စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ျမန္မာျပည္အနာဂတ္

ေရြးေကာက္ပြဲ။
ဒီစကားလံုးဟာ မ်က္ေမွာက္ေခတ္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး ေဆြးေႏြးပြဲေတြ၊ မီဒီယာေတြ၊ စာတမ္းဖတ္ပြဲေတြမွာ ေရပန္းအေတာ္စားေနတဲ့ စကားလံုးတခုပါ။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒကို အေျခတည္ျပီး ထြက္ေပၚလာမွာ ျဖစ္တဲ့ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ပတ္သက္ျပီး ေဆြးေႏြးၾက၊ ျငင္းခံုၾက၊ သေဘာထားေတြ ဖလွယ္ၾကနဲ႕မို႕ ျပည္တြင္း၊ ျပည္ပ ႏိုင္ငံေရးေလာကတခုလံုးမွာ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့အသံေတြ အမ်ားအျပား ထြက္ေပၚေနပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးအတြက္ အေရးပါတဲ့ အခ်က္တခုျဖစ္တာေၾကာင့္ ေရြးေကာက္ပြဲကို အားေပးေထာက္ခံသင့္တယ္၊ ေရြးေကာက္ပြဲ ၀င္သင့္တယ္၊ ပါလီမန္ထဲေရာက္မွ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးမွဳေတြ လုပ္သင့္တယ္လို႕ အဆိုျပဳသူေတြလဲ ရွိပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ စည္းမ်ဥ္းစည္းကမ္းေတြ၊ ပါတီေထာင္ခြင့္ေတြ ထြက္ေပၚလာေသးတာ မရွိေပမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္မယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြအေနနဲ႕ စည္းရံုးလွဳံေဆာင္မွုေတြကလဲ ျပည္တြင္းမွာ ေပၚထြက္ေနပါတယ္။ တျပိဳင္နည္တည္းမွာတင္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ိဳးေက်းဇူးကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ဆုပ္ကိုင္ျပီး ျပည္သူလူထုနဲ႕ ႏိုင္ငံေရး တက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူေတြ ပူးေပါင္းအေကာင္အထည္ေဖာ္တဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲ ဆန္႕က်င္ေရး ကင္ပိန္းေတြကလဲ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။



ဒီေနရာမွာ စကားလံုးအရ ကြဲျပားမွဳ အခ်က္ႏွစ္ခုကို သတိျပဳမိဖို႕ လိုပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံ အားေပးသင့္တယ္လို႕ အဆိုရွိသူမ်ားက ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးကိုပဲ အသံုးျပဳထားပါတယ္။ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ သရုပ္မွန္ျဖစ္တဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးကို ထည့္သြင္းအသံုးျပဳထားတာ မရွိပါဘူး။ ဒီလိုပဲ။ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဆန္႕က်င္ကန္႕ကြက္သူမ်ားကလဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ဆန္႕က်င္တာျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းျပည္တျပည္ရဲ႕ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳမွာ အေရးပါတဲ့ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာကို ဆန္႕က်င္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီေတာ့ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲကို ဘာေၾကာင့္ ေထာက္ခံသင့္သလဲ၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ဘာေၾကာင့္ ကန္႕ကြက္သင့္သလဲဆိုတာ ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

ေရြးေကာက္ပြဲဆိုရာ၀ယ္

ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ မဲေပးျခင္း ဆိုတာ ကိုယ္စားျပဳဒီမိုကေရစီ (Representative Democracy ) နဲ႕ အမ်ားဆံုး ဆက္ႏြယ္ေနပါတယ္။ ကိုယ္စားျပဳျခင္း (representation) ဆိုတာကို ႏိုင္ငံေရးရွဳေထာင့္ကေန အနက္အဓိပၸာယ္ျပန္ဆိုတဲ့အခါ လူအမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳျပီး၊ လူတဦးတေယာက္ကေန (သို႕မဟုတ္) လူတစုကေန ရပ္တည္တာ၊ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ျပဳလုပ္တာလို႕ အဓိပၸာယ္ရပါတယ္။ ကိုယ္စားျပဳ ဒီမိုကေရစီဆိုတာကေတာ့ အစိုးရနဲ႕ ျပည္သူေတြအၾကားမွာ ကိုယ္စားျပဳမွဳ ဆိုတဲ့ သေဘာတရား ပါ၀င္လာတဲ့အတြက္ အစိုးရဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ဆႏၵသေဘာေတြနဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္တခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ လံုေလာက္တဲ့ အေျခအေန (sufficient condition) မဟုတ္ရင္ေတာင္ လိုအပ္တဲ့ အေျခအေန (necessary condition) တခုျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ရဲ႕ အေရးအၾကီးဆံုး ႏွလံုးသား ျဖစ္တယ္လို႕ ေတြးျမင္ယူဆသူေတြလဲ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ဒီအေတြးအျမင္ကို ေရာင္ျပန္ဟပ္ေစတဲ့ အယူအဆေတြကို Joseph Schumpeter ေရးသားတဲ့ Capitalism, Socialism, Democracy (1942) စာအုပ္ထဲမွာ အတိအက် ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီဆိုတာ ျပည္သူေတြက သူတို႕ကို အုပ္ခ်ဳပ္မယ့္သူေတြကို လက္ခံျခင္း၊ ကန္႕ကြက္ျခင္း ျဖစ္တယ္လို႕ သူက ဆိုခဲ့ပါတယ္။ သူ႕ရဲ႕ အဆိုကို လက္ခံျပီး ဒီမိုကရက္တစ္အစိုးရဆိုတာကို ေရြးေကာက္ပြဲျပဳလုပ္ေပးတဲ့ အစိုးရအေနနဲ႕သာ ယံုၾကည္ေရးသားၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသီအိုရီပညာရွင္ေတြ အမ်ားအျပားပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အာဏာရွင္အစိုးရေတြကလဲ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပလာျပီး ဒီမိုကေရစီအစိုးရေတြအေနနဲ႕ အသြင္ေဆာင္လာတဲ့ အခါမွာက်ေတာ့ အတုနဲ႕ အစစ္ကို ခြဲျခားႏိုင္ဖို႕အတြက္ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ သေဘာတရားက ထပ္မံထြက္ေပၚလာရပါေတာ့တယ္။

စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲ

စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာကို တိုင္းတာဖို႕အတြက္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြအၾကား၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြ အၾကား ျပိဳင္ဆိုင္မွဳရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ျခင္း၊ မျဖစ္ျခင္းက အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္တခုျဖစ္ပါတယ္။ တပါတီစနစ္ကို တပါတီအာဏာရွင္စနစ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ ပံုေဖာ္ျခင္းဟာ ဒီအခ်က္နဲ႕ ဆိုင္ပါတယ္။ အျပိဳင္အဆိုင္ ကင္းမဲ့ေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ျပဳလုပ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲလို႕ မသတ္မွတ္ႏိုင္ပါဘူး။ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲမဟုတ္တဲ့ ေရြးေကာက္ခံရျပီး တက္လာတဲ့ အစိုးရဟာလဲ အာဏာရွင္အစိုးရပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအစိုးရရွိေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ကိုလဲ အာဏာရွင္စနစ္ လို႕ပဲ သတ္မွတ္ေခၚဆိုႏိုင္ပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာက တျခားႏိုင္ငံေရးဆက္ဆံေရး လမ္းေၾကာင္းေတြလိုပဲ အစိုးရနဲ႕ လူထုအၾကား၊ ေရေပၚဆီႏိုင္ငံေရးသမားေတြနဲ႕ အမ်ားျပည္သူေတြၾကားမွာ တဦးနဲ႕ တဦးလႊမ္းမိုးခြင့္ကို ၾကိဳးပမ္အားထုတ္ၾကရတဲ့ ႏွစ္လမ္းသြားပံုသ႑ာန္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

အျပိဳင္အဆိုင္ရွိတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြရဲ႕ အဓိက လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကေတာ့

(၁) ႏိုင္ငံေရးသမားမ်ားကို ေရြးခ်ယ္ခန္႕ထားျခင္း

ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ လိုအပ္တဲ့ ျပည္သူ႕ေရးရာဌာနေတြမွာ တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ဖို႕ လိုအပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို ေရြးခ်ယ္ခန္႕ထားျခင္း တမ်ိဳးပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္မယ့္ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္မယ့္ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို ကနဦး ေရြးခ်ယ္ၾကရပါတယ္။ ဒီႏိုင္ငံေရးသမားေတြဟာ ျပည္သူ႕ေရးရာ ဌာနေတြနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အသိပညာေတြ၊ အေတြးအၾကံဳေတြ ရွိေနဖို႕ လိုအပ္သလို လူထုဆက္ဆံေရးမွာလဲ က်ြမ္းက်င္သူမ်ား ျဖစ္ရပါမယ္။ ဒီႏိုင္ငံေရးသမားေတြရဲ႕ ေနာက္ကြယ္မွာလဲ သက္ဆိုင္ရာက႑အလိုက္ က်ြမ္းက်င္သူေတြ ရွိရပါမယ္။ ျပည္သူ႕ေရးရာဌာနတခုကို ႏိုင္ႏိုင္နင္းနင္း၊ မွန္မွန္ကန္ကန္ တာ၀န္ယူႏိုင္မွုဆိုတာ ကမၻာ့အျမင့္ဆံုး ေတာင္ေတြကို တက္တာနဲ႕ အတူတူပါပဲ။ ေတာင္ထိပ္ေရာက္သြားတဲ့ ေတာင္တက္သမားေတြကိုပဲ လူအမ်ားက မွတ္မိ ခ်ီးက်ဴးတတ္ၾကတယ္။ စံခ်ိန္တင္တတ္ၾကတယ္။ ဒီေတာင္တက္သမားတေယာက္ ေတာင္ထိပ္ ေရာက္သြားဖို႕ ဇြဲလံု႕လ၀ီရိယ၊ သတၱိနဲ႕ စိတ္ခြန္အားေတြလိုအပ္သလို၊ စနစ္တက်ပံ့ပိုးေပးႏိုင္တဲ့ crew member ေလးရာေက်ာ္လိုအပ္ပါတယ္။ ေနာက္ကြယ္မွာ ပံ့ပိုးမွုေတြမပါပဲ ကမၻာ့အျမင့္ဆံုးေတာင္ေတြရဲ႕ ေတာင္ထိပ္ေတြကိုေရာက္သြားတဲ့ ေတာင္တက္သမားေတြ အေတာ္နည္းပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးသမားဆိုတာလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ျပည္သူ႕ေရးရာဌာနတခုခုကို တာ၀န္ယူရမယ့္ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ဘယ္သူမွ က႑စံုမွာ နက္နက္နဲနဲ မက်ြမ္းက်င္ႏိုင္ပါ။ က႑စံုမွာ က်ြမ္းက်င္သူေတြကို စီမံခန္႕ခြဲႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းကသာ က်ြမ္းက်င္သေယာင္ေယာင္ျဖစ္ေနတဲ့ အရည္အခ်င္းထက္ ပိုတန္ဖိုးရွိပါတယ္။ ဒီအရည္အခ်င္းမွာ အားနည္းေနတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အရွံဳးနဲ႕ ရင္ဆိုင္ရတတ္သလို၊ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ႏိုင္ခဲ့ရင္လဲ လက္ေတြ႕လုပ္ငန္း ေဆာင္တာေတြက်ရင္ ကေသာင္းကနင္းျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အစိုးရအဖြဲ႕တခုမွာ တာ၀န္ယူဖို႕ ေမွ်ာ္မွန္းတဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမားမွာ ေရြးေကာက္ခံခဲ့ရရင္ သက္ဆိုင္ရာ နယ္ေျမမွာ ထမ္းေဆာင္ရမယ့္ တာ၀န္ေတြ၊ အစိုးရအဖြဲ႕ ေကာ္မတီေတြမွာ ပါ၀င္တဲ့အခါ ကိုယ့္ပခံုးေပၚ ေရာက္လာႏိုင္မယ့္ တာ၀န္ေတြ၊ အစိုးရ၀န္ၾကီးဌာနေတြကို တာ၀န္ယူဖြဲ႕စည္းတဲ့အခါ ၀န္ၾကီးဌာန ယႏၱရား လည္ပတ္ပံုေတြ၊ ကိုယ္ပိုင္ ရံုးမွာ ဘယ္လိုအေတြ႕အၾကံဳနဲ႕ ဘယ္လိုအသိပညာရွိတဲ့ လူေတြ လိုအပ္တယ္ ဆိုတာေတြကို သိရွိေနဖို႕ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ေတာ္လွန္ေရးကေန ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမ်ိဳးမွာ ပါလီမန္ေတြထဲမွာ ျပႆနာေတြ တက္ေလ့ရွိတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးသမားကေန အမတ္ျဖစ္လာသူေတြကလဲ ေတာ္လွန္ေရးကို စြန္႕လႊတ္ေပးဆပ္အနစ္နာခံျပီး အႏိုင္ရေအာင္ႏႊဲလာတာ ဆိုတဲ့ မာနေတြ ရွိတယ္။ အာဏာရွင္ေဟာင္းလက္ထက္က ဗ်ဴရိုကရက္ လူတန္းစားေတြကလဲ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးဌာနေတြကို စီမံခန္႕ခြဲတာကို အေတြ႕အၾကံဳေတြ ရွိလာတာဆိုတဲ့ မာနေတြရွိတယ္။ ပညာရွင္ေတြကလဲ အသိပညာ၊ ဗဟုသုတနဲ႕ ျပည့္စံုသူေတြဆိုတဲ့ မာနရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္ လက္ေတြ႕မွာက်ေတာ့ ဘယ္သူမွ မျပည့္စံုပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ရဲ႕ အေတြ႕အၾကံဳဆိုတာကလဲ Conventional Politics အေတြ႕အၾကံဳ မဟုတ္ပါဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ျဖစ္တာနဲ႕ ၀န္ၾကီးဌာနတခုကို ဦးေဆာင္စီမံခန္႕ခြဲႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းရွိေနပါျပီလို႕ ဘယ္သူမွ တထစ္ခ် မေျပာႏိုင္ပါဘူး။ ဒီလိုပဲ ဗ်ဴရိုကရက္ေတြအတြက္ကလဲ သူတို႕ဆီရွိခဲ့တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ စီမံခန္႕ခြဲေရးပံုစံေတြဟာ စနစ္သစ္နဲ႕အညီ ေျပာင္းလဲမွုေတြ အမ်ားၾကီး ရွိတယ္ဆိုတာ နားလည္လက္ခံရမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြဘက္ကလဲ စာေတြ႕နဲ႕ လက္ေတြ႕ အျမဲတမ္းထပ္တူမက်ႏိုင္ဘူးဆိုတာကို လက္ခံရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဓိကက အေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ဘယ္လို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မလဲ ဆိုတာက အစိုးရအဖြဲ႕၀င္ေတြ၊ ျပည္သူ႕ကိုယ္စားလွယ္ေတြအတြက္ အေရးၾကီးဆံုးပါပဲ။ ဒါကိုပဲ အာရံုစိုက္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုနားလည္မွဳမရွိတဲ့ အစိုးရအဖြဲ႕ေတြ အကြဲကြဲအျပဲျပဲနဲ႕ အပ်က္ပ်က္အယြင္းယြင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ဖဆပလ အစိုးရလက္ထက္က ဦး၊ ဗိုလ္၊ သခင္ အကြဲအျပဲေတြနဲ႕ ဂိုဏ္းဖြဲ႕မွဳေတြဟာ ဒီလိုအာရံုစိုက္မွု အားနည္းလို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ယေန႕ေခတ္အထိမွာလဲ ဒီလို “မင္းကဘာလဲ၊ ငါက ဘာလဲ“ ဆိုတာေတြက ႏိုင္ငံေရးေလာကေတြမွာ ရွိေနၾကဆဲပဲ။ အေၾကာင္းအရာကိစၥတခုကို ေဆြးေႏြးေနတုန္းမွာ မင္းကဘာလဲလို႕ တဘက္လူကို မေမးခင္၊ ေျပာေနတဲ့ အေၾကာင္းအရာမွာ ဒီေမးခြန္းေမးဖို႕ လိုအပ္သလားဆိုတာ အရင္စဥ္းစားသင့္ပါတယ္။ ငါက ဘာ၊ ဘယ္လိုလုပ္ခဲ့တာ၊ ဘာေတြ ေပးဆပ္ခဲ့တာေတြ မေျပာခင္ ေဆြးေႏြးတဲ့အေၾကာင္းအရာနဲ႕ ဒါက ဆက္စပ္သလားဆိုတာ အရင္စဥ္းစားၾကည့္သင့္ပါတယ္။ ဒီလိုစဥ္းစားမွုေတြသာ ၾကိဳရွိမယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြရဲ႕ အခ်ိန္တ၀က္ေက်ာ္ သက္သာျပီး၊ ဘာလုပ္သင့္လဲဆိုတာကို ဦးတည္သြားႏိုင္မွာ အေသအခ်ာပါပဲ။

