ဂရိ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳ

"စစ္အာဏာရွင္ေတြကို စစ္အရာရွိေတြ ကိုယ္တိုင္က ဆန္႕က်င္လိုက္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္
ဂရိႏိုင္ငံတြင္းက ေတာ္လွန္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြရဲ႕ အရွိန္အဟုန္ကို တိုးျမွင့္ေပးလိုက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။
တိုးျမင့္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေရး ေရခ်ိန္နဲ႕အတူ တိုက္ပြဲေဖာ္ေဆာင္ဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာကို သတိျပဳမိတာေၾကာင့္ ႏို၀င္ဘာလေရာက္ေတာ့ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူေတြ လက္တြဲျပီး အာဏာရွင္ကို သပိတ္ေမွာက္ၾက ပါေတာ့တယ္"

ေရွးေခတ္ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို အမ်ိဳးသားေတြထက္ နိမ့္က်သူမ်ားအျဖစ္သာ ယူဆထားခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လူမွဳေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရးရာေတြမွာ ဘာမွ အေရးၾကီးသူေတြ မဟုတ္ဘူးလို႕ ထင္ျမင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဂုဏ္ရည္ျမင့္မားျပီး ေလးစားဖြယ္ရာ ေကာင္းတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြကို ျဖည့္ဆည္းေပးသူမ်ားအျဖစ္သာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက သတ္မွတ္ထားခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုထံုးတမ္းစဥ္လာေတြ ရွိတဲ့ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ သီးျခားကိုယ္ပိုင္ ရပ္တည္ခြင့္ မရွိပါဘူး။ ဘ၀တသက္တာလံုး ဖခင္ေတြ၊ အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြနဲ႕ သားေယာက်္ားေလးေတြအေပၚမွာပဲ မီွခိုေနၾကရပါတယ္။

ေရွးေခတ္ဂရိႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းတာ၀န္ဆိုတာ ကေလးေမြးဖြားတာ၊ အစားအစာ ခ်က္ျပဳတ္တာနဲ႕ အိမ္မွဳကိစၥေတြ ျပဳလုပ္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းတာ၀န္ ဆိုတာ ကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးရာ ေတြးေခၚစဥ္းစားတာ၊ အၾကံေပးတာ၊ စစ္မက္ျဖစ္ပြားခ်ိန္မွာ တိုက္ပြဲ၀င္တာေတြနဲ႕ မိသားစုကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရွးေခတ္ဂရိျပည္က အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို ဆန္႕က်င္ကန္႕ကြက္မွဳေတြ မလုပ္ရဲၾကပါဘူး။ အိမ္ေထာင္ဘက္ လင္ေယာက်္ားေတြကို မရိုေသရင္ နတ္ဘုရားေတြက စိတ္ဆိုးျပီး ျပစ္ဒဏ္ခတ္တယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြကလဲ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ အျမစ္တြယ္ေနပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ရိုက္ႏွက္ညွဥ္းပမ္းမွဳေတြ၊ နတ္ဘုရားေတြက ေပးမယ့္ ျပစ္ဒဏ္ေတြကို ေၾကာက္ရြံ႕ျပီး ဘ၀တေလွ်ာက္လံုး အမ်ိဳးသားေတြထက္ နိမ့္က်သူေတြအျဖစ္ပဲ ခံယူက်င့္သံုးေနခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လဲ (၁၉) ရာစုေရာက္ေတာ့ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီး စာေရးဆရာေတြ အမ်ားအျပား ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး စာေရးဆရာေတြျဖစ္တဲ့ Artemis၊ Thaleia၊ Eurydice တို႕ဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပညာေရး၊ လူမွဳေရး အေျခအေန နိမ့္က်မွဳေတြကို မီးေမာင္းထိုး ေဖာ္ျပလာၾကပါတယ္။ (၁၈၈၇) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားသူ Calliope Parren က ဦးေဆာင္ျပီး အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဆိုတဲ့ သတင္းစာကို စတင္ထုတ္ေ၀ပါေတာ့တယ္။ အေၾကာက္တရားေတြ လႊမ္းမိုးေနတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုအတြင္းမွာ လူ႕အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့အခါ ကေလာင္လက္နက္ဟာ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားေတြ၊ စည္းမ်ဥ္းေတြ၊ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ၊ အေတြးအေခၚေတြကို လူထုထဲမွာ ကနဦး ခ်ျပဖို႕ လိုပါတယ္။ ဒီလို ခ်ျပျပီး အေတြးအေခၚ အုတ္ျမစ္ခ်ျပီးမွ ေဖာ္ေဆာင္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြဟာ ေကာက္ရိုးမီးေတာက္ပမာ ၀ုန္းခနဲ ထေတာက္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြထက္ ပိုျပီး ေအာင္ျမင္တတ္ပါတယ္။ ဂရိအမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားသူေတြဟာ ဒီကေလာင္လက္နက္ကို အသံုးျပဳျပီး အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးကို စတင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အေတြးအေခၚ အုတ္ျမစ္ခ်ျပီး လွဳပ္ရွားတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳ ျဖစ္တာေၾကာင့္ ဂရိအမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳဟာ တစတစ က်ယ္ျပန္႕လာခဲ့ျပီး၊ မ်ိဳးဆက္သစ္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း ေခါင္းေဆာင္အမ်ားအျပားကို ေမြးထုတ္ေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၂၀) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီး ဂီတဆရာမတဦးျဖစ္တဲ့ Theodoropoulou က အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို စတင္တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၃၀ ကာလေတြေရာက္ေတာ့ စစ္အာဏာရွင္ Ioannis Metaxas ရဲ႕ လက္ေအာက္မွာ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို တားဆီးပိတ္ပင္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဂရိအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဒုတိယကမၻာစစ္ကာလ ေတာ္လွန္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ က်ရာေနရာကေန တက္တက္ၾကြၾကြ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ဒုတိယကမၻာစစ္ျပီးကာလ ေရာက္ေတာ့ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳေတြ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ျမိဳ႕ျပ လူေနမွဳအေဆာက္အအံု ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္လာမွဳ၊ စက္မွဳႏိုင္ငံေတာ္သစ္ တည္ေဆာက္လာမွဳ၊ လူလတ္တန္းစား လူဦးေရ မ်ားျပားလာမွဳေတြနဲ႕အတူ အမ်ိဳးသမီးမဲေပးခြင့္ အခြင့္အလမ္းေတြလဲ ရရွိလာပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လဲ (၁၉၆၇) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ ဂရိႏိုင္ငံမွာ Papadopoulos စစ္အာဏာသိမ္းမွဳ ျဖစ္ပြားပါေတာ့တယ္။ စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ၀တ္စားဆင္ယင္မွဳနဲ႕ လွဳပ္ရွားသြားလာမွဳေတြကိုပါ ကန္႕သတ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေက်ာင္းသားပြဲေတာ္ေတြမွာ ေက်ာင္းသားေတြနဲ႕ ယွဥ္တြဲျပီး ေက်ာင္းသူေတြ ပါ၀င္ဆင္ႏႊဲခြင့္ကိုပါ တားျမစ္ပိတ္ပင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အာဏာသိမ္းစကာလမွာ လူအမ်ားစုေ၀းခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ေဟာေျပာခြင့္ေတြကို ပိတ္ပင္ထား တာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ေခတၱရပ္တန္႕သြားေပမယ့္၊ အခ်ိန္အနည္းငယ္အတြင္းမွာပဲ ေျမေအာက္လွဳပ္ရွားမွဳ ကြန္ယက္ေတြကို ျပန္လည္ဖြဲ႕စည္း ႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလေတြမွာ တႏိုင္ငံလံုးစစ္က်ြန္ဘ၀ကို က်ေရာက္ေနခ်ိန္ျဖစ္တာေၾကာင့္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို ျဖိဳဖ်က္ျပီးမွသာ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြ ရရွိလာႏိုင္မယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ဂရိအမ်ိဳးသမီး ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသူေတြက သိနားလည္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။

(၁၉၇၃)ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးက အရွိန္ေကာင္း လာခဲ့ပါတယ္။ ေမလမွာ ဂရိေရတပ္မေတာ္က အရာရွိေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာ စစ္ေရး ပူးတြဲေလ့က်င့္မွဳ လုပ္ေနရာကေန ဂရိႏိုင္ငံကို မျပန္ေတာ့ပဲ ေရတပ္သေဘၤာကို ေရာမကို ဦးတည္ ခုတ္ေမာင္းသြားခဲ့ပါတယ္။ အနီးဆံုး ေလဆိပ္ကေန တယ္လီဖုန္းနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ သတင္းစာနယ္ဇင္းေတြကို အေၾကာင္းၾကားျပီး ဂရိစစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ လူထုအေပၚ ဖိႏွိပ္မွဳေတြကို ေဖာ္ထုတ္ဆန္႕က်င္လိုက္ၾကပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္ေတြကို စစ္အရာရွိေတြ ကိုယ္တိုင္က ဆန္႕က်င္လိုက္တာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီျဖစ္ရပ္ဟာ တကမၻာလံုးကို ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားျပီး ဂရိႏိုင္ငံတြင္းက ေတာ္လွန္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြရဲ႕ အရွိန္အဟုန္ကို တိုးျမွင့္ေပးလိုက္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ တိုးျမင့္လာတဲ့ ႏိုင္ငံေရး ေရခ်ိန္နဲ႕အတူ တိုက္ပြဲေဖာ္ေဆာင္ဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာကို သတိျပဳမိတာေၾကာင့္ ႏို၀င္ဘာ လေရာက္ေတာ့ ေက်ာင္းသား၊ ေက်ာင္းသူေတြ လက္တြဲျပီး အာဏာရွင္ကို သပိတ္ေမွာက္ၾက ပါေတာ့တယ္။ ေက်ာင္းသားလွဳပ္ရွားမွဳေတြကို အာဏာရွင္ေတြက သတ္ျဖတ္ႏွိမ္နင္းတာေၾကာင့္ ဂရိစစ္တပ္တြင္းက အရာရွိေတြကိုယ္တိုင္က စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို လက္မခံႏိုင္ၾကေတာ့ပဲ (၁၉၇၄) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အာဏာရွင္စနစ္ၾကီး ျပိဳလဲသြားခဲ့ပါတယ္။

ဂရိအမ်ိဳးသမီး တက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသူအမ်ားအျပားဟာ အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႕က်င္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ ဖမ္းဆီးႏိွပ္စက္ သတ္ျဖတ္ျခင္းကို ခံခဲ့ၾကရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဂရိအမ်ိဳးသမီး ေတြဟာ ဇြဲလံု႕လ မေလွ်ာ့ပဲ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲရတဲ့အထိ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ ရင္ေဘာင္တန္းျပီး တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳလမ္းေၾကာင္းကိုလဲ မေသြမဖည္ ဆုပ္ကိုင္ထားခဲ့ၾကျပီး အာဏာရွင္စနစ္ကို ဖယ္ရွားျပီး ေနာက္ပိုင္းကာလေရာက္ေတာ့ မျပီးဆံုး ေသးတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို ဆက္လက္အေကာင္အထည္ ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဂရိအမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဇြဲလံု႕လနဲ႕ ေနာက္မဆုတ္စတမ္း တိုက္ပြဲ၀င္ရဲတဲ့ အားမာန္ေတြေၾကာင့္ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္မွာ က်ားမ တန္းတူညီမွ်ခြင့္ကို အသိအမွတ္ျပဳတဲ့ ေျမယာဥပေဒသစ္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ တန္းတူညီမွ် လုပ္အားခ ရရွိေရး၊ ပညာသင္ခြင့္ အခြင့္အလမ္း ရရွိေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြကိုလဲ ေအာင္ျမင္စြာ ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၈၁) ခုႏွစ္ကေန စတင္ဖြဲ႕စည္းခဲ့တဲ့ ဂရိအစိုးရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရား အဆက္ဆက္မွာလဲ အမ်ိဳးသမီး ၀န္ၾကီးတဦး အနည္းဆံုးပါ၀င္ျပီး၊ အမ်ိဳးသမီး ဒုတိယ၀န္ၾကီးမ်ားစြာ ပါ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြမွာလဲ အမ်ိဳးသမီး ေခါင္းေဆာင္အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာခဲ့ျပီး ၁၉၉၄ ခုႏွစ္မွာ ဂရိကြန္ျမဴနစ္ပါတီကို အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္က ဦးေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုတာ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးရာေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အေရးၾကီးသူေတြ မဟုတ္ဘူးလို႕ သတ္မွတ္ခဲ့ၾကတဲ့ ဂရိလူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အခုဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး စီးပြားေရး လုပ္ငန္းရွင္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး ပညာရွင္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေခါင္းေဆာင္ေတြ အမ်ားအျပားေပၚထြက္လာခဲ့ျပီ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး ပညာရွင္ Laura Cram က ဒီလိုေျပာင္းလဲမွဳေတြဟာ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရးနဲ႕ ဒီမိုကေရစနစ္ ထြန္းကားေရး တိုက္ပြဲေတြမွာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕အတူ ရင္ေဘာင္တန္းတိုက္ပြဲ၀င္ရဲတဲ့ ရဲစြမ္းသတိၱနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳ လမ္းေၾကာင္းကို လက္ဆင့္ကမ္းပခံုးေျပာင္းျပီး မဆုတ္မနစ္ ကိုင္စြဲခဲ့ၾကတဲ့ ဇြဲလံု႕လေတြေၾကာင့္ ျဖစ္တယ္လို႕ ဆိုထားပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

(၂၀၀၉ ခုႏွစ္တြင္ ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ၊ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း အစီအစဥ္တြင္ ထုတ္လႊင့္ခဲ့ေသာ အသံလႊင့္ေဆာင္းပါး ျဖစ္ပါသည္)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳႏွင့္ ပ႗ိပကၡ ျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလ နီေပါႏိုင္ငံ

နိဒါန္း

၂၀၀၀ ခုႏွစ္၊ ေအာက္တိုဘာလမွာ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီက အမ်ိဳးသမီး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ Resolution (၁၃၂၅) ကို ခ်မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလကစျပီး ပ႗ိပကၡေျဖရွင္းေရးနဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္မွဳေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခန္းက႑ကို ႏိုင္ငံတကာက အသိအမွတ္ျပဳမွဳေတြ ၾကီးမားလာခဲ့ပါတယ္။ Resolution (၁၃၂၅) နဲ႕ပတ္သက္ျပီး အခုလို ႏိုင္ငံတကာ မဟာဗ်ဴဟာနဲ႕ မူ၀ါဒေရးရာ အဆင့္မွာ က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္မွဳေတြ ရွိလာခဲ့ေပမယ့္လဲ ႏိုင္ငံတခုခ်င္းစီရဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလ တည္ေဆာက္ေရး လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ အခန္းက႑နဲ႕ပတ္သက္ျပီး သိသားထင္ရွားတဲ့ အတားအဆီးေတြ ရွိေနဆဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွဳကို ကန္႕သတ္ေနၾကဆဲပဲ ရွိပါေသးတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မွဳ အခန္းက႑ေတြကို သိသိသာသာ ပိတ္ပင္ေနၾကဆဲပဲ ရွိပါေသးတယ္။ အခုဒီေဆာင္းပါးမွာ ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလ နီေပါႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳအေၾကာင္းကို ေရးသားတင္ျပပါမယ္။

(ခ်ိဳးလင္းျပာစာေစာင္အတြက္ ေရးသားထားေသာ စာမူျဖစ္ပါသည္)



ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳအခန္းက႑

ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားလာတဲ့အခါ က်ားမေရးရာ ဓေလ့ထံုးစံေတြ ေျပာင္းလဲမွဳ ရွိလာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးတက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူေတြ၊ တက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူေတြရဲ႕ မိသားစု၀င္ေတြ၊ စစ္မက္ဒုကၡသည္ေတြ အေနနဲ႕ အသြင္မ်ိဳးစံု ပါ၀င္ ပတ္သက္လာၾကရပါတယ္။ ပဋိပကၡေျဖရွင္းမွဳေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးတိုးတက္မွဳ အေျခအေနေတြမွာ ဆက္စပ္ပါ၀င္မွဳ ရွိလာၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပ႗ိပကၡေတြ ျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလမွာ အသက္ရွင္က်န္ရစ္ခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လင္ေယာက်္ားျဖစ္သူအေပၚ မွီခိုအားကိုးေနရတဲ့ သာမန္အိမ္ရွင္မေတြ မဟုတ္ၾကေတာ့ပါဘူး။ ပဋိပကၡေတြအၾကားမွာ ရုန္းကန္လွဳပ္ရွားရမွဳ၊ ရွင္သန္ရပ္တည္ရမွဳ၊ တက္ၾကြစြာ လွဳပ္ရွားရမွဳေတြနဲ႕ ခါးသီးတဲ့ ဘ၀သင္ခန္းစာေတြ ရရွိခဲ့ၾကတဲ့အတြက္ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕အတူ ပခံုးခ်င္းယွဥ္ျပီး ရင္ေဘာင္တန္းရပ္တည္ႏိုင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြအျဖစ္ ေခတ္သမိုင္းက ေျပာင္းလဲလိုက္ျပီးသား ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလ ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္မွဳ အခန္းက႑ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ၊ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ႏိုင္မွဳေတြဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ အနာဂတ္အတြက္ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွပါတယ္။

ပထမတခ်က္အေနနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ လူဦးေရတ၀က္ေက်ာ္ကို ကိုယ္စားျပဳေနသူမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ ဒီမိုကေရစီစနစ္ခိုင္မာေတာင့္တင့္ဖို႕အတြက္ ကိုယ္စားျပဳမွဳဟာ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးထုတရပ္လံုးကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြမပါပဲ အမ်ိဳးသားေတြကပဲ ခ်မွတ္လိုက္တဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြဟာ လူထုတရပ္လံုးကို ကိုယ္စားျပဳတယ္လို႕ မေခၚဆိုႏိုင္ပါဘူး။ ဒီလိုဆံုးျဖတ္ခ်က္ကိုလဲ ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းတက် ဆံုးျဖတ္ခ်က္လို႕ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြက တန္းတူရည္တူ ပါ၀င္ ဆံုးျဖတ္ထားမွဳမရွိပဲ အမ်ိဳးသားေတြကပဲ တဖက္သတ္ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မယ္ဆိုရင္ ဒါဟာ တန္းတူညီမွ်မွဳအေပၚ အေျခခံတဲ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္ ထူေထာင္မွဳ မဟုတ္ပဲ အမ်ိဳးသားအာဏာရွင္စနစ္ကို ထူေထာင္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြေပၚမွာ အေျခတည္ထားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္ဟာလဲ လူထုကို ကိုယ္စား မျပဳတဲ့အတြက္ Legitimacy ရွိတယ္လို႕ မဆိုလိုႏိုင္ပါဘူး။

ဒုတိယအခ်က္အေနနဲ႕က အမ်ိဳးသမီးေတြဆီမွာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ ဘ၀အေတြ႕အၾကံဳေတြ၊ အျမင္ေတြနဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္မွဳေတြ ရွိေနႏိုင္တဲ့အတြက္ ႏိုင္ငံေရးရာကိစၥေတြမွာ ရွဴေထာင့္အသစ္နဲ႕ ေလ့လာသံုးသပ္မွဳေတြ ေပၚထြက္လာႏိုင္ေစပါတယ္။ က်ားမေရးရာနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးမ်ား တိုးျမွင့္ေရးနဲ႕ပတ္သက္ျပီး ကုလသမဂၢအတြင္းေရးမွဴးခ်ဳပ္ရဲ႕ အထူးအၾကံေပးပုဂၢိဳလ္ျဖစ္တဲ့ Rachel
Mayanja ဆိုသူက အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳဟာ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္ေပၚ ေျပာင္းလဲတိုးတက္မွဳေတြကို အားျဖည့္ေပးႏိုင္ေၾကာင္း ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးအရ ကြဲျပားျခားနားမွဳေတြအၾကားမွာ တံတားခင္းေပးႏိုင္သူေတြျဖစ္ေၾကာင္း အဆိုျပဳခဲ့ပါတယ္။ ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မွဳ အခန္းက႑မရွိရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးေရးရာေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားမွဳ မရွိတဲ့အတြက္ လူဦးေရတ၀က္ေက်ာ္ရဲ႕ အနာဂတ္ကို လ်စ္လ်ဴရွဳရာ ေရာက္ေၾကာင္းကိုလဲ ပညာရွင္မ်ားက ေထာက္ျပေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။

နီေပါႏိုင္ငံ

နီေပါႏိုင္ငံဟာ အိႏၵိယနဲ႕ တရုတ္ျပည္အၾကားမွာ တည္ရွိတဲ့ ကုန္းတြင္းပိုင္း ႏိုင္ငံငယ္ေလးတခုျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္မွာ နီေပါအစိုးရနဲ႕ နီေပါကြန္ျမဴနစ္ပါတီ- Maoist တို႕အၾကားက ဆယ္ႏွစ္တာ လက္နက္ကိုင္ပ႗ိပကၡ ျပီးဆံုးသြားခဲ့ပါတယ္။ ဒီပ႗ိပကၡဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ သက္ေရာက္မွဳအမ်ားအျပား ရွိခဲ့ပါတယ္။ ပ႗ိပကၡစစ္ပြဲေတြေၾကာင့္ အိမ္ေထာင္မရွိတဲ့အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႕ မုဆိုးမေတြ မ်ားျပားလာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးက ဦးေဆာင္ရတဲ့ အိမ္ေထာင္စု (Female-headed households) ေတြ မ်ားျပားလာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအခ်ိဳ႕က ေတာ္လွန္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ ပါ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ နီေပါကြန္ျမဴနစ္ပါတီဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ခ်က္ျပဳတ္ေရးတာ၀န္ေတြနဲ႕ က်န္းမာေရးျပဳစုေစာင့္ေရွာက္မွဳ တာ၀န္ေတြတင္ ေပးခဲ့တာမဟုတ္ပဲ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕အတူ ရင္ေဘာင္တန္းတိုက္ပြဲ၀င္ရတဲ့ တိုက္ခိုက္ေရးရဲေဘာ္တာ၀န္ေတြ၊ ဆက္သြယ္ေရး တာ၀န္ေတြပါ ေပးအပ္ခဲ့ျပီး ေတာ္လွန္ေရးကာလအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ အခန္းက႑ကို တိုးျမွင့္ေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီး အိမ္ေထာင္ဦးစီး အေရအတြက္ေတြ မ်ားျပားလာမွဳနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးဦးေဆာင္ အဖြဲ႕အစည္းတရပ္ရဲ႕ အေျမာ္အျမင္ၾကီးမွဳေတြဟာ နီေပါလူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အျမစ္တြယ္ေနခဲ့တဲ့ က်ားမခြဲျခားမွဳ ဓေလ့ထံုးတမ္းစဥ္လာ အတားအဆီးေတြကို ဖယ္ရွားပစ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၆ခုႏွစ္၊ ေအျပီလမွာ စတင္ခဲ့တဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္ကို ဦးတည္ေစခဲ့တဲ့ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳၾကီးမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ေရွ႕တန္းကေန ပါ၀င္ဦးေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္၊ ႏို၀င္ဘာလမွာ Comprehensive Peace Accord (CPA) ခ်ဳပ္ဆိုျပီး၊ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡေတြကို ခ်ဳပ္ျငိမ္းႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္၊ ဧျပီလေရာက္ေတာ့ Constituent Assembly ကို ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္မယ့္ ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလ ပထမဆံုးေရြးေကာက္ပြဲေတြကို က်င္းပႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီ Constituent Assembly ကေန တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒမူၾကမ္းကို ေရးဆြဲခဲ့ပါတယ္။

ပဋိပကၡေတြ ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံတရပ္ရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဆိုတာ ဘယ္လိုအဖြဲ႕အစည္း၊ ဘယ္လိုအစိုးရမ်ိဳးကမွ ေရးဆြဲအတည္ျပဳလို႕ မရပါဘူး။ ေရးဆြဲအတည္ျပဳထားခဲ့ရင္လဲ ပဋိပကၡမျပီးဆံုးခင္ကာလမွာ ေရးဆြဲထားတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ တိုင္းျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးသိပ္မရွိလွပါဘူး။ ပဋိပကၡေတြ ျပီးဆံုးျပီးေနာက္ပိုင္းကာလမွာ လူထုက ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္တဲ့ Constituent Assembly (သို႕မဟုတ္) သေဘာတရားတူျပီး အမည္ကြဲျပားတဲ့ အလားတူ ညီလာခံတရပ္က ေရးဆြဲျပီး ထြက္ေပၚလာတဲ့ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒမူၾကမ္းကို Referendum က်င္းပျပီး လူထုရဲ႕ ေထာက္ခံမွဳ သတ္မွတ္ရာခိုင္ႏွဳန္းျပည့္မွသာ ဒီဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အေျခခံအုတ္ျမစ္ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလို မဟုတ္ပဲ ပဋိပကၡျဖစ္ေနဆဲကာလေတြမွာ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒေတြ ေရးဆြဲလိုက္ၾက၊ အတည္ျပဳလိုက္ၾကလုပ္ေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာေတာ့ အေျခခံဥပေဒမူၾကမ္းေတြ ေဖာင္းပြျပီး ေရေပၚ အရုပ္ေရးသလို ေပၚလိုက္၊ ေပ်ာက္လိုက္ေတြ ျဖစ္သြားတတ္စျမဲပါ။

