ား၏ လက္ဖက္ရည္ဆိုင္ေတြမွာ စားပြဲထိုးရင္း၊ ေဆာက္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ မဆလာဗန္းရြက္ရင္း ရြယ္တူေက်ာင္းသားေလးေတြကို ေငးၾကည့္ေနတတ္ေသာ မ်က္ဝန္းေလးမ်ားကိုကား တပ္မေတာ္သာအမိ၊ တပ္မေတာ္သာအဖဟု ေၾကြးေၾကာ္ေနၾကေသာ နအဖတို႕ မစာနာတတ္ၾက။ အေျပာႏွင့္အလုပ္သာညီၾကလွ်င္ ထိုသို႕ေသာ ကေလးငယ္မ်ား ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ေပၚေပါက္လာစရာ အေၾကာင္းမရွိ။ ဤသို႕အေျပာႏွင့္အလုပ္ မညီေသာသူမ်ားသည္လည္း တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္သူမ်ားအျဖစ္ ဆက္လက္ရွိမေနသင့္။ ဤသည္ကား အေၾကာင္းအက်ိဳး ညီညြတ္ေသာ အမွန္တရား။

အေျခခံပညာေရးကို တတ္ႏိုင္သမွ်အခမဲ့ပညာေရးျဖစ္ရမည္ဟု လူ႔အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္းၾကီးက ေဖာ္ျပထားပါသည္။ တိုင္းျပည္တစ္ျပည္၏ အနာဂတ္သည္ ယေန႔ကေလးမ်ား၏ ပညာေရးေပၚတြင္ မ်ားစြာမူတည္ပါသည္။ အျခားႏိုင္ငံမ်ားတြင္ တကၠသိုလ္ပညာေရးမ်ားကိုပင္ အစိုးရမွေငြထုတ္ေခ်းျပီး၊ ဘြဲ႔ရမွ၊ အလုပ္ရမွ တျဖည္းျဖည္းျပန္ဆပ္ခိုင္းေနခ်ိန္၊ ဘြဲ႔လြန္သင္တန္းမ်ားအတြက္ ပညာသင္ေထာက္ပံ့ ေၾကးမ်ားေပးျပီး၊ ပညာရွင္မ်ားေမြးထုတ္ေနခ်ိန္တြင္ က်ြႏ္ုပ္တို႔ျမန္မာျပည္တြင္ လူျဖစ္ခဲ့ရေသာ ေက်ာင္းသားမ်ားအတြက္ကား အေျခခံပညာေရးကိုပင္ ေကာင္းစြာသင္ခြင့္မရရွာၾက။ နအဖစစ္အာဏာရွင္ လက္ေအာက္တြင္ ေမြးရာပါ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုးရွံဳးေနၾကသည္။

က်န္းမာေရးတြင္ေကာ ဘာထူးပါသနည္း။ ေမြးရာပါ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုးရွံဳးေနၾကဆဲ။ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အခမဲ့အေျခခံက်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွဳသာရွိခဲ့ပါက ေသဆံုးမွဳႏွဳန္းမ်ား၊ ဤမွ်ျမင့္မားမည္မဟုတ္ေၾကာင္း မည္သည့္ဆရာဝန္ကိုသြားေမးေမး၊ မည္သည့္က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းကို သြားေမးေမး တသံတည္းသာ ထြက္ပါလိမ့္မည္။

ျပည္သူ႔ေဆးရံုမ်ားတြင္ လိုအပ္သည့္ေဆးဝါးမ်ားကားမရွိ၊ ပစၥည္းကိရိယာမ်ားမွာလဲ မျပည့္စံု။ ဤသည္ကို အစားထိုးသည့္ ေခတ္မီအထူးကုေဆးခန္းမ်ား ေပၚလာသည္။ ရပ္ကြက္ထဲ ေဆးခန္းကေလးမ်ားမွ ဆရာဝန္မ်ားကို သြားေရာက္ျပသဖို႔ပင္ အခက္ေတြ႔ေနရေသာ သာမန္ျပည္သူတို႔ ေမာ့ပင္ မၾကည့္ရဲသည့္ေနရာမ်ား။