(၂) အစိုးရဖြဲ႕စည္းျခင္း

စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲရဲ႕ တျခားလုပ္ငန္းတာ၀န္တရပ္ကေတာ့ အစိုးရဖြဲ႕စည္းျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္၊ ျပင္သစ္နဲ႕ ဗင္နီဇြဲလားႏိုင္ငံတို႕မွာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အစိုးရအဖြဲ႕ေတြကို တိုက္ရိုက္ ေရြးခ်ယ္ေပၚေပါက္လာေစပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာက်ေတာ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အစိုးရဖြဲ႕စည္းျခင္းကို လႊမ္းမိုးသက္ေရာက္မွဳရွိေစပါတယ္။ ပါတီစံု၊ ၀ါဒစံု အေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြအၾကားမွာ အာဏာခြဲေ၀မွဳေတြအတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ အေရးၾကီးတဲ့ လိုအပ္ခ်က္တရပ္ပါ။

(၃) ကိုယ္စားျပဳမွုေဖာ္ေဆာင္ျခင္း

စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳပါတယ္။ ေရြးေကာက္ခံကိုယ္စားလွယ္ေတြဟာ လူထုရဲ႕ ဆႏၵသေဘာထားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးတဲ့ လူထုကိုယ္စားလွယ္ေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကေန ေပၚထြက္လာတဲ့ အစိုးရဟာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းတခုလံုးကို ကိယ္စားျပဳထားတဲ့ microcosm လို႕ ပညာရွင္မ်ားက သတ္မွတ္ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

(၄) မူ၀ါဒမ်ားကို လႊမ္းမိုးထိန္းခ်ဳပ္ျခင္း

အစိုးရေတြဟာ အာဏာရွင္စနစ္ အစိုးရေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါ အစြန္းေရာက္မူ၀ါဒေတြ၊ ျပည္သူ႕သေဘာထား အမွန္နဲ႕ မကိုက္ညီတဲ့ မူ၀ါဒေတြ၊ အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကိုသာ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္တဲ့ မူ၀ါဒေတြကို ျပဌာန္းတတ္ပါတယ္။ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ အစိုးရေတြကို ေပၚထြက္လာေစႏိုင္တာေၾကာင့္ ဒီလို မူ၀ါဒေရးရာကို အာဏာနဲ႕ အလြဲသံုးစားျပဳလုပ္မွဳေတြကို တားဆီးေပးႏိုင္ပါတယ္။

(၅) ျပည္သူလူထုအား ႏိုင္ငံေရးအသိပညာ ျဖန္႕ျဖဴးေပးျခင္း

စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲတခု မေပၚထြက္လာခင္မွာ အေရြးခံမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြအတြက္ သင့္ေတာ္တဲ့ စည္းရံုးေရးကာလ တခုရွိဖို႕ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒီကာလေတြမွာ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ၊ အေရြးခံမယ့္ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးစနစ္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး သတင္းအခ်က္အလက္ေတြ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။ ဒီလိုသတင္းအခ်က္အလက္ေတြ ထုတ္ေပးႏိုင္ဖို႕အတြက္ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြအားလံုးမွာ တန္းတူညီမွ် အခြင့္အေရးေတြ ရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲ မတိုင္ခင္ကာလမွာ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႔အစည္းေတြရဲ႕ လြတ္လပ္စြာ စည္းရံုးေဟာေျပာထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခြင့္ ေတြကို လက္ရွိအစိုးရက ကန္႕သတ္ထိန္းခ်ဳပ္မွဳေတြ ရွိရင္၊ လက္ရွိအစိုးရရဲ႕ မူ၀ါဒနဲ႕ သေဘာထားေတြကိုပဲ စာနယ္ဇင္း၊ သတင္း၊ မီဒီယာေတြကေန ျဖန္႕ေ၀တယ္ဆိုရင္ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ ထြက္ေပၚလာမယ့္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ မဟုတ္ဘူးလို႕ အခိုင္အမာ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။

(၆) Legitimacy တည္ေဆာက္ႏိုင္ျခင္း

Legitimacy ဆိုတာ လက္တင္စကား legitimare ကေန ဆင္းသက္လာတာျဖစ္ပါတယ္။ အဓိပၸာယ္ကေတာ့ to make lawful (တရား၀င္ျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း) ျဖစ္ပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ျဖစ္၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲပဲ ျဖစ္ျဖစ္ Legitimacy ကို အတိုင္းအတာတခုအထိ တည္ေဆာက္ႏိုင္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြမွာ အာဏာရွင္ေတြဟာ သူတို႕ကိုယ္တိုင္ပါ၀င္တဲ့ အစိုးရေတြပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ သူတို႕ ၾကိဳးကိုင္ထားတဲ့ အစိုးရေတြပဲျဖစ္ျဖစ္ အစိုးရသစ္ေတြရဲ႕ legitimacy ရဖို႕အတြက္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပေလ့ရွိၾကပါတယ္။ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ဆိုတာ ဒီလုပ္ငန္းေဆာင္တာေပၚမွာ အဓိကဗဟိုျပဳျပီး ထြက္ေပၚလာၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲေတြရဲ႕ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို ဒီအခ်က္ေတြနဲ႕ ရည္ညႊန္းေျပာဆို ေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲတခုရဲ႕ စစ္မွန္ျခင္း၊ အတုအေယာင္ ျဖစ္ျခင္းေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲ က်င္းပျပဳလုပ္ပံုေပၚမွာ မူတည္ေနတာေၾကာင့္ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးကို အသံုးျပဳျပီး သတ္မွတ္ တိုင္းတာလာၾကပါတယ္။ လြတ္လပ္၍ တရားမွ်တေသာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာကေတာ့ electoral process ကို တန္းတူညီမွ်အားလံုးပါ၀င္ခြင့္ ရွိမွဳ၊ မဲလံုျခံဳမွဳ နဲ႕ လြတ္လပ္စြာ မဲေပးခြင့္ စတာေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ မဲခိုးမွဳေတြ၊ မဲလိမ္မွဳေတြ၊ လြတ္လပ္စြာ မဲေပးခြင့္မရွိေအာင္ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေတြက ျခိမ္းေခ်ာက္ေႏွာင့္ယွက္မွဳေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးပါတီေတြ ကေန ေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ေလာင္းေတြကို လြတ္လြပ္လပ္လပ္ ေရြးခ်ယ္ႏိုင္ခြင့္ မရွိေအာင္ ပိတ္ပင္တားျမစ္မွဳေတြ ရွိေနတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲကို စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲလို႕ မေခၚဆိုႏိုင္ပါဘူး။ အာဏာရွင္ေတြ က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ဒီလိုသြင္ျပင္လကၡဏာ၊ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ ရွိေနတတ္ပါတယ္။

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ အတိုက္အခံအင္အားစု အက္ေၾကာင္းမ်ား

အာဏာရွင္ေတြ က်င္းပတဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲလို႕ လူအမ်ားက အသိအမွတ္ မျပဳၾကပါဘူး။ ေရွ႕ပိုင္းမွာ ဆိုခဲ့သလိုပဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ မဲခိုးမွဳေတြ၊ မဲလိမ္မွဳေတြ၊ ျခိမ္းေခ်ာက္ေႏွာင့္ယွက္မွဳေတြ၊ ပိတ္ပင္တားျမစ္မွဳေတြ အတိုင္းအတာတခု အထိ ရွိေနတတ္လို႕ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္လဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကေတာ့ အမ်ားအျပား ေပၚထြက္ေနဆဲပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုေပၚထြက္ေနရလဲ။ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာရျခင္းဟာ အာဏာရွင္ေတြအတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြ ရွိေနေစလို႕ပါပဲ။

ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Gandhi နဲ႕ Peuter တို႕က အာဏာာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အတိုက္အခံ အင္အားစု ေတြကို အေတြးအေခၚ စစ္ပြဲအသြင္သ႑ာန္နဲ႕ အစိတ္စိတ္အျမြာျမြာ ကြဲသြားေအာင္ ျပဳလုပ္ႏိုင္စြမ္း ရွိတယ္လို႕ ဆိုခဲ့ၾကပါတယ္။ (၁၉၄၆) ကေန (၂၀၀၆) ခုႏွစ္အထိ ႏွစ္ေပါင္း ေျခာက္ဆယ္ကာလအတြင္းမွာ ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို ေလ့လာျပီးမွ ဒီအခ်က္ကို သူတို႕ ဆိုခဲ့ၾကတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆိုဟာ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အတိုက္အခံ အင္အားစုေတြအၾကားမွာ ျဖစ္ပ်က္ေနတဲ့ အက္ေၾကာင္းေတြနဲ႕ ႏွိဳင္းယွဥ္ၾကည့္ရင္ အင္မတန္ ေတာ္တည့္မွန္ကန္တဲ့ အဆိုတရပ္လို႕ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။