ပဋိပကၡမျဖစ္ပြားမီကာလ နီေပါအမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ အခန္းက႑

နီေပါလူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ patriarchal culture ထြန္းကားခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဓေလ့ထံုးတမ္း အစဥ္အလာေတြအရ ျပင္ပလူမွဳဘ၀မွာ ေနရာသိပ္မရၾကပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ လူမွဳဘ၀အဆင့္အတန္းဟာ လူမ်ိဳးစုေတြအၾကားမွာ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားေပမယ့္ ေယဘုယ်အားျဖင့္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြထက္ နိမ့္က်တယ္လို႕ ယူဆထားၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးဆိုတာ ကေလးသူငယ္ေစာင့္ေရွာက္ဖို႕နဲ႕ အိမ္မွဳတာ၀န္ထမ္းေဆာင္ဖို႕ ေမြးဖြားလာသူမ်ားအျဖစ္သာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက ျမင္တတ္ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕စာရင္ ပညာေရး၊ စီးပြားေရး၊ ႏိုင္ငံေတြမွာ နိမ့္က်ၾကရရွာပါတယ္။

၁၉၅၁ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ မဲေပးခြင့္နဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္ခြင့္ ရွိခဲ့ေပမယ့္လဲ ၁၉၅၁ ေႏွာင္းပိုင္းကာလကစျပီး အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အသံေတြ ျငိမ္သက္ေနခဲ့ပါတယ္။ နီေပါအမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသမားဘ၀ ျဖတ္သန္းႏိုင္မယ့္ အခြင့္အလမ္းေတြ နည္းပါးခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ မတိုင္မီကာလေတြမွာ နီေပါပါလီမန္ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ကိုယ္စားျပဳႏိုင္မွဳဟာ ေျခာက္ရာခိုင္ႏွဳန္းေအာက္မွာပဲ ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္ဖို႕ အခြင့္အလမ္း ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာလဲ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႕ ေဆြမ်ိဳးေတာ္စပ္သူေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ မိသားစု၀င္ေတြပဲ ျဖစ္ေနတတ္ျပန္ပါတယ္။ လူထုလူတန္းစားအလႊာအသီးသီးက အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳကိုေတာ့ သူတို႕ရဲ႕ ဖခင္ေတြ၊ အစ္ကိုေတြ၊ လင္ေယာက်္ားေတြက ထိန္းခ်ဳပ္ကန္႕သတ္ရံုမက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕အစြမ္းအစေတြအေပၚ ေလွ်ာ့တြက္ မွဳေတြကပါ ကန္႕သတ္ထားခဲ့ျပန္ပါတယ္။

တိုးတက္ေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚသို႕

၂၀၀၆ ခုႏွစ္ CPA လက္မွတ္ေရးထိုးျပီးကာလမွာ နီေပါႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ စုေပါင္းျပီး ေကာ္မတီေတြ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါတယ္။ ဒီေကာ္မတီေတြအထဲက National Monitoring Committee ရဲ႕ အဖြဲ႕၀င္ ၃၁ ေယာက္မွာ အမ်ိဳးသမီး ႏွစ္ေယာက္ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ Constituent Assembly ေရြးေကာက္ပြဲကာလ၊ Constituent Assembly က ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒ မူၾကမ္းေရးဆြဲစဥ္ကာလနဲ႕ Referendum ကာလေတြျဖတ္သန္းမွဳမွာ လိုအပ္တဲ့ ၾကားျဖတ္ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒ (Interim Constitution) ေရးဆြဲတဲ့ ေကာ္မတီမွာလဲ မူလက အမ်ိဳးသားေျခာက္ေယာက္ပဲ ပါရွိရာက အမ်ိဳးသမီးႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားရဲ႕ ေတာင္းဆိုမွဳေတြေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေလးေယာက္ကို ထပ္မံတိုးခ်ဲ႕ ထည့္သြင္းခဲ့ၾကရပါတယ္။ နီေပါအမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရးသမားေတြဟာ ဒီေလာက္နဲ႕ မရပ္တန္႕ခဲ့ၾကပါဘူး။ ၂၀၀၇ ခုႏွစ္ဇန္န၀ါရီလမွာ အတည္ျပဳတဲ့ ၾကားျဖတ္ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးကိုယ္စားျပဳမွဳနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ clause ပါ၀င္ေရးအတြက္ ၀ိုင္း၀န္းၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ Interim Constitution ရဲ႕ Article 63 (5) မွာ Constituent Assembly ရဲ႕ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း အနည္းဆံုး သံုးပံုတပံုဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြျဖစ္ရမယ္လို႕ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကို Interim Parliament က အတည္ျပဳခဲ့တဲ့ Constituent Assembly ေရြးေကာက္ပြဲဥပေဒမွာ ထပ္မံထည့္သြင္းခဲ့ရပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ၂၀၀၈ ခုႏွစ္၊ ဧျပီလမွာ Constituent Assembly ကို ေရြးေကာက္တင္ေျမွာက္တဲ့အခါ အမ်ိဳးသမီး ၃၅၀၀ ေက်ာ္ ပါ၀င္ယွဥ္ျပိဳင္ခဲ့ပါတယ္။ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္း အေရအတြက္ရဲ႕ ၃၅ ရာခိုင္ႏွဳန္းေက်ာ္ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပရာမွာ ဓေလ့ထံုးစံအရ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစင္ျမင့္ေပၚကေန ဖယ္ရွားခံရတတ္တဲ့ အုပ္စုေတြျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႕ ဖိႏွိပ္ခံထားရတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ လူမ်ိဳးစုေတြရဲ႕ အသံေတြပါ ပါ၀င္လာေစတဲ့ ‘first past the post’ (FPTP) နဲ႕proportional representation (PR) နည္းလမ္းေတြကို ေပါင္းစပ္အသံုးျပဳခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ FPTP elections မွာ အမတ္ေနရာ ၂၄၀ အနက္ ေနရာ ၃၀ ကိုအႏိုင္ရခဲ့ျပီး PR elections မွာ အမတ္ေနရာ ၃၃၅ ရွိရာက ၁၆၁ ေနရာကို အႏိုင္ရခဲ့ပါတယ္။ ပါတီတခုခ်င္းစီရဲ႕ quota အရ အမ်ိဳးသမီးေျခာက္ေယာက္ကို ပါတီေတြက nominate ထပ္လုပ္တဲ့အတြက္ Constituent Assembly ရဲ႕ အမတ္ေနရာ ၆၀၁ ေနရာမွာ ၁၉၇ ေနရာကို အမ်ိဳးသမီးမ်ားက ရရွိခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးေနာက္ပိုင္း ညြန္႕ေပါင္းအစိုးရဖြဲ႕ရာမွာ ၀န္ၾကီးေနရာ (၂၄) ေနရာ ရွိတဲ့အနက္ ေလးေနရာကို အမ်ိဳးသမီး၀န္ၾကီးေတြက တာ၀န္ယူႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ အခုလို အေရအတြက္အေနနဲ႕ တိုးတက္လာေပမယ့္လဲ တျခားအတားအဆီးေတြ၊ အခက္အခဲေတြက ရွိေနဆဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အတားအဆီး၊ အခက္အခဲမ်ား

၂၀၀၈ ခုႏွစ္၊ Constituent Assembly ေရြးေကာက္ပြဲအျပီးမွာ လႊတ္ေတာ္အမတ္ ၃၅ % ေက်ာ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ Constituent Assembly က ေရးဆြဲရမယ့္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒေရးဆြဲေရးဆိုင္ရာ ေကာ္မတီ (၁၁) ခုမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါ၀င္လာတဲ့အတြက္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္အဆင့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္ႏိုင္မွဳ အခြင့္အလမ္းေတြ တိုးျမင့္လာတယ္ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ၊ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳ အခန္းက႑ေတြမွာ အတားအဆီးေတြ၊ ကန္႕သတ္ခ်က္ေတြ၊ အခက္အခဲေတြကေတာ့ ရွိေနဆဲပါပဲ။ ပထမဆံုးအေနနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ထိထိေရာက္ေရာက္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္ႏိုင္စြမ္းေတြဟာ သက္ဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္မွဳေတြေၾကာင့္ ယုတ္ေလ်ာ့အားနည္းေနရပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအတြင္းမွာ အေရးၾကီးတဲ့ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြကို အေတြ႕အၾကံဳရွိတဲ့ အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အျမင္ေတြ မပါပဲ ခ်မွတ္ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါတီတြင္း၊ အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း အခန္းက႑မွာလဲ လုပ္ေဆာင္မွဳ စြမ္းရည္နဲ႕ အရည္အခ်င္းအေပၚ မူတည္မွဳမရွိပဲ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြအေပၚ သစၥာရွိမွဳနဲ႕ လူမွဳေရးေတြအေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕ေတြပါ၀င္ေပမယ့္ ပါတီရဲ႕ ဗဟိုေကာ္မတီမွာ အမ်ိဳးသမီးကိုယ္စားလွယ္ ပါ၀င္ခြင့္မွာေတာ့ ကန္႕သတ္ခ်က္ေတြ ရွိေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္အခ်ိဳ႕က အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြေလာက္ စြမ္းေဆာင္ႏိုင္မွဳ မရွိဘူးလို႕ ထင္မွတ္ေနၾကဆဲပဲ ရွိပါေသးတယ္။

ဒုတိယအခ်က္အေနနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအတြင္းက အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ေတြ စုေပါင္းျပီး Inter-party alliance ကို ဖြဲ႕စည္းထားႏိုင္ေပမယ့္လဲ ဒီမဟာမိတ္အဖြဲ႕ရဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို Constituent Assembly က လ်စ္လ်ဴရွဳထားတာေတြ ရွိပါတယ္။ Constituent Assembly မွာ အမ်ိဳးသား သံုးပံုႏွစ္ပံုပါ၀င္ျပီး၊ အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ negative attitudes နဲ႕ အျမင္ရွိသူေတြ ပါ၀င္ေနတဲ့အတြက္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ political space က က်ယ္ျပန္႕မွဳ သိပ္မရွိပါဘူး။ တတိယအခ်က္က Constituent Assembly ထဲမွာ ပါ၀င္တဲ့ အခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဒီအခန္းက႑နဲ႕ တာ၀န္ေတြအတြက္ ျပင္ဆင္ထားျခင္း မရွိပါဘူး။ အခ်ိဳ႕ကလဲ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ပါ၀င္ခဲ့လို႕သာ ပါတီကို ကိုယ္စားျပဳျပီး ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းအျဖစ္ ၀င္အေရြးခံခဲ့ၾကရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးေတြမွာ တာ၀န္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မယ့္ capabilities အားနည္းေနျပန္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္က အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခန္းက႑တိုးျမင့္လာမွဳက ဥပေဒအရ လိုအပ္ခ်က္ေတြနဲ႕ တက္ၾကြလွဳပ္ရွားအမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ စြမ္းရည္ေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြက က်ားမတန္းတူညီမွ်မွဳဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ဆိုတာကို ႏွစ္ႏွစ္ကာကာ ယံုၾကည္လက္ခံျပီး လိုက္နာေဆာင္ရြက္မွဳေၾကာင့္ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီလို အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ lack of political will ေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြအၾကားက အတူတကြ တသားတည္း ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳေၾကာင့္ ထြက္ေပၚလာမယ့္ synergy က တိုးတက္သင့္သေလာက္ မတိုးတက္လာပါဘူး။

အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ

နီေပါအမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကေနတဆင့္ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳဟာ ၁၉၄၈ ခုႏွစ္ကတည္းက ေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ နီေပါအမ်ိဳးသမီးအသင္းဟာ အမ်ိဳးသမီးထုအၾကားႏိုင္ငံေရး၊ လူမွဳေရး အၾကားအျမင္မ်ားမွဳနဲ႕ အစိုးရရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးမ်ား မဲေပးခြင့္ ကန္႕သတ္မွဳေတြကို ဆန္႕က်င္ဖို႕ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္၊ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳၾကီးအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ political engagement လွိဳင္းလံုးၾကီးက အသစ္တဖန္ ျပန္လည္ေမြးဖြားလာခဲ့ပါေတာ့တယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က အစျပဳျပီး နီေပါႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေပါင္းမ်ားစြာ ထြက္ေပၚလာပါေတာ့တယ္။ ရည္ရြယ္ခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ စီမံခ်က္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ လုပ္ေဆာင္ေနၾကေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ ကြဲျပားမွဳေတြအၾကားက ညီညြတ္မွဳကိုလဲ တည္ေဆာက္ႏိုင္ ခဲ့ၾကပါတယ္။ Shanti Malika, Women’s Alliance for Peace, Power, Democracy and Constituent Assembly (WAPPDCA), WomenAct စတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ညီညြတ္ေရးကြန္ယက္ေတြ၊ ညြန္႕ေပါင္းအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ စုေပါင္းကင္ပိန္းေတြ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။

ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလ နီေပါႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အဓိက agenda ဟာ ႏိုင္ငံေရးရာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါ၀င္ပတ္သက္ႏိုင္မွဳကို တိုးျမွင့္ႏိုင္ေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ CPA ေရးထိုးဖို႕ ေဆြးေႏြးခ်ိန္နဲ႕ ေရးထိုးျပီး ေနာက္ပိုင္းကာလေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳအတြက္ lobby ေတြ လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျငိမ္းခ်မ္းေရးျဖစ္စဥ္မွာ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မယ့္ အမ်ိဳးသမီး မရွိႏိုင္ေၾကာင္း အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးသမားေတြက ခြဲျခားကန္႕သတ္မွဳရွိေနခ်ိန္မွာ အမ်ိဳးသမီးကြန္ယက္ WAPPDCA က “Who Is Who of Nepali Women” ဆိုတဲ့ စာအုပ္ကို ထုတ္ေ၀ျဖန္႕ခ်ီခဲ့ပါတယ္။ ဒီစာအုပ္ထဲမွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးျဖစ္ေပၚေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ေတြမွာ ပါ၀င္တာ၀န္ယူႏိုင္ဖို႕ အသိဥာဏ္နဲ႕ ဗဟုသုတျပည့္စံုတဲ့ ပညာတတ္အမ်ိဳးသမီး သံုးေထာင္ေက်ာ္ရဲ႕ အခ်က္အလက္ေတြကို ေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ အပတ္စဥ္ ခ်ီတက္ဆႏၵျပပြဲေတြ ျပဳလုပ္ျပီး အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးကိုယ္စားျပဳမွဳ အခြင့္အေရးကို ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။

၂၀၀၉ ခုႏွစ္မွာ in 2009 WAPPDCA နဲ႕ the Inter‐Party Women’s Alliance တို႕ ပူးတြဲျပီး ‘Mission 50–50 ဆိုတဲ့ ကင္ပိန္းကို စတင္အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီကင္ပိန္းရဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ကေတာ့ တန္းတူရည္တူ ကိုယ္စားျပဳမွဳနဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အဆင့္တိုင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါ၀င္ပတ္သက္မွဳကို ျမွင့္တင္ဖို႕ျဖစ္ပါတယ္။ Forum for Women, Law and Development (FWLD) ကလဲ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုအဆင့္တိုင္းမွာ အမ်ိဳးသမီး ကိုယ္စားျပဳမွဳ ၃၃ ရာခိုင္ႏွဳန္း အနည္းဆံုး ရွိဖို႕ ဥပေဒတရပ္ထြက္ေပၚလာေရးအတြက္ ၾကိဳးပမ္းလ်က္ရွိပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ ပူးတြဲျပီး အလားအလာရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရး သမားေတြကို စြမ္းရည္ျမွင့္သင္တန္းေပးမွဳေတြကိုလဲ အခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြက ျပဳလုပ္ေနၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္မွဳ သင္တန္းေက်ာင္းကို ဖြင့္လွစ္ျပီး ေခါင္းေဆာင္မွဳသင္တန္းပို႕ခ်မွဳမ်ားလဲ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းအခ်ိဳ႕ကလဲ ဥပေဒပိုင္းဆိုင္ရာအခြင့္အလမ္းေတြကိုပဲ specialize လုပ္ျပီး က်ားမတန္းတူညီမွွ်မွဳအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္ေနခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ အားနည္းခ်က္ရွိေစတဲ့ ဥပေဒေတြကို ျပင္ဆင္သတ္မွတ္ေရးနဲ႕ တူညီတဲ့ အေမြဆက္ခံပိုင္ခြင့္၊ တူညီတဲ့ လူ႕အခြင့္အေရး၊ တူညီတဲ့ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရး၊ မုဆိုးမနဲ႕ အိမ္ေထာင္ပ်က္အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ အခြင့္အေရး၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ အၾကမ္းဖက္မွဳမွ ကင္းေ၀းေရး စတာေတြကို လုပ္ေဆာင္ေနၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ ၂၀၀၆ ခုႏွစ္ေႏွာင္းပိုင္းကာလတေလွ်ာက္ နီေပါႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးဖို႕ ေပၚထြက္ခဲ့တဲ့ Nepal Citizenship Act, 2006,Gender Equality Act, 2006, Human Trafficking Control and Regulation Acts, 2007/08), Domestic Violence [Offense and Punishment] Act, 2009 စတဲ့ ဥပေဒေတြရဲ႕ driving force ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

သင္ခန္းစာမ်ား

ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလ နီေပါႏိုင္ငံရဲ႕ အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ အခန္းက႑ကို ေလ့လာၾကည့္ျခင္းအားျဖင့္ အေရးၾကီးတဲ့ သင္ခန္းစာတခ်ိဳ႕ကို ရရွိႏိုင္ပါတယ္။ ပထမတခ်က္အေနနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ အခန္းက႑ကို တိုးျမွင့္ရာမွာ Quota စနစ္နဲ႕ Reserved seats ေတြက တဆင့္ affirmative action ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရပါမယ္။ က်ားမတန္းတူညီမွ်မွဳကို အသိအမွတ္မျပဳခ်င္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးကိုယ္စားျပဳမွဳဆိုင္ရာ အနည္းဆံုး ရာခိုင္ႏွဳန္းတခု (၂၀%၊ ၃၀ %) သတ္မွတ္လာႏိုင္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ရပါမယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ တာ၀န္ယူမွဳအခန္းက႑ကို က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး စတာေတြမွာပဲ ကန္႕သတ္မထားပဲ အမ်ိဳးသားေတြကပဲ တာ၀န္ယူေလ့ရွိတဲ့ စစ္ေရး၊ ျပည္ထဲေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ ႏိုင္ငံျခားေရးက႑ေတြမွာ သိသာထင္ရွားလာေအာင္ ျမွင့္တင္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳဆိုတာ masculine sphere လို႕ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ဓေလ့ထံုးစံေတြကို စိန္ေခၚမယ့္ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ေလ့က်င့္ ပ်ိဳးေထာင္ေပးရပါမယ္။

ဒုတိယအခ်က္အေနနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ အခန္းက႑ တိုးျမွင့္လာျခင္းဟာ အမ်ိဳးသားေတြက အေလွ်ာ့ေပးျပီး ေနရာေပးသေယာင္ ခံစားခ်က္နဲ႕ အျမင္ေတြကို တိုက္ဖ်က္ရပါမယ္။ အခ်ိဳ႕အမ်ိဳးသားေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ပိုျပီးနိမ့္က်တာမို႕ အေလ်ာ့ေပးျပီး လက္ေဆာင္အေနနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခန္းက႑ ေပးလိုက္ရသေယာင္၊ ျဖည့္ဆည္းေပးလိုက္ရသေယာင္ ခံစားေလ့၊ ေျပာဆိုေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒါကို အမ်ိဳးသမီးေတြက လက္ခံဖို႕ မလိုအပ္ပါဘူး။ ဒါဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ စြမ္းရည္နဲ႕ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွဳေတြကို အားနည္းေစတတ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာလဲ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕အတူ တန္းတူညီမွ် ပခံုးခ်င္းယွဥ္ ရင္ေဘာင္တန္းျပီး တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ ႏိုင္သူမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြက ေနရာေပးမွ ေနရာတခုကို ပိုင္ဆိုင္ႏိုင္သူမ်ား မဟုတ္ပါဘူး။ ေနရာတခုရေအာင္ မိမိဘာသာ ၾကိဳးစားရယူႏိုင္သူမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။

တတိယအခ်က္က တာ၀န္ယူႏိုင္မွဳ စြမ္းရည္ျမင့္မားလာေအာင္ ျပင္ဆင္ၾကိဳးပမ္းမွဳပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးမွာ ပါ၀င္ပတ္သက္ခြင့္ ရရံုနဲ႕ မျပီးပါဘူး။ အမတ္ေနရာကို ရရင္ အမတ္တာ၀န္ကို ေက်ျပြန္ႏိုင္ရပါမယ္။ ေကာ္မတီမွာ ပါ၀င္ခြင့္ရရင္ ေကာ္မတီတာ၀န္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္ရပါမယ္။ ဒီအတြက္ အလားအလာနဲ႕ ရည္ရြယ္ခ်က္ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရးသမားေတြအေနနဲ႕ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ၾကိဳးပမ္းမွဳေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ စြမ္းရည္နဲ႕ တန္ဖိုးကို ေလွ်ာ့ခ်တြက္ခ်က္တတ္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးရာ အသိပညာ ဗဟုသုတေတြမွာ ရင္ေဘာင္တန္းႏိုင္ေအာင္၊ သာလြန္ေအာင္ ၾကိဳးပမ္းၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး၊ ပညာေရး ေရခ်ိန္ေတြမွာ ဘက္ေပါင္းစံုက ျမင့္မားတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္သူေတြ က်ယ္က်ယ္ျပန္႔ျပန္႕ေပၚထြက္လာေအာင္ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္မွဳေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္မွဳ ေအာက္မွာမရွိပဲ အမွီအခို ကင္းကင္းရပ္တည္ႏိုင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးႏိုင္ငံေရးသမားေတြ ေပၚထြက္လာမွသာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ စြမ္းရည္ေတြကို အျမင့္မားဆံုးေဖာ္ထုတ္ျပီး တာ၀န္ေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

စတုတၳအခ်က္အေနနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရး တက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူေတြအၾကားမွာ ညီညြတ္မွဳကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ဖို႕ အေရးၾကီးပါတယ္။ က်ားမတန္းတူညီမွ်မွဳဆိုတာ စတိတ္မင့္ေတြ၊ ဥပေဒက်င့္ထံုးေတြ ထဲမွာ ပါ၀င္လာဖို႕ စုေပါင္းၾကိဳးပမ္းၾကရပါမယ္။ ဒါတြင္မကပဲ အမ်ိဳးသမီးေတြအားလံုးရဲ႕ ရင္ထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕အတူ တန္းတူညီမွ်မွဳကို နားလည္သိရွိလာဖို႕နဲ႕ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ဦးေႏွာက္ထဲမွာ က်ားမတန္းတူညီမွ်မွဳဆိုတာကို မွန္မွန္ကန္ကန္ သံုးသပ္နားလည္ႏိုင္ျပီး စိတ္ဓာတ္ေရးရာ အဆင့္အတန္းေတြ ျမင့္လာႏိုင္ဖို႕ အစြမ္းကုန္ၾကိဳးပမ္းၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာၾကီးတိုးတက္ လာတာနဲ႕အမွ် တိုးတက္မွဳနဲ႕မကိုက္ညီေတာ့တဲ့ ယဥ္ေက်းမွဳေတြ၊ ဓေလ့ထံုးစံေတြဆိုတာ ရွိစျမဲပါပဲ။ ဒါေတြကို ဖက္တြယ္ထားသမွ် တိုးတက္မွဳဟာ ေႏွာင့္ေႏွးေနတတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဖက္တြယ္ထားခ်င္သူေတြ အမ်ားအျပားရွိေနတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ယဥ္ေက်းမွဳ ေတာ္လွန္ေရးလုပ္ယူရတာက စိတ္ရွည္သည္းခံႏိုင္မွဳ၊ ေ၀ဖန္ျပစ္တင္ခံႏိုင္မွဳေတြ နဲ႕ မွတ္ေက်ာက္တင္ရစျမဲပါ။ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ က်ားမတန္းတူညီမွ်ေရး လွဳပ္ရွားသူေတြဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ျမင့္မားတိုးတက္လာေအာင္ လုပ္ယူရမယ့္ agents of change in society ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုၾကီးေလးတဲ့ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရသူေတြအၾကားမွာ အျပန္အလွန္နားလည္မွဳ၊ ေလးစားမွဳနဲ႕ ညီညြတ္မွဳေတြ ရယူဖို႕ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ ပဋိပကၡျပီးဆံုးခ်ိန္ကာလဆိုတာ တိုင္းျပည္တျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ အုတ္ျမစ္ခ်ရတဲ့ အခ်ိန္ကာလတခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကာလမွာ အုတ္ျမစ္ခိုင္ခိုင္မာမာ ခ်ထားႏိုင္ဖို႕ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးတာပါ။ ဒီလိုအေရးၾကီးတဲ့ အခ်ိန္ကာလတခုမွာ လူဦးေရရဲ႕ တ၀က္ေက်ာ္ကို ကိုယ္စားျပဳေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳ၊ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳ အခန္းက႑ဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အဆင့္အတန္းျမင့္မားေရး၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ပင္မေဒါက္တိုင္ ကိုယ္စားျပဳမွဳ ရွင္သန္ခိုင္မာေရးတို႕အတြက္ အဓိကက်ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၁၊ ၉၊ ၂၀၁၀)




ရည္ညႊန္းကိုးကား။ ။

Aguirre, Daniel, and Irene Pietropaoli, 2008. ‘Gender Equality, Development, and Transitional Justice:The Case of Nepal.’ The International Journal of Transitional Justice 2:256‐377.
Beckwith, Karen, 2005. ‘The Comparative Politics of Women’s Movements.’ Perspectives on Politics, 3:583‐596

Commission on the Status of Women, 2009. ‘Equal Participation of Women and Men in Decision‐Making Processes at All Levels: Moderator’s Summary,’ Commission on the Status of Women, 53rd Session, 2–13 March.