အျခားႏိုင္ငံမ်ားတြင္ ဤသို႔ေသာေဆးခန္းမ်ားမရွိဟု မဆိုလိုပါ။ ေငြရွိလွ်င္ ဇာခ်ဲ႕ခ်င္တတ္သည္က လူသားတို႔ထံုးစံပါ။ ထိုသူမ်ား၏စိတ္အာသာကို ျဖည့္ဆည္းေပးမည့္အရာမ်ားလဲ ရွိသင့္ပါသည္။ သို႔ရာတြင္ သာမန္ျပည္သူတို႔၏ က်န္းမာေရးကိုလဲ အစိုးရမွ သင့္ေလ်ာ္ေသာေပၚလစီမ်ား ခ်မွတ္ေဆာင္ရြက္ေပးၾကသည္။ ျပည္သူ႔ကိုယ္စားျပဳကိုယ္စားလွယ္မ်ားႏွင့္ ဖြဲ႔ထားသည့္အစိုးရတရပ္ႏွင့္ အာဏာသိမ္းအစိုးရတို႕ကား ျပည္သူ႔အက်ိဳးေဆာင္ႏိုင္ပံုခ်င္း မိုးနဲ႔ေျမပမာကြာျခားေၾကာင္း ျမန္မာျပည္ျဖစ္ရပ္မ်ားက သက္ေသျပေနသည္။

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရေသာ္ လူတိုင္းအတြက္ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးဟူေသာ ေမြးရာပါလူ႔အခြင့္အေရးသည္ ေစာင့္ေရွာက္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေပးရမည့္ အစိုးရ၏ မူဝါဒမ်ားေပၚတြင္ မ်ားစြာမူတည္ပါသည္။ ႏိုင္ငံေတာ္ဘ႑ာ၏ ႏွစ္ရာခိုင္ႏွဳန္းကိုသာ ပညာေရးႏွင့္ က်န္းမာေရးတြင္သံုးျပီး၊ က်န္သည္မ်ားကို အိတ္ထဲထည့္လိုက္၊ စစ္ေရးတြင္သံုးလိုက္၊ ျပည္သူမ်ားအတြက္ အက်ိဳးမရွိသည့္က႑မ်ားတြင္ သံုးလိုက္လုပ္ေနသည့္ အစိုးရတရပ္လက္ထက္တြင္ (နအဖပဲျဖစ္ျဖစ္၊ နအဖေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ေပၚလာမည့္ ၾကိဳးဆြဲပဲျဖစ္ျဖစ္) ဤအခြင့္အေရးမ်ားဆက္လက္ ဆံုးရွံဳးေနမည္မွာ ေျမခတ္မလြဲ။ တရားမွ်တမွဳ၊ လြတ္လပ္မွဳႏွင့္ လူ႕အခြင့္အေရးအျပည့္အ၀ရွိေသာ လူ႔ေဘာင္သစ္တရပ္ကို တည္ေဆာက္ဖို႔အခ်ိန္ကား တန္ရံုမက အနဲငယ္ပင္ ေႏွာင္းလို႔ေနေလျပီ။ က်ြႏု္ပ္တို႔မရခဲ့သည့္ အခြင့္အေရးမ်ား၊ က်ြႏ္ုပ္တို႔သားသမီးမ်ား ခံစားႏိုင္ဖို႔အေရး ဝိုင္းဝန္းၾကိဳးပမ္းၾကပါစို႕။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၉၊ ၈၊ ၂၀၀၆)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Education and Development (part- 3)

ပညာေရးႏွင့္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး (အပိုင္း-၃)

ပညာေရးစီမံခ်က္ႏွင့္ေပၚလစီမ်ား

ပညာေရးစီမံခ်က္ႏွင့္ ေပၚလစီမ်ားခ်မွတ္ရာမွာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳအေျခအေနကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားမွာ ျပဳလုပ္ရမယ့္ စီမံခ်က္မ်ား၊ ေပၚလစီမ်ားႏွင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးျပီး ႏိုင္ငံမ်ားမွာ ခ်မွတ္ရမည့္ ေပၚလစီမ်ားမွာ မ်ားစြာေသာ ကြဲျပားမွဳေတြ ရွိပါတယ္။

ကမာၻ႕ဘဏ္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳေလ့လာေရးက (၂၀၀၇)ခုႏွစ္က ထုတ္ေ၀တဲ့ Building Knowledge economies စာတမ္းမွာ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ားမွာ ခ်မွတ္သင့္တဲ့ ပညာေရးမူ၀ါဒမ်ားကို ေအာက္ပါအတိုင္း ခ်မွတ္ထားပါတယ္။

(၁) မူလတန္း၊ပညာေရး

• လူတိုင္းအတြက္ ပညာေရး စီမံခ်က္မ်ားတြင္ အာရံုစိုက္ရန္

• ေက်ာင္းအပ္ႏွဳန္းတိုးျမွင့္လာေရး ေဆာင္ရြက္ရန္

• အမ်ိဳးသမီးငယ္မ်ား၏ ပညာေရးႏွင့္အလုပ္အကိုင္ရရွိေရးအခြင့္အလမ္းတိုးတက္လာေစရန္

• အရည္အေသြးျမွင့္တင္ေရးကို အာရံုစိုက္ရန္

(၂) အလယ္တန္း၊ အထက္တန္းပညာေရး

• အလယ္တန္းေက်ာင္းအပ္ႏွဳန္းတိုးျမင့္လာေရးေဆာင္ရြက္ရန္

• အထက္တန္းပညာေရးအား တကၠသိုလ္ေကာလိပ္ပညာေရးမ်ားအတြက္ ျပင္ဆင္ေပးရံုသာမက လုပ္ငန္းခြင္ဘ၀ႏွင့္ပါ သင့္ေလ်ာ္ႏိုင္ေစမည့္ ပညာေရးအစီအစဥ္မ်ား ေဖာ္ေဆာင္ရန္