အာဏာရွင္ကို ဆန္႕က်င္ေနၾကတဲ့ အတိုက္အခံအင္အားစု ဆိုတာမွာကလဲ လူအမ်ိဳးမ်ိဳး၊ စိတ္အေထြေထြ ရွိပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကက်ေတာ့ အာဏာရွင္ကို ဆန္႕က်င္တယ္ဆိုတာက ကိုယ့္မွာ အာဏာ မရႏိုင္တဲ့အတြက္ ဆန္႕က်င္တာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိဘမ်ိဳးရိုးေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ပညာအရည္အခ်င္းေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္၊ ေငြေၾကးျပည့္စံုတာေၾကာင့္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လူအမ်ားၾကားမွာ ေရပန္းစားတာေၾကာင့္ပဲ ျဖစ္ျဖစ္ မိမိကိုယ္ကို ပါလီမန္အမတ္ျဖစ္သင့္တယ္လို႕ အလိုလိုေနရင္း အထင္ၾကီး ဘ၀င္ျမင့္ေနသူေတြ အတိုက္အခံ ေလာကထဲမွာ ရွိတတ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္က ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပေပးတဲ့အခါ ဒီလိုလူမ်ိဳးေတြကို ႏွစ္ခါ ေခၚစရာ မလိုပါဘူး။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ေကာက္ခါငင္ခါ ေထာက္ခံၾကေတာ့တာပါပဲ။ တခ်ိဳ႕ အတိုက္အခံေတြက်ေတာ့လဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာတတ္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသေဘာသဘာ၀မွာ ပါေနၾကရင္း လူမွဳေရး၊ စီးပြားေရးမွာ ရုန္းရင္းကန္ရင္း အားကုန္ပင္ပန္းလာတာရွိပါတယ္။ “ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္သြားရင္ေတာ့ အာဏာရွင္အစိုးရဟာ political legitimacy ျဖစ္သြားေတာ့မွာပါ။ တို႕ ဆက္တိုက္လို႕လဲ ဘာထူးမွာလဲ။ မျဖစ္မေန ေလွ်ာက္ရေတာ့မယ့္ ခင္းျပီးသား လမ္းမွာပဲ တက္ေလွ်ာက္လိုက္ေတာ့မယ္“ လို႕ ယူဆလာတတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုစိတ္ဓာတ္က်ေနသူေတြဆီကလဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံမွဳေတြ ေပၚထြက္လာတတ္ပါတယ္။

မိမိပညာ၊ မိမိအရည္အခ်င္းေတြနဲ႕ ဘ၀ရပ္တည္ေနတာမဟုတ္ပဲ ႏိုင္ငံတကာအကူအညီနဲ႕ ရပ္တည္ေနရတာဆိုရင္ ပိုဆိုးတတ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအ၀င္ ျပည္ပအေျခစိုက္ အတိုက္အခံ အင္အားစုရွိတဲ့ ႏိုင္ငံေတြတိုင္းမွာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ အေတာ္ဂယက္ရိုက္ေစတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးကာလေတြမွာ ျပည္ပႏိုင္ငံေတြ၊ အန္ဂ်ီအိုေတြက ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကို ေထာက္ပံ့ကူညီေပးၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ေပၚထြက္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ “ေရြးေကာက္ပြဲျပီးသြားရင္ ေထာက္ပံ့ကူညီမွုေတြမ်ား ရပ္သြားေလမလား” ဆိုတဲ့ အေတြးက အင္အားစုေတြကို ကိုင္လွဳပ္လာပါေတာ့တယ္။ တျခားဘ၀ ရပ္တည္မွဳနဲ႕ အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္း အတြက္ကလဲ ျပင္ဆင္ထားတာ အားနည္းတဲ့အခါမွာက်ေတာ့ ေပၚလစီေျပာင္း၊ ဘက္ေျပာင္းသြားတဲ့ အန္ဂ်ီအိုေတြနဲ႕ ဆက္သြယ္လွဳပ္ရွားေနရသူေတြ ၾကားညပ္ပါေတာ့တယ္။ ဘ၀ရပ္တည္ေရးကတဖက္၊ ႏိုင္ငံေရးရပ္တည္ခ်က္ကတဖက္ လြန္ဆြဲလာတဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံေရးရပ္တည္ခ်က္ကို ဦးစားေပးေရြးခ်ယ္သူေတြ ရွိလာသလို၊ ဘ၀ရပ္တည္ေရးကို ဦးစားေပးေရြးခ်ယ္သူေတြ ရွိလာပါေတာ့တယ္။ ဒီလိုလူေတြဆီကေနလဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲ ေထာက္ခံေရး အဆိုေတြ ထြက္ေပၚလာတတ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ကြဲအက္ႏိုင္တဲ့ အက္ေၾကာင္းတခုကေတာ့ ပညာရွင္ေတြ၊ ေလ့လာသူေတြ ဆီမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေျခအေန၊ အေၾကာင္းေၾကာင္းေၾကာင့္ ျပည္ပအတိုက္အခံ အင္အားစုေတြဟာ ပညာရွင္ေတြကို အသိအမွတ္ျပဳမွဳ အလြန္အားနည္းပါတယ္။ ဘယ္ကဘယ္လို ထြက္လာမွန္းမသိခဲ့တဲ့ ပညာတတ္ေတြ ေဖာက္ျပန္တတ္တယ္၊ မယံုရဘူး ဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြ၊ သီအိုရီေတြကို ဂရုမစိုက္ဘူး၊ လက္ေတြ႕လုပ္လာတာ ဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြက တခါတရံ ေတာ္လွန္ေရး အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ အလြန္ၾကီးစိုးပါတယ္။ တိုးတက္ေျပာင္းလဲလာတဲ့ ကမၻာၾကီးမွာ သီအိုရီအေျခခံမပါပဲ ထြက္ေပၚလာခဲ့တဲ့ လက္ေတြ႕အလုပ္ေတြ အေတာ္နည္းေနပါျပီ။ ေငြေၾကး၀န္ေဆာင္မွဳအတြက္ သံုးေနၾကတဲ့ ဘဏ္ကတ္ေတြဟာ သခ်ၤာသီအိုရီေတြေပၚမွာ အေျခခံထားပါတယ္။ ေသာက္သံုးေနၾကတဲ့ ေရသန္႕ေတြ၊ အခ်ိဳရည္ေတြရဲ႕ ထုတ္လုပ္မွဳျဖစ္စဥ္မွာ ဓာတုေဗဒသီအိုရီေတြကို အေျခခံထားပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး ဒီမိုကေရစီေတာ္လွန္ေရး၊ ကြန္ျမဴနစ္ေတာ္လွန္ေရး ဆိုတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာေတာင္ ဒီမိုကေရစီဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚ သီအိုရီေတြ၊ ကြန္ျမဴနစ္၀ါဒသီအိုရီေတြေပၚ အေျခခံျပီး ေပၚထြက္လာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ မာ့စ္က သီအိုရီေတြ အမ်ားၾကီးပါတဲ့ စာအုပ္ေတြ ေရးခဲ့တယ္။ Adam Smith က စီးပြားေရးသီအိုရီေတြပါတဲ့ စာအုပ္ကို ေရးခဲ့တယ္။ သူတို႕ က လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့တာ မဟုတ္ပါ။ ဒီသီအိုရီေတြကို ကိုင္စြဲျပီး လက္ေတြ႕အေကာင္အထည္ေဖာ္သူေတြက ေဖာ္ေဆာင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ သီအိုရီနဲ႕ လက္ေတြ႕နဲ႕ကို ခြဲျခားဖယ္ထုတ္ေနစရာ မလိုအပ္ပါ။ သီအိုရီသမားေတြဘက္ကလဲ လိုအပ္မယ္ထင္တာကို ပညာရပ္ေတြေပၚမွာ အေျခခံျပီး ေျပာစရာရွိတာေျပာ၊ ေရးစရာရွိတာ ေရးလိုက္ရံုပဲ ရွိပါတယ္။ ဒါကို လူေတြ လိုက္လုပ္ရမယ္လို႕ ေမွ်ာ္လင့္စရာ မလိုအပ္ပါ။ ယူသင့္တာယူ၊ ပယ္သင့္တာ ပယ္ၾကရံုပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ေလာကမွာ လူေတြဆိုတာကလဲ မလိုတဲ့အလုပ္ေတြကိုမွ ဇာခ်ဲ႕ခ်င္ၾကပါတယ္။ ပညာရွင္ေတြ၊ သီအိုရီက်ြမ္းက်င္သူေတြကလဲ သူပဲတတ္၊ သူပဲသိသလိုလို မာနေတြရွိတတ္ၾကတယ္။ ကိုယ့္ကိုယ္ကို တကယ့္ ေရေပၚဆီေတြလို အေတြးေတြ ၀င္ျပီး ဘ၀ျမင့္တတ္ၾကတယ္။ သူတပါးကို မသိသလို၊ မတတ္သလို ဆက္ဆံခ်င္တတ္ၾကတယ္။ လူေတြမွာကလဲ ဘ၀ျမင့္စိတ္ရွိသလို၊ အငံု႕စိတ္ေတြရွိတတ္ၾကတယ္။ လက္ေတြ႕မပါတဲ့ ပညာရွင္ကလဲ အေတြ႕အၾကံဳမရွိတာကို ကိုယ့္ကိုကိုသိျပီး အငံု႕စိတ္ရွိတယ္။ လက္ေတြ႕ပဲရွိျပီး စာေတြ႕နည္းသူကလဲ သီအိုရီသမားေတြ ေျပာတိုင္းလက္ခံရမွာလား ဆိုျပီး မိမိမွာ စာေတြ႕အားနည္းတာကို အငံု႕စိတ္ရွိတယ္။ အဲဒီမွာတင္ မာနေတြ၊ အငံု႕စိတ္ေတြ တိုက္ခတ္မိၾကျပီး သည္းမခံႏိုင္သူေတြကလဲ ေဘးထြက္ထိုင္တယ္။ “ငါ့ကို ဒီလိုလုပ္ရလား“ ဆိုျပီး မာနနဲ႕ မခံခ်င္စိတ္ေတြ ေရာေထြးလာသူေတြက်ေတာ့ ရန္သူနဲ႕ သြားေပါင္းသူကလဲ ေပါင္းတယ္။ ရန္သူနဲ႕မေပါင္းပဲ တစင္ေထာင္သူကလဲ ေထာင္တယ္။ ဒါေတြဟာ အငံု႕စိတ္နဲ႕ ဘတျပန္က်ားတျပန္ ခြဲျခားမွဳေတြ၊ ပညာ၊ အေတြ႕အၾကံဳေတြနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ မာနေတြ၊ ရန္သူရဲ႕ သပ္လွ်ိဳေသြးခြဲမွဳေတြ၊ ရန္သူ႕ဘက္ေတာ္သားေတြ ပါ၀င္လာတာေတြ အားလံုး ေပါင္းဆံုသြားလို႔ပဲ ျဖစ္တယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ အတိုက္အခံအင္အားစုေတြကို ျဖိဳခြဲပစ္ႏိုင္စြမ္း ရွိတယ္။ ဒါကို ေလးေလးနက္နက္ သတိျပဳမိျပီး အတိုက္အခံအင္အားစုေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚ ညီညြတ္ၾကဖို႕ လိုတယ္။ ညီညြတ္ေရးဆိုတာမွာလဲ ဒီစကားလံုးဆိုလိုက္တာနဲ႕ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ၾကီးေတြ၊ တပ္ေပါင္းစုၾကီးေတြပဲ သြားျမင္ေနတတ္ၾကတာ က်ြန္မတို႕ ျမန္မာေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္တရပ္လို႔ပဲ ဆိုရမွာပါပဲ။ ဒီလိုနဲ႕ ညီညြတ္ဖို႕ တပ္ေပါင္းစုၾကီးေတြ ထပ္ေထာင္ၾက၊ ကြဲၾကျပဲၾက၊ ဟိုအဖြဲ႕ေပၚလာ၊ ဒီအဖြဲ႕ေပၚလာနဲ႕ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာေအာင္ မျပီးႏိုင္တဲ့ အဖြဲ႕တည္ေထာင္ေရး သံသရာစက္၀န္းၾကီးေတြ လည္ေနၾကေတာ့တာပဲ။ လူေတြကလဲ ဟိုအဖြဲ႕ၾကည့္လဲ ဒီလူ၊ ဒီအဖြဲ႕ၾကည့္လဲ ဟိုလူပဲ လည္ေနတတ္ၾကတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုေတြရဲ႕ ညီညြတ္ေရးဆိုတာ တိုက္ပြဲရွိမွ ထြက္ေပၚ လာတာျဖစ္တယ္။ တိုက္ပြဲမရွိပဲ ညီညြတ္ေရးလုပ္ေနရင္ေတာ့ အဖြဲ႕ဥကၠဌလုေနၾက၊ အဖြဲ႕နာမည္ ေရြးေနၾကတာနဲ႕တင္ အခ်ိန္ကုန္ေနၾကမွာပဲ။ အဓိကက စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ဆန္႕က်င္ေရးဆိုတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚမွာ ညီညြတ္ဖို႕ပဲ။ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚမွာ အေျခခံျပီးမွ တိုက္ပြဲ၀င္ လမ္းေၾကာင္းဆိုတာ ခ်မွတ္လို႕ရတာျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕က ဒီလိုအေတြးအေခၚမ်ိဳး ရွိေနလို႕ အတိုက္အခံျဖစ္ေနတာေပါ့လို႕ ဆိုခ်င္ဆိုၾကမယ္။ တကယ္ျပန္ဆန္းစစ္ၾကည့္ပါ။ ဒီလို အေတြးအေခၚေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ လမ္းစဥ္ေတြကို တကယ္ပဲ ခ်မွတ္ လုပ္ကိုင္ေနၾကသလား၊ မိမိတို႕ပါတီ၊ မိမိတို႕အဖြဲ႕အစည္း ရပ္တည္ေရးကိုပဲ ဦးစားေပးေနၾကသလား ဆိုတာ ျပန္ဆန္းစစ္ၾကည့္ဖို႕ လိုေနျပီျဖစ္တယ္။ ေျမေပၚ ေျမေအာက္၊ မီဒီယာအစရွိျပီး လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ ကြဲျပားမွဳဆိုတာက နားလည္လက္ခံလို႕ ရေပမယ့္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို သက္ဆိုးရွည္ေစတဲ့ လုပ္နည္းလုပ္ဟန္ေတြ ျဖစ္မသြားေစဖို႕ သတိျပဳမိဖို႕ လိုအပ္တယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ မ်က္ေမွာက္ေခတ္မွာ လိုအပ္ေနတဲ့ ညီညြတ္ေရးဆိုတာက ဒီလို ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚ ညီညြတ္ေရးကို ဆိုလိုတာျဖစ္တယ္။ အဖြဲ႕ဖြဲ႕ေရး သံသရာစက္၀န္းထဲမွာ တ၀ဲလည္လည္ ပတ္ခ်ာလည္ေနတာကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ဘူး။