Geiser, Alexandra, 2005. ‘Social Exclusion and Conflict Transformation in Nepal: Women, Dalit and Ethnic Groups.’ Working Paper. FAST Country Risk Profile Nepal. Bern: Swiss Peace.

Institute for Inclusive Security (ISS), 2009. ‘Bringing Women into Government’, Strategies for Policymakers No.1, March.

International Crisis Group (ICG), 2009. ‘Nepal’s Future: In Whose Hands?’ Asia Report No. 173, 13 August. Kathmandu/Brussels: ICG.

Manchanda, Rita, 2004. ‘Maoist Insurgency in Nepal: Radicalizing Gendered Narratives,’ Cultural Dynamics 16(2/3):237‐258.

Nduwimana, Françoise, n.d. ‘United Nations Security Council Resolution 1325 (2000) on Women, Peace and Security: Understanding the Implications, Fulfilling the Obligations.’ Background report prepared for the Office of the Special Advisor on Gender Issues and Advancement of Women

Rana‐Deuba, Arzu, 2005. ‘A National Study on Changing Roles of Nepali Women Due to Ongoing Conflict and Its Impact.’ Samanata Studies No.6. Kathmandu: Samanata Institute for Social and Gender Equality.

Sørensen, Birgitte, 1998. ‘Women and Post‐Conflict Reconstruction: Issues and Sources.’ WSP Occasional Paper No. 3, June. Geneva: United Nations Research Institute for Social
Development, Programme for Strategic and International Security Studies.

United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization (UNESCO), 2006. ‘Forms and Patterns of Social Discrimination in Nepal.’ UNESCO Kathmandu Series of Monographs and Working Papers, No. 8. Paris: UNESCO.

Waylen, Georgina, 2007. Engendering Transitions: Women’s Mobilization, Institutions, and Gender Outcomes. New York: Oxford University Press.

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

နီေပါအမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးတိုက္ပြဲ

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။
အခုတပတ္အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းအစီအစဥ္မွာ နီေပါအမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးတိုက္ပြဲ အေၾကာင္း ကို စီစဥ္တင္ဆက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ နီေပါႏိုင္ငံဟာ အိႏၵိယနဲ႕ တရုတ္ႏိုင္ငံအၾကားမွာ တည္ရွိ တဲ့ႏိုင္ငံငယ္ေလးတခုပါ။ ၁၈ ရာစုမွာ စစ္ဘုရင္နရယန္ရွာက အကြဲကြဲအျပားျပားျဖစ္ေနတဲ့ႏိုင္ငံငယ္ေလးေတြ ကို စုစည္းျပီး နီေပါႏိုင္ငံကို ထူေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၈၄၇မွာ ေျမရွင္ ရာနာစ့္က ဘုရင္ဆီက အာဏာသိမ္းယူျပီး နီေပါကို အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ပါတယ္။ ေနာင္ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာတဲ့အထိ ရာနာစ့္မ်ိဳးႏြယ္စုအဆက္ဆက္ကပဲ ဘုရင္အျဖစ္ တိုင္းျပည္ကိုအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၉၅၁က်ေတာ့ ျပည္သူလူထုက ဘုရင္ကို ပုန္ကန္ေတာ္လွန္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွုေတြကို ဘုရင္က လက္ခံလိုက္ရျပီး ၁၉၅၉ခုမွာ အေထြေထြေရြးေကာက္ပြဲထြက္ေပၚလာပါတယ္။ နီေပါျပည္သူလူထုဟာ ပထမဆံုးအေနနဲ႕ ႏိုင္ငံကို အုပ္ခ်ဳပ္မယ့္အစိုးရကို ေရြးခ်ယ္ခြင့္ရခဲ့ၾကတယ္။



ဒါေပမယ့္လဲ ႏိုင္ငံေရးတိုးတက္မွဳအရွိန္က အခ်ိန္မၾကာလိုက္ပါဘူး။ ႏွစ္ႏွစ္အတြင္းမွာပဲ အသစ္တက္လာတဲ့ဘုရင္သစ္က အစိုးရအဖြဲ႕နဲ႕ပါလီမန္ကို ဖ်က္သိမ္းပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအားလံုးကို ဖ်က္သိမ္းလိုက္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးေတြ၊ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြကေတာ့ မရပ္တန္႕ခဲ့ပါဘူး။ ဖိႏွိပ္မွုဆိုတာရွိေနသေရြ႕ အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူေတြရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးဟာလဲ ရွိေနစျမဲပါ။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ မတရားမွုေတြဟာ ဥပေဒျဖစ္ေနသေရြ႕ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ျခင္းဟာ တာ၀န္တရပ္ ဆိုတာကို ျပည္သူလူထုက နားလည္ျပီးသားျဖစ္ေနလို႕ပါပဲ။ (၁၉၈၀)မွာ နီေပါေက်ာင္းသားေတြရဲ႕ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရးလွဳပ္ရွားမွဳၾကီး ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးတင္းမာမွဳေတြေျဖေလွ်ာ့ဖို႕ ဘုရင္က ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲလုပ္ပါတယ္။ ဘုရင္အုပ္ခ်ဳပ္တဲ့စနစ္နဲ႕ ပါတီစံုဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ေရြးခ်ယ္ခိုင္းပါတယ္။ ျပည္သူ႕ဆႏၵခံယူပြဲကို အာဏာရွင္က ျခိမ္းေခ်ာက္ျပဳလုပ္တဲ့အခါ အာဏာရွင္လက္ကိုင္တုတ္ေတြရဲ႕ အႏၱရာယ္ေတြ၊ မဲခိုး၊ မဲလိမ္တာေတြေၾကာင့္ လူထုရဲ႕ ဆႏၵမွန္ ထြက္ေပၚေလ့မရွိပါဘူး။ နီေပါမွာလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ လူထုရဲ႕ဆႏၵမွန္ကို အလိမ္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ဆႏၵ သေဘာထားေတြကေတာ့ မေပ်ာက္ကြယ္သြားပါဘူး။ ၁၉၈၉မွာ နီေပါလူထုလွဳပ္ရွားမွဳၾကီး ေပၚေပါက္ လာပါတယ္။ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒသစ္ထြက္လာပါတယ္။ အစိုးရသစ္တက္လာပါတယ္။ အစိုးရသစ္နဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဟာ ျပည္သူလူထုအတြက္ တရားမွ်တမွဳအခြင့္အလမ္းေတြ အျပည့္အ၀ ခံစားခြင့္ရွိလာေအာင္ မေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္ခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ (၁၉၉၆) မွာ နီေပါကြန္ျမဴနစ္ပါတီက ဦးေဆာင္ျပီး ဒီမိုကေရစီတာ္လွန္ေရးသစ္ လူထုစစ္ပြဲကို ဆင္ႏႊဲခဲ့ရပါေတာ့တယ္။

နီေပါအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဒီမိုကေရစီ ေတာ္လွန္ေရးသစ္မွာ တက္တက္ၾကြၾကြပါ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္က နီေပါျပည္သူလူထုရဲ႕ ၈၈ ရာခိုင္ႏွဳန္းဟာ ေက်းလက္ျပည္သူေတြျဖစ္ျပီး၊ ၈၁ ရာခိုင္ႏွဳန္းဟာ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရးလုပ္ကိုင္ၾကပါတယ္။ ခ်မ္းသာၾကြယ္၀တဲ့ ေျမပိုင္ရွင္ေတြရဲ႕ ဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းက ေျမယာရဲ႕ ၆၅ ရာခိုင္ႏွဳန္းကို ပိုင္ဆိုင္ျပီး၊ ဆင္းရဲသား လယ္သမားေတြရဲ႕ ၆၅ ရာခိုင္ႏဳွန္းက ေျမယာဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းကိုသာ ပိုင္ဆိုင္ၾကပါတယ္။အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ မိဘရဲ႕ ေျမယာအေမြအႏွစ္ကိုေတာင္ ပို္င္ဆိုင္ခြင့္မရွိပါဘူး။ တခ်ိဳ႕ေဒသေတြမွာဆိုရင္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လုပ္အားေခါင္းပံုျဖတ္တာကို ခံရရံုတင္မကပဲ လယ္ပိုင္ရွင္ေတြရဲ႕ လိင္ေက်းက်ြန္ဘ၀ကို က်ေရာက္ေနၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသားနဲ႕အမ်ိဳးသမီး တန္းတူရည္တူလုပ္ခလဲ မရၾကပါဘူး။ ျမိဳ႕ျပစက္ရံုေတြမွာလဲ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဗ်ဴရိုကရက္အရင္းရွင္ေတြရဲ႕ ေခါင္းပံုျဖတ္တာကို ခံစားေနၾကရပါတယ္။ ဒီလိုစီးပြားေရးဖိႏွိပ္မွဳသာမက လူမွဳေရးဖိႏွိပ္မွဳေတြလဲ ခံစားၾကရပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြကသာ အမ်ိဳးသမီးေတြထက္ ပိုမိုျမင့္ျမတ္တယ္၊ အမ်ိဳးသမီးဆိုတာ ဖခင္ေတြကို မွီခိုေနရတဲ့ သမီးေတြ၊ လင္ေယာက်္ားေတြကို မွီခိုေနရတဲ့ ဇနီးေတြ၊ သားေတြကို မွီခိုေနရတဲ့ မိခင္ေတြသာျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြကလဲ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အျမစ္တြယ္ေနပါတယ္။ ဖခင္ေတြက သမီးေတြထက္ သားေတြကို ပိုလိုခ်င္ၾကပါတယ္။ ဇနီးသည္ေတြကို သားေယာက်္ားေလး မေမြးမခ်င္း အတင္းအၾကပ္ကိုယ္၀န္ေဆာင္ခိုင္းပါတယ္။ သားေယာက်္ားမေမြးတဲ့ ဇနီးေတြကို စြန္႕ပစ္တာ၊ ဇနီးႏွစ္ေယာက္ တျပိဳင္တည္းေပါင္းသင္းေနထိုင္တာေတြ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ လူမွဳေရးဖိႏွိပ္မွဳတင္မကပဲ ႏိုင္ငံေရးအရ ဖိႏွိပ္မွဳေတြကိုလဲ အမ်ိဳးသမီးေတြ ခံစားၾကရပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြကိုသာ ရွင္ဘုရင္တင္ေျမွာက္တဲ့ စနစ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေရးအာဏာကို အမ်ိဳးသားေတြကသာ က်င့္သံုးခြင့္ရွိပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြကသာအုပ္ခ်ဳပ္သူျဖစ္တယ္ဆိုတဲ့ သေဘာတရားေတြကလဲလူထုထဲမွာ ပ်ံ့ႏွံ႕ေနပါတယ္။ ပါလီမန္မွာ အမ်ိဳးသမီးအခ်ိဳ႕ပါ၀င္လာေပမယ့္ ႏိုင္ငံေရးလုပ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ထင္ရွားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြရဲ႕ သမီးေတြ၊ ဇနီးသည္ေတြက ပိုမ်ားပါတယ္။ ဖခင္အရွိန္၊ လင္ေယာက်္ားအရွိန္နဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေလာကထဲ ေရာက္လာသူေတြပါ။ လူထုထဲက ေပၚထြက္လာတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြက်ျပန္ေတာ့လဲ လင္ေယာက်္ားအေပၚ အမွီအခိုကင္းတဲ့ မုဆိုးမေတြ၊ တခုလပ္ေတြပဲ ရွိပါတယ္။ ဖခင္ေတြ၊ အိမ္ေတြဘက္ေတြက သေဘာမတူရင္ ႏိုင္ငံေရးမလုပ္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳး ျဖစ္ေနပါတယ္။

ဒီလိုစီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး၊ ႏိုင္ငံေရးဘက္စံုေထာင့္စံုမွာ ဖိႏွိပ္ခံေနရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဒီမိုကေရစီေတာ္လွန္ေရးသစ္မွာ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚသစ္ေတြကို ကိုင္စြဲျပီး တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ “အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ တန္းတူရည္တူ လယ္ယာပိုင္ဆိုင္ခြင့္“ေၾကြးေၾကာ္သံနဲ႕အတူ ေတာ္လွန္ေရးမွာ ပါ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ တန္းတူပိုင္ဆိုင္ခြင့္ဆိုတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚဟာ ေက်းလက္၊ ျမိဳ႕ျပအလုပ္သမားလူတန္းစား အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေရာင္ျခည္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားၾကီးစိုးေရး၀ါဒကို ဖယ္ရွားပစ္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးျဖစ္တာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အလမ္းေတြကို တိုးတက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုအေတြးအေခၚကို ခ်မွတ္ျပီးတာနဲ႕ နီေပါအမ်ိဳးသမီးေတာ္လွန္ေရးအသင္းဟာ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို ခ်မွတ္ဖာ္ေဆာင္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရး အေတြးအေခၚ မရွိပဲ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို ခ်လို႕မရပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳမွာ လမ္းစဥ္ သံုးရပ္ရွိပါတယ္။ ပထမလမ္းစဥ္က reactionary trend ပါ။ ဒီလမ္းစဥ္က ေျမရွင္နဲ႕ အရင္းရွင္ေတြကို ဆန္႕က်င္ကန္႕ကြက္တာေတြ မရွိပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးကို က႑တခုအေနနဲ႕ ေဆာင္ရြက္ျပီး၊ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ လႊမ္းမိုးမွဳကို ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ျခင္း မျပဳလုပ္ပါဘူး။ ေနာက္ထပ္လမ္းစဥ္တခုကေတာ့ revisionist trend ပါ။ သူက နား၀င္ေအာင္ ပညာေပး သိမ္းသြင္းတဲ့ ေပ်ာ့ေျပာင္းေသာ ခ်ဥ္းကပ္နည္းလမ္းျဖစ္ပါတယ္။ေနာက္ထပ္ လမ္းစဥ္တခုကေတာ့ revolutionary trendျဖစ္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလမ္းစဥ္ကေတာ့ လူတန္းစားဖိႏွိပ္မွဳေတြ၊ က်ားမခြဲျခားမွဳေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ျပတ္ျပတ္သားသား ဆန္႕က်င္ကန္႕ကြက္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္က ဖိႏွိပ္တာေတြတင္မက မိသားစုတြင္းမွာ ဖခင္ေတြ၊ အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြက ႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံတာေတြကိုပါ လက္မခံပါဘူး။ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ ကန္႕ကြက္မွုေတြ ျပဳလုပ္ပါတယ္။ နီေပါအမ်ိဳးသမီးေတာ္လွန္ေရး အသင္းဟာ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို ခ်မွတ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ လူအင္အား (၁၁) ေယာက္ရွိတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးတပ္စိတ္တိုင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးႏွစ္ေယာက္ပါရမယ့္ မူ၀ါဒခ်မွတ္က်င့္သံုးပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ညဘက္မွာ တိုက္ခိုက္ေရး၊ ေန႕မွာ ထုတ္လုပ္ေရးနဲ႕ ၀ါဒျဖန္႕ခ်ိေရးတာ၀န္ေတြ ယူခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသားက တိုက္ခိုက္ေရး၊ အမ်ိဳးသမီးက ခ်က္ျပဳတ္ေရး စတဲ့ က်ားမခြဲျခားဆက္ဆံမွဳ သ႑ာန္ မရွိခဲ့ပါဘူး။ အလုပ္ခြဲေ၀မွဳစနစ္ကို က်ားမတန္းတူ ေဆာင္ရြက္တဲ့ စနစ္ က်င့္သံုးခဲ့ပါတယ္။ ေျခကုပ္ယူတပ္စြဲထားတဲ့ ေဒသေတြမွာ ေက်းရြာကာကြယ္ေရး ေကာ္မတီေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ေတြ ဖြဲ႕စည္းထားပါတယ္။ လူထုခံုရံုးဖြဲ႕ျပီး အမ်ိဳးသားေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြကို ရိုက္ႏွက္တာ၊ အႏိုင္က်င့္ ေစာ္ကားတာေတြကို ေဖာ္ထုတ္အေရးယူျပစ္ဒဏ္ေပးပါတယ္။

ေတာ္လွန္ေရးကာလတေလွ်ာက္မွာ အမ်ိဳးသမီးရဲေဘာ္ေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြထက္ ပိုျပီး ေတာ္လွန္ေရးအေပၚ ယံုၾကည္ခ်က္၊ ခံယူခ်က္လဲ ျပင္းထန္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသားေတြအတြက္က လူတန္းစား ေတာ္လွန္ေရးအသြင္ပဲ ေဆာင္တာျဖစ္ေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ကေတာ့ လူထုလူတန္းစားေတာ္လွန္ေရးသာမက က်ားမခြဲျခားဖိႏိွပ္မွဳကိုပါ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ရတာ ျဖစ္လို႕ပါပဲ။ ဒီလိုနဲ႕ ၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွာ ဆယ္ႏွစ္ၾကာဆင္ႏႊဲခဲရတဲ့ ဒီမိုကေရစီေတာ္လွန္ေရးသစ္ၾကီး ေအာင္ျမင္ခဲ့ပါတယ္။ အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရးသေဘာတူညီမွဳျပဳလုပ္ျပီး ေတာ္လွန္ေရးအသြင္ဟာ လက္နက္ကိုင္ေတာ္လွန္ေရးကေန လူထုလွဳပ္ရွားမွဳအသြင္ကို ကူးေျပာင္းသြားပါတယ္။ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ျပည္သူလူထုဟာ လမ္းမေတြေပၚထြက္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘုရင္စနစ္ရပ္စဲေရး၊ တန္းတူညီမွ်မွဳအေျခခံတဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥပေဒသစ္ ေရးဆြဲေရးေတြကို ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံပရိသတ္မ်ားရွင္။
အခုဆိုရင္ နီေပါႏိုင္ငံရဲ႕ ညြန္႕ေပါင္းအစိုးရအဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီး လႊတ္ေတာ္အမတ္ေတြ ပါ၀င္လာခဲ့ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ငါးရာေက်ာ္မွာ ၂၂၀ဟာ လူထုစစ္ပြဲကို ဦးေဆာင္ခဲ့တဲ့ နီေပါကြန္ျမဴနစ္ပါတီ က ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ အမ်ိဳးသမီး ၂၂ ေယာက္ ပါ၀င္လာခဲ့ပါတယ္။ ေျမယာပိုင္ဆိုင္ခြင့္၊ ဘဏ္စာရင္းဖြင့္ခြင့္ေတာင္ မရွိခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ပါလီမန္ထဲကို အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ တန္းတူရင္ေဘာင္တန္းျပီး ၀င္ေရာက္ႏိုင္ခဲ့ၾကပါျပီ။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ တန္းတူညီမွ်မွဳ၊ တရားမွ်တမွုအတြက္ ေဆာင္ရြက္ေနၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးႏိုင္ငံေရးတက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူ အမ်ားအျပားလဲ ေပၚထြက္ေနခဲ့ပါျပီ။ အသိဥာဏ္ပြင့္လင္းတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းစဥ္ကို ျပတ္ျပတ္သားသား ေရြးခ်ယ္ရဲတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ နီေပါႏိုင္ငံေတာ္သစ္ကို အတူတကြ တည္ေဆာက္ေနၾကျပီျဖစ္ပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အေမရိကန္အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳ

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

အခုတပတ္အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းအစီအစဥ္မွာ အေမရိကန္အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ တန္းတူညီမွ်လူ႕အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳအေၾကာင္းကို စီစဥ္တင္ဆက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ (၁၇၇၆) ခုႏွစ္မွာ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပထမဆံုးဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒထဲမွာ ပါ၀င္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြဆိုတာက အမ်ိဳးသားေတြအတြက္ပဲ ရည္ရြယ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ လူမွဳထံုးတမ္းစဥ္လာေတြနဲ႕ အဂၤလိပ္ဥပေဒေတြနဲ႕အညီပဲ ဆက္ဆံခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒီေခတ္ကာလေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ မိဘဘိုးဘြား အေမြအႏွစ္ေၾကာင့္ ေျမယာပိုင္ဆိုင္မွဳအခြင့္အလမ္းေတြ ရွိရင္ေတာင္မွ အိမ္ေထာင္ျပဳခ်ိန္မွာ လင္ေယာက်္ားျဖစ္သူေတြ ပိုင္ဆိုင္မွဳေတြ လႊဲေပးရပါတယ္။




အမ်ိဳးသမီးေတြဆီမွာ မဲေပးပိုင္ခြင့္မရွိပါဘူး။ အလုပ္လုပ္လို႕ လုပ္ခရရင္လဲ လင္ေယာက်္ားကိုပဲ ေပးရပါတယ္။ မိသားစု ပိုက္ဆံအေနနဲ႕သာ အသံုးျပဳခြင့္ရွိပါတယ္။ တဦးတည္းပိုင္ဆိုင္တဲ့ ေငြေၾကးအျဖစ္ စုေဆာင္းသံုးစြဲလို႕ မရပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လက္ထပ္လိုက္တာနဲ႕ လင္ေယာက်္ားကို မွီခိုသူအျဖစ္ တရား၀င္ သတ္မွတ္ခံရပါတယ္။ လင္ေယာက်္ားျဖစ္သူက ဇနီးသည္ေတြကို ေထာင္ခ်ပိုင္ခြင့္၊ ရိုက္ႏွက္ပိုင္ခြင့္ရွိပါတယ္။ လင္မယား ကြာရွင္းျပတ္စဲမွဳျဖစ္တဲ့အခါ ကေလးေတြကို ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ခြင့္ကို အမ်ိဳးသားကပဲ ရရွိပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြ အလုပ္လုပ္ၾကရင္လဲ သူတို႕ရရွိတဲ့ လစာက အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ တန္းတူုညီမွ် မရွိပါဘူး။ အစိတ္အပိုင္း အနည္းငယ္မွ်သာ ရပါတယ္။ ေကာလိပ္၊ တကၠသိုလ္ေတြကို ၀င္ခြင့္ရဖို႕ အလြန္ပဲ ခဲယဥ္းလွပါတယ္။

ဒီလိုစနစ္ဆိုးေတြေအာက္မွာ အဖိႏွိပ္ခံေနရတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဘ၀ေတြကို မီးေမာင္းထိုးျပျပီး၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွွားမွဳကို စတင္ခဲ့တဲ့ ပထမဆံုးသမိုင္း၀င္ျဖစ္ရပ္ကေတာ့ ၁၈၄၈ ခုႏွစ္၊ ဆက္နီကာေဖာလ္စ္ ညီလာခံၾကီးပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီညီလာခံမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူေတြျဖစ္တဲ့ အက္လီဇဘက္စတင္တန္နဲ႕ လူဂရီရွာေမာ့တ္ တို႕ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတို႕ႏွစ္ေယာက္နဲ႕ တျခားအမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူေတြဟာ ဒီညီလာခံမွာပဲ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ သေဘာထားခံစားခ်က္ ေၾကျငာစာတမ္းကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေၾကျငာစာတမ္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လင္ေယာက်္ားေတြကို မွီခိုေနသူေတြအျဖစ္ တရား၀င္သတ္မွတ္ခံရတဲ့ အခ်က္အပါအ၀င္ ၀မ္းနည္းေၾကကြဲဖြယ္ရာ အခ်က္ (၁၈) ခ်က္ကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီႏွစ္ထဲမွာပဲ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူေတြ ဆယ့္ႏွစ္ႏွစ္ၾကာေအာင္ ၾကိဳးပမ္းခဲ့တဲ့ ေအာင္ပြဲတခုက စတင္ရရွိလာပါတယ္။ နယူးေယာ့ခ္ စတိတ္မွာ “လက္ထပ္ထားေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ေျမယာပိုင္ဆိုင္မွဳဥပေဒ“ ကို ျပဌာန္းေပးလိုက္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကင္ပိန္းကို ဦးေဆာင္ခဲ့တဲ့ ရို႕စ္နဲ႕ အက္လီစဘက္စတင္တန္တို႕ဟာလဲ ယံုၾကည္ခ်က္သူ၊ ရပ္တည္ခ်က္တူတဲ့ ဘ၀တသက္တာ မိတ္ေဆြေတြျဖစ္သြားပါတယ္။