(၃) တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ပညာေရး

• တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ပညာေရးအဆင့္အတန္းျမင့္မားလာေစရန္

• Economy တြင္ လိုအပ္ေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားႏွင့္ တြဲစပ္ေဖာ္ေဆာင္ရန္

• ပရိုဂရမ္ႏွင့္ လိုအပ္ေသာအရည္အခ်င္းမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ရန္ လုပ္ငန္းရွင္မ်ားထံမွ အၾကံဥာဏ္ရယူရန္

• အခ်ိန္ကာလပိုမိုတိုေတာင္းေသာ နည္းပညာပိုင္းဆိုင္ရာသင္တန္းမ်ား (ဥပမာ- ပိုလီတက္နစ္မ်ား) ဖြင့္လွစ္ရန္

(၄) စဥ္ဆက္မျပတ္ပညာေရး

• စာတတ္ေျမာက္မွဳႏွဳန္းျမင့္မားလာေရး ေဆာင္ရြက္ရန္

• economy မွ လိုအပ္ေသာ အရည္အခ်င္းမ်ားကို ေဖာ္ထုတ္ေပးႏိုင္မည့္ သင္တန္းမ်ားေပးရန္

• အရည္အခ်င္းျမွင့္တင္ေရးသင္တန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ရန္

စသည္တို႕ျဖစ္ပါတယ္။

မ်ားေသာအားျဖင့္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ားမွာ ပညာေရးစနစ္နဲ႕ တိုက္ရိုက္ဆက္ႏြယ္ေနတဲ့ ျပႆနာမ်ားကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရပါတယ္။ ပညာတတ္မ်ားနည္းပါးမွဳ၊ မထိေရာက္ေသာ ပညာေရးမူ၀ါဒမ်ားခ်မွတ္ထားမွဳ၊ သင္ရိုးညႊန္းတန္းနဲ႕ သင္ၾကားမွဳနည္းစနစ္မ်ား economy လိုအပ္ခ်က္ႏွင့္မကိုက္ညီမွဳ၊ သိပၸံနဲ႕နည္းပညာသင္တန္းမ်ား ဖြင့္လွစ္ရန္အားနည္းမွဳ စတာေတြျဖစ္ပါတယ္။

ဘာသာစကားအေနနဲ႕ကေတာ့ ပထမပိုင္းႏွစ္မ်ားမွာ မိခင္ဘာသာစကားနဲ႕ သင္ၾကားရာက တစတစ ႏိုင္ငံရပ္ျခားဘာသာစကားမ်ားကို တိုးခ်ဲ႕သင္ေပးသြားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒီနည္းလမ္းကို အာဖရိကတိုက္ႏိုင္ငံမ်ားမွာ က်င့္သံုးရာမွာ ၾကီးစြာေသာ ေအာင္ျမင္မွဳေတြ ရရွိခဲ့ပါတယ္။ လူငယ္ေတြကို ပိုမိုက်ယ္ျပန္႕ေသာ ကမၻာၾကီးနဲ႕ မိတ္မဆက္ေပးခင္မွာ solid language base နဲ႕ သင္ယူေလ့လာေရးျဖစ္စဥ္ကို အေျချပဳတဲ့ approach ျဖစ္ပါတယ္။

ဖြ႕ံျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္မ်ားအတြက္ အေရးၾကီးတဲ့ပညာေရးရည္မွန္းခ်က္ကေတာ့ အရည္အေသြးျမင့္မားတဲ့ ဘြဲ႕ရပညာတတ္မ်ား အေရအတြက္ တိုးတက္ျမင့္မားလာျခင္းပဲျဖစ္သင့္ပါတယ္။ အေရအတြက္မ်ားျပားလာျခင္း တခုတည္းနဲ႕ ပညာေရးရည္မွန္းခ်က္ ေအာင္ျမင္တယ္လို႕ မဆိုႏိုင္ပါဘူး။

ပညာေရးမူ၀ါဒနဲ႕ပတ္သက္ျပီး ယူနက္စကိုက ေဖာ္ထုတ္ထားတဲ့ generic simulation model, EPSSim နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့အေၾကာင္းအရာေလးေတြကို ေနာက္ေဆာင္းပါးမ်ားမွာ ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)

ခင္မမမ်ိဳး (၂၈၊ ၉၊ ၂၀၀၈)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>