ေတာ္လွန္ေရးထဲမွာ ကိုယ့္ကိုကိုယ္ေဘာင္ျပန္ခတ္ထားၾကတဲ့ အယူအဆေတြနဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွုေတြကို ေတာ္လွန္ေရး အေတြးအေခၚကသာ ေက်ာ္လႊားႏိုင္လိမ့္မယ္။ “တို႕ကေတာ့ ရွစ္ေလးလံုးအုပ္စုေတြ၊ တို႕ကေတာ့ ေရြးေကာက္ခံ ကိုယ္စားလွယ္ေတြ၊ တို႕ကေတာ့ ဒီပဲယင္းအုပ္စု၊ တို႕ကေတာ့ အန္အယ္ဒီ၊ တို႕ကေတာ့ ေက်ာင္းသား၊ တို႕ကေတာ့ --------“ ဆိုတဲ့ ေဘာင္ခတ္မွဳေတြဟာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ စည္းရံုးေရးကို က်ဆင္းေစတဲ့ အခ်က္ေတြဆိုတာ သတိျပဳသင့္တဲ့ အခ်ိန္ေရာက္ေနျပီျဖစ္တယ္။ ဒီလိုေဘာင္ခတ္လိုက္တာနဲ႕ အသြင္မတူေတြကို စည္း၀ိုင္းျပင္ကို တြန္းပို႕လိုက္သလို ျဖစ္သြားတတ္တယ္။ ေတာ္လွန္ေရးမွာ ေပးဆပ္ခဲ့မွဳဆိုတာေတြကို သူမ်ားေတြကသာ တေလးတစား ဆံုးျဖတ္ေပးမွာျဖစ္တယ္။ ကိုယ္က ကိုယ့္ကိုယ္ကို ဘယ္ေလာက္လုပ္ခဲ့တာ၊ ဘယ္လိုေပးဆပ္ခဲ့ရတာဆိုျပီး လိုက္ေျပာေနရင္ လူအရိုအေသ တန္တတ္တယ္။ ကမၻာ့ေတာ္လွန္ေရးသမိုင္းတေလွ်ာက္မွာ လူမသိ၊ သူမသိ အသက္ ေပးဆပ္စြန္႕လႊတ္ ခဲ့ၾကသူေတြက အမ်ားၾကီးပဲ ျဖစ္တယ္။ ဖက္ဆစ္ေတာ္လွန္ေရးမွာ ဆက္သားေလးေတြ အေနနဲ႕ တာ၀န္ေက်ခဲ့ၾကတဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြ ဘယ္ေလာက္အေရအတြက္အထိ ဖက္ဆစ္လက္ထဲ က်ေရာက္ခဲ့သလဲ။ လူမသိ၊ သူမသိ ေသခဲ့ၾကသလဲဆိုတာ ဘယ္သူမွ မေျပာႏိုင္ဘူး။

ဒါေပမယ့္ ဒီလိုေပးဆပ္မွုကို သူတို႕ ေက်နပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ေသႏိုင္မယ့္အလုပ္မွန္းသိရဲ႕နဲ႕ ေက်ေက်နပ္နပ္ လုပ္ခဲ့ၾကတယ္။ ကိုယ္သတ္မွတ္တဲ့ တန္ဖိုး၊ ကိုယ္ယံုၾကည္တဲ့ ယံုၾကည္ခ်က္၊ ကိုယ္ေရြးခ်ယ္တဲ့ ရပ္တည္ခ်က္အတြက္ ကိုယ့္ရဲ႕ေပးဆပ္မွဳေတြကို မိမိကိုယ္ကို ေက်နပ္ ဂုဏ္ယူေနဖို႕က အေရးၾကီးဆံုး မဟုတ္ဘူးလား။ လူတကာကို လိုက္ေျပာျပီး၊ “မင္းတို႕နဲ႕ ငါက မတူဘူးေနာ္။ ငါက ဘယ္လိုလုပ္ခဲ့တာ။ ဘယ္လိုေပးဆပ္ခဲ့တာ၊ မင္းတို႕ငါနဲ႕လာမယွဥ္နဲ႕“ လို႕ လိုက္ယွဥ္ျပေနစရာ မလိုအပ္ဘူး။ ဒါေတြဟာ ကိုယ့္ကိုယ္ကို ေဘာင္ခတ္လိုက္တာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုေဘာင္ခတ္လိုက္တာနဲ႕ လူထုစည္းရံုးေရးမွာ အခက္အခဲေတြ ျဖစ္လာတတ္သလို၊ ကိုယ္ပါ၀င္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးၾကီးတခုလံုးရဲ႕ ပံုရိပ္လဲ က်ဆင္းတတ္ပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးကို တကယ္တန္ဖိုးထားတယ္ဆိုရင္ ကိုယ့္ေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရးမွာ လူသစ္တေယာက္မေရာက္လာရင္ေတာင္ ရွိျပီးသားလူေတြ မဆံုးရွံဳးေစသင့္ဘူး။ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ စည္းရံုးေရးကို မထိခိုက္ေစသင့္ဘူး။ တိတိက်က်ဆိုရရင္ groups ေတြ ေပၚထြက္လာမွဳဟာ ေကာင္းပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ေဘာင္ခတ္ျပီး ပိတ္မိေနတဲ့ အုပ္စုေတြ မျဖစ္ေစဖို႕ကိုလဲ သတိထားသင့္ၾကတယ္။

အဓိကကေတာ့ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဟာ အထည္ၾကီးပ်က္ႏိုင္ငံေရး မဟုတ္။ တခ်ိန္က ေအာင္ျမင္ခဲ့တာေလးေတြကို သာယာေနရံုနဲ႕ ေအာင္ပြဲရမွာ မဟုတ္။ လက္ရွိအေျခအေနမွာ၊ လက္ရွိ လူသူအင္အား၊ လက္ရွိေတာ္လွန္ေရးေရစီးေၾကာင္းေတြနဲ႕ ဘာလုပ္ဖို႕ လိုတယ္ဆိုတာကို ဦးစားေပးၾကဖို႕ အခ်ိန္တန္ေနပါျပီ။ ေဘာင္ခတ္မွဳေတြေၾကာင့္ ေတာ္လွန္ေရး အေတြးအေခၚေတြကို မထိခိုက္မိေစဖို႕ အေရးၾကီးပါတယ္။ ေတာ္လွန္ေရးအေတြးအေခၚေပၚမွာ အေျခခံတဲ့ ညီညြတ္ေရးမွာ ျပည္သူတရပ္လံုး ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လာ ေစေရးကသာ အဓိက ပန္းတိုင္ျဖစ္သင့္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာမယ့္ အက္ေၾကာင္းေတြအတြက္ သတိထားျပီးျပင္ဆင္ထားသင့္ပါတယ္။

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ ေဒါက္တိုင္ျပိဳလဲမွဳ ထိန္းသိမ္းျခင္း

စစ္အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြက အာဏာရွင္ေတြဟာ သူတို႕အာဏာတည္ျမဲဖို႕အတြက္ စစ္တပ္ကို အာဏာရွင္ ေဒါက္တိုင္ေတြအျဖစ္ အသံုးခ်ရပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ အာဏာရွင္သက္တမ္းေတြ ၾကာလာတဲ့အခါ အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ ပင္မေဒါက္တိုင္ေတြ ျဖစ္တဲ့ စစ္တပ္အတြင္းမွာ မေက်နပ္မွဳေတြ၊ ကြဲလြဲမွဳေတြေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ဒီေဒါက္တိုင္ေတြ ျပိဳလဲရင္ အာဏာရွင္စနစ္ ျပိဳလဲႏိုင္တာေၾကာင့္ အာဏာရွင္ေတြဟာ တပ္မေတာ္နဲ႕ စစ္အာဏာရွင္အစိုးရအၾကားက မေက်လည္မွဳ ျပႆနာရပ္ေတြကို အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲမ်ား က်င္းပျပီး ေျဖရွင္းေလ့ရွိတယ္လို႕ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Geddes က ဆိုထားခဲ့ဖူးပါတယ္။ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြအတြက္ေတာ့ စစ္တပ္ဆိုတာ အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ coercive power ကို ထိန္းသိမ္းေပးႏိုင္တဲ့ အဓိကေဒါက္တိုင္ၾကီးျဖစ္ပါတယ္။

၁၉ ရာစုကာလေတြမွာ ကမၻာနဲ႕ အ၀ွမ္းမွာ စစ္တပ္ဆိုတာ သီးျခား political institution တရပ္အေနနဲ႕ ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခန္းက႑မွာ တပ္မေတာ္ မပါ၀င္မွာ စိုးရိမ္စရာ အေၾကာင္းကို မရွိပါဘူး။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ တပ္မေတာ္ဆိုတာကိုက ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး အင္စတီက်ဴးရွင္း တရပ္ ျဖစ္ေနလို႕ပါ။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက တပ္မေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑ကို က႑သံုးမ်ိဳးခြဲျခားျပီး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးအတြက္ စစ္ေရးဆိုင္ရာ instrument တခုအေနနဲ႕ပါ။ တပ္မေတာ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာကို ကာကြယ္ရပါမယ္။ ဒီအတြက္ ႏိုင္ငံတိုင္းလိုလိုမွာ တပ္မေတာ္ဆိုတာ ရွိပါတယ္။ တပ္မေတာ္သားေတြဆိုတာကိုလဲ ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႕ ျပည္သူလူထုကို ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ေနသူမ်ားအျဖစ္ ႏိုင္ငံတိုင္းမွာ လူထုက တေလးတစားရွိပါတယ္။ ဘယ္ႏိုင္ငံရဲ႕ ပါလီမန္ထဲမွာမွ တပ္မေတာ္သားေတြ မပါ၀င္ပါဘူး။ ဒါေပမယ့္လဲ လူေတြက သူတို႕ရဲ႕ ရပ္တည္မွဳနဲ႕ အခန္းက႑ကို အသိအမွတ္ျပဳထားၾကပါတယ္။ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံေတြမွာသာ အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ လက္ကိုင္တုတ္ျဖစ္ရတဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြအတြက္ လူထုက ယူၾကံဳး မရ ခံစားၾကရပါတယ္။ ျပည္သူေတြရဲ႕ အေသြးအသားထဲက ေပၚထြက္လာခဲ့တဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြဟာ ျပည္သူကို ဒုကၡေပးေနတဲ့ စစ္အာဏာရွင္ေတြဘက္ကို ေသနတ္ေျပာင္းမလွည့္ပဲ မိဘျပည္သူေတြဘက္ကိုမွ ေသနတ္ေျပာင္း လွည့္ရက္ေလျခင္းလို႕ စိတ္မေကာင္းျဖစ္ၾကရပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတာ္မွာ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ေနာက္ထပ္အခန္းက႑တခုကေတာ့ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး တာ၀န္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ႏိုင္ငံရဲ႕ တပ္မေတာ္မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ အမိန္႕နာခံမွဳ ယဥ္ေက်းမွဳနဲ႕ ရာထူး အဆင့္အတန္းသတ္မွတ္ တာ၀န္ယူမွဳ ဆိုတာ ရွိပါတယ္။ ဒီအခ်က္ႏွစ္ခ်က္ဟာ အေရးေပၚ အေျခအေနေတြမွာ operational efficiency ကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ အေရးေပၚ သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ေတြ က်ေရာက္လာတဲ့အခါေတြမွာ ကယ္ဆယ္ေရးတာ၀န္ေတြ၊ ရိကၡာျဖန္႕ျဖဴးေရး တာ၀န္ေတြကို တပ္မေတာ္ကို တာ၀န္ေပးေလ့ရွိၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး ဖရိုဖရဲ ျဖစ္ေနရတဲ့ အခါမွာလဲ တပ္မေတာ္က တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး တာ၀န္ကို ယူရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီတာ၀န္ကို အသံုးျပဳျပီး တပ္မေတာ္ကို အာဏာရွင္ေတြက ျပန္အသံုးခ်တတ္တာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါ ဒီျပႆနာေတြရဲ႕ အရင္းအျမစ္ကို စဥ္းစားေဖာ္ထုတ္ျပီး ေတြးေတာ ဆင္ျခင္မွဳေတြ ျပဳရပါမယ္။ အမွန္နဲ႕အမွားကို ေဖာ္ထုတ္ရပါမယ္။ ဒီေနရာမွာ တရားဥပေဒဆိုတာကိုလဲ ထည့္သြင္းစဥ္းစား ၾကည့္ဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ ဘယ္လို တရားဥပေဒလဲ။ မတရားမွဳေတြကေန ဥပေဒျဖစ္ေနတာလား။ ပုန္ကန္ထၾကြမွဳေတြ၊ လူထုတိုက္ပြဲေတြ ဆိုတာကေကာ ဘာေၾကာင့္ ေပၚထြက္ေနရတာလဲ။ မတရားတဲ့ ဥေပေဒကို ပုန္ကန္ေနၾကတာလား၊ တရားတဲ့ ဥပေဒကို ပုန္ကန္ေနၾကတာလားဆိုတာ ဆင္ျခင္မိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ႏိုင္ငံေတာ္မွာ လူထုတိုက္ပြဲေတြျဖစ္လာတဲ့အခါမွာေတာ့ တပ္မေတာ္သားေတြမွာ အရိုးစြဲေအာင္ ရိုက္သြင္းခံထားရတဲ့ အမိန္႕နာခံတတ္မွဳနဲ႕ လူသားပီသစြာ စဥ္းစားေတြးေခၚဆင္ျခင္မွဳ ႏွစ္ခုအၾကားမွာ ပ႗ိပကၡျဖစ္ရေတာ့တာပါပဲ။ ဒီလြန္ဆြဲပြဲေတြထဲမွာ တခါတရံမွာ အမိန္႕နာခံတတ္မွဳက အႏိုင္ရသြားပါတယ္။ တခါတရံမွာ စဥ္းစားေတြးေခၚဆင္ျခင္မွဳက အႏိုင္ရသြားပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြကို ေတာ္လွန္ၾကတဲ့ လူထုေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ တပ္မေတာ္က ျပည္သူေတြဘက္ကို ရပ္တည္လိုက္တယ္ဆိုတာမ်ိဳးေတြဟာ စဥ္းစားေတြးေခၚ ဆင္ျခင္မွဳက အႏိုင္ရသြားတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္အမိန္႕ေပးတဲ့အတိုင္း ဦးလည္မသုန္ တာ၀န္ေက်ပြန္တယ္ဆိုတာကေတာ့ အမိန္႕နာခံမွဳက အႏိုင္ရသြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေနရာမွာ အေရးၾကီးဆံုးက ဘယ္ႏွစ္ဘက္ဆိုတာေတြထက္ တာ၀န္က တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုတာကို စတင္စဥ္းစားမိဖို႕ပါပဲ။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးဆိုတာမွာကလဲ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ အမိန္႕ကို နာခံမွပဲ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး ျဖစ္လာႏိုင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ျပည္သူလူထုဘက္က ရပ္တည္ျပီး ျပည္သူ႕ေခါင္းေဆာင္ေတြနဲ႕ အေျမာ္အျမင္ရွိျပီး၊ ဆင္ျခင္တံုတရားရွိတဲ့ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္က ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္တဲ့အခါမွာလဲ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးတာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္လို႕ ရတယ္ဆိုတာ စစ္မွန္တဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြ သိရွိေနဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ တပ္မေတာ္ထဲမွာ အခ်ိန္တန္ရင္ လူသားပီသစြာ အေျမာ္အျမင္ရွိရွိ ဆံုးျဖတ္ေရြးခ်ယ္မယ့္ တပ္မေတာ္သားေတြ ရွိတယ္ဆိုတာကိုလဲ သေဘာေပါက္သိျမင္ၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပျပီး၊ စစ္တပ္နဲ႕ ျပည္သူအၾကား သေဘာထားကြဲလြဲမွဳ ပံုသ႑ာန္ေတြျဖစ္ေအာင္ ထပ္မံျပဳလုပ္တတ္ၾကပါတယ္။