(၁၈၅၂) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ စတင္တန္နဲ႕ စူဆန္ဘေရာင္းနဲလ္အန္တိုနီတို႕ ေတြ႕ဆံုခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ယံုၾကည္ခ်က္၊ ရပ္တည္ခ်က္ေတြ တူညီတာေၾကာင့္ သူတို႕ႏွစ္ဦးဟာ တဦးရဲ႕လွဳပ္ရွားမွဳကို တဦးက အျပန္အလွန္ျဖည့္ဆည္းေဆာင္ရြက္ေပးဖို႕ ဆံုးျဖတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ ေအာင္ျမင္ဖို႕လမ္းစေတြ ရွိႏိုင္လား၊ မရွိႏိုင္ဘူးလားဆိုတာကို လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို ဦးေဆာင္ေနတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ စိတ္ဓာတ္၊ အေျမာ္အျမင္ကို ၾကည့္ျပီး ဆံုးျဖတ္ႏိုင္ပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ေတြအခ်င္းခ်င္းၾကားမွာ ျပိဳင္ဆိုင္မွဳေတြ၊ နာမည္ေကာင္းရယူလိုမွုေတြ၊ တပည့္ေမြးမွဳေတြ ျဖစ္ေနရင္၊ ေခါင္းေဆာင္ေဟာင္းေတြက မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြကို လက္တြဲေခၚယူမွဳေတြ၊ လက္ဆင့္ကမ္း တာ၀န္ေပးမွဳေတြ မရွိဘူးဆိုရင္ အဲဒီလွဳပ္ရွားမွဳေတြ အေႏွးနဲ႕အျမန္ က်ဆံုးေတာ့တာပါပဲ။ အေမရိကန္အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳ ေခါင္းေဆာင္ေတြကေတာ့ သေဘာထားၾကီးၾကီးနဲ႕ စိတ္ထားေတြ ျမင့္ျမတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတို႕ရဲ႕ ထူးျခားခ်က္ကေတာ့ ဘယ္ေနရာမွာ၊ ဘယ္လိုအသြင္သ႑ာန္မ်ိဳးနဲ႕ ဆံုေတြ႕တာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တဦးနဲ႕တဦးကူညီပံ့ပိုးေပးဖို႕ အဆင္သင့္ျဖစ္ သြားၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးရဲ႕ ေအာင္ပြဲကို တဦးခ်င္းရဲ႕ ပုဂၢိဳလ္ေရးေအာင္ျမင္မွဳေတြထက္ ပိုျပီး တန္ဖိုးထားခဲ့ၾကပါတယ္။
အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးေတြအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္ေနၾကတုန္းမွာပဲ တႏိုင္ငံလံုးအေရးျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္ကာလေရာက္ေတာ့ ေက်းက်ြန္စနစ္ ပေပ်ာက္ေရးကင္ပိန္းေတြ ျပဳလုပ္လာ ၾကပါတယ္။ သူတို႕ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကတယ္။ တႏိုင္ငံလံုး တန္းတူညီမွ်ေရးအတြက္ လွဳပ္ရွားမွဳမွာ ပါ၀င္ခဲ့တယ္ဆိုရင္ သူတို႕ကိုယ္တိုင္လဲ တန္းတူညီမွ်ခြင့္ကို ရမွာပဲလို႕ ေမွ်ာ္လင့္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာက်ေတာ့ သူတို႕ ေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ေတြ မျပည့္၀ခဲ့ပါဘူး။ ထပ္ျပီးျပင္ဆင္လိုက္တဲ့ ဥပေဒေတြအရ မဲေပးခြင့္ဟာ လူမည္းအမ်ိဳးသားေတြအတြက္ပဲ ျဖစ္တယ္။ လူျဖဴ၊ လူမည္း အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခြင့္အေရး မဟုတ္ခဲ့ဘူး။

အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြက သူတို႕ရဲ႕ ဦးတည္ခ်က္ေတြကို မစြန္႕လႊတ္ခဲ့ၾကပါဘူး။ ေအာင္ပြဲတခုရေပမယ့္ ဒီေအာင္ပြဲဟာ ကိုယ္ရဲ႕ ပန္းတိုင္မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ အဆံုးသတ္ေအာင္ပြဲရရွိတဲ့ ပန္းတိုင္ဆီကို ဆက္သြားရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ စိတ္တူကိုယ္တူ ရဲေဘာ္ရဲဘက္ႏွစ္ဦးျဖစ္တဲ့ စတင္တန္နဲ႕ အန္တိုနီတို႕ဟာ အမ်ိဳးသမီး မဲေပးခြင့္လွဳပ္ရွားမွဳအစည္းအရံုးကို ထူေထာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ လူစီစတုန္းဦးေဆာင္တဲ့ အေမရိကန္ အမ်ိဳးသမီးမဲေပးခြင့္လွဳပ္ရွားမွဳ အစည္းအရံုးလဲ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ၁၈၇၀ ေရာက္ေတာ့ လူစီစတုန္း အယ္ဒီတာအျဖစ္ တည္းျဖတ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးဂ်ာနယ္ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးစာေစာင္ေတြ၊ ဂ်ာနယ္ေတြ ထြက္ေပၚလာတဲ့အခါ အမ်ိဳးသားေတြက မိတ္ကပ္ေတြ၊ ဆံပင္ပံုစံေတြနဲ႕ဆိုင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေရးကိစၥေတြဆိုျပီး မဆိုင္သလို သေဘာထားတတ္ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးစာေစာင္ေတြထဲမွာ မိတ္ကပ္ေတြ၊ ဖက္ရွင္ေတြကို ဦးစားေပးတဲ့ စာေစာင္ေတြရွိသလို အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္စာေစာင္ေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ဒါေတြကိုက်ေတာ့ အမ်ိဳးသားေတြက မဆိုင္သလို သေဘာထားလို႕ မရေတာ့ပါဘူး။ အမ်ိဳးသားဦးေဆာင္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကေန အမ်ိဳးသမီးနဲ႕ အမ်ိဳးသားေတြ ပူးတြဲဦးေဆာင္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုရဲ႕ အေျပာင္းအလဲကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးတာေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးစာေစာင္ေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြ သူတို႕ရဲ႕ အခြင့္အေရးကို သူတို႕နားလည္လာေစေရးသာမကပဲ အမ်ိဳးသားေတြ တိုးတက္တဲ့လူ႕ေဘာင္သစ္ကို နားလည္လာေစေရး အတြက္ပါ ရည္ရြယ္ထုတ္ေ၀ရမွာျဖစ္ပါတယ္။
၁၈၇၂ ေရာက္ေတာ့ အန္တိုနီက မဲေပးခြင့္မရေပမယ့္ မဲသြားေပးပါတယ္။ တျခားအမ်ိဳးသမီးေတြကလဲ သူ႕ဦးေဆာင္မွဳေနာက္ကေန မဲသြားေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအတြက္ သူနဲ႕ မဲရံုၾကီးၾကပ္သူေတြပါ အဖမ္းခံရပါတယ္။ ႏွစ္ႏွစ္ေက်ာ္ၾကာေနတဲ့ အမွဳစစ္ေဆးမွဳဟာ အဲဒီေခတ္ကာလရဲ႕ နာမည္ အၾကီးဆံုးသတင္းတခုပါပဲ။ ၁၈၇၈ ေရာက္ေတာ့ ကြန္ကရက္စ္ကေန ဥပေဒျပင္ဆင္သတ္မွတ္မွဳေတြ စတင္ျပဳလုပ္လာရပါတယ္။ ၂၀ရာစုအစပိုင္းေရာက္ေတာ့ ျဗိတိန္အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳကို အတုယူျပီး အေမရိကန္အမ်ိဳးသမီး အေတာ္မ်ားမ်ားလွဳပ္ရွားမွဳမွာ ပါလာၾကပါတယ္။ ၁၉၁၃ ခုႏွစ္၊ မတ္လ (၃) ရက္ေန႕မွာ မ်ိဳးဆက္သစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြျဖစ္တဲ့ အဲလစ္ေပါလ္နဲ႕ လူစီဘန္းစ္တို႕ဦးေဆာင္ျပီး အမ်ိဳးသမီးရွစ္ေထာင္ေက်ာ္ လမ္းေလွ်ာက္ခ်ီတက္ပြဲ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ လူငါးသိန္းေက်ာ္က ေထာက္ခံခဲ့ၾကပါတယ္။ (၁၉၂၀) ေရာက္ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကို မဲေပးခြင့္ျပဳတဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒျပင္ဆင္ခ်က္ ထြက္လာပါတယ္။ မဲေပးခြင့္ရျပီးတဲ့အခါမွာလဲ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားသူေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးတန္းတူညီမွ်ခြင့္အတြက္ ဘက္ေပါင္းစံုကေန တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံပရိသတ္မ်ားရွင္။
အခုဆိုရင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အမ်ိဳးသမီးမဲေပးသူအေရအတြက္ဟာ အမ်ိဳးသားမဲေပးသူ အေရအတြက္ ရာခိုင္ႏွဳန္းထက္ ပိုမ်ားေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ အစိုးရေတြမွာ ေခါင္းေဆာင္အျဖစ္ ပါ၀င္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားလဲ ေပၚထြက္လာျပီျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္က တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္မ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးပညာရွင္မ်ားစြာက သင္တန္းေတြ ပို႕ခ်ေနၾကသလို၊ အမ်ိဳးသားမ်ားကသာ လႊမ္းမိုးခဲ့တဲ့ စစ္ရံုးေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရး၊ ႏိုင္ငံျခားေရးေတြမွာ ဦးစီးေခါင္းေဆာင္ေနၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ေပၚထြက္လာေနပါျပီ။ တန္းတူညီမွ်ခြင့္နဲ႕ အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳေတြ ေပၚထြက္လာတာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕လုပ္အားနဲ႕ ဦးေႏွာက္ကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ အျပည့္အ၀ အသံုးျပဳခြင့္ ရလာတာျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႕ေခတ္ကမၻာရဲ႕ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံတႏိုင္ငံအျဖစ္ ရပ္တည္ေနႏိုင္မွဳဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံသူ၊ ႏိုင္ငံသားအားလံုးရဲ႕ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳေတြေၾကာင့္ ျဖစ္ပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ထိုင္၀မ္အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ လူ႕အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳ

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံပရိသတ္ၾကီးရွင္။

အခုတပတ္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း အစီအစဥ္မွာ ထိုင္၀မ္အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳ အေၾကာင္း ကို စီစဥ္တင္ဆက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ (၁၉၃၀)ကာလေတြမွာ တရုတ္ျပည္ပၾကီးမွာ ခ်န္ေကရွိတ္ဦးေဆာင္တဲ့ ကူမင္တန္ပါတီအစိုးရနဲ႕ ေမာ္စီတုန္းဦးေဆာင္တဲ့ တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ တို႕အၾကားမွာ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီျပည္တြင္းစစ္မွာ အႏိုင္ရ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီက တရုတ္ျပည္သူ႕ သမၼတႏိုင္ငံကို တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ ခ်န္ေကရွိတ္အစိုးရအဖြဲ႕၀င္မ်ားနဲ႕ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္အခ်ိဳ႕က ထိုင္၀မ္ကို ထြက္ေျပးခဲ့ၾကပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံအစိုးရအေနနဲ႕ ဆက္လက္ရပ္တည္ျပီး မာရွယ္ေလာနဲ႕ ထိုင္၀မ္ကို အုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ကမၻာ့ကုလသမဂၢနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံမ်ားက ခ်န္ေကရွိတ္ အစိုးရကို တရုတ္ႏိုင္ငံအစိုးရအျဖစ္ အသိအမွတ္ျပဳထားခဲ့ၾကျပီး၊ လံုျခံဳေရးေကာင္စီရဲ႕ အျမဲတမ္းအဖြဲ႕၀င္ (၅) ႏိုင္ငံမွာ ပါ၀င္ခြင့္ေပးခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၇၁ ေရာက္မွ ဘက္ေျပာင္းျပီး တရုတ္ျပည္သူ႕သမၼတႏိုင္ငံရဲ႕ ေမာ္စီတုန္း အစိုးရကို အသိအမွတ္ျပဳခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုကလဲ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္က်မွ တိုင္ေပကေန ဘီဂ်င္းအစိုးရကို ေျပာင္းလဲ အသိအမွတ္ျပဳခဲ့တာပါ။ အျမဲတမ္းေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ဇာတ္ခံုေပၚက ႏိုင္ငံေရးသင္ခန္းစာ တခုအျဖစ္ မွတ္ယူႏိုင္ပါတယ္။



ႏိုင္ငံတကာဇာတ္ခံုဆိုတာ ပါ၀င္ကျပတဲ့ ႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားကို ညင္သာစြာ အားစမ္းရယူတဲ့ ေနရာတခုပါ။ ဒီကေန႕အသိအမွတ္ျပဳမွဳဟာ၊ ေနာက္တေန႕မွာ ဖယ္ရွားမွဳျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီကေန႕ သူရဲေကာင္းဟာ ေနာက္တေန႕မွာ အၾကမ္းဖက္သမား ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီကေန႕ မဟာမိတ္ဟာ ေနာက္တ ေန႕မွာ ရန္သူျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ႏိုင္ငံတကာဇာတ္ခံုမွာ မွီခိုအားကိုးျပီး ျပဳလုပ္ၾကတဲ့ လြတ္ေျမာက္ ေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြ၊ တိုင္းျပည္ထူေထာင္အစိုးရဖြဲ႕မွုေတြ၊ ျပည္တြင္းစစ္ေတြမွာ မျပီးျပတ္ႏိုင္တဲ့ ပ႗ိပကၡေတြ၊ လမ္းလြဲမွဳေတြနဲ႕ သမိုင္းရဟတ္လည္ေနၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံအစိုးရအသိအမွတ္ျပဳခံရမွဳနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ခ်န္ေကရွိတ္အစိုးရနဲ႕ ေမာ္စီတုန္းအစိုးရၾကားက အားစမ္းမွဳကေတာ့ ျပီးျပတ္သြားခဲ့ပါတယ္။ ကုလသမဂၢ အပါအ၀င္ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံမ်ားက ခ်န္ေကရွိတ္အစိုးရကို ႏိုင္ငံတကာဇာတ္ခံုေပၚက ဖယ္ရွားျပီး ေမာ္စီတုန္းအစိုးရကို အစားထိုးလိုက္လို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ခ်န္ေကရွိတ္ေသဆံုးျပီးေနာက္ပိုင္းမွာ ထိုင္၀မ္မွာ မာရွယ္ေလာရုတ္သိမ္းတာေတြ၊ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွုေတြ စတင္လာပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳဆိုတာဟာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးေတြ ခ်က္ခ်င္းလက္ငင္းရရွိမွဳမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီစနစ္ဟာ လြတ္လပ္စြာ စုေ၀းခြင့္၊ အဖြဲ႕အစည္းတည္ေထာင္ခြင့္၊ ေဟာေျပာစည္းရံုးခြင့္ကို အားေပးပါတယ္။ ဒီလိုအားေပးမွဳကို အသံုးခ်ျပီး ကိုယ္ပိုင္အခြင့္အေရးကို ကိုယ္တိုင္ ၾကိဳးပမ္းရယူရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ထိုင္၀မ္အမ်ိဳးသမီးေတြဟာလဲ ႏိုင္ငံတကာ အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳမ်ားမွာလိုပဲ ကိုယ္ပိုင္အခြင့္အေရးအတြက္ ကိုယ္တိုင္ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။

ထိုင္၀မ္အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳဟာ (၁၉၇၀) ကာလေတြမွာ အစပ်ိဳးခဲ့ပါတယ္။ စြမ္လ်န္လုဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးတဦးဟာ အမ်ိဳးသမီး၀ါဒသစ္ကို ထုတ္ေဖာ္ေၾကညာခဲ့ျပီး လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္းက အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ မတရားမွဳေတြကို ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ပါတယ္။ ထိုင္၀မ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ ပထမဆံုး ပ်ံ႕ႏွံ႕လာတဲ့ အေတြးအေခၚ သစ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ လူထုရဲ႕ အာရံုစိုက္မွဳကုိခံခဲ့ရပါတယ္။ ၁၉၈၂ ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ “အမ်ိဳးသမီးမ်ား ႏိုးထေလာ့“ ဆိုတဲ့ မဂၢဇင္းထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ရမ္ခ်န္လီဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးက ဦးေဆာင္ထုတ္ေ၀ခဲ့တဲ့ ဒီမဂၢဇင္းထုတ္ေ၀ေရးအဖြဲ႕ဟာ မာရွယ္ေလာကာလမွာ က်ားမ တန္းတူညီမွ်ေရးကို အေလးေပးေဆာင္ရြက္ခဲ့တဲ့ တခုတည္းေသာ စာေပအဖြဲ႕အစည္းပါပဲ။ ဒီလိုကာလမ်ိဳးမွာ အဖြဲ႕အစည္းတရပ္တည္ေထာင္ဖို႕ ခဲယဥ္းတာေၾကာင့္ စာေပအသြင္နဲ႕ စတင္ဖြဲ႕စည္းထားခဲ့ျပီး၊ မာရွယ္ေလာရုတ္သိမ္းျပီးခ်ိန္က်ေတာ့ ပထမဆံုးအမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းအေနနဲ႕ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ ထိုင္၀မ္အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားသူေတြဟာ အာဏာရွင္စနစ္ေၾကာင့္ အဖြဲ႕အစည္းဖြဲ႕လို႕ မရတဲ့ အခက္အခဲကို အေၾကာင္းျပျပီး လက္မေလွ်ာ့ခဲ့ၾကပါဘူး။ စိတ္တူကိုယ္တူေတြစုစည္းျပီး အေတြးအေခၚတိုက္ပြဲကို အရင္စခဲ့ၾကတာပါ။ ဒါေၾကာင့္လဲ ေျပာင္းလဲမွဳ စတင္တဲ့အခါမွာ ခိုင္မာတဲ့အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕ အစည္းတရပ္ရဲ႕အသြင္ကို ခ်က္ခ်င္းကူးေျပာင္းသြားခဲ့ပါတယ္။

တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕မ်ားစြာလဲ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ဒါေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ႏိုးထေလာ့ဆိုတဲ့ ေဖာင္ေဒးရွင္းကေန ႏွစ္မ်ားစြာ ၾကိဳတင္ျပီး အေတြးသစ္၊ အျမင္သစ္ေတြကို လူထုအၾကား မ်ိဳးေစ့ခ်ခဲ့တာေၾကာင့္ပါ။ လွဳပ္ရွားမွဳတခုမွာ အဖြဲ႕အစည္းေတြ စုေပါင္းျပီး၊ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ၾကီးေတြ၊ တပ္ေပါင္းစုၾကီးေတြ ဖြဲ႕စည္းတာက အိမ္ေခါင္းမိုးေတြ ျပဳလုပ္တာနဲ႕ တူပါတယ္။ လူထုအၾကား အေတြးအေခၚ၊ အယူအဆေတြ မ်ိဳးေစ့ခ်တာက အုတ္ျမစ္ခ်တာ၊ ၾကမ္းခင္းတာနဲ႕ တူပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းေတြအၾကား ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္မွဳဆိုတာက အကာအရံေဆာက္တာပါ။ ဒါေတြအားလံုးျပည့္စံုမွ အိမ္တလံုးသ႑ာန္ေပၚလာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီသေဘာတရားေတြကို ထိုင္၀မ္အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြ သေဘာေပါက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ စနစ္တက်လုပ္ေဆာင္ခဲ့မွဳေတြေၾကာင့္ ထိုင္၀မ္အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳဟာ ေခါင္မိုးပဲ ရွိေနတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ၊ ၾကမ္းခင္းပဲရွိတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြလို မဟုတ္ခဲ့ပါဘူး။ ဘက္ေပါင္းစံုကေန ခိုင္မာက်စ္လစ္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးအသြင္နဲ႕ အခ်ိန္တိုအတြင္းမွာ ၾကီးထြားလာခဲ့တာပါ။

ဒီလိုနဲ႕ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳစတင္တဲ့ ၁၉၉၀ အေစာပိုင္းကာလေတြမွာ အလုပ္သမားေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ လူမွဳေစာင့္ေရွာက္ေရး၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳေလွ်ာ့ခ်ေရးစတဲ့ က႑ေပါင္းစံုမွာ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းမ်ိဳးစံု ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ လူထုဆႏၵျပပြဲမ်ားစြာကိုလဲ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ေတြက ဦးေဆာင္ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလိုဆႏၵျပပြဲေတြထဲမွာ ၁၉၉၆ခု၊ မတ္လ အမ်ိဳးသမီး တရာခ်ီတက္ပြဲကေတာ့ အလြန္ပဲ ထင္ရွားလွပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားသူေတြဟာ သမၼတရံုးကို ခ်ီတက္ျပီး က်ားမေရးရာနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ မူ၀ါဒ (၁၀၄) ခ်က္ကို ေတာင္းဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၉၉၇ ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အာဏာရအစိုးရကေန အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးေကာ္မရွင္ကို တည္ေထာင္ေပးရပါေတာ့တယ္။ ဗဟိုအစိုးရ၊ ေဒသဆိုင္ရာ အစိုးရေတြထဲမွာ က်ားမေရးရာ ေကာ္မတီေတြ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး ဥပေဒေတြ ခ်မွတ္က်င့္သံုးလာပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံပရိသတ္ၾကီးရွင္။
တကယ္ေတာ့ အမ်ိဳးသားေတြကို ဦးစားေပးတဲ့ အစဥ္အလာဓေလ့ထံုးစံေတြနဲ႕ အာဏာရွင္စနစ္ကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ခံစားခဲ့ရတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အေၾကာက္တရားကင္းေ၀းေရး၊ တရားမွ်တမွဳ၊ လြတ္လပ္မွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွဳေတြ အျပည့္အ၀ရွိလာေအာင္ ျပဳလုပ္ဖို႕ ဆိုတာ အလြန္ပဲ ခဲယဥ္းလွပါတယ္။ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုယူျပီး စနစ္တက်နဲ႕ စဥ္ဆက္မျပတ္ျပဳလုပ္မွသာ ရာႏွဳန္းျပည့္ေအာင္ျမင္မွဳရလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုခက္ခဲၾကမ္းတမ္းမွဳေတြၾကားကပဲ ထိုင္၀မ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာေတာ့ ရာႏွဳန္းျပည့္ေအာင္ျမင္မွဳ မရေပမယ့္ ျမင္သာထင္ရွားတဲ့ ေအာင္ျမင္မွဳေတြ ရလာေအာင္ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွား တက္ၾကြသူေတြက လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကျပီးပါျပီ။ တိုးတက္တဲ့ ေအာင္ျမင္မွဳေတြ ရရွိေအာင္လဲ သူတို႕တေတြ ဆက္လက္လွဳပ္ရွားေနၾကဦးမွာပါ။ လီဘိုင္ေရးစပ္ခဲ့တဲ့

“အေနာက္ကို ျပန္လွည့္ၾကည့္ရင္
တို႕ေတြ ေလွ်ာက္လွမ္းခဲ့တဲ့
လမ္းေၾကာင္းၾကီးရဲ႕
အရိပ္ေတြကို
ျမင္ေနရဆဲပါ“
ဆိုတဲ့ ကဗ်ာတပုဒ္လိုပါပဲ။

အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳတိုင္းမွာ ပန္းတိုင္ေရာက္ေအာင္ လွမ္းတက္ခဲ့ၾကတဲ့ ေျခလွမ္းေတြက အမ်ားၾကီးပါ။ ဒီေျခလွမ္းေတြရဲ႕ ေအာင္ပြဲေတြကို တန္ဖိုးထားရင္း၊ အဆံုးသတ္ပန္းတိုင္ကို ဇြဲနဘဲနဲ႕ ဆက္ေလွ်ာက္ရမယ္ဆိုတဲ့ အေရးၾကီးသင္ခန္းစာတရပ္ကို ထိုင္၀မ္အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူမ်ားက မီးေမာင္းထိုးျပေနပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ေတာင္အာဖရိကအမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳ

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

အခုတပတ္အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္းအစီအစဥ္မွာ ေတာင္အာဖရိကအမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို စီစဥ္တင္ဆက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံဟာ အာဖရိကတိုက္ေတာင္ပိုင္း ေဒသက နယ္ေျမေဒသက်ယ္၀န္းတဲ့ ႏိုင္ငံၾကီးတႏိုင္ငံျဖစ္ပါတယ္။ ၁၇၉၅ ခုႏွစ္မွာ ကမၻာ့အေရွ႕ျခမ္းေဒသ ပင္လယ္ေရေၾကာင္း စိုးမိုးေရးဗ်ဴဟာအရ ျဗိတိသွ်အင္ပါယာရဲ႕ သိမ္းယူျခင္းကို ခံခဲ့ရပါတယ္။ ကိုလိုနီ လက္ေအာက္ခံဘ၀မွာ အသားအေရာင္ခြဲျခားေရး ျပႆနာၾကီးထြားလာခဲ့တာဟာ လြတ္လပ္ေရးရျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာလဲ မကြယ္ေပ်ာက္သြားခဲ့ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္လဲ ၁၉၁၂ ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ တန္းတူညီမွ်မွဳမရွိတာကို တိုက္ဖ်က္ဖို႕အတြက္ အာဖရိက အမ်ိဳးသားကြန္ဂရက္ ေပၚထြက္လာ ခဲ့ပါေတာ့တယ္။ ဒီလို ျပည္သူလူထု တရပ္လံုးအတြက္ တန္းတူညီမွ်ေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြနဲ႕အတူ ေတာင္အာဖရိက အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြလဲ စတင္ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။



ေတာင္အာဖရိက အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ တရားမွ်တမွဳမရွိတဲ့ ေျမယာဥေပဒကို ဆန္႕က်င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလက ျပည္သူ႕လြတ္ေျမာက္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳမွာ အမ်ိဳးသားေတြကသာ ဦးေဆာင္ေနခဲ့တာပါ။ ဓေလ့ထံုးစံေတြအရ အမ်ိဳးသမီးေတြကေတာ့ တြဲဘက္အဖြဲ႕၀င္ေတြအေနနဲ႕ပဲ သတ္မွတ္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ လူတန္းစားမေရြးပါ၀င္ႏိုင္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို တည္ေထာင္ခဲ့ၾကျပီး အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးေတြနဲ႕အတူ ျပည္သူလူထု အခြင့္အေရးေတြ အတြက္ပါ ေပါင္းစပ္တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလို လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို အမ်ိဳးသားေခါင္းေဆာင္ေတြ ေတြ႕ျမင္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ညီညြတ္မွဳအင္အားကို အသိအမွတ္ျပဳလာၾကရပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို အမ်ိဳးသားမ်ားနဲ႕ တန္းတူရည္တူ အဖြဲ႕၀င္ေတြအျဖစ္ ပါ၀င္ခြင့္ေပးလာၾကရပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး တက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူေတြဟာ ၁၉၅၆ ခု၊ ၾသဂုတ္လ အာဏာဖီဆန္ေရး လူုထုခ်ီတက္ပြဲနဲ႕ ၁၉၇၆ ခု လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ တရားမွ်တမွဳ၊ လူ႕အခြင့္အေရးနဲ႕ တန္းတူညီမွ်မွဳေတြအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ျပည္သူလူထုတရပ္လံုးရဲ႕ တက္တက္ၾကြၾကြ ညီညီညြတ္ညြတ္တိုက္ပြဲ၀င္မွဳနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ ကင္ပိန္း ေဖာ္ေဆာင္မွဳေတြ စနစ္တက်ေပါင္းစပ္သြားတာေၾကာင့္ ေတာင္အာဖရိက အစိုးရဟာ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို စတင္ေဖာ္ေဆာင္လာရပါတယ္။ ေစ့စပ္ညွိႏွိဳင္းေရးေတြ စတင္ျပဳလုပ္လာရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ကနဦးအစမွာ ေတာ္လွန္ေရးကာလတေလွ်ာက္ အမ်ိဳးသားမ်ားနဲ႕ တန္းတူလက္တြဲပါ၀င္လာခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ပါ၀င္ခြင့္ကို ကန္႕သတ္မွဳေတြ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိက အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဒီလို မတရားမွဳေတြကို ေခါင္းငံု႕ မခံခဲ့ၾကပါဘူး။

ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေပါင္းစံုက အမ်ိဳးသမီးေတြ စုေပါင္းျပီး အမ်ိဳးသမီး မဟာမိတ္အဖြဲ႕ကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ညီညြတ္မွဳ၊ က်စ္လ်စ္ခိုင္မာမွဳ၊ မဆုတ္မနစ္ ၾကိဳးပမ္းအားထုတ္မွဳေတြေၾကာင့္ ေနာက္ဆံုးမွာ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳအခန္းက႑ကို အမ်ိဳးသားမ်ားကသာ ၾကီးစိုးဖို႕ ၾကိဳးပမ္းတာေတြကို ဖယ္ရွားႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ေစ့စပ္ေဆြးေႏြးပြဲေတြမွာ ပါ၀င္ခြင့္ရခဲ့ျပီး လူထုတရပ္လံုးအတြက္ အေရးၾကီးတဲ့ တန္းတူညီမွ်မွဳဆိုင္ရာ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို ေတာင္းဆိုႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကအမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားၾကီးစိုးေရး၀ါဒကို တိုက္ဖ်က္ေရး၊ ကြဲျပားျခားနားမွဳကို သေဘာတူလက္ခံေရး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ လံုျခံဳေရးရာမ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ ရရွိေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး၊ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရး က႑ဆိုင္ရာ စီမံခ်က္ေတြမွာ ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္ေရးဆြဲခြင့္ ရေရး စတဲ့ အေျခခံစည္းမ်ဥ္းေတြကို ကိုင္စြဲျပီး လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အေျမာ္အျမင္ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ ထိေရာက္ေသာ တန္းတူညီမွ်မွဳဆိုင္ရာ အမ်ိဳးသမီး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ကို ေရးဆြဲခဲ့ၾကျပီး၊ ပထမဆံုး ဒီမိုကေရစီအစိုးရျဖစ္တဲ့ မင္ဒဲလားအစိုးရထံကို တင္သြင္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံ ဒီမိုကေရစီအစိုးရရဲ႕ သမၼတျဖစ္တဲ့ မင္ဒဲလားကလဲ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြကို ေထာက္ခံခဲ့ပါတယ္။ ပါလီမန္အဖြင့္မိန္႕ခြန္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ဖိႏိွပ္မွဳေတြ ရွိေနသမွ်ကာလပတ္လံုး ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံမွာ စစ္မွန္တဲ့ လြတ္လပ္ခြင့္ ရွိမွာ မဟုတ္ဘူးလို႕ ထည့္သြင္း ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွာက်ေတာ့ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွုရဲ႕ သမိုင္းတေခတ္ကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္ခဲ့တဲ့ ဘီဂ်င္းလွဳပ္ရွားမွု ပလက္ေဖာင္း ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကအစိုးရဟာ ဒီပလက္ေဖာင္းကို အေလးအနက္ထား အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကျပီး အမ်ိဳးသမီးေရးရာရံုးကို သမၼတရံုးခန္းအနီးမွာ တြဲဖက္ဖြင့္လွစ္ပါတယ္။ ပါလီမန္အတြင္းမွာလဲ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဘ၀နဲ႕ အဆင့္အတန္းဆိုင္ရာ ေကာ္မတီတရပ္ ဖြဲ႕စည္းျပီး၊ က်ားမတန္းတူညီမွ်ေရး ေကာ္မရွင္တရပ္လဲ ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံဟာ ႏွစ္ေပါင္းအနည္းငယ္အတြင္း ဒီမိုကေရစီနဲ႕ တန္းတူညီမွ်ခြင့္ အျပည့္အ၀ရွိတဲ့ ႏိုင္ငံတရပ္အျဖစ္ ထြက္ေပၚလာတာဟာ ဒီလိုမွ်တပြင့္လင္းတဲ့ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးနဲ႕ က်ားမ တန္းတူညီမွ်ေရးကို လက္ခံယံုၾကည္တဲ့ အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္မ်ားရဲ႕ စြမ္းေဆာင္မွဳအရည္အခ်င္းေတြေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အခုဆိုရင္ ေတာင္အာဖရိက အစိုးရကက္ဘိနက္မွာ အမ်ိဳးသမီး ေလးဆယ့္ငါး ရာခိုင္ႏွဳန္း ပါ၀င္ေနပါျပီ။ အမ်ိဳးသမီး ၀န္ၾကီးမ်ားစြာဟာလဲ ႏိုင္ငံျခားေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ဆက္သြယ္ေရး၊ လယ္ယာစိုက္ပ်ိဳးေရး၊ လူထုအုပ္ခ်ဳပ္ေရး ၀န္ၾကီးဌာနမ်ားကို ဦးေဆာင္ေနၾကပါျပီ။ ပါလီမန္အမတ္ သံုးဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းေက်ာ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ျဖစ္ေနပါျပီ။ အမ်ိဳးသားမ်ားကသာ ေနရာယူၾကီးစိုးခဲ့တဲ့ သံတမန္ေရးရာမွာဆိုရင္လဲ သံအမတ္ ရာခိုင္ႏွဳန္း ငါးဆယ္ေက်ာ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ျဖစ္လာခဲ့ပါျပီ။

အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားမွာ အခုလို လူဦးေရတ၀က္ေက်ာ္ကို ကိုယ္စားျပဳေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါ၀င္လာတာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံသူ၊ ႏိုင္ငံသား အားလံုးရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ဘက္မလိုက္ပဲ မွန္မွန္ကန္ကန္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ႏိုင္လာခဲ့ျပီး တိုင္းျပည္တိုးတက္လာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။


ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုကို တရားမွ်တမွဳ၊ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွုေတြအေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုအျဖစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းႏိုင္ဖို႕ဆိုတာ မွန္ကန္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္မွဳလိုအပ္ပါတယ္။ ဒီလိုျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ကာလမွာ အစဥ္အလာ၊ ဓေလ့ထံုးစံေတြထဲက ေခတ္စနစ္နဲ႕ မေလ်ာ္ညီတဲ့ အခ်က္ေတြကို ရဲဲရဲ၀ံ့၀ံ့ဆန္႕က်င္ျပီး၊ လူ႕ေဘာင္သစ္ကို ဦးေဆာင္တည္ေဆာက္ရဲတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ေခါင္းေဆာင္ေတြ ထြက္ေပၚလာဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ ဒီလိုလူ႕ေဘာင္သစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို အမွန္တကယ္တန္ဖိုးထားတဲ့ စစ္မွန္တဲ့ အမ်ိဳးသား ေခါင္းေဆာင္ေတြလဲ ရွိေနဖို႕ လိုအပ္လွပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

တရုတ္အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳ

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။
အခုတပတ္အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္းအစီအစဥ္မွာ တရုတ္အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွဳအေၾကာင္းကို စီစဥ္တင္ဆက္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘီစီအီး ၅၀၀ ကေန ၂၀ရာစု အေစာပိုင္းကာလအထိ တရုတ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ကြန္ဖ်ဴးရွပ္၀ါဒက လႊမ္းမိုးထားခဲ့ပါတယ္။ ဒီ၀ါဒက မိသားစုအာဏာတည္မွဳကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ပင္မအဓိက အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္အေနနဲ႕ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ သားသမီးေတြဟာ ဖခင္ကို ရိုေသေနရင္၊ ဇနီးမယားေတြက လင္ေယာက်္ားေတြကို ရိုေသေနရင္ ဒီလို မိသားစု ဆက္ႏြယ္မွဳရွိေနတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းဟာ ျငိမ္၀ပ္ပိျပားမယ္လို႕ ကြန္ဖ်ဴးရွပ္က ဆိုခဲ့ပါတယ္။ sung မင္းဆက္မွာ အစပ်ိဳးခဲ့တဲ့ အထက္လႊာ လူတန္းစား အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ေျခေထာက္ေတြကို ခ်ည္ေႏွာင္စည္းၾကပ္ထားတဲ့ ဓေလ့ဟာ ၂၀ ရာစု အေစာပိုင္း ကာလအထိ ရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီလို ဓေလ့ထံုးစံေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြအေပၚ မွီခိုမွဳ ပိုမိုၾကီးမားေစခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဘ၀ဟာ အိမ္မွာပဲ ျဖစ္ခဲ့ျပီး၊ ျပင္ပလူမွဳဘ၀မွာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕သာ ယွဥ္တြဲ ပါ၀င္ခြင့္ရခဲ့ပါတယ္။ မိမိကိုယ္မိမိ ရပ္တည္ႏိုင္ခြင့္ဆိုတာ မရွိသေလာက္ ရွားပါးခဲ့ပါတယ္။



တရုတ္ႏိုင္ငံကို သမၼတႏိုင္ငံအျဖစ္ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံု အေျခခံဥပေဒနဲ႕ တည္ေထာင္လာျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္ခြင့္ကို စတင္ေတာင္းဆိုလာၾကပါေတာ့တယ္။ ၂၀ ရာစု အေစာပိုင္း ကာလေတြမွာ မဲေပးပိုင္ခြင့္အတြက္ စတင္လွဳပ္ရွားလာၾကပါတယ္။ တရုတ္အမ်ိဳးသမီး သမ၀ါယမအသင္း၊ တရုတ္အမ်ိဳးသမီး မဲေပးခြင့္ လွဳပ္ရွားေရးအဖြဲ႕ စတဲ့ အမ်ိဳးသမီး အသင္းအဖြဲ႕ေတြ ေပၚေပါက္လာခဲ့တယ္။ မန္ခ်ဴးမင္းဆက္ကို ျဖဳတ္ခ်ခဲ့တဲ့ ၁၉၁၁ ခု၊ ၀ူခ်န္းလူုထုလွဳပ္ရွားမွဳမွာ တရုတ္ အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအားလံုး တက္တက္ၾကြၾကြနဲ႕ ပါ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳအျပီးမွာ ဆြန္ယက္ဆင္ ဦးေဆာင္တဲ့ အစိုးရတက္လာတဲ့အခါမွာလဲ အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး တန္းတူ အခြင့္အေရးအတြက္ ဆက္လက္တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ အစဥ္အလာ မိသားစု ဓေလ့ထံုးစံေတြကို ထိန္းသိမ္းရမယ္ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြေၾကာင့္ ၁၉၁၃ ခု၊ ကန္တံုမွာက်င္းပခဲ့တဲ့ အျမဲတမ္း လူထုစည္းေ၀းပြဲမွာ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕၀င္ေတြ ပါ၀င္ခြင့္ မရခဲ့ၾကပါဘူး။ ဆြန္ယက္ဆင္ရဲ႕ ကူမင္တန္အစိုးရဟာ ၁၉၂၁ ခုႏွစ္မွာ အသစ္ဖြဲ႕စည္းခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မွဳမ်ား ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ မဲေပးခြင့္ အခြင့္အေရးေတြကို ဖယ္ရွားထားတဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒအသစ္ကို အမ်ိဳးသားကြန္ဂရက္က ေရးဆြဲခဲ့ပါတယ္။

တခ်ိန္တည္းမွာ အသစ္ဖြဲ႕စည္းတဲ့ တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီရဲ႕ အေျခခံစည္းမ်ဥ္းေတြထဲမွာ တန္းတူညီမွ်ခြင့္ ပါတဲ့အတြက္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ တရုတ္ကြန္ျမဴနစ္ပါတီကို ေထာက္ခံမွဳ မ်ားလာပါတယ္။ ၁၉၂၃ ခုႏွစ္မွာ ကူမင္တန္နဲ႕ ကြန္ျမဴနစ္ပါတီ ယာယီမဟာမိတ္ဖြဲ႕ျပီးေနာက္ပိုင္း အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳဟာ တရုတ္လူမ်ိဳး တရပ္လံုးအတြက္ လွဳပ္ရွားမွဳထဲမွာ ပူးေပါင္းပါ၀င္သြားခဲ့ပါတယ္။ ကူမင္တန္ပါတီနဲ႕ ကြန္ျမဴနစ္ ပါတီတို႕အၾကားက ပ႗ိပကၡတိုက္ပြဲေတြ ျဖစ္ပြားေနတဲ့ကာလမွာ ကူမင္တန္ေခါင္းေဆာင္ ခ်န္ေကရွိတ္ရဲ႕ ကြန္ျမဴနစ္အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို ေခ်မွဳန္းေရး တိုက္ပြဲေတြလဲ အမ်ားအျပား ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၄၉ ခုႏွစ္မွာက်ေတာ့ တရုတ္ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ ဒီမိုကရက္တစ္ အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ၾကီး ေပၚေပါက္လာပါေတာ့တယ္။

၁၉၅၀ ခုႏွစ္မွာ တရုတ္ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနဲ႕ တျခားဥပေဒစည္းမ်ဥ္းမ်ားဟာ ပိုင္ဆိုင္မွဳ၊ အေမြဆက္ခံမွဳ၊ ေျမယာအသံုးျပဳမွဳ၊ ပညာေရးအခြင့္အလမ္းဆိုတဲ့ က႑မ်ားစြာမွာ အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး တန္းတူညီမွ်ခြင့္ကို အသိအမွတ္ျပဳခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၆၆ကေန ၁၉၇၆ ခုႏွစ္အထိ ယဥ္ေက်းမွဳ ေတာ္လွန္ေရးကာလမွာက်ေတာ့ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနအရ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ဖ်က္သိမ္းခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ စည္းလံုးညီညြတ္မွဳနဲ႕ စုေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳသ႑ာန္ကေတာ့ မကြယ္ေပ်ာက္သြားခဲ့ပါဘူး။ ေမာ္စီတုန္းေခတ္ေနာက္ပိုင္း ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကာလမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြ ျပန္လည္ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

၁၉၈၀ ကာလ တရုတ္ျပည္သူ႕သမၼတႏိုင္ငံမွာ ေက်းလက္စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွုေတြ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုစီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး စီမံခ်က္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဘ၀တိုးတက္ေျပာင္းလဲေရး၊ အမ်ိဳးသားနဲ႕အမ်ိဳးသမီး တန္းတူညီမွ် အခြင့္အလမ္းရရွိေရး စတာေတြအတြက္ အေလးေပးေဆာင္ရြက္မွဳေတြ မပါ၀င္ပါဘူး။ လူ႕အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး ေဆာင္ရြက္မွဳေတြမွာပဲ ျဖစ္ျဖစ္ တမ်ိဳးသားလံုး အေရး ေဆာင္ရြက္တာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးေတြကို သီးျခားေျပာေနစရာ မလိုအပ္ဖူးလို႕ အမ်ိဳးသားေတြက ဆိုတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးအခြင့္အလမ္းေတြ တကယ္ရရွိခ်ိန္မွာက်ေတာ့ ဒီအခြင့္အလမ္းေတြကို အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး တန္းတူညီမွ် ခံစားခြင့္ မရွိၾကပါဘူး။ အမ်ိဳးသားေတြဟာ ေရွးရိုးစြဲ အစဥ္အလာ၊ ဓေလ့ထံုးစံ၊ အဆိုအမိန္႕ေတြကို အသံုးျပဳျပီး အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြကို ခ်ဳပ္ကိုင္ဖို႕ ၾကိဳးစားတတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လူ႕အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳပဲ ျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္လိုလွဳပ္ရွားမွုမွာမဆို တမ်ိဳးသားလံုးအဆင့္အေနနဲ႕ ၾကိဳးပမ္းေဆာင္ရြက္ရင္း အမ်ိဳးသမီးနဲ႕အမ်ိဳးသား တန္းတူညီမွ်ခြင့္ကိုလဲ တျပိဳင္နက္တည္း အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအခ်က္ကို တရုတ္ႏိုင္ငံလံုးဆိုင္ရာ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ ေခါင္းေဆာင္မ်ားက သိနားလည္ခဲ့တဲ့အတြက္ ေက်းလက္ေဒသ စီးပြားေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ ေမွးမွိန္ေနတဲ့ အခန္းက႑ကို ျမွင့္တင္ဖို႕ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ စာတတ္ေျမာက္မွဳႏွဳန္း တိုးျမင့္ေရး၊ ပညာေရး ျမင့္မားေရး၊ နည္းပညာက်ြမ္းက်င္မွဳရွိေရး စတဲ့ အရည္အခ်င္းျမွင့္တင္ေရးအပိုင္းကို အာရံုစိုက္ လုပ္ေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပညာအရည္အခ်င္း ျမင့္မားလာတာနဲ႕အမွ် ေစ်းကြက္စီးပြားေရးမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခြင့္ အခန္းက႑ေတြ ၾကီးမားလာခဲ့ပါတယ္။ တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ေက်းလက္အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ စီးပြားေရးအင္အားေတာင့္တင္းတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ၾကီးကို အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ ရင္ေဘာင္တန္းျပီး တည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေက်းလက္အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္း ျမွင့္တင္ေပးမွဳ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြဟာ ျမိဳ႕ျပအင္တာပရိုက္စ္ လုပ္ငန္းမ်ား ေပၚထြက္လာေရးအတြက္လဲ တြန္းအားေတြျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ နည္းပညာက်ြမ္းက်င္တဲ့ အမ်ိဳးသမီး အမ်ားအျပားေပၚထြက္လာခဲ့ျပီး လက္ရွိတရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ျမိဳ႕ျပစီးပြားေရး လုပ္သားဦးေရ သန္း၁၀၀ မွာ သန္းေလးဆယ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးလုပ္သားေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

တရုတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ဥပေဒျပဳအာဏာဟာ အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြကို တန္းတူရည္တူ သတ္မွတ္တဲ့ မတ္ခ့္စ္၀ါဒ လမ္းညႊန္ခ်က္ေတြအေပၚမွာ အေျခတည္ထားတာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ျမန္ဆန္ထိေရာက္ခဲ့တယ္လို႕ ပညာရွင္မ်ားက သံုးသပ္ေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ တရုတ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အျမစ္တြယ္ခဲ့တဲ့ “အမ်ိဳးသမီးဆိုတာ အိမ္တြင္းမွုပဲ လုပ္ရမယ္၊ အမ်ိဳးသားေတြအေပၚ မွီခိုရမယ္ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚေတြ“ ကို ဖယ္ရွားျပီး၊ အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး တန္းတူညီမွ်ခြင့္အေပၚ အေျခတည္တဲ့ လူ႕ေဘာင္သစ္ကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့တာဟာ အံမခန္း ေအာင္ျမင္မွဳျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေအာင္ျမင္ခဲ့ရတာဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဇြဲ၊ လံု႕လ၊ ဥာဏ္အေျမာ္ အျမင္ၾကီးမွုနဲ႕ တန္းတူညီမွ်ခြင့္ကို တန္ဖိုးထားတဲ့ အမ်ိဳးသားမ်ားရဲ႕ အေတြးအေခၚ ျမင့္မားမွုေတြေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ဒိန္းမတ္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

(၁၉၈၀) ခုႏွစ္မွာ ဒုတိယအၾကိမ္ေျမာက္ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီးညီလာခံကို ကမၻာ့ကုလသမဂၢက ဦးေဆာင္ျပီး ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံမွာ က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုက်င္းပခဲ့တာဟာ ဥေရာပတိုက္ရဲ႕ အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳမွာ ေရွ႕တန္းကေန ပါ၀င္ခဲ့တဲ့ ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံကို ဂုဏ္ျပဳခဲ့ရံုတင္မကပါဘူး။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ က်ား၊ မ တန္းတူညီမွ်ေရးကို ေအာင္ျမင္စြာ ပံုေဖာ္ႏိုင္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံတခုမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ ခြဲျခားဆက္ဆံမွဳမ်ားအားလံုး ပေပ်ာက္ေရး သေဘာတူစာခ်ဳပ္ (စီေဒါ) ကို စတင္ အသက္၀င္ေစခဲ့တာလဲ ျဖစ္ပါတယ္။



ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးမ်ားဟာ အမ်ိဳးသမီး တန္းတူညီမွ်ခြင့္ကို ၁၇၈၉ ခုႏွစ္ ျပင္သစ္ေတာ္လွန္ေရးကာလ မွာကတည္းက စတင္ လွဳပ္ရွားေတာင္းဆုိခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၇၉၂ ခုႏွစ္မွာ ျဗိတိသွ်စာေရးဆရာမ ေမရီစ၀ိုးလ္စတုန္း ခရဖ္တ္ ေရးသားတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးစာအုပ္ကို ဒိန္းမတ္ဘာသာကို ျပန္ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွ က်ေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဖိႏွိပ္ခံရမွဳေတြကို စာေပသ႑ာန္နဲ႕ အမ်ိဳးသမီး စာေရးဆရာမေတြက ေရးသားေဖာ္က်ဴးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒိန္းမတ္ရဲ႕ နာမည္ေက်ာ္အမ်ိဳးသမီး စာေရးဆရာမတဦးျဖစ္တဲ့ ဖီဘီဂါရဲ႕ ေပးစာ ဆယ့္ႏွစ္ေစာင္ စာအုပ္ဟာ ဒိန္းမတ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္း အတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ျငင္းခုန္ေဆြးေႏြးမွုေတြ ေပၚထြက္လာေစခဲ့ပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ဆယ္စုႏွစ္အတြင္းမွာပဲ စာေရးဆရာမ Worm က အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ပညာေရး အခြင့္အလမ္းေတြကို ေရးသားေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ တျပိဳင္နက္တည္းမွာတင္ နာတလီဆိုတဲ့ အျခားအမ်ိဳးသမီးကေန မိန္းကေလးေက်ာင္းမ်ားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး ဆရာျဖစ္သင္ေက်ာင္းမ်ားကို စတင္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။