ေနာက္ထပ္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑တရပ္ကေတာ့ တပ္မေတာ္ဟာ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အေရးပါတဲ့ မူ၀ါဒေတြမွာ instrument policy အေနနဲ႕ ရွိေနတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္ႏိုင္ငံရဲ႕ အစိုးရအဖြဲ႕ကမွ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရး၊ စစ္မဟာဗ်ဴဟာအခင္းအက်င္းနဲ႕ ႏိုင္ငံျခားေရး မူ၀ါဒေတြမွာ တပ္မေတာ္အၾကီးအကဲေတြကို မတိုင္ပင္မညွိႏွိုင္းပဲ မူ၀ါဒေတြ မခ်မွတ္ၾကပါဘူး။ ခ်မွတ္လို႕လဲ မရပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံၾကီးတခုျဖစ္တဲ့ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာေတာင္ ပင္တဂြန္လို႕ ေခၚတဲ့ ကာကြယ္ေရး၀န္ၾကီးဌာန၊ အမ်ိဳးသားလံုျခံဳေရးေကာင္စီ၊ ကြန္ဂရက္အတြင္းက Armed Services Committee ေတြကတဆင့္ အေမရိကန္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ ပါ၀ါက်င့္သံုးလႊမ္းမိုးမွဳေတြ ရွိေနတာျဖစ္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္ဟာ ႏိုင္ငံေရးရာေတြအတြက္ insider group ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္အတြက္ အေရးၾကီးတဲ့ အခန္းက႑ေတြရဲ႕ strategic expertise နဲ႕ technical knowledge ေတြကို ပိုင္ဆိုင္ထားတဲ့ တခုတည္းေသာ အင္စတီက်ဴးရွင္းၾကီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္၊ ျပည္သူဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ျဖစ္တည္မွဳ ၾတိဂံသ႑ာန္ကို ပညာရွင္ေတြက ေဖာ္က်ဴဳးထားၾကတာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ဟာ အစိုးရအဖြဲ႕အစည္းေတြမွာ ပါ၀င္ျပီး၊ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳအခန္းက႑သစ္ကို ေတာင္းဆိုေနစရာ မလိုအပ္ပါဘူး။ သူ႕ဘာသာသူ ဘုရားဒကာမို႕ ဘုရားဒကာၾကီး၊ ရပ္ရြာလူၾကီးလို႕ တေလးတစား သတ္မွတ္ထားတာကို အေနမတတ္၊ အထိုင္မတတ္နဲ႕ ရြာထဲလွည့္ျပီး ၾကက္၀ိုင္းလဲ လူၾကီးလုပ္ခ်င္၊ ဖဲ၀ိုင္းလဲ လူၾကီးလုပ္ခ်င္၊ အရက္၀ိုင္းလဲ လူၾကီးလုပ္ခ်င္၊ ကေလးေတြကစားတဲ့ ေက်ာက္ဒိုး၀ိုင္းလဲ ပါလိုက္ခ်င္ခ်င္ လုပ္ေနလို႕ ရွိသမွ်သိကၡာက်ျပီး ပါေလရာလူၾကီးလို႕ လူအရိုအေသတန္ ကုန္တာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ကိုယ့္အဆင့္နဲ႕ ကိုယ့္ေနရာကို သိဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ နအဖစစ္အာဏာရွင္ေတြက ေရးဆြဲအတည္ျပဳထားတဲ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဟာ ဆိုရင္ “ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳအခန္းက႑တြင္ တပ္မေတာ္ပါ၀င္ေရး“ ဆိုတဲ့ စကားလံုးၾကီးကို သံုးျပီး တပ္မေတာ္က မူလေနရာယူထားတဲ့ ဘုရားဒကာ၊ ရပ္ရြာလူၾကီး အခန္းက႑ကို ပါေလရာ လူၾကီး က႑ကို ေလွ်ာ့ခ်လိုက္တာသာ ျဖစ္ပါတယ္။ အစိုးရ၊ ျပည္သူ၊ တပ္မေတာ္ဆိုတဲ့ ၾတိဂံသ႑ာန္ျဖစ္တည္မွဳကို ျပယ္ပ်က္ေစျပီး၊ အစိုးရေနရာမွာ တပ္မေတာ္ကို ေျချဖတ္၊ လက္ျဖတ္ျပီး ထည့္သြင္းလိုက္ျခင္းသာ ျဖစ္ပါတယ္။

အဲဒီအခါမွာ တပ္မေတာ္ရဲ႕ မူလရပ္တည္ခ်က္နဲ႕ ပင္မတာ၀န္ေတြလဲပ်က္၊ တပ္မေတာ္နဲ႕ ျပည္သူအၾကား၊ တပ္မေတာ္နဲ႕ အစိုးရအၾကားက အျပန္အလွန္အသိအမွတ္ျပဳမွဳနဲ႕ ေလးစားမွဳေတြလဲ ပ်က္ျပယ္ရွဳပ္ေထြးကုန္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး၊ လံုျခံဳေရးအတြက္ မ်ိဳးခ်စ္စိတ္ဓာတ္နဲ႕ တပ္မေတာ္ထဲ ၀င္လာတဲ့ ႏိုင္ငံ့သားေကာင္းရတနာေတြဟာလဲ ကိုယ္ကျပရမွာ မဟုတ္တဲ့ စင္ေပၚမွာ အာဏာရွင္ေတြ ၾကိဳးဆြဲတဲ့ ရုပ္ေသးေလးအျဖစ္ တက္ကၾကရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပရိသတ္ရဲ႕ ခဲနဲ႕ ေပါက္မွဳေတြ၊ တံေထြးနဲ႕ ေထြးမွဳေတြကို ၾကားထဲကေန ခံၾကရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုရုပ္ေသးဘ၀ေရာက္ျပီးမွ မိမိနဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ ပင္မတာ၀န္ေတြကို ျပန္ျပီး တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ျပန္ေတာ့လဲ မိခင္တပ္မေတာ္ၾကီးအတြင္းမွာ ကိုယ္နဲ႕ ေက်ာင္းအတူတူဆင္းခဲ့သူေတြကို အထက္လူၾကီးေတြအေနနဲ႕ ဆက္ဆံရတာေတြ၊ သေဘာသဘာ၀မတူတဲ့ ပတ္၀န္းက်င္တခုမွာ သဟဇာတျဖစ္ေအာင္ ျပန္ညွိရတာေတြနဲ႕ လူကန္႕လန္႕ေတြဘ၀ကို က်ေရာက္ၾကရဦးမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေနရာမွာ တပ္မေတာ္သားေတြ ႏိုင္ငံေရး၀ါသနာမပါရဘူး၊ ႏိုင္ငံေရး မလုပ္ရဘူးလို႕ ဆိုလိုေနတာ မဟုတ္ပါ။ ၀ါသနာပါရင္ တပ္က ထြက္ျပီး ႏိုင္ငံေရးသမားဘ၀ကို အျပည့္အ၀ ခံယူလို႕ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္အေနနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြအၾကား ေရာက္ေနမွာကေတာ့ အျမင္မေတာ္၊ ဆင္ေတာ္နဲ႕ ခေလာက္ ဆိုသလိုပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္ ဆိုတာကိုက အင္အားျပမွဳ အေနအထားတခု ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ လြတ္လပ္စြာေျပာဆိုေဆြးေႏြးခြင့္၊ တန္းတူညီမွ်ခြင့္ အေျခခံသေဘာတရားေတြ လႊမ္းျခံဳေနတဲ့ ပါလီမန္နဲ႕ သင့္ေလ်ာ္မွဳ မရွိပါဘူး။ မအပ္စပ္ပါဘူး။ အင္အားအတူတူညီမွ်ျပီး အတူတကြကစားေနၾကတဲ့ ကေလးေတြအၾကားမွာ ဗလေတာင့္ေတာင့္၊ အင္အားၾကီးၾကီး လူၾကီးတေယာက္ကို ေတြ႕လိုက္ရရင္ ဒီလူၾကီးကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက ဘယ္လိုျမင္ပါသလဲ။ဒီလူၾကီးဟာ က်ပ္မျပည့္တဲ့ လူၾကီးျဖစ္ႏိုင္ဖို႕က ရာခိုင္ႏွဳန္းေတာ္ေတာ္မ်ားတယ္ မဟုတ္ပါလား။ ဒါေၾကာင့္ တပ္မေတာ္သားေတြကို ႏိုင္ငံေရးမလုပ္ရဘူးလို႕ ဆိုလိုတာ မဟုတ္ေၾကာင္း ဆိုတာျဖစ္ပါတယ္။ က်ပ္မျပည့္တဲ့ လူၾကီး မျဖစ္ေစဖို႕ အင္အားအေရခြံကို ခြာျပီး ရိုးရွင္းစြာ ႏိုင္ငံေရးကစားကြင္းထဲကို ၀င္လာသင့္ပါတယ္။

ဒါျဖင့္ရင္ နအဖစစ္အုပ္စုေတြဟာ ရိုးရွင္းစြာ အရပ္သားပါတီသစ္ေထာင္ျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲထဲ ၀င္လာတာမဟုတ္ပဲ ဘာျဖစ္လို႕ ကလိမ္ကက်စ္ဥာဏ္ေတြသံုးျပီး ႏိုင္ငံေရးအာဏာရဖို႕ လုပ္ေနၾကရသလဲ ဆိုတာကို စဥ္းစားၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ဘာလို႕ ၀င္ေရာက္ယွဥ္ျပိဳင္မွဳ မလုပ္ရဲသလဲ။ အေျဖက ရွင္းပါတယ္။ ဆင္ျဖဴရဲ႕ မ်က္ႏွာကို ဆင္မည္းက မၾကည့္၀ံ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုအေပၚ ရိုးသားေျဖာင့္မတ္စြာ အုပ္ခ်ဳပ္မွဳ မရွိခဲ့ပါဘူး။ မတရားမွဳေတြကို ဥပေဒျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ စီးပြားေရးဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳကို မလုပ္ပဲ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ သားစဥ္ေျမးဆက္၊ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ ေကာင္းစားေရးကိုသာ အေကာင္အထည္ေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျမန္မာ့မ်ိဳးဆက္ေတြရဲ႕ ပညာေရးကို စနစ္တက် အကြက္ခ်ျပီး ဖ်က္ဆီးထားခဲ့ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ က်န္းမာေရးကို အေလးမထားတာေၾကာင့္ နအဖလက္ေအာက္မွာ ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ် မေၾကြသင့္ပဲ ေၾကြေနရတဲ့ အသက္ပန္းေလးေတြ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ ဒါေတြကို သူတို႕သိေနၾကပါတယ္။ ပါးစပ္ကေနသာ ႏိုင္ငံေတာ္ တိုးတက္ဖြံ႕ျဖိဳးေရးကို လုပ္ေပးေနတယ္လို႕ ထြက္ဆိုေနေပမယ့္ ဒီစကားေတြ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ သူတို႕ကိုသူတို႕ သိေနၾကပါတယ္။ လူဆိုတာက မွန္မွန္ကန္ကန္ လုပ္ေနသူေတြဆိုရင္ ျပတ္ျပတ္သားသား ဘာကိုမွ ရင္ဆိုင္ရမွာ မစိုးရိမ္ေပမယ့္ ခုိးေၾကာင္ခိုး၀ွက္လုပ္ထားသူေတြက်ေတာ့ အလိမ္ေတြ ေပၚမွာ ေၾကာက္ျပီး ဟိုဖံုး၊ ဒီဖိလုပ္တာ၊ လူေတြကို မရိုးမသား ဆက္ဆံတာေတြ လုပ္တတ္ပါတယ္။ ဘယ္သူကမွ ရန္မရွာပဲနဲ႕ ရန္လိုေနတတ္ပါတယ္။ စိုးရိမ္စိတ္၊ ေၾကာက္ရြံ႕စိတ္၊ တဘက္သားကို မယံုၾကည္စိတ္ေတြနဲ႕ပဲ လူေတြကို ဆက္ဆံတတ္ပါတယ္။

နအဖစစ္အာဏာရွင္ေတြမွာလဲ ဒီလကၡဏာေတြ အမ်ားၾကီး ေတြ႕ရပါတယ္။ သူတို႕ မေကာင္းျပဳခဲ့တဲ့ကံေတြ သူတို႕ဆီ ျပန္လာမွာကို စိုးရိမ္စိတ္ေတြ၊ သားစဥ္ေျမးဆက္ ေဆြေတာ္မ်ိဳးေတာ္ ေကာင္းစားေရးအတြက္ စုေဆာင္းထားတဲ့ ဥစၥာပစၥည္းေတြနဲ႕ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြ ဆံုးရွံဳးသြားမွာကို ေၾကာက္ရြံ႕စိတ္ေတြ၊ လူတဦးနဲ႕တဦး အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳရွိတဲ့ ယဥ္ေက်းတဲ့လူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းမွာ မေနဖူးပဲ မုဆိုးဘ၀နဲ႕ သားေကာင္လိုက္ပစ္ေနတဲ့ ဘ၀မွာပဲ ေနဖူးတာေၾကာင့္ သားေကာင္တလွည့္ျဖစ္လာမွာကို စိုးရြံ႕စိတ္ေတြက သူတို႕ရဲ႕ စိတ္အစဥ္ေတြကို လႊမ္းမိုးပါေတာ့တယ္။ ဒီအခါမွာ ပါလီမန္ထဲမွာျဖင့္ သူတို႕ရဲ႕ လက္ေအာက္ငယ္သား ရုပ္ေသးၾကိဳးဆြဲေလးေတြ ပါေနရင္ေတာ့ ဒီလိုေၾကာက္လန္႕ရမွုေတြ ေလ်ာ့တန္ ေကာင္းပါရဲ႕ ဆိုတဲ့ အေတြးေတြနဲ႕ မၾကံေကာင္း၊ မစည္ရာ တပ္မေတာ္ၾကီးတရပ္လံုး သမိုင္းအဆက္ဆက္ သိကၡာက်ေစမယ့္၊ ပါလီမန္ထဲ တပ္မေတာ္သားေတြ သြတ္သြင္းတဲ့ အစီအစဥ္ၾကီး ကို အေကာင္အထည္ ေဖာ္ၾကေတာ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႕နဲ႕ သူတို႕သားစဥ္ေျမးဆက္ေတြရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အနာဂတ္ၾကီးကို ပံုဖ်က္ဖို႕ ၾကိဳးစားေနၾကသူမ်ားပဲ ျဖစ္ပါေတာ့တယ္။ သူတို႕ရဲ႕ မဟာစီမံကိန္းၾကီးမွာ တပ္မေတာ္ သားေကာင္းရတနာေတြ အသံုးခ်ခံၾကရပါမယ္။

ႏိုင္ငံတကာ အရပ္ရပ္က အဆင့္ျမင့္ တပ္မေတာ္ ေတြဆိုတာက သူ႕အဆင့္အတန္းနဲ႕သူ သီးျခားရပ္တည္ျပီး၊ ေရြးေကာက္ပြဲဆိုရင္ တပ္မေတာ္ သားေတြဟာ မဲေတာင္ေပးခြင့္မရွိပါဘူး။ ဒါမွလဲ ဘက္လိုက္မွဳကင္းျပီး၊ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အေရးအၾကီးဆံုး က႑ျဖစ္တဲ့ ကာကြယ္ေရးက႑နဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးက႑မွာ အျပည့္အ၀ အာရံုစိုက္ တာ၀န္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မွာမို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကေန ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ကူးေျပာင္းမွဳမွာဆိုရင္ အရပ္ဘက္-စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးကို စနစ္တက် ျပန္တည္ေဆာက္ရမွာျဖစ္တဲ့ အတြက္ ပိုျပီးေတာင္ သီးျခားရပ္တည္သင့္ပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ မွန္ကန္တဲ့အနာဂတ္ အခန္းက႑အတြက္ အေျမာ္အျမင္ရွိတဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ စစ္အာဏာရွင္ေတြ ျခယ္လွယ္ပံုသြင္းတာကို လက္မခံပဲ ျပည္သူလူထုနဲ႕ လက္တြဲသင့္ပါတယ္။

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲႏွင့္ legitimacy

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ေပၚထြက္လာရတဲ့ ေနာက္ထပ္အေၾကာင္းရင္းတခုကေတာ့ legitimacy (တရား၀င္ခြင့္) ကိစၥရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ legitimacy ဆိုတာမွာ ျပည္တြင္းနဲ႕ ျပည္ပ ႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ ျပည္တြင္းတရား၀င္ခြင့္ ရွဳေထာင့္ကေန ၾကည့္မယ္ဆိုရင္ အာဏာရွင္ေတြဟာ အာဏာကို ဆုပ္ကိုင္ထားရတာ၊ ကိုယ္လိုရာ ဖန္တီးေဆာင္ရြက္ေနရတာေတြကို အင္မတန္ ေပ်ာ္ရႊင္ႏွစ္သက္ျပီး သာယာၾကပါတယ္။ အာဏာနဲ႕ ေငြေၾကးဆိုတာ လူေတြရဲ႕ စိတ္ေတြကို ၁၈၀ ဒီဂရီေတာင္ ေျပာင္းလဲပစ္ႏိုင္စြမ္း ရွိပါတယ္။ လူသားဆိုတာကလဲ ဦးေႏွာက္နဲ႕ စိတ္ခံစားမွဳေတြနဲ႕ ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ ထားတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ၀မ္းနည္းစရာရွိရင္လဲ ပယ္ပယ္နယ္နယ္ ငိုေၾကြးလိုက္ရမွ၊ ခံစားလိုက္ရမွ ျဖစ္တတ္သလို သာယာစရာ၊ ၀မ္းသာစရာေတြရွိရင္လဲ အျပတ္အသတ္ကို အရာရာေမ့ျပီး သေဘာေတြ႕ မေနာေခြ႕တတ္ၾကတာ မဟုတ္ပါလား။ ဒီေတာ့ အာဏာရွင္ေတြကလဲ လူသားေတြမို႕ အာဏာေတြ၊ အာဏာနဲ႕ တြဲလာတဲ့ ေငြေၾကးအရွိန္အ၀ါေတြကို သေဘာေတြ႕လာၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အာဏာကို ဒီအတိုင္းပဲ ဆုပ္ကိုင္ထားမယ္ဆိုရင္ ျပည္တြင္းမွာေကာ၊ ျပည္ပမွာပါ တရား၀င္အစိုးရျဖစ္မွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာကို သေဘာေပါက္ၾကပါတယ္။ ဒီအတြက္ ရွဥ္႕လဲ ေလွ်ာက္သာ၊ ပ်ားလဲစြဲသာျဖစ္ေအာင္ လူေသအေလာင္းကို ေမွာ္သြင္းျပီး ရွင္ေအာင္လုပ္ထားတဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာေတာ့တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ သရဲၾကီးျပီး သဘက္ျဖစ္သြားရင္ မႏိုင္မွာစိုးတဲ့အတြက္ ထိန္းညွိေရး၊ ထိန္းခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရားေတြကိုလဲ စီမံထည့္သြင္းၾကရျပန္ပါတယ္။ ရုပ္ေသးၾကိဳးဆြဲျဖစ္ဖို႕အတြက္ စစ္ဗိုလ္တမတ္သားလဲ ထည့္ရ၊ အက်ိဳးေမွ်ာ္လို႕ ေညာင္ေရေလာင္းေနတဲ့ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းရွင္ေတြကိုလဲ အတင္းေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ခိုင္းရ၊ တပ္မေတာ္သားေတြက ျပည္သူေတြနဲ႕ ေပါင္းသြားမွာ စိုးရိမ္ရေသး တဲ့အတြက္ တျခားေမြးထားတဲ့ ရပ္ကြက္ထဲက လူမိုက္၊ လူေတ ေမြးစားသားေလးေတြကိုလဲ ခ်ီးေျမွာက္ရ၊ ေရြးေကာက္ပြဲအတြက္ စည္းရံုးခိုင္းရ၊ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ဖို႕ ဆုေတာ္လာဘ္ေတာ္ေတြ ေပးရ၊ ကိုယ့္ပညာနဲ႕ကိုယ္ တကမၻာလံုးဘယ္မွာေနေန တင့္တင့္တယ္တယ္ ေအးေအးလူလူ ေနႏိုင္ေပမယ့္ ေျမွာက္ပင့္ ခိုင္းစားခံရတာကိုမွ ဂုဏ္ယူခ်င္ေနၾကတဲ့ ပညာရွင္တပိုင္း၊ ဗ်ဴရိုကရက္ေပါက္စတပိုင္းေတြကို ေျမွာက္ပင့္ေပးျပီး ေရြးေကာက္ပြဲကို လူေတြ ေထာက္ခံခ်င္လာေအာင္ ေျပာခိုင္း၊ ဆိုခိုင္းရနဲ႕ ျဖစ္ေနေတာ့တာပါပဲ။

ဒါေတြက ျမန္မာျပည္က အာဏာရွင္ေတြတင္မဟုတ္ပါဘူး။ အေရွ႕အလယ္ပိုင္းေဒသ၊ အာရွအလယ္ပိုင္းေဒသ၊ အာဖရိကေဒသနဲ႕ လက္တင္အေမရိက ႏိုင္ငံမ်ားစြာက အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ ဒီလိုလကၡဏာရပ္ေတြ အမ်ားၾကီး ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရမွာ ကိုယ့္ဘက္ေတာ္သားေတြ အမ်ားအျပား ပါ၀င္လာေအာင္ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ၾကိဳးပမ္းယူတတ္ၾကတာ အာဏာရွင္တိုင္းလိုလိုပါ။ ဒါမွလဲ သူတို႕ရဲ႕ အနာဂတ္အတြက္ စိတ္ေအးရမွာ ျဖစ္လို႕ပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာျပည္အာဏာရွင္လို ရုပ္ပ်က္ဆင္းပ်က္ ဖြဲ႕စည္းပံုဥပေဒထဲ ကိုယ္လိုခ်င္တဲ့ အခ်က္ေတြ ဆြဲထည့္ျပီး၊ မဲမခိုးရပဲ ပါလီမန္ထဲ လူေရာက္ေအာင္ လုပ္တဲ့ အာဏာရွင္ေတြေတာ့ ကမၻာမွ ရွာမွရွားပါပဲ။ ျမန္မာေတြမွာ ကမၻာတ၀ွမ္းက လူေတြနဲ႕ မတူတဲ့ ထူးျခားဆန္းက်ယ္ အရည္အခ်င္းတခ်ိဳ႕ ရွိတတ္ပါတယ္။

ဒီအထဲမွာ သူခိုးက လူျပန္ဟစ္တတ္တဲ့ အရည္အခ်င္းဟာ လူသိရွင္ၾကား နာမည္ေက်ာ္ၾကားတဲ့ အရည္အခ်င္းတရပ္အေနနဲ႕ ပါပါတယ္။ နအဖစစ္အုပ္စုကလဲ ဒီအရည္အခ်င္းနဲ႕ အင္မတန္ျပည့္မွီပါတယ္။ ကိုယ္တိုင္က ျပည္သူ႕အာဏာကို ေၾကာင္ေတာင္ ၀င္ႏွိဳက္ထားေပမယ့္ အာဏာကို ျပည္သူ႕ဆီကသာ သက္ဆင္းေစဖို႕ ေတာင္းဆိုေနၾကသူေတြ က်ျပန္ေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာ တည္တံ့ခိုင္ျမဲေရးကို ေႏွာင့္ယွက္ဖ်က္ဆီးသူမ်ားလို႕ သမုတ္ျပန္ပါတယ္။ လင္ေယာက်္ားၾကီး ငုတ္တုတ္ရွိေနတဲ့ မိန္းမတေယာက္ကို ေၾကာင္ေတာင္၀င္ႏွိဳက္ျပီး၊ လင္ေယာက်္ားၾကီးကို သူခိုးပါ စြပ္စြဲ တာမ်ိဳးနဲ႕ တူပါတယ္။ ၾကမ္းပိုးက လိပ္ျဖစ္ေအာင္ တတ္ႏိုင္ပါေပ့လို႕ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ဒီေလာက္ေတာင္ ေျဗာင္ၾကီး ေၾကာင္ေတာင္ႏွိဳက္ေနတာဆိုေတာ့ နအဖ စစ္အုပ္စုဟာ ျပည္တြင္းတရား၀င္ခြင့္ (domestic legitimacy) ကို ဒီေလာက္အထိ အေလးထားရံု မေပၚပါဘူး။ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ရင္ ျပီးေရာေလာက္သာ သေဘာထားပါတယ္။

နအဖစစ္အုပ္စု အမွန္တကယ္ဦးတည္တာက international legitimacy ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ တနည္းဆိုရရင္ political liberalization နည္းလမ္းကေန legitimacy ရလာမယ့္ အခြင့္အေရးေတြကို မ်က္စပစ္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Levitsky နဲ႕ Way တို႕က စစ္ေအးကာလေႏွာင္းပိုင္းမွာ Political liberalization နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အေနာက္ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ အသံုးစရိတ္ေတြ ျမင့္တက္လာတယ္ဆိုတာကို သံုးသပ္တင္ျပခဲ့ၾကပါတယ္။ အေနာက္ႏိုင္ငံေတြက အာဏာရွင္အစိုးရတခ်ိဳ႕ကို liberalization လုပ္ရင္ ရလာႏိုင္မယ့္ စီးပြားေရး၊ ကုန္သြယ္ေရး၊ ေထာက္ပံ့ကူညီမွဳဆိုင္ရာ အက်ိဳးေက်းဇူးေတြကို ေဖာ္ျပျပီး ဆြဲေဆာင္သိမ္းသြင္းတာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ကနဦးဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွု (Initial Democratization) မစတင္ႏိုင္ေသးတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာ Political liberalization ကေန တဆင့္ ဒီမိုကေရစီ အျမစ္တြယ္ရွင္သန္ခိုင္မာမွဳ (democratic consolidation) ကိုတက္လွမ္းႏိုင္မလား ဆိုတာကို အေနာက္အုပ္စု ႏိုင္ငံၾကီးေတြက စဥ္းစားလာၾကတာေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီလိုစဥ္းစားလာမွဳေတြရွိတဲ့အခါ မူလက ကနဦးဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြကို Political liberalization လမ္းေၾကာင္းေပၚေရာက္ေအာင္ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ တြန္းပို႕တာေတြ ရွိတတ္ပါတယ္။

ဒီနည္းလမ္းေတြထဲမွာ အေတြးအေခၚ နည္းလမ္းနဲ႕ ေငြေၾကး incentives နည္းလမ္းေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။ “ဘာပါလီမန္မွ မရွိတာထက္စာရင္ စစ္ဗိုလ္တမတ္သား ပါလီမန္ကလဲ ေကာင္းတာပဲ“၊ “ႏိုင္ငံေရးဆိုတာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတာကို လုပ္ရတာ“၊ “ဘယ္လိုပံုစံနဲ႕ပဲ သြားသြား၊ democratic consolidation ကသာ အဓိကျဖစ္တာမို႕ Initial democratization ထဲက အသံုးအႏွဳန္းေတြျဖစ္တဲ့ လူထုတိုက္ပြဲတို႕၊ ေတာ္လွန္ေရးတို႕၊ ပါ၀ါရွယ္ယာၾကားျဖတ္အစိုးရတို႕ စတဲ့ စကားလံုးေတြကို မသံုးေတာ့ပဲ ေနာက္ဆံုးပန္းတိုင္ျဖစ္တဲ့ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးကိုပဲ ေျပာၾက“၊ “မလြဲမသာေလွ်ာက္ရမယ့္ လမ္းကိုပဲ လိုက္ေလွ်ာက္ျပီး ပါလီမန္ထဲမွာပဲ တိုက္ပြဲ၀င္တာေကာင္းတယ္“ စတဲ့ စကားလံုးေတြ၊ အေတြးအေခၚေတြဟာ political liberalization လမ္းေၾကာင္းကို အေျခတည္ျပီး ထြက္ေပၚလာတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

တျပိဳင္နက္တည္းမွာ ဒီလမ္းေၾကာင္းခိုင္မာသြားဖို႕အတြက္ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို သက္ဆိုင္ရာအန္ဂ်ီအိုေတြ၊ ႏိုင္ငံေတြကတဆင့္ ေရြးေကာက္ပြဲ၀င္ဖို႕ လွံဳေဆာ္တာေတြ၊ ေရြးေကာက္ပြဲျပီးရင္ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့မွဳ ရပ္ဆိုင္းမယ္ဆိုတာေတြ၊ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံတဲ့ ကင္ပိန္းေတြနဲ႕ ေရြးေကာက္ပြဲျဖစ္ေျမာက္ေရး အတြက္ လိုအပ္တဲ့ သင္တန္းေတြ က်င္းပေပးႏိုင္ဖို႕ ေငြေၾကးေထာက္ပံ့တာေတြ လုပ္ၾကတာေတာ့တာပါပဲ။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ အာဏာရွင္ကိုလဲ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပဖို႕အတြက္ ကုန္သြယ္ေရး၊ စီးပြားေရးအက်ိဳးအျမတ္ေတြနဲ႕ မက္လံုးေပးပါတယ္။ ဒါက အေနာက္ႏိုင္ငံေတြ initial democratization ကေန democratic consolidation ကို သြားတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကို မေထာက္္ခံေတာ့ပဲ Political liberalization ကေန democratic consolidation ကိုသြားတဲ့ လမ္းေၾကာင္းကို ခင္းေပးတဲ့အခါ လုပ္ေလ့လုပ္ထရွိတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္လဲ ဒီလိုလမ္းခင္းေပးမွဳေတြဟာ ေအာင္ျမင္မွဳနည္းပါးျပီး၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကတဆင့္ အာဏာရွင္အင္စတီးက်ဴးရွင္းေတြ ပိုမိုခိုင္မာေတာင့္တင္းလာေအာင္ ျပဳလုပ္ေပးလိုက္သလိုသာ ျဖစ္သြားတယ္တယ္လို႕ ပညာရွင္ေတြက ေထာက္ျပေရးသားလာၾကပါတယ္။ Political liberalization ျဖစ္လာေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီအျမစ္တြယ္ခိုင္မာမွဳကို ဆက္ျပီး အေကာင္အထည္ မေဖာ္ႏိုင္ေတာ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ကမၻာေပၚမွာ အမ်ားအျပားျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ international legitimacy နဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ အက်ိဳးအျမတ္ေတြ ရလာႏိုင္တာေၾကာင့္ အာဏာရွင္ေတြက ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို လုပ္ခ်င္ေနၾကတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အခုဆက္လက္ျပီး ဒီလို အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြရဲ႕ ေနာက္ပိုင္းကာလမွာ ေပၚထြက္လာႏိုင္မယ့္ ျမန္မာျပည္အနာဂတ္ အေျခအေနကို ေလ့လာၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။



ျမန္မာျပည္အနာဂတ္


ဒီလိုနဲ႕ အတိုက္အခံအင္အားစုမ်ားျပိဳကြဲေရး၊ စစ္တပ္ကို အသံုးခ်ျပီး စစ္အာဏာရွင္မ်ားရဲ႕ အနာဂတ္ ေကာင္းစားေရး၊ legitimacy ရရွိေရးေတြကို ရည္ရြယ္ျပီး ထြက္ေပၚလာတဲ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျချပဳ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲၾကီး ျပီးဆံုးသြားတဲ့အခါ အနာဂတ္ျမန္မာျပည္မွာ ဘာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္သလဲ ဆိုတာကို တြက္ဆၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။

အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာတဲ့အခါ အာဏာာရွင္ေတြကို ဆန္႕က်င္ေနတဲ့ အတိုက္အခံအင္အားစုေတြအၾကားမွာ အက္ေၾကာင္းေတြ ျဖစ္မယ္၊ အဖြဲ႕ေတြ ျပိဳကြဲမယ္၊ တဦးနဲ႕တဦး မယံုၾကည္မွုေတြ ျဖစ္မယ္ဆိုတာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ အမွန္တရားတရပ္ တရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီၾကားထဲမွာမွ အေနာက္အုပ္စုက political liberalization လမ္းေၾကာင္းကိုပဲ ဦးစားေပးလာတဲ့အခါ အတိုက္အခံအင္အားစုေတြအၾကားမွာ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ပ်က္သုဥ္းေရး၊ လူထုတိုက္ပြဲဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြကို စကားဟဟေတာင္ မေျပာရဲေတာ့ပဲ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳရဲ႕ တစိတ္တပိုင္းအျဖစ္ လက္ခံေရး ဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြကပဲ ေပၚထြက္လာမယ္လို႕ ပညာရွင္ေတြ ဆန္းစစ္ထားၾကတာကလဲ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတဲ့ အမွန္တရားတရပ္ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလိုဆိုလိုက္တာနဲ႕ပဲ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး ဆိုတဲ့ လမ္းစဥ္ၾကီးက လူထုထဲကေန ေပ်ာက္ကြယ္သြားမွာလား ဆိုတာကေတာ့ လံုး၀ မဟုတ္ပါဘူး။

“မတရားမွဳသည္ ဥပေဒျဖစ္လာေသာအခါ ေတာ္လွန္ပုန္ကန္ျခင္းသည္ တာ၀န္တရပ္ျဖစ္သည္“ တဲ့။

ဒါဟာ ကမၻာတ၀ွမ္းက လူထု ေတာ္လွန္ေရးေတြမွာ လက္ကိုင္စြဲခဲ့တဲ့ ဥပေဒသ တရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဖိႏိွပ္မွဳဆိုတာ ရွိေနသေရြ႕ ပုန္ကန္ထၾကြမွုေတြ ဆိုတာကလဲ ရွိေနစျမဲပါပဲ။ ေတာ္လွန္ေရးအင္အားစုတရပ္ ျပိဳလဲက်တာနဲ႕ အင္အားစုအသစ္ေတြကလဲ ထြက္ေပၚလာစျမဲပါပဲ။ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္ေတြမွာ ေ၀၀ါးမွဳ ရွိလာတာနဲ႕ ျပတ္သားတဲ့ ေခါင္းေဆာင္သစ္ေတြက ေပၚေပါက္လာစျမဲပါပဲ။ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳဖို႕ လူထုက ေရြးခ်ယ္ထားသူေတြဟာ လူထုကို ကိုယ္စားမျပဳေတာ့တာနဲ႕ လူထုက လက္မခံေတာ့ပါဘူး။ အာဏာဆိုတာ ျပည္သူ႕ဆီကပဲ သက္ဆင္းပါတယ္။ ျပည္သူလူထုဟာ သမိုင္းအဆက္ဆက္မွာ တာ၀န္ေက်ခဲ့တယ္။ မတရားမွဳကို ေခါင္းငံု႕မခံဘူး။ ဒါေတြကို ကိုလိုနီနယ္ခ်ဲ႕ ဆန္႕က်င္ေရး သမိုင္းတေလွ်ာက္မွာ ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေတြ႕ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။

၁၉၂၀ ကာလေတြမွာ ဂ်ီစီဘီေအ ေပၚေပါက္လာတယ္။ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳၾကီးရဲ႕ တပ္ဦးအဖြဲ႕ၾကီးအျဖစ္ လူထုက အားေပးခဲ့ၾကတယ္။ မၾကာပါဘူး။ ၁၉၂၂ ေရာက္ေတာ့ ဒိုင္အာခီအုပ္ခ်ဳပ္ေရး စကားလံုးေလးနဲ႕ နယ္ခ်ဲ႕အာဏာရွင္က မ်က္စပစ္လိုက္တာနဲ႕ ဂ်ီစီဘီေအလဲ ႏွစ္ျခမ္းကြဲပါေလေရာ။ ၁၉၂၉ လဲ ေရာက္ေရာ ဂ်ီစီဘီေအ အသင္းၾကီး ေလးစိပ္ေလာက္ ကြဲေနခဲ့ျပီ။ ႏိုင္ငံေရးဒိတ္ဒိတ္ၾကဲ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးေတြ လူထုမ်က္ႏွာကို မၾကည့္ၾကပဲ အာဏာေနာက္၊ ဥစၥာဓနေနာက္ တေကာက္ေကာက္လိုက္ျပီး အာဏာအေ၀မတည့္ၾကနဲ႕ အမတ္ႏြံနစ္လိုက္ၾကပံုမ်ား လူၾကားမေကာင္း၊ သူၾကားမေကာင္း။ ဆရာၾကီး သခင္ကိုယ္ေတာ္မွိဳင္းကေတာင္ “ေတာင္က်ေရႏြားႏွစ္ေကာင္ မ၀သလိုပ၊ ေမာင္ဘေဘ ငါးေထာင္ မရေသာ္ေၾကာင့္“ လို႕ စာခ်ိဳးေရးရတဲ့အထိကို ေရြးေကာက္ပြဲႏြံ၊ အမတ္ႏြံနစ္ျပီး အာဏာေနာက္၊ ဥစၥာေနာက္ လိုက္ခဲ့ၾကတာကလား။ ဒီအခ်ိန္မွာ လူထုဘာလုပ္ခဲ့ၾကသလဲ။ အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရး၊ လံုး၀လြတ္လပ္ေရးကို ေတာင္းဆိုခဲ့တဲ့ သခင္သေသာင္းဦးေဆာင္တဲ့ တို႕ဗမာ အစည္းအရံုးၾကီးကို အားရပါးရ ၀ိုင္း၀န္းေထာက္ခံခဲ့ၾကပါေရာလား။ ဒိုင္အာခီအမတ္ေတြ ပါလီမန္ထဲ၀င္ျပီး နယ္ခ်ဲ႕ေတြ ေျပာသမွ် ေခါင္းေပါင္းစတလူလူနဲ႕ ေခါင္းေတာ္ညိမ့္ေနၾကခ်ိန္မွာ “ကမၻာမေၾက၊ ဗမာတေတြ၊ ဒါ-ဒို႕ေျပ၊ ဒါ-ဒို႕ေျမ၊ ဒါ ငါတို႕ေျပ“ ဆိုတဲ့ သီခ်င္းေတြက ေတာေရာျမိဳ႕ပါ မက်န္ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနခဲ့ျပီ။ လံုး၀လြတ္လပ္ေရး ေတာင္းဆိုသံေတြက ပါလီမန္နဲ႕ နယ္ခ်ဲ႕ အာဏာရွင္အသိုင္းအ၀ိုင္းကလြဲရင္ လူတိုင္းရဲ႕ ပါးစပ္ဖ်ားမွာ စြဲထင္ေနခဲ့ျပီ။

လူထုရဲ႕ ေခါင္းေဆာင္ေတြ၊ လူထုကို ကိုယ္စားျပဳသူေတြဆိုတာ လူထုရဲ႕ မ်က္ႏွာကို ဖတ္တတ္ရမယ္၊ လူထုရဲ႕ ႏွလံုးသားထဲက စကားသံေတြကို နားေထာင္တတ္ရမယ္၊ လူထုရဲ႕ မ်က္လံုးက က်လာတဲ့ မ်က္ရည္ေတြကို ခံစားတတ္ရမယ္။ ဒါေတြကို ေသြဖည္ျပီး လူထုကသာ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ဆံုးျဖတ္လုပ္ကိုင္တာကို လက္ခံရမယ္ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚေတြ လူထုကိုယ္စားျပဳသူေတြရဲ႕ စိတ္ထဲ ေရာက္လာတာနဲ႕႔ တျပိဳင္နက္ သူတို႕နဲ႕ လူထုၾကီး ကြဲကြာသြားျပီဆိုတာ အေသအခ်ာပဲ။

အာဏာရွင္ေတြဟာ ေရြးေကာက္ပြဲေတြ မက်င္းပခင္မွာ elite management ဆိုတဲ့ ေရေပၚဆီ လူတန္းစား စီမံခန္႕ခြဲမွဳကို ကနဦးလုပ္ၾကတယ္လို႕ ပညာရွင္ေတြက ေလ့လာေတြ႕ရွိခဲ့ၾကတယ္။ အဓိကကေတာ့ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္ေနသူေတြ၊ ေခါင္းေဆာင္ေတြကို သူတို႕ရဲ႕ စီမံကိန္းထဲ ေရာက္ေအာင္ ရာထူးအာဏာ၊ ဥစၥာဓန၊ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းေသာ အေတြးအေခၚေတြနဲ႕ ခ်ဥ္းကပ္ျပီး က်ံဳးသြင္းျခင္းပါ။ ဒီလိုလုပ္လာတဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံေရးဒိတ္ဒိတ္ၾကဲေခါင္းေဆာင္ၾကီးေတြကေတာင္ လက္ခံလိုက္ျပီဆိုတဲ့ သတင္းစကားကို လူထုထဲ ျဖန္႕လိုက္တာနဲ႕ လူထုရဲ႕ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရးစိတ္ေတြ ေလ်ာ့ပါးသြားမယ္လို႕ ယူဆၾကပါတယ္။ အဓိကကေတာ့ အာဏာရွင္နဲ႕ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြပဲ အနာဂတ္ႏိုင္ငံေရးကံၾကမၼာကို ဆံုးျဖတ္မယ္။ ဒါကို လူထုက လက္ခံရမယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးပါ။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြ ေပၚလြင္ေစဖို႕အတြက္ elite democratization process နဲ႕ပတ္သက္တဲ့ ေဆာင္းပါးေတြ၊ ေဟာေျပာပြဲေတြ၊ အစည္းအေ၀းေတြက ဟန္ခ်က္ညီ ထြက္ေပၚရပါတယ္။ ဒါကို အခ်ိဳ႕ကလဲ ေဘာလံုးပြဲနဲ႕ ဥပမာေပးတတ္ၾကပါေသးတယ္။ လူထုက ပြဲၾကည့္ပရိသတ္သာ ျဖစ္တယ္။ တကယ္အရွံဳး၊ အႏိုင္၊ သေရက်တာေတြက ကြင္းထဲက ေဘာလံုးသမားေတြနဲ႕ ဆိုင္တယ္ဆိုတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးပါ။

ဒါေပမယ့္ ျပည္သူလူထုဟာ ေဘာလံုးပြဲကို သက္ေတာင့္သက္တာ ထိုင္ၾကည့္ေနရတဲ့ ပရိသတ္မဟုတ္ဘူး။ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရးကာလတေလွ်ာက္လံုးမွာ ျပည္သူလူုထုတရပ္လံုးရဲ႕ ေသြးေတြ၊ ေခ်ြးေတြ၊ ႏွလံုးေသြးစက္ေတြ ရင္းထားရတာ။ ႏွစ္ရွည္ေထာင္ဒဏ္က်တဲ့ ဖခင္တေယာက္ကို တေန႕ေတြ႕ရမွာပဲ လို႕ ေမွ်ာ္လင့္ေနတဲ့ ကေလးငယ္ေလးတေယာက္ရဲ႕ ခံစားခ်က္၊ သမီးငယ္ေလး မုဒိမ္းက်င့္သတ္ျဖတ္ခံရလို႕ ႏွလံုးကြဲေအာင္ခံစားေနရတဲ့ မိအို၊ ဖအိုေတြရဲ႕ ငိုေၾကြးေနတဲ့ ႏွလံုးသား၊ ေပ်ာက္ဆံုးသြားတဲ့ လင္ေယာက်္ားေတြ၊ ဇနီးသည္ေတြ၊ ခ်စ္သူေတြကို ေမွ်ာ္လင့္ရင္း က်ဆင္းေနတဲ့ ဇနီးမယားေတြ၊ လင္ေယာက်္ားေတြ၊ ခ်စ္ၾကင္နာသူေတြရဲ႕ မ်က္ရည္စက္ေတြ၊ ေဆးရံုေပၚမွာ ေဆး၀ါး၀ယ္ဖို႕ မတတ္ႏိုင္လို႕ မေသသင့္ပဲ ေသရတဲ့ အေမ့အေလာင္းကို ဖက္ျပီး ငိုင္ေနရတဲ့ သားသမီးေတြရဲ႕ အသက္မဲ့မ်က္ႏွာ၊ ဆာေလာင္ျပီး ငိုေၾကြးေနတဲ့ ကေလးငယ္ေလးကို အဆာေျပေက်ြးစရာ ဘာမွ မရွိလို႕ အံၾကိတ္ရင္း ခံစားေနရတဲ့ ဖခင္တေယာက္ရဲ႕ လက္သီးဆုပ္၊ ရြယ္တူေက်ာင္းတက္ေနတဲ့ ကေလးေတြကို ေငးၾကည့္ရင္း ၀မ္းနည္းေနတဲ့ လမ္းေဘးက သူေတာင္းစားကေလးငယ္ေလးရဲ႕ ရင္ထဲက စကားသံေတြ၊ မ်က္စိေရွ႕မွာ ကိုယ္ကိုးကြယ္တဲ့ သံဃာေတာ္ေတြကို ရိုက္ႏွက္သတ္ျဖတ္ေနတာကို ျမင္ထားရတဲ့ လူထုရဲ႕ နာက်ည္းမွဳေတြ။

ဒါေတြဟာ “လူထုၾကီးေရ။ ခင္ဗ်ားတို႕ အားလံုးကို ေမ့ထားလိုက္ၾကေတာ့။ က်ဳပ္တို႕က အားလံုးကို သင္ပုန္းေခ်ျပီး အမ်ိဳးသားသင့္ျမတ္ေရးပဲလုပ္မယ္“ လို႕ စကားေလးတခြန္းေျပာလိုက္တာနဲ႕ ျပီးဆံုးသြားမယ့္ အရာေတြ မဟုတ္ဘူး။ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး တကယ္ျဖစ္သြားဖို႕ဆိုတာ ပါလီမန္ထဲ ႏိုင္ငံေရးေခါင္းေဆာင္ေတြ ေရာက္သြားရံု၊ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲျပီးသြားရံုေလာက္နဲ႕ ျဖစ္လာႏိုင္တဲ့ အရာမဟုတ္ဘူး။ ျဖစ္ျပီးသြားခဲ့တဲ့ အမွန္တရားေတြ၊ တာ၀န္ရွိသူေတြကို လူထုအၾကားမွာ ေဖာ္ထုတ္ျပရမယ္။ ျပစ္မွဳက်ဴးလြန္ခဲ့သူေတြဟာ လူထုကို ၀န္ခ်ေတာင္းပန္ရမယ္။ စနစ္ရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးေတြကို စနစ္ရဲ႕သားေကာင္ေတြက နားလည္ခြင့္လႊတ္မွဳရွိလာေအာင္ ၾကိဳးပမ္းအားထုတ္ရမယ္။ ေတာင္အာဖရိကမွာ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္နဲ႕ စစ္မွန္တဲ့ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ စတင္ျပီးေတာ့မွ အမွန္တရားႏွင့္ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးေကာ္မရွင္ (Truth and Reconciliation Commission) ဆိုတာ ထြက္ေပၚလာတာျဖစ္တယ္။ ျပီးေတာ့ ဒီေကာ္မရွင္က ၾကားျဖတ္ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ (interim constitution) ရဲ႕ final clause ျဖစ္တဲ့ “ျပစ္ဒဏ္ေပးတာ မဟုတ္ေပမယ့္ ျပစ္မွဳက်ဴးလြန္ခဲ့တယ္ဆိုတာကို သိနားလည္မွဳ လိုအပ္တယ္။ လက္စားေခ်ဖို႕ မဟုတ္ေပမယ့္ မွားယြင္းမွဳအတြက္ ၀န္ခ်ေတာင္းပန္တာ၊ ေလ်ာ္ေၾကးေပးတာေတြ ျပဳလုပ္ဖို႕ လိုအပ္တယ္“ ဆိုတဲ့ အခ်က္အေပၚမွာ မူတည္ထြက္ေပၚလာတာျဖစ္ပါတယ္။

အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး ကာလေတြမွာ လူထုရဲ႕ စိတ္အနာေတြကို ကုစားဖို႕ လုပ္ေဆာင္ရမယ့္ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြ အမ်ားၾကီးရွိေသးတယ္။ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးဆိုတာ ေတာင္းဆိုေနရတဲ့ စကားလံုး မဟုတ္ဘူး။ လုပ္ေဆာင္ရတဲ့ အလုပ္ပဲ ျဖစ္တယ္။ ပ႗ိပကၡေတြျပီးဆံုးျပီးမွ ေဖာ္ေဆာင္ရတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ျဖစ္တယ္။ နအဖကို ေတာင္းဆိုရေအာင္ နအဖေရးဆြဲအတည္ျပဳထားတဲ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ ဒီလိုျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ စာပိုဒ္တပိုဒ္တေလ၊ လိုက္ေလ်ာမွဳတစံုတရာမ်ား ရွိေနတာမွ မဟုတ္ေသးတာကလား။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ အတိတ္ကိုေမ့လိုက္ဖို႕၊ သင္ပုန္းေခ်ဖို႕၊ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ဖို႕ ဆိုတာက ဘာနဲ႕ သြားတူသလဲဆိုရင္ နယ္ခ်ဲ႕ေခတ္တုန္းက ေက်းရြာသူေလးကို ျမိဳ႕ပိုင္သားက ေစာ္ကားလိုက္တဲ့အခါ သူၾကီးက ၾကား၀င္ျပီး “ငါက ရြာအၾကီးအကဲအေနနဲ႕ ဆံုးျဖတ္ေပးမယ္။ ျပီးတာေတြလဲ ေမ့လိုက္ၾကေတာ့။ မဟုတ္ရင္ နင္ကလဲ မိန္းကေလးဆိုေတာ့ ရပ္ေက်ာ္ရြာေက်ာ္ျဖစ္