၁၈၆၀ ေႏွာင္းပိုင္းကာလမ်ားေရာက္ေတာ့ ဒိန္းမတ္လူလတ္တန္းစားမ်ားနဲ႕ ေတာင္သူလယ္သမားမ်ားဟာ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္ ပါ၀ါေလွ်ာ့ခ်ေရး၊ အလုပ္သမားအခြင့္အေရးနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းမ်ား တိုးျမင့္ေရး စတာေတြကို ေတာင္းဆိုလာခဲ့ၾကပါတယ္။ တက္ၾကြတဲ့ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးမ်ားဟာ ႏိုင္ငံတကာ အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳမ်ားနဲ႕ ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္ျပီး၊ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီး လွဳပ္ရွားမွဳကို ဦးေဆာင္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒိန္းမတ္ပါလီမန္က အေျမာ္အျမင္ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးသမားေတြကလဲ အမ်ိဳးသမီးႏိုင္ငံေရး အခြင့္အလမ္းေတြကို ေထာက္ခံတဲ့ ဥေပေဒေတြ ျပဌာန္းဖို႕ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။

၁၈၇၁ ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ ဆြစ္ဇလန္ အေျခစိုက္ ႏိုင္ငံတကာ အမ်ိဳးသမီးအသင္းရဲ႕ ဒိန္းမတ္ဌာနခြဲျဖစ္တဲ့ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို ဖြင့္လွစ္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၈၇၀ ကေန ၁၈၇၁ ခုႏွစ္အထိ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ဖရန္ကို- ပါရွန္း စစ္ပြဲကာလမွာ ႏိုင္ငံတကာဆိုတဲ့ အသံုးအႏွဳန္းကို ဒိန္းမတ္မွာ လက္ခံမွုမရွိတဲ့ အခါက်ေတာ့ အမ်ိဳးသမီး လွဳပ္ရွားတက္ၾကြသူမ်ားဟာ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အေနနဲ႕ ေျပာင္းလဲ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ပါတယ္။ ဒီအဖြဲ႕အစည္းဟာ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ စီးပြားေရးနဲ႕ ပညာေရးအခြင့္အလမ္းေတြကို ေတာင္းဆိုလွုပ္ရွားခဲ့ၾကပါတယ္။

(၁၈၈၆) ခုႏွစ္မွာ ဒိန္းမတ္မွာ မဲေပးပိုင္ခြင့္ကို အမ်ိဳးသားေတြကိုပဲ ေပးအပ္တဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥေပဒသစ္ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ လူအမ်ားက ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံ ဥေပေဒသစ္ ထြက္ေပၚလာရင္ ဒါဟာ အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွုေတြရဲ႕ နိဂံုးလို႕ ယူဆတတ္ၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ လူသားေတြရဲ႕ ေမြးရာပါ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုတာကို ကန္႕သတ္တဲ့ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒဆိုရင္ အေဟာင္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အသစ္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဆန္႕က်င္ဖယ္ရွားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကို ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးေတြက ရွင္းရွင္းလင္းလင္း သိျမင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥေပေဒသစ္ထြက္ေပၚလာတာဟာ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးေတြ အတြက္ေတာ့ ေတာ္လွန္ေရးတရပ္ရဲ႕ နိဒါန္းတရပ္ ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ ၁၈၈၆ ခုႏွစ္မွာ ဘာဂ်ားဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ စစ္အသံုးစရိတ္ကို ေလ့လာဆန္းစစ္ဖို႕ ေတာင္းဆိုခ်က္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ စစ္မွုေရးရာေတြနဲ႕ မသက္ဆိုင္ဘူးလို႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြက သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ ဒိန္းမတ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ဒီလိုအခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ဘာဂ်ားရဲ႕ စစ္အသံုးစရိတ္ဆိုင္ရာ ေတာင္းဆိုခ်က္ဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို လွဳပ္ခါသြားေစခဲ့ပါတယ္။ သူမေရးသားခဲ့တဲ့ “ငါတို႕ ဘာလိုခ်င္တာလဲ“ ဆိုတဲ့ စာအုပ္ဟာ ေနာင္တခ်ိန္မွာ အမ်ိဳးသမီးသမဂၢမ်ား ေပၚထြက္လာေစေရးအတြက္ ေရွ႕ေဆာင္လမ္းခင္းေပးခဲ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးမဲေပးခြင့္ကို ေတာင္းဆိုလွဳပ္ရွားမွု ျပဳလုပ္မွာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အတြင္းမွာ ေထာက္ခံသူနဲ႕ ကန္႕ကြက္သူေတြ ကြဲျပားလာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရး အေကြ႕အေျပာင္းကာလမွာ သေဘာထားကြဲလြဲမွုေတြ၊ တဘက္နဲ႕ တဘက္ ေ၀ဖန္ တိုက္ခိုက္မွဳေတြ ရွိစျမဲပါပဲ။ အေရးၾကီးတာက ကိုယ့္ရပ္တည္ခ်က္ကို စြဲစြဲျမဲျမဲ ဆုပ္ကိုင္ထားႏိုင္ဖို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အတြင္းက ေခါင္းေဆာင္မ်ားနဲ႕ သေဘာထားကြဲလြဲလာတဲ့အခါ ဘာဂ်ားနဲ႕ တျခားအမ်ိဳးသမီးမ်ားဟာ အမ်ိဳးသမီးညီညြတ္ေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားကို ျမိဳ႕ေတာ္တင္သာမက ေတာနယ္မ်ားမွာပါ ျပန္႕ပြားလာေအာင္ ျဖန္႕က်က္တည္ေထာင္ခဲ့ပါတယ္။ အလုပ္သမားလူတန္းစားရဲ႕ လူမွဳေရးနဲ႕ အလုပ္သမားေရးရာမ်ားကို ကူညီပံ့ပိုးမယ့္ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားလဲ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ၁၈၉၇ ခုႏွစ္လဲ ေရာက္ေရာ မူလက သေဘာထားကြဲလြဲခဲ့တဲ့ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕က အမ်ိဳးသမီးညီညြတ္ေရးအဖြဲ႕နဲ႕ ျပန္လည္ ပူးေပါင္းလာခဲ့ပါတယ္။ သေဘာထားကြဲလြဲမွဳဆိုတာ ရန္ျပဳတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရးေလာကမွာ အျမဲတမ္းရန္သူ၊ အျမဲတမ္း မိတ္ေဆြဆိုတာ မရွိပါဘူး။ ရည္ရြယ္ခ်က္တူညီသူ၊ ရပ္တည္ခ်က္တူညီသူမ်ားဟာ အခ်ိန္မေရြး ျပန္လည္ေပါင္းစည္းလို႕ရပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ေတြ ပူးေပါင္းျပီး ၁၈၉၉ ခုႏွစ္မွာ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးေကာင္စီကို ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾကပါတယ္။ မၾကာခင္မွာပဲ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီး တက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူမ်ားဟာ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးေရးရာသာမက ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီးေရးရာနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳမ်ားမွာပါ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္လာၾကပါတယ္။ ေဆြးေႏြးပြဲအမ်ားအျပားကို ဒိန္းမတ္ျမိဳ႕ေတာ္ ကိုပင္ဟာဂင္မွာ က်င္းပလာခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာ အမ်ိဳးသမီး အစည္းအေ၀းမ်ားစြာကိုလဲ ပါ၀င္တက္ေရာက္လုာခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ား တက္ညီလက္ညီ လွဳပ္ရွားေဆာင္ရြက္လာတာေၾကာင့္ ၁၉၀၃ ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အသက္ (၂၅) အထက္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလံုး ေဒသဆိုင္ရာ ေကာင္စီေရြးခ်ယ္မွုမွာ မဲေပးခြင့္ရလာျပီး၊ ၁၉၁၅ ခုႏွစ္အေရာက္မွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလံုး ပါလီမန္မွာ မဲေပးခြင့္ရလာပါတယ္။ ၁၉၂၄ ခုႏွစ္မွာ Bang ဟာဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ပညာေရး၀န္ၾကီးအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခံခဲ့ရပါတယ္။ သူမဟာ ကမၻာ့သမိုင္းမွာ ပထမဆံုး အမ်ိဳးသမီး ၀န္ၾကီးတဦးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုရဲ႕ ပထမဦးဆံုး အမ်ိဳးသမီး အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ ၀န္ၾကီးျဖစ္တဲ့ ဖရန္စစ္ ပါကင္းစ္ဟာ ၁၉၃၃ ခုႏွစ္မွာမွ အလုပ္သမား၀န္ၾကီးအျဖစ္ ေရြးခ်ယ္ခန္႕အပ္ခံခဲ့ရတာပါ။ ဒါေၾကာင့္ ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ လွဳပ္ရွားမွုဟာ ကမၻာနဲ႕အ၀ွမ္းမ်ား ကနဦး ၾကီးၾကီးမားမား ေအာင္ျမင္မွဳရခဲ့တယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အခုလို အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွု အခန္းက႑မွာတင္ မဟုတ္ပဲ ပညာေရး၊ မိသားစုေရး၊ ဘာသာေရး၊ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္းေတြမွာလဲ ဒိန္းမတ္ႏိုင္ငံဟာ ကမၻာက စံျပဳေလာက္ေအာင္ တန္းတူညီမွ် အခြင့္အေရးေတြ ျပည့္၀ေနတဲ့ ႏိုင္ငံတခု ျဖစ္လို႕ လာခဲ့ပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

ဒိန္းမတ္အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွုေတြရဲ႕ အစဟာ စာေပနယ္က စတင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကေန ပညာေရး၊ အလုပ္သမားေရးရာ၊ ႏိုင္ငံေရး ပါ၀င္ပတ္သက္မွဳေတြကို တစတစ က်ယ္ျပန္႔သြားခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေနနဲ႕ မိမိတို႕ရဲ႕ မိသားစုေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ဆံုးရွံဳးေနတဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြကို ေရးသားျဖန္႕ေ၀ရင္း အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းလွဳပ္ရွားမွဳေတြကို စတင္ျခင္းဟာ အလြန္ပဲ ထိေရာက္လွပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းႏွင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး (ရ၀မ္ဒါ)

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

အခုတပတ္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း အစီအစဥ္မွာ အာဖရိကတိုက္က ႏိုင္ငံငယ္ေလးတခုျဖစ္တဲ့ ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္းအေရးကို စီစဥ္တင္ဆက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ရ၀မ္ဒါနိုင္ငံဟာ အာဖရိကတိုက္က ကုန္းတြင္းပိုင္းႏိုင္ငံငယ္ေလး တခုပါ။ လူဦးေရရွစ္သန္းေက်ာ္ရွိျပီး။ ၅၄ ရာခိုင္ႏွဳန္းေက်ာ္ဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားျဖစ္ပါတယ္။ ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ကိုလိုနီစနစ္ဆိုးရဲ႕ဒဏ္၊ ျပည္တြင္းစစ္ရဲ႕ဒဏ္ေတြကို ႏွစ္ေပါင္းအေတာ္ၾကာေအာင္ မရွဴမလွ ခံစားခဲ့ၾကရပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြ ပညာသင္ခြင့္စရျပီး ေနာင္ႏွစ္ေပါင္းေလးဆယ္ေက်ာ္ၾကာမွ ပညာသင္ခြင့္ရခဲ့ၾကပါတယ္။ လယ္ယာေျမပိုင္ဆိုင္မွဳဟာ အမ်ိဳးသားမ်ားနဲ႕ပဲ သက္ဆိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ပံုျပင္ဒ႑ာရီေတြ၊ ႏွဳတ္နဲ႕ လက္ဆင့္ကမ္းအစဥ္အလာေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ေနာက္လိုက္ေက်းက်ြန္ေတြအျဖစ္ ပံုေဖာ္ထားခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၉၉၄ ခုႏွစ္ မတိုင္ခင္အထိ အမ်ိဳးသားေတြကသာ ၾကီးစိုးခ်ယ္လွယ္တဲ့ လူမွဳအဖြဲ႕အစည္းပံုစံပဲ ရွိခဲ့ပါတယ္။




ဒီလိုနဲ႕ ၁၉၉၄ လဲေရာက္ေရာ ကမၻာတ၀ွမ္းကို ထိတ္လန္႕ေခ်ာက္ခ်ားေစခဲ့တဲ့ ရ၀မ္ဒါလူမ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္ပြဲၾကီး ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွာ ရ၀မ္ဒါအမ်ိဳးသမီး ႏွစ္သိန္းခြဲေက်ာ္ဟာ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေစာ္ကားခံခဲ့ၾကရပါတယ္။ စစ္မက္ရဲ႕သားေကာင္ေတြဘ၀ က်ေရာက္ခဲ့ၾကရတယ္။ ဒီအခ်ိန္ကာလမွာ အသတ္ခံရသူေတြ၊ ေနရပ္စြန္႕ခြာ ထြက္ေျပးသြားသူေတြ၊ လူသတ္မွဳေတြနဲ႕ တရားစီရင္ခံရသူေတြဟာ အမ်ိဳးသားအမ်ားစုျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ ရလာဒ္ကေတာ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးလုပ္ငန္းစဥ္ေတြ စတင္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ အိမ္ေထာင္အမ်ားစုမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြသာ က်န္ခဲ့ၾကပါေတာ့တယ္။ အစဥ္အလာထံုးတမ္းစဥ္လာေတြက အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အမ်ိဳးသားေတြရဲ႕ ေနာက္လိုက္ေတြ၊ အိမ္တြင္းမွဳကိစၥေတြကလြဲရင္ ျပင္ပလူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္ႏိုင္တဲ့ စြမ္းရည္မရွိသူေတြအျဖစ္ ပံုေဖာ္ထားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ရ၀မ္ဒါအမ်ိဳးသမီးမ်ားဟာ တိုင္းျပည္အတြက္၊ မိသားစုအတြက္ အေရးၾကံဳလာတဲ့အခ်ိန္မွာ သူတို႕ရဲ႕ ပင္ကိုယ္စြမ္းရည္ေတြ၊ ဦးေဆာင္မွဳအရည္အခ်င္းေတြကို ျပသႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

တျပိဳင္နက္တည္းမွာပဲ ႏိုင္ငံေတာ္တည္ေဆာက္မွဳအေရးဟာ ႏိုင္ငံတြင္းမွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ အမ်ိဳးသား၊ အမ်ိဳးသမီးေတြအားလံုးရဲ႕ အေရးျဖစ္တယ္ဆိုတာကို သိျမင္နားလည္တဲ့ အမ်ိဳးသား နိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္မ်ားလဲ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုအေျမာ္ျမင္နဲ႕ အသိဥာဏ္ပညာရွိတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အခြင့္အေရးကို ျမွင့္တင္ေပးျခင္းဟာ အနာဂတ္တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးနည္းလမ္းတခုျဖစ္တယ္ဆိုတာကို သေဘာတူညီသိျမင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံ သမၼတ ေပါလ္က တိုင္းျပည္ကို မိန္႕ခြန္းေျခြခဲ့ရာမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ႏွိမ္႕ခ်ဆက္ဆံတာေတြ၊ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးေတြကို တားဆီးပိတ္ပင္တာေတြဟာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကိုေရာ၊ လူမွဳတရားမွ်တေရးကိုေရာ ထိခိုက္တယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ကို ထည့္သြင္းေျပာဆိုခဲ့ပါတယ္။

ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံလမ္းျပေျမပံု ျဖစ္တဲ့ ေဗးရွင္း ၂၀၂၀ မွာလဲ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ ျမွဳပ္ႏွံဖို႕အတြက္ ရ၀မ္ဒါလူ႔အဖြဲ႕အစည္းကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရး၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းနဲ႕ရပိုင္ခြင့္ေတြ ျမွင့္တင္ေပးေရးစတဲ့ အခ်က္ေတြကို ထည့္သြင္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ရ၀မ္ဒါရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းအုပ္ခ်ဳပ္ပံုအေျခခံဥပေဒမွာလဲ တိုင္းျပည္တည္ေဆာက္ေရးကို တရားဥပေဒစိုးမိုးမွဳ၊ ဒီမိုကေရစနစ္ထြန္းကားမွဳနဲ႕ အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးတန္းတူရည္တူ အခြင့္အေရးရရွိမွဳေတြအေပၚမွာ အေျချပဳတည္ေဆာက္မယ္လို႕ ထည့္သြင္းေရးဆြဲထားပါတယ္။ အမ်ိဳးသားနဲ႕အမ်ိဳးသမီး တန္းတူရည္တူအခြင့္အေရးရရွိမွဳကို ေဖာ္က်ဴးႏိုင္ဖို႕အတြက္ အစိုးရအာဏာတည္တဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြအားလံုးရဲ႕ ထိပ္ပိုင္းေခါင္းေဆာင္ေတြထဲမွာ အနည္းဆံုး ၃၀ ရာခိုင္ႏွုန္းဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြျဖစ္ရမယ္ဆိုတဲ့အခ်က္ကို ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးအာဏာ၊ ဥပေဒျပဳေရးအာဏာ၊ တရားစီရင္ေရးအာဏာသံုးရပ္လံုးမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါ၀င္ခြင့္ရလာပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ မူ၀ါဒခ်မွတ္တဲ့အဆင့္ေတြမွာေရာ၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာပါ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွဳကို ျမွင့္တင္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ စိတ္ဓာတ္ၾကံ့ခိုင္ေရး၊ ညီညြတ္ေရးေတြကို အမ်ိဳးသမီးေတြအၾကားမွာ တည္ေဆာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီကေနတဆင့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလံုးရဲ႕ ညီညြတ္ေရး၊ ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံသားဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္နဲ႕ ခံယူခ်က္ တိုးျမင့္လာေရးေတြကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံဟာ တေျမတည္းေနၾကတဲ့ လူမ်ိဳးေတြအၾကား လူမ်ိဳးစြဲေတြ၊ ဘာသာစကားစြဲေတြ၊ ေဒသစြဲေတြကို ေရွ႕တန္းတင္ခဲ့ျပျပီး က်ဥ္းေျမာင္းတဲ့ လူမ်ိဳးစြဲ၀ါဒေတြ၊ ဗိုလ္က်စိုးမိုးလိုတဲ့ လူမ်ိဳးၾကီး၀ါဒေတြကို စြဲကိုင္ခဲ့ၾကလို႕ လူမ်ိဳးအခ်င္းခ်င္း မ်ိဳးတုန္းသတ္ျဖတ္မွဳေတြအထိ ပဋိပကၡေတြျဖစ္ပြားခဲ့ရတဲ့ ႏိုင္ငံတခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုႏိုင္ငံတခုရဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ဆိုတာက ဒီလို၀ါဒစြဲေတြကို ဖယ္ရွားျပီး၊ လူမ်ိဳးစုအားလံုး တဦးနဲ႕ တဦး၊ တဖြဲ႕နဲ႕တဖြဲ႕ အျပန္အလွန္ ေလးစားမွဳ၊ ယံုၾကည္မွဳ၊ လူမ်ိဳးစုအားလံုးရဲ႕ စာေပနဲ႕ယဥ္ေက်းမွဳေတြကို အျပန္အလွန္တန္ဖိုးထားမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွဳေတြ ရွိလာတဲ့အေပၚမွာ မူတည္ေနပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတာ္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးဆိုတာကလဲ ကိုယ့္ေျမ၊ ကိုယ့္ေရကို ခ်စ္ျမတ္ႏိုးျပီး၊ ႏိုင္ငံသားဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္နဲ႕ ႏိုင္ငံတခုလံုးရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးအေပၚ လူမ်ိဳးစုအားလံုး အာရံုစိုက္လာတဲ့အေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ လူမ်ိဳးစုအားလံုး တန္းတူညီမွ်မွဳကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မယ့္ မူ၀ါဒမ်ား ေပၚထြက္လာဖို႕ အေရးၾကီးပါတယ္။ ရ၀မ္ဒါမွာရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ေတြျဖစ္တဲ့ ညီညြတ္ေရးကလပ္၊ အမ်ိဳးသမီးပါလီမန္အမတ္မ်ား ညီလာခံ စတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးနဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးရာမွာ အေရးပါတဲ့ အခန္းက႑ကေန ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေကာင္စီေတြေပၚေပါက္လာျပီး တရားမွ်တမွဳ၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳ ေလွ်ာ့ခ်ေရး၊ ေအအိုင္ဒီအက္စ္ေရာဂါတိုက္ဖ်က္ေရး စတာေတြမွာ ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ လာၾကပါတယ္။ လူမ်ိဳးစုအားလံုးရဲ႕ တန္းတူညီမွ်ေရး၊ က်ားမ တန္းတူညီမွ်ေရး။ ဒီမိုကေရစီထြန္းကားေရးစတာေတြနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ မူ၀ါဒေရးရာေတြမွာလဲ အင္တိုက္အားတိုက္ ပါ၀င္လာၾကပါတယ္။ မိဘမဲ့ကေလးသူငယ္ ထိန္းသိမ္းေစာင့္ေရွာက္ေရး၊ လူမ်ိဳးတံုးသတ္ျဖတ္မွဳရဲ႕ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာသားေကာင္ျဖစ္ခဲ့ရတဲ့ ျပည္သူေတြကို အားေပးႏွစ္သိမ့္ေရး စတာေတြပါ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။
အခုဆိုရင္ ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးျမွင့္တင္ေရးစီမံခ်က္ေတြ စတင္ခဲ့ၾကတာ ဆယ့္ငါးႏွစ္တာ ကာလ ရွိခဲ့ပါျပီ။ ပထမဆယ္ႏွစ္တာ ကာလမွာတင္ပဲ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ျငိမ္းခ်မ္းေရးဟာ တည္ျငိမ္စ ျပဳလာခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး တန္းတူရည္တူ အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳကေန လူသားအခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ေလးစားမွဳကို တည္ေဆာက္ႏိုင္လာခဲ့ပါတယ္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းက အိမ္တြင္းအာဏာရွင္စနစ္ေတြ ပယ္ေပ်ာက္လာတာနဲ႕အမွ် လူတဦးနဲ႕ တဦးအၾကား ဆက္ဆံေရးကို ထိန္းခ်ဳပ္ထားတဲ့ အေၾကာက္တရားေတြ၊ လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ကိုင္လိုစိတ္ေတြကို ဖယ္ရွားႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အေၾကာက္တရားေတြ ကင္းေ၀လာတာနဲ႕အမွ် မိမိကိုယ္မိမိ ယံုၾကည္မွဳေတြ ျမင့္မားလာခဲ့ပါတယ္။ မိမိကိုယ္မိမိ ယံုၾကည္ခ်က္ရွိလာတဲ့အခါက်ေတာ့ စြမ္းရည္ေတြ တိုးတက္လာပါတယ္။ ကိုယ့္မိသားစုနဲ႕ ကိုယ့္တိုင္းျပည္ကို ျပန္လည္တည္ေဆာက္ရမယ္ဆိုတဲ့ စိတ္ဓာတ္ေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ဒီလိုစိတ္ဓာတ္ေတြ ေပၚထြက္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ အတိတ္က နာက်ည္းမွဳ၊ ရန္လိုစိတ္ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ျပီး၊ အနာဂတ္အေရးကို ေရွးရွဳလာႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံပရိသတ္မ်ားရွင္။

ပညာရွင္မ်ားက အမ်ိဳးသမီးေရး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရး၊ လံုျခံဳေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေရရွည္တည္တံ့ႏိုင္မယ့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးရာ ဦးေဆာင္ပါ၀င္ပတ္သက္မွဳေတြ လိုအပ္ေၾကာင္း ၊ တိုင္းျပည္ထူေထာင္ေရးေတြမွာလဲ လူဦးေရရဲ႕ တ၀က္ေက်ာ္ကို ကိုယ္စားျပဳေလ့ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား တတပ္တအားပါ၀င္မွသာ ေအာင္ျမင္မယ္ဆိုတဲ့အေၾကာင္း ညႊန္ျပေျပာဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းမ်ားကို ျမွင့္တင္ေပးျခင္းဟာ အနာဂတ္လူ႕ေဘာင္သာယာတိုးတက္ေရးရဲ႕ အေျခခံအုတ္ျမစ္ျဖစ္ေၾကာင္း အခုရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံအပါအ၀င္ ႏိုင္ငံမ်ားစြာက သက္ေသထူထားပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ အာဏာရွင္စနစ္တိုက္ဖ်က္ေရး

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

အခုတပတ္ အစီအစဥ္မွာ အာဏာရွင္စနစ္ တိုက္ဖ်က္ေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခန္းက႑ကို တင္ျပမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္စနစ္ဆိုတာမွာ တပါတီအာဏာရွင္စနစ္၊ လူတဦးတေယာက္တည္းက အာဏာကို ခ်ဳပ္ကိုင္ထားတဲ့ အာဏာရွင္စနစ္နဲ႕ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ဆိုျပီး အမ်ိဳးအမည္ေတြ ကြဲျပားပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲကြဲျပား၊ ကြဲျပား အာဏာရွင္စနစ္ေတြအားလံုးမွာ တူေနတဲ့ သြင္ျပင္လကၡဏာကေတာ့ လူထု၊ လူတန္းစားေတြကို ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးတက္ၾကြလွဳပ္ရွားခြင့္၊ လြတ္လပ္စြာ ေျပာဆိုေဟာေျပာခြင့္၊ စုေ၀းျပီး ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္ ေတြကို ပိတ္ပင္တားဆီးထားတဲ့ အစိုးရဆိုရင္ ဒါဟာ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရပဲျဖစ္ျဖစ္၊ အာဏာသိမ္းျပီး တက္လာတဲ့ အစိုးရပဲျဖစ္ျဖစ္ အာဏာရွင္ အစိုးရပဲ ျဖစ္ပါတယ္။



ဒုတိယကမၻာစစ္ျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ စစ္အာဏာသိမ္းမွဳေတြ ကမၻာအႏွံ႕အျပားမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ လက္တင္အေမရိက ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ေလးပံုသံုးပံု၊ အာရွတိုက္နဲ႕ အာဖရိကတိုက္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ တ၀က္ေက်ာ္က ျပည္သူလူထုဟာ စစ္အာဏာရွင္လက္ေအာက္ကို က်ေရာက္ခဲ့ရဖူးပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက စစ္အာဏာသိမ္းမွဳ ျဖစ္ပြားရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကို ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဓိက အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ တပ္မေတာ္ဆိုတာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို ကာကြယ္ေပးဖို႕ ဆိုတဲ့ မူရင္းရည္ရြယ္ခ်က္ေပ်ာက္သြားျပီး၊ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အခန္းက႑မွာပါ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ဖို႕လိုအပ္တယ္လို႕ ထင္ျမင္ယူဆလာတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုထင္ျမင္ယူဆခ်က္ေတြနဲ႕ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး အခန္းက႑မွာ ပါ၀င္စြက္ဖက္တာ အခ်ိန္ၾကာလာေတာ့ ထိပ္တန္းေခါင္းေဆာင္မ်ားက အာဏာကို တပ္မက္စြဲလန္းလာပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ စစ္ဘက္ထိပ္တန္းအရာရွိမ်ားရဲ႕ စီးပြားေရး အခြင့္အလမ္းေတြကို ကာကြယ္ဖို႕၊ အာဏာတည္ျမဲဖို႕က တပ္မေတာ္ရဲ႕ ဦးစားေပးရည္မွန္းခ်က္ ျဖစ္လာပါတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္ စည္းစိမ္ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေရး ရည္မွန္းခ်က္ဟာ ေပ်ာက္ကြယ္သြားပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ ၁၉၈၀ ေနာက္ပိုင္းကာလမွာက်ေတာ့ တတိယလွိဳင္း ဒီမိုကေရစီလွိဳင္းလံုးၾကီးနဲ႕အတူ ႏိုင္ငံေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ စစ္အာဏာရွင္ လက္ေအာက္ကေန လြတ္ေျမာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အာဏာရွင္စနစ္ တိုက္ဖ်က္ေရး လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြ အမ်ားအျပားေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဆိုတာ ထိပ္သီး စစ္ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို ကာကြယ္ဖို႕ မဟုတ္ပဲ၊ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို ကာကြယ္ဖို႕ ဆိုတဲ့ မူလရည္မွန္းခ်က္ကို သေဘာေပါက္ နားလည္ထားၾကတဲ့ မ်ိဳးခ်စ္တပ္မေတာ္သားေတြကလဲ လူထုနဲ႕ ပူးေပါင္းလာၾကပါတယ္။ လူထုရဲ႕ ကိုယ့္ၾကမၼာ ကိုယ္ဖန္တီးခြင့္ အခြင့္အလမ္းေတြ ရလာခဲ့ၾကပါတယ္။ အခုဆိုရင္ စစ္အာဏာရွင္လက္ေအာက္မွာ က်ေရာက္ေနရတဲ့ ႏိုင္ငံအေရအတြက္ဟာ အနည္းငယ္ပဲ က်န္ပါေတာ့တယ္။

အခုဆက္လက္ျပီး အာဏာရွင္စနစ္ တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အခန္းက႑ကို ဆက္လက္တင္ျပပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အာဏာရွင္တိုက္ဖ်က္ေရး၊ အစိုးရျဖဳတ္ခ်ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြထဲမွာ ထင္ရွားတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳကေတာ့ ခ်ီလီႏိုင္ငံအမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အိုးလြတ္ခြက္လြတ္မ်ား ခ်ီတက္ပြဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၇၁ ခုႏွစ္မွာ ခ်ီလီႏိုင္ငံမွာ ျဖစ္ပြားေနခဲ့တဲ့ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းၾကီးျမင့္မွဳ၊ အစားအစာရွားပါးမွဳကို ဆန္႕က်င္တဲ့ ဒီလွဳပ္ရွားမွဳၾကီးကို အမ်ိဳးသမီးေတြက ဦးေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာေသာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ကုန္ေစ်းႏွဳန္း က်ဆင္းေအာင္ မလုပ္ေပးႏိုင္တဲ့ အစိုးရကို ဆန္႕က်င္တဲ့ အေနနဲ႕ ဒန္အိုးဒန္ခြက္လြတ္ေတြကို တီးေခါက္ျပီး လမ္းေပၚထြက္ ဆႏၶျပခဲ့ၾကပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေသာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ဆိုရင္ စစ္သားေတြကို ၾကက္စာေတြနဲ႕ ပစ္ေပါက္ျပီး၊ လူထုအတြက္ မားမားမတ္မတ္မရပ္တည္ရဲပဲ အာဏာရွင္ခိုင္းသမွ် လိုက္လုပ္ေနတာကို မီးေမာင္းထိုးျပခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒီလွဳပ္ရွားမွဳေတြရဲ႕ အက်ိဳးရလာဒ္အေနနဲ႕ ခ်ီလီႏိုင္ငံက အစိုးရျပဳတ္က်သြားေပမယ့္ အာဏာသိမ္းလိုက္တဲ့ စစ္တပ္က စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆက္လက္က်င့္သံုးပါေတာ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ ခ်ီလီႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ရဲရဲ၀ံ့၀ံ့ပဲ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ဆန္႕က်င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ခ်ီလီႏိုင္ငံတခုတည္းမွာတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ လက္တင္အေမရိကက စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ႏိုင္ငံေပါင္းစံုမွာ အမ်ိဳးသမီးႏိုင္ငံေရးကြန္ယက္ေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးတက္ၾကြမွဳကို စစ္အာဏာရွင္ေတြက မိသားစုေရးရာ၊ အိမ္မွဳကိစၥေရးရာ၊ ႏိုင္ငံေရးမဟုတ္တဲ့ လူမွဳ၀န္ထမ္း လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြနဲ႕ အသြင္ေျပာင္းလဲဖို႕ ၾကိဳးစားခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးစနစ္၊ စီးပြားေရးစနစ္နဲ႕ မူ၀ါဒေတြဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ေရရွည္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး၊ လူထုလူတန္းစားအားလံုးရဲ႕ လူေနမွဳဘ၀ သာယာ၀ေျပာေရးအတြက္ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို လက္တင္အေမရိက အမ်ိဳးသမီးမ်ားက ေကာင္းေကာင္း သေဘာေပါက္ခဲ့ၾကပါတယ္။

၁၉၇၀ ေႏွာင္းပိုင္းကာလေတြနဲ႕ ၁၉၈၀ ဆယ္စုႏွစ္ကာလမ်ားတေလွ်ာက္ လက္တင္အေမရိကမွာ အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳေတြ ေျမေပၚေျမေအာက္ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ ထင္ရွားတာေတြကေတာ့ လူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားနဲ႕ လူထုလူတန္းစား အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ပင္ကိုယ္သဘာ၀က မိခင္စိတ္ရွိသူေတြ၊ တဦးနဲ႕တဦး ဒုကၡေရာက္ရင္ ကူညီေဖးမခ်င္တဲ့ အေျခခံစိတ္ရွိသူေတြ ျဖစ္တာေၾကာင့္ အလြယ္တကူ စုဖြဲ႕လွဳပ္ရွားလို႕ လြယ္ကူပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ခ်ီလီက အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳေတြဟာ တစတစ က်ယ္ပ်ံ႕လာခဲ့ပါတယ္။ လူတန္းစားအလႊာမ်ိဳးစံုက အမ်ိဳးသမီးေတြ ပါ၀င္တာေၾကာင့္ အာဏာရွင္စနစ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ရတဲ့ လူမွဳေရး၊ စီးပြားေရး ခ်ိဳ႕ယြင္းအားနည္းခ်က္ေတြကို ေထာက္ျပေျပာဆိုႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ လူထုလူတန္းစားေတြ စုဖြဲ႕လွဳပ္ရွားလာတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ အိမ္နီးနားခ်င္း၊ မိတ္ေဆြ၊ သူငယ္ခ်င္းေတြေပၚမွာ အေျခခံစည္းရံုးျပီး၊ ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္လွဳပ္ရွားလာၾကပါတယ္။


ဒါတင္မကေသးပါဘူး။ ခ်ီလီ၊ အယ္ဆာလ္ေဗတာ၊ အာဂ်င္တီးနား အပါအ၀င္ လက္တင္အေမရိက ႏိုင္ငံမ်ားနဲ႕ အာရွတိုက္က သီရိလကၤာႏိုင္ငံတို႕မွာ ေပၚေပါက္လာခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးလူ႕အခြင့္အေရးအဖြဲ႕မ်ားရဲ႕ အခန္းက႑ကလဲ အာဏာရွင္စနစ္ တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ အလြန္ပဲ အေရးပါလွပါတယ္။ ဒီအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ အာဏာရွင္စနစ္ရဲ႕ ဖိႏွိပ္မွဳကို ခံရတဲ့ မိသားစု၀င္ေတြက တရားရံုးေတြ၊ ရဲစခန္းေတြမွာ သူတို႕ သားေတြ၊ လင္ေယာက်္ားေတြ၊ ဖခင္ေတြကို သြားေရာက္ရွာေဖြေတြ႕ဆံုဖို႕ ၾကိဳးစားမွဳေတြကေန အစျပဳလာခဲ့တာပါ။ တျဖည္းျဖည္း ကြန္ယက္ေတြ က်ယ္ျပန္႕လာျပီး ဆႏၵျပပြဲေတြ ေပၚေပါက္လာပါေတာ့တယ္။ သူတို႕ေတြဟာ ေပ်ာက္ဆံုးေနတဲ့ သူတို႕ မိသားစု၀င္ေတြ၊ အက်ဥ္းက်ခံထားရတဲ့ မိသားစု၀င္ေတြရဲ႕ ဓာတ္ပံုေတြကို ကိုင္ေဆာင္ျပီး လွည့္လည္ဆႏၵျပခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလို မိခင္ေတြ၊ အဖြားေတြ ဦးေဆာင္တဲ့ ဆႏၵျပပြဲေတြဟာ စစ္အာဏာရွင္ အစိုးရေတြကို ထိတ္လန္႕တၾကား ျဖစ္ေစခဲ့ပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံပရိသတ္မ်ားရွင္။

အာဏာရွင္စနစ္ဆိုတာ လူသားေတြရဲ႕ အနာဂတ္ဘ၀ပန္းတိုင္ကို စနစ္တက် စီမံဖ်က္ဆီးတဲ့ စနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ လူေတြကို အေၾကာက္တရားေတြသြင္းျပီး၊ လူေတြရဲ႕ ေအာင္စိတ္ကို အညြန္႕ခ်ိဳးတဲ့ စနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းျပည္တခုရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အစစအရာရာ ခ်ြတ္ခ်ံဳက်ေစတဲ့ စနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္လူတန္းစားနဲ႕ သူတို႕ အမ်ိဳးအေဆြ၊ နီးစပ္သူေတြကလြဲရင္ လူထုတရပ္လံုးကို ဆင္းရဲတြင္းထဲ တြန္းပို႕ေစတဲ့ စနစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာရွင္စနစ္ကို ဆန္႕က်င္ေတာ္လွန္ၾကရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါဟာ သမိုင္းေပးတာ၀န္ပါပဲ။ ဒီလို အာဏာရွင္စနစ္ တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ အမ်ိဳးသားမ်ားကပဲ တိုက္ပြဲ၀င္ရံုနဲ႕လဲ ေအာင္ျမင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလံုးအေပၚ က်ေရာက္ေနတဲ့ အရိပ္ဆိုးကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာ ေနထိုင္ၾကတဲ့ အမ်ိဳးသားမ်ားေရာ၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ားပါ စုေပါင္းတိုက္ပြဲ၀င္ၾကမွ ေအာင္ျမင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာရွင္စနစ္တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အခန္းက႑ဟာလဲ အေရးၾကီးလွပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။


ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အမ်ိဳးသမီးမ်ား၏ ဥပေဒေရးရာ အခြင့္အေရးမ်ားကို ျမွင့္တင္ျခင္း

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြ၊ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္စြမ္းေတြကို ပိတ္ပင္ထားတဲ့ အတားအဆီးေတြထဲမွာ ဥပေဒေရး အခြင့္အလမ္းေတြဟာ အဓိကက်ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံမွဳ၊ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳ၊ အခမဲ့ေစခိုင္းမွဳ၊ ဥပေဒေရးရာ အခြင့္အေရးေတြကို နားမလည္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကို အႏိုင္က်င့္ေစာ္ကားမွဳ စတာေတြဟာ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာ ျဖစ္ပြားေနဆဲပါပဲ။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြကို ႏွိမ့္ခ်ထားတဲ့ ဥပေဒေတြ၊ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ တရားစီရင္ေရးက႑ခ်ိဳ႕ယြင္းမွဳေတြ၊ ဥပေဒနဲ႕အညီ အေရးယူေဆာင္ရြက္မွဳပိုင္းဆိုင္ရာ အားနည္းခ်က္ေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြကို ကန္႕သတ္ထားၾကပါတယ္။




ဒါေၾကာင့္လဲ ၂၀၀၂ ခုႏွစ္ကေန ၂၀၀၇ ခုႏွစ္အၾကား ငါးႏွစ္တာကာလအတြင္းမွာ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ အစိုးရေတြနဲ႕ ေဒသခံ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးအဖြဲ႕ေတြ ပူးေပါင္းျပီး၊ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံ ဆယ္ႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဥပေဒအခြင့္အလမ္း ျမွင့္တင္ေရးအစီအစဥ္ေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီအစီအစဥ္ေတြမွာ က႑ သံုးခု ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ ပထမက႑တခုကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဥပေဒေရးရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးတဲ့ ဥပေဒေတြ ျပဌာန္းေပးဖို႕ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအစီအစဥ္ကို ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြျဖစ္တဲ့ အယ္လ္ေဘးနီးယားႏိုင္ငံ၊ မိုဇင္းဘတ္ႏိုင္ငံနဲ႕ ဘီနင္ႏိုင္ငံတို႕မွာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အယ္လ္ေဘးနီးယားႏိုင္ငံမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအေပၚ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မွဳကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးတဲ့ ဥပေဒကို ျပဌာန္းေပးဖို႕ အယ္လ္ေဘးနီးယား အမ်ိဳးသမီးမ်ားက လက္မွတ္ေရးထိုးေတာင္းဆိုမွဳကို ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံထဲမွာရွိေနတဲ့ အစိုးရမဟုတ္တဲ့အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူေတြဟာ နယ္အႏွံ႕၊ ျမိဳ႕အႏွံ႕ကို သြားေရာက္ျပီး လက္မွတ္မ်ားစုေဆာင္းခဲ့ၾကတာမွာ အယ္လ္ေဘးနီးယားအမ်ိဳးသမီးမ်ားက တခဲနက္အားေပးလက္မွတ္ေရးထိုးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလက္မွတ္ေတြကို အယ္လ္ေဘးနီးယား အစိုးရကို တင္ျပခဲ့ၾကတာေၾကာင့္ အယ္လ္ေဘးနီးယား ပါလီမန္ကေန ဒီဥပေဒကို ျပဌာန္းေပးလာခဲ့ပါတယ္။

မိုဇင္ဘတ္ႏိုင္ငံမွာဆိုရင္လဲ အမ်ိဳးသမီးေတြကို လူကုန္ကူးတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဥပေဒတရပ္ မရွိခဲ့ေသးတာေၾကာင့္၊ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ ေဒသခံအမ်ိဳးသမီးမ်ား စုေပါင္းျပီး၊ လူကုန္ကူးမွဳကို တားျမစ္တဲ့ ဥပေဒတရပ္ ေပၚထြန္းလာေအာင္ ၾကိဳးပမ္းခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘီနင္မွာဆိုရင္လဲ ႏွဳတ္နဲ႕ျဖစ္ေစ၊ ကိုယ္ထိလက္ေရာက္ျဖစ္ေစ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေစာ္ကားမွဳေတြကို တားျမစ္တဲ့ ဥပေဒတရပ္ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဥပေဒေရးရာအခြင့္အလမ္းေတြကို ျမွင့္တင္ေရးဆိုင္ရာ ဒုတိယက႑တခုကေတာ့ ခ်မွတ္ျပဌာန္းထားတဲ့ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးဥပေဒေတြ က်င့္သံုးေရး၊ ဥပေဒနဲ႕အညီ အေရးယူေဆာင္ရြက္ႏိုင္တဲ့ အခြင့္အလမ္းေတြကို တိုးျမွင့္ေပးေရးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးေတြကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေပးႏိုင္ဖို႕၊ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္းေတြ တိုးျမွင့္ေစႏိုင္ဖို႕ ဆိုတာ ဥပေဒတရပ္ ျပဌာန္းထားရံုနဲ႕ မလံုေလာက္ပါဘူး။ တရားေရးဆိုင္ရာ ၀န္ထမ္းမ်ားအားလံုးက ဒီဥပေဒကို လက္ေတြ႕နားလည္ က်င့္သံုးမွဳ ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ ဒါနဲ႕ပတ္သက္ျပီး အယ္လ္ေဘးနီးယား၊ ဘီနင္၊ ရ၀မ္ဒါႏိုင္ငံမ်ားမွာ တရားေရး၀န္ထမ္းေတြ၊ ေရွ႕ေနေတြ၊ ဥပေဒေလ့လာသူေတြကို အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးဥပေဒ က်င့္သံုးေရးဆိုင္ရာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေလ့လာသင္ယူေစတဲ့ သင္တန္းေပး လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ေပၚေပါက္လာခဲ့ပါတယ္။ တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ေတြက ဆရာ၊ ဆရာမေတြက ဦးေဆာင္ျပီး၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဘြဲ႕ေတြ၊ ဒီပလိုမာ ပရိုဂရမ္ေတြကိုလဲ ေဖာ္ထုတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဥပေဒသင္ရိုးညႊန္းတန္းမ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဥပေဒအခြင့္အလမ္းဆိုင္ရာ ဘာသာရပ္မ်ား ထည့္သြင္းလာခဲ့ၾကပါတယ္။

ေနာက္ထပ္အေရးပါတဲ့ က႑တခုကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ား ဥေပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အရပ္ဘက္လူထုလူတန္းစားအဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အၾကံေပးႏိုင္မွဳ၊ သင္တန္းေပးႏိုင္မွဳ၊ အကူအညီေပးႏိုင္မွဳ စြမ္းရည္ကို ျမွင့္တင္ေပးေရးျဖစ္ပါတယ္။ ဘီနင္ႏိုင္ငံမွာဆိုရင္ အရပ္ဘက္လူထု လူတန္းစားအဖြဲ႕အစည္းေတြကေန ဦးေဆာင္ျပီး၊ သင္တန္းမွဴးတရာေက်ာ္ကေန အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို အမ်ိဳးသမီး တသိန္းေက်ာ္ကို သင္တန္းပို႕ခ်ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံမ်ားဆိုရင္လဲ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ဦးေဆာင္ျပီး၊ သိန္းနဲ႕ခ်ီတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ဥပေဒေရးအခြင့္အလမ္းသင္တန္းေတြ ပို႕ခ်ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒါတြင္မကေသးပါဘူး။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ သိရွိနားလည္လာေစေရးအတြက္ စာနယ္ဇင္း၊ သတင္းမီဒီယာေတြကေန တင္ျပမွဳေတြ၊ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ေၾကညာစာတမ္းျဖန္႕ေ၀မွဳေတြလဲ ျပဳလုပ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

လူ႕အဖြဲ႕အစည္းဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ဖို႕၊ ႏိုင္ငံေတာ္ စီးပြားေရး တိုးတက္ဖို႕၊ အလုပ္သမား၊ ေတာင္သူလယ္သမား လူထုလူတန္းစားမေရြး သာတူညီမွ် ေကာင္းစားဖို႕၊ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳေလ်ာ့က်ေစဖို႕ စတဲ့ က႑ေတြအားလံုးမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ အိမ္တြင္းေရး အခြင့္အလမ္းေတြ တိုးျမင့္လာဖို႕႔ လိုအပ္လွပါတယ္။ ဒီလိုတိုးျမင့္လာဖို႕ဆိုတာမွာလဲ ဥပေဒအရ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္မွဳေတြပါ ပါ၀င္ဖို႕လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို ခ်မွတ္ျပဌာန္းဖို႕ လိုအပ္သလို၊ ဒီဥပေဒအခြင့္အလမ္းေတြကို လူ႕အဖြဲ႔အစည္းအတြင္းက အမ်ိဳးသမီးမ်ားအားလံုး နားလည္လာဖို႕လဲ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြ ဖြဲ႕စည္းဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီအဖြဲ႕အစည္းေတြကေနတဆင့္ ႏိုင္ငံတကာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြနဲ႕ ပူးေပါင္းျပီး အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဥပေဒေရးအခြင့္အလမ္း ျမွင့္တင္မွဳအစီအစဥ္ေတြ အေကာင္အထည္ေဖာ္လို႕ရပါတယ္။

ဒါတြင္မကေသးပါဘူး။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အရပ္ဘက္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြက ဦးေဆာင္ျပီး ဥပေဒခ်မွတ္ျပဌာန္းႏိုင္ဖို႕ စည္းရံုးလွဳံေဆာ္မွဳေတြ ျပဳလုပ္တာ၊ လက္မွတ္ေရးထိုးကင္ပိန္းေတြ ျပဳလုပ္တာေတြကို က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ခ်ဲ႕ထြင္ႏိုင္ပါတယ္။ တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ ပညာေရး ၀န္ထမ္းမ်ားကလဲ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးသင္တန္းေတြ ပို႕ခ်တာ၊ သင္ရိုးညြန္းတန္းေတြမွာ ထည့္သြင္းတာေတြကို ဦးေဆာင္ေဆြးေႏြးျပဳလုပ္ျခင္းနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြကို ျမွင့္တင္ေပးႏိုင္ပါတယ္။

လက္တင္အေမရိကမွာဆိုရင္ အာဏာရွင္လက္ေအာက္မွာ စုဖြဲ႕ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ အရပ္ဘက္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းေရး ျဖစ္စဥ္ကိုပါ ပံ့ပိုးေပးႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူေတြ တျဖည္းျဖည္း စုဖြဲ႕မိရာကေန ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳအတြက္ ႏိုင္ငံေရးေနရာ က်ယ္ျပန္႕လာခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားကေနတဆင့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္း ညီညြတ္မွဳကို တည္ေဆာက္လာႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မွဳပေပ်ာက္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳကေန အိမ္တြင္းဒီမိုကေရစီ က်င့္သံုးမွဳ စတင္လာခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဥပေဒေရးရာ အခြင့္အလမ္းေတာင္းဆိုမွဳေတြကေန လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလံုးရဲ႕ လူ႕အခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳကို တိုးျမင့္ေပးခဲ့ပါတယ္။ လူ႕အခြင့္အေရးဆိုတာကလဲ အမ်ိဳးသမီး၊ အမ်ိဳးသားအားလံုးရဲ႕ အခြင့္အေရးျဖစ္တာမို႕ လူ႕အခြင့္အေရး အျပည့္အ၀ရရွိေရးဆိုတာမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးမ်ား ရရွိဖို႕ကလဲ အေရးၾကီးပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဥပေဒေရးဆိုင္ရာ အခြင့္အေရးမ်ားကို ျမွင့္တင္ေပးျခင္းဟာ တရားမွ်တမွဳ၊ လြတ္လပ္မွဳ၊ ညီမွ်မွဳရွိတဲ့ လူ႕ေဘာင္တရပ္ ေပၚထြန္းေရးအတြက္ အေရးၾကီးလွပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အမ်ိဳးသမီး ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရး

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

အခုတပတ္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း အစီအစဥ္မွာ ငယ္ရြယ္ႏုနယ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးကို စီစဥ္တင္ဆက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာနဲ႕အ၀ွမ္းမွာ ျပင္းထန္ရက္စက္တဲ့ ကံၾကမၼာဆိုးေတြကို ရင္ဆိုင္ေတြ႕ၾကံဳေနၾကရတဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ တခ်ိဳ႕ကေလးေလးေတြဟာဆိုရင္ မိဘေဆြမ်ိဳးေတြရဲ႕ စိတ္ဖိစီးမွဳသားေကာင္ေတြ ဘ၀ကို က်ေရာက္ေနရရွာပါတယ္။ မိသားစုရဲ႕ အေထြေထြ က်ပ္တည္း အဆင္မေျပမွဳေတြၾကားမွာ ဘာအျပစ္မွ မရွိပဲ ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ် ထုေထာင္းရိုက္ႏွက္ခံၾကရတဲ့ ကေလးငယ္ေတြ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ တခ်ိဳ႕ကေလးငယ္ေလးေတြ က်ျပန္ေတာ့ အရြယ္နဲ႕မမွ်တဲ့ အလုပ္အကိုင္ေတြ လုပ္ကိုင္ဖို႕ ခိုင္းေစခံေနၾကရပါတယ္။ တိုင္းသူျပည္သားေတြကို ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ အစိုးရေတြ ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြက ကေလးငယ္မ်ား ဘ၀ကဆိုရင္ ပိုဆိုးပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳစနစ္ မေကာင္းလို႕ မေသသင့္ပဲ ေသခဲ့ရတဲ့ ကေလးသူငယ္ေတြ၊ ပညာေရး စနစ္ မေကာင္းလို႕ အခ်ိန္မတန္ပဲ လမ္းေပၚေရာက္ျပီး ေလလြင့္ ပ်က္စီးခဲ့ရတဲ့ ကေလးသူငယ္ေလးေတြလဲ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ တခ်ိဳ႕ကေလးငယ္ေလးေတြဆိုရင္ ကေလးစစ္သားေလးေတြ ဘ၀ကို သြတ္သြင္းခံၾကရပါတယ္။



ဒီလိုကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရး ဆံုးရွံဳးေနၾကရတဲ့ ကေလးငယ္ေတြထဲမွာ မိန္းကေလးမ်ားရဲ႕ အေျခအေနက ပိုဆိုးပါတယ္။ မိန္းကေလးငယ္ေလးေတြဟာ က်ား၊ မ ခြဲျခား ဆက္ဆံမွဳေတြ၊ အင္အားသံုး အႏိုင္က်င့္ ႏွိပ္စက္ခံရမွဳေတြ၊ မိသားစုထဲမွာ မိန္းကေလးကို ႏိွမ့္ခ်ဆက္ဆံတတ္တဲ့ အစဥ္အလာဆိုးေတြရဲ႕ ဒဏ္ကိုပါ ခံစားၾကရပါတယ္။ ဒီလို အစဥ္အလာဆိုး ရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာဆိုရင္ မိန္းကေလးေတြဟာ ဘ၀ အစမွာကတည္းက မိသားစုအတြင္းမွာ၊ ရပ္ရြာအတြင္းမွာ၊ ေက်ာင္းေတြမွာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ တန္းတူရည္တူ မဆက္ဆံတဲ့ ခြဲျခားဆက္ဆံမွဳေတြကို ၾကံဳေတြ႕ၾကရပါတယ္။ ဒီလိုၾကံဳေတြ႕တဲ့အခါ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ၊ ရုပ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳကို ထိခိုက္ေစပါတယ္။ ဖခင္ေတြ၊ အစ္ကိုေတြရဲ႕ အိမ္တြင္းအၾကမ္းဖက္မွဳ၊ သူတပါးဆီကို အခေၾကးေငြနဲ႕ ေရာင္းစားခံရမွဳ၊ လိမ္လည္လွည့္ဖ်ားေခၚေဆာင္ျပီး လူကုန္ကူးခံရမွဳ၊ ျပည့္တန္ဆာဘ၀ သြတ္သြင္းခံရမွဳနဲ႕ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ေစာ္ကားခံရမွဳ စတဲ့ အေျခအေနေတြကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရတဲ့ မိန္းကေလးငယ္ေလးေတြလဲ ယေန႕ေခတ္ကမၻာမွာ အမ်ားအျပား ရွိေနဆဲပါပဲ။ အာရွတိုက္တခုတည္းမွာတင္ ကေလးျပည့္တန္ဆာဦးေရဟာ သိန္းနဲ႕ ခ်ီျပီး ရွိေနပါတယ္။

မိန္းကေလးငယ္ေလးေတြရဲ႕ အခြင့္အေရးအေၾကာင္း မေျပာခင္မွာ စီအာစီလို႕ေခၚတဲ့ ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရး ကြန္ဗင္းရွင္းအေၾကာင္းကို ကနဦးတင္ျပပါမယ္။ ၁၉၅၉ ခုႏွစ္မွာ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ အေထြေထြ ညီလာခံကေန ကေလးသူငယ္ အခြင့္အေရး ေၾကညာစာတမ္းၾကီးကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေၾကညာစာတမ္းဟာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဥေပေဒေၾကာင္းအရ အက်ံဳး၀င္တဲ့ စာတမ္းၾကီး ျဖစ္မလာခဲ့ပါဘူး။ ဒီလိုနဲ႕ ၁၉၇၉ ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ ပိုလန္အစိုးရက အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ ဥေပဒေၾကာင္းအရ အက်ံဳး၀င္တဲ့ ကေလးသူငယ္အခြင့္အေရးဆိုင္ရာ ကြန္ဗင္းရွင္းတခု ေရးဆြဲဖို႕ အၾကံျပဳပါတယ္။ ေနာက္ထပ္ဆယ္ႏွစ္ၾကာကာလတေလွ်ာက္ အစိုးရနဲ႕ အစိုးရမဟုတ္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ပူးေပါင္းျပီး ေရးဆြဲခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၉၈၉၊ ႏို၀င္ဘာ (၂၀) မွာေတာ့ ဒီကြန္ဗင္းရွင္း ကို ကမၻာ့ကုလသမဂၢအေထြအေထြ ညီလာခံက အတည္ျပဳထုတ္ျပန္ခဲ့ျပီး၊ ေနာက္ထပ္တႏွစ္အတြင္းမွာပဲ ဥပေဒေၾကာင္းအရ ဥေပေဒအာဏာသက္ေရာက္မွဳ ရွိလာခဲ့ပါတယ္။

ဒီကြန္ဗင္းရွင္းရဲ႕ အပိုဒ္ (၂) မွာဆိုရင္ ခြဲျခားဆက္ဆံမွဳ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးကေန ကင္းေ၀းေရးဟာ ကေလးငယ္ေတြရဲ႕ အခြင့္အေရး ျဖစ္ေၾကာင္း ကို အတိအလင္း ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ သေဘာထားေသးသိမ္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ က်ား၊ မခြဲျခားဆက္ဆံ မွဳေတြ၊ ေယာက်္ားေလးမ်ားကို မိန္းကေလးမ်ားထက္ ဦးစားေပးမွဳေတြဟာ မိန္းကေလးေတြရဲ႕ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ လုပ္အားဆိုင္ရာ ကိစၥရပ္ေတြမွာ ရိုက္ခတ္ေနဆဲပါပဲ။ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီးမ်ား ညီလာခံေတြမွာလဲ ကမၻာ့အဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ ဒီကိစၥရပ္ကို ဦးစားေပး ေဆြးေႏြးေနၾကရဆဲပါပဲ။ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီးမ်ား ညီလာခံရဲ႕ ကေလးသူငယ္အခြင့္အေရးေကာ္မတီ အစီရင္ခံစာထဲမွာ “မိန္းကေလးေတြဟာ အထူးအခြင့္အေရးကို ခံစားရမယ့္ အထူးအုပ္စုေတြ မဟုတ္သလို၊ ခြဲျခားဆက္ဆံခံရမယ့္ အထူးအုပ္စုေတြလဲ မဟုတ္ဘူး။ လူ႕အခြင့္အေရးကို ေယာက်္ားေလးေတြနဲ႕ အတူတူ ခံစားခြင့္ရွိသူေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ သမီးေတြ၊ အမေတြ၊ ညီမေတြအေနနဲ႕ မဆက္ဆံပဲ၊ လူသားေတြအေနနဲ႕ သတ္မွတ္ဆက္ဆံရမယ့္ သူေတြ ျဖစ္တယ္“ ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို အတိအလင္း ထည့္သြင္းထားပါတယ္။

ဒီလို အသိဥာဏ္တိုးတက္ျမင့္မားျပီး၊ လူသားခ်င္းစာနာစိတ္ရွိတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြက ဦးေဆာင္ျပီး၊ က်ားမ တန္းတူရည္တူ ဆက္ဆံေရး ကိစၥရပ္ေတြကို ေဆာင္ရြက္ေနဆဲမွာပဲ၊ မိန္းကေလးငယ္ေတြရဲ႕ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး အခြင့္အလမ္းေတြကို ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြကလဲ ရွိေနဆဲပါပဲ။ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္ေတြရဲ႕ ကေလးငယ္ဖ်က္ခ်မွဳႏွဳန္းမွာ မိန္းကေလးကိုယ္၀န္ကို ဖ်က္ခ်မွဳက ေယာက်္ားေလး ကိုယ္၀န္ကို ဖ်က္ခ်မွဳထက္ ပိုမ်ားပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာက်ေတာ့ မိန္းကေလးကိုယ္၀န္ကို မဖ်က္ခ်ပဲ ေမြးျပီးမွ ေမြးကင္းစကေလးငယ္ကို သတ္ပစ္တာေတြ ရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြမွာက်ေတာ့ ဒီလိုရက္စက္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြ မျပဳလုပ္ေပမယ့္ ေယာက်္ားေလးနဲ႕ မိန္းခေလး ခြဲျခားဆက္ဆံမွဳေတြ မိသားစုထဲမွာ ျပဳလုပ္တတ္ၾကပါတယ္။ ပညာေရးမွာလဲ ေယာက်္ားေလးေတြရဲ႕ ပညာေရးကိုပဲ ဦးစားေပး တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြ ရွိေနဆဲပါပဲ။

ေနာက္ထပ္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္တခုကေတာ့ ကေလးလုပ္သားပါပဲ။ ယေန႕ကမၻာမွာ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ ကေလးငယ္ေလးေတြဟာ စက္ရံု၊ အလုပ္ရံုေတြမွာ၊ လယ္ကြင္း၊ စိုက္ခင္းေတြမွာ၊ ေစ်းတန္းေတြ၊ အစားအစာဆိုင္ေတြမွာ အလုပ္လုပ္ေနၾကရပါတယ္။ ကေလးလုပ္သားဟာ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ ျပယုဂ္ေတြပါပဲ။ ကေလး၀င္ေငြေလးေတြက မိသားစုရဲ႕ ၀မ္းေရးကိုလဲ တနည္းတဖံု အေထာက္အကူ ျဖစ္ေစတာေၾကာင့္ ကေလးငယ္ေလးေတြကို အလုပ္ခိုင္းေစရတဲ့ မိဘေတြ ရွိေနပါတယ္။ စက္ရံု၊ အလုပ္ရံုေတြနဲ႕ ျမင္သာထင္သာတဲ့ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ ေယာက်္ားေလးေတြ က ပိုမ်ားသေယာင္ထင္ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ယူနီဆက္ေလ့လာခ်က္စာတမ္းမ်ားအရ ကမၻာတ၀ွမ္းက အိမ္အကူ အလုပ္ကို လုပ္ေနၾကတဲ့ လုပ္သားမ်ားရဲ႕ ကိုးဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းဟာ အသက္ဆယ့္ေျခာက္ႏွစ္ေအာက္ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးမ်ားျဖစ္ေၾကာင္း ေတြ႕ရွိရပါတယ္။

ေနာက္ထပ္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္တခ်က္ကေတာ့ လူကုန္ကူးခံရမွဳနဲ႕ ျပည့္တန္ဆာအျဖစ္ သြတ္သြင္းခံရမွဳပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ခန္႕မွန္း အမ်ိဳးသမီးငယ္ ႏွစ္သန္းေက်ာ္ေလာက္ဟာ ကမၻာတ၀ွမ္းက လိင္ျဖင့္ အသက္ေမြးတဲ့ လုပ္ငန္းေတြထဲကို ေရာက္ရွိေနေၾကာင္း ပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာသံုးသပ္ထားၾကပါတယ္။ ဒီလို ေရာက္ေနရတာဟာ သူစိမ္းေတြ၊ မိသားစု၀င္ေတြက ရိုက္ႏွက္ႏိွပ္စက္ျပီး အတင္းအၾကပ္သြတ္သြင္းခံရတာ၊ ေခ်ာ့ေမာ့ေဖ်ာင္းဖ်ျပီး သြတ္သြင္းခံရတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ ကမၻာလွည့္ ခရီး စင္တာေတြ ျဖစ္တဲ့ အေမရိကအလယ္ပိုင္း၊ ထိုင္းႏိုင္ငံ၊ ဖိလစ္ပိုင္ႏိုင္ငံ၊ ဗီယက္နမ္ႏိုင္ငံတို႕ရဲ႕ ဇိမ္ခန္းမ်ားစြာမွာ အသက္ဆယ့္ေျခာက္ႏွစ္ေအာက္ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးေတြ ရွိေနၾကပါတယ္။ ဒီအမ်ိဳးသမီးငယ္ေလးေတြမွာ ေဒသခံေတြအျပင္ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ လိင္ပိုင္းဆိုင္ရာ လူကုန္ကူးမွဳ လမ္းေၾကာင္းက တဆင့္ ေရာက္ရွိလာၾကတဲ့ ျမန္မာ မိန္းကေလးေတြလဲ ပါ၀င္ေနပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံပရိသတ္မ်ားရွင္-

တကယ္ေတာ့ ေယာက်္ားေလးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ မိန္းကေလးပဲျဖစ္ျဖစ္ ကေလးငယ္ေလးေတြဆိုတာ မိသားစု၊ ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႕ ကမၻာ့လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြရဲ႕ အနာဂတ္ကို ပံုေဖာ္ၾကမယ့္ ရတနာေလးေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ကိုယ္ခ်င္းစာနာမွဳ၊ အျပန္အလွန္ေမတၱာထားမွဳ၊ တဦးနဲ႕တဦးေလးစားနားလည္မွဳအေပၚ အေျခခံတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေပၚထြက္လာဖို႕ဆိုတာ ကေလးသူငယ္မ်ားရဲ႕ ငယ္စဥ္ဘ၀ ကိုယ္ေရာ စိတ္ပါ ရွင္သန္ဖြံ႕ျဖိဳးမွဳနဲ႕ ပညာရည္ ျမင့္မားမွဳ ေတြေပၚမွာ အမ်ားၾကီး မူတည္ပါတယ္။ ခြဲျခားဆက္ဆံခံရတာေတြ၊ ေၾကာက္ရြံ႕စိုးထိတ္ေနရတာေတြက ကင္းေ၀းဖို႕ ဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီး ကေလးငယ္မ်ားရဲ႕ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး အခြင့္အလမ္းေတြကို ျမွင့္တင္ေပးရင္း၊ လူကုန္ကူးမွဳနဲ႕ လိင္ေက်းက်ြန္အျဖစ္ သြတ္သြင္းမွဳေတြကိုလဲ အမ်ိဳးသားေရး အသိနဲ႕ ၀ိုင္း၀န္းတိုက္ဖ်က္ၾကပါစို႕ လို႕ တိုက္တြန္းေျပာၾကားလိုပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ လူမွဳေရး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံ ပရိသတ္မ်ားရွင္။

အခုတပတ္ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္းအစီအစဥ္မွာ လူမွဳေရး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳနဲ႕ပတ္သက္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အခန္းက႑ကို စီစဥ္တင္ဆက္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာေပၚမွာရွိတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားမွာ ဆင္းရဲခ်မ္းသာ ကြာဟမွဳႏွုန္းက တစတစ ျမင့္မားလာပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ ေနာက္က်တဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ဆိုရင္ ခ်မ္းသာသူမ်ားနဲ႕ ဆင္းရဲသားမ်ားအၾကားက ၀င္ေငြကြာဟမွဳက အရမ္းကို ၾကီးမားလွပါတယ္။ ကမၻာနဲ႕အ၀ွမ္းမွာ ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ် ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးျခင္းဒဏ္ကို ခံစားေနရသူေတြ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ ဒီအထဲမွာမွ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ အလုပ္အကိုင္ရရွိေရး အခြင့္အလမ္းေတြကို အျပည့္အ၀ မရရွိၾကတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ အေျခအေနက ပိုဆိုးပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးမ်ားနဲ႕ ကေလးမ်ားဟာ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးတဲ့ ဒဏ္ကို အမ်ားဆံုး ခံစားရၾကသူမ်ား ျဖစ္ပါတယ္။ သန္းေပါင္းမ်ားစြာေသာ လုူေတြဟာ အလုပ္လက္မဲ့ ျပႆနာကို ရင္ဆိုင္ေနၾကရပါတယ္။ စစ္မက္ျဖစ္ပြားမွဳနဲ႕ ပ႗ိပကၡေတြေၾကာင့္ ေသဆံုးရသူေတြ၊ ႏိုင္ငံေရး ဒုကၡသည္ ေတြကလဲ ကမၻာနဲ႕အ၀ွမ္းမွာ သန္းနဲ႕ခ်ီျပီး ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနပါတယ္။


တကယ္ေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳဆိုတာကို လမ္းတံတားေတြ၊ တိုက္တာ အေဆာက္အအံုေတြနဲ႕ပဲ တိုင္းတာသတ္မွတ္လို႕ မရပါဘူး။ ႏိုင္ငံေတာ္အတြင္းမွာ မွီတင္းေနထိုင္တဲ့ ျပည္သူလူထုရဲ႕ လူေနမွဳအဆင့္အတန္းျမင့္မားတိုးတက္မွဳ၊ လူမွဳေရး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳေတြ ရွိလာဖို႕က အေရးၾကီး ဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ လူမွဳေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳဆိုတာက လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ တိုးတက္ေရးကို ျခိမ္းေခ်ာက္ေနတဲ့ ငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမွဳ၊ အစာေရစာ ရွားပါးမွဳ၊ ကူးစက္ေရာဂါ ပ်ံ႕ပြားမွဳ၊ ရာဇ၀တ္မွဳထူေျပာမွဳ စတာေတြ ေလ်ာ့နည္းျပီး၊ လူေနမွဳဘ၀အဆင့္အတန္း တိုးတက္ ျမင့္မားလာျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း တခုလံုး စီးပြားေရးအရင္းအျမစ္ေတြ၊ အခြင့္အလမ္းေတြကို တန္းတူရည္တူ ရရွိခံစားႏိုင္ျခင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို လူမွဳေရး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး ျပဳလုပ္တဲ့ အခါမွာ လူဦးေရရဲ႕ တ၀က္ေက်ာ္ကို ကိုယ္စားျပဳေနတဲ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးက အေရးပါတဲ့ က႑တခုျဖစ္လာပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ လူမွဳေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ ေႏွာင့္ေႏွးေနတာဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလံုးရဲ႕ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳ ေႏွာင့္ေႏွးေနတာ ျဖစ္ေနလို႕ပါပဲ။

ဒါေၾကာင့္လဲ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ လူမွဳေရး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို အစီအစဥ္သံုးမ်ိဳး သတ္မွတ္ျပီး ဦးစားေပးေဆာင္ရြက္လာၾကပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးကေတာ့ ဘ၀တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေရး အစီအစဥ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအစီအစဥ္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ စာတတ္ေျမာက္ႏွဳန္း ျမင့္မားဖို႕၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ဦးေဆာင္မွဳ အခန္းက႑ကို ျမွင့္တင္ဖို႕နဲ႕ အမ်ိဳးသမီး အခြင့္အလမ္းေတြကို ပညာေပး ေဟာေျပာဖို႕ စတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ မိသားစုကူညီေထာက္ပံ့ေရး အစီအစဥ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအစီအစဥ္ကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ မိသားစု ထဲမွာေရာ၊ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းမွာပါ အမ်ိဳးသားမ်ားနဲ႕ တန္းတူရည္သူ အခြင့္အေရး ရွိတယ္ဆိုတာကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ပညာေပးဖို႕နဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအားလံုး မိသားစု ၀င္ေငြ တိုးျမင့္ေရး လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြမွာ ပါ၀င္လာႏိုင္ဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါတြင္မကေသးပါဘူး။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ လူမွဳေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ဖို႕ ဆိုတာ ဒီလူ႕အဖြဲ႕အစည္းတြင္းမွာ ရွိေနတဲ့ မိသားစုေတြရဲ႕ လူေနမွဳအဆင့္အတန္း ျမင့္မားမွဳ၊ စီးပြားေရး အေျခအေနေတြအေပၚမွာ အေျချပဳေနတာျဖစ္တဲ့ အတြက္ မိသားစု စီးပြားေရး တိုးတက္မွဳ အစီအစဥ္ေတြလဲ ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ မိသားစု စီးပြားေရး တိုးတက္မွဳမွာ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးတဲ့ မိသားစုေတြကို ပံ့ပိုးကူညီေပးတဲ့ အေသးစားေငြေခ်းစနစ္မ်ားကို အသံုးျပဳေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ဒီေခ်းေငြေတြဟာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားနဲ႕ အမ်ိဳးသားမ်ားကို ကိုယ္ပိုင္အလုပ္ ဖန္တီးလုပ္ႏိုင္ခြင့္ကို အကူအညီ ေပးပါတယ္။ အထူးသျဖင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အိုးလုပ္ငန္း၊ လက္မွဳလုပ္ငန္း၊ စက္ခ်ဳပ္လုပ္ငန္း စတာေလးေတြကို အိမ္ကေန လုပ္လို႕ရတာ အတြက္ေၾကာင့္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးတဲ့ မိသားစု၀င္အမ်ိဳးသမီးေတြနဲ႕ အိမ္ေထာင္ဦးစီး အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ အက်ိဳးရွိပါတယ္။

ပေရာ္ဖက္ဆာ ယူနတ္စ္က အမ်ိဳးသမီးေတြကို ဦးစားေပးတဲ့ အေသးစားေငြေခ်းစနစ္ဟာ မိသားစု၀င္ေငြ တိုးတက္မွဳနဲ႕ မိသားစုဘ၀ တိုးတက္ေကာင္းမြန္ေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိေစသလို အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ မိသားစု ေရးရာ အဆင့္အတန္းကိုလဲ တိုးျမွင့္ေပးႏိုင္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ၀င္ေငြတိုးျမင့္လာတာေၾကာင့္ အိမ္ေထာင္ဦးစီး ေယာက်္ားေတြရဲ႕ မိသားစု ေငြေၾကးဆိုင္ရာ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးေတြကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါတင္မကပဲ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ကိုယ့္ၾကမၼာ ကိုယ္ဖန္တီးႏိုင္ခြင့္ တိုးျမင့္လာတာေၾကာင့္ အိမ္တြင္း အၾကမ္းဖက္မွဳမ်ားပါ ေလ်ာ့နည္းသြားေၾကာင္း ေလ့လာဆန္းစစ္ခ်က္မ်ားမွာ ေတြ႕ရွိရပါတယ္။

ဒီမိုကရက္တစ္ ျမန္မာ့အသံပရိသတ္မ်ားရွင္။

တိုးတက္မွဳနဲ႕ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳဆိုတာ ဒဂါၤး ျပားတေစ့ရဲ႕ ေခါင္းနဲ႕ ပန္းလိုပါပဲ။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေခတ္မွီတိုးတက္ေရးကို ျပဳလုပ္ေဆာင္ရြက္တဲ့အခါတိုင္းမွာ လိုက္ေလ်ာညီေထြတဲ့ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကို လက္ခံ ေဆာင္ရြက္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ တိုးတက္မွဳကို ေသြဖည္ေစတဲ့ အေတြးအေခၚေတြ၊ အျမင္ေတြ၊ အယူအဆေတြကို ဖယ္ရွားပစ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူမွဳေရး တိုးတက္ဖို႕အတြက္ လူမွဳေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳဟာ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ဒီလို လူမွဳေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳမွာ အေရးၾကီးဆံုးအခ်က္ကေတာ့ အမ်ိဳးသမီးနဲ႕ အမ်ိဳးသားမ်ား တန္းတူရည္တူ အခြင့္အေရး ရရွိဖို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္ေခတ္မီတဲ့ ႏိုင္ငံၾကီးေတြျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္၊ ဂ်ပန္၊ အာရွက်ားနဲ႕ ဥေရာပႏိုင္ငံမ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးရဲ႕ အခန္းက႑ တိုးျမင့္ပါ၀င္လာမွဳေၾကာင့္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလို ျမင့္မားလာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ လူမွဳေရး တိုးတက္ဖြံ႕ျဖိဳးေရးမွာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ပညာေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး အခြင့္အလမ္းမ်ား ရရွိခံစားႏိုင္ခြင့္ဟာ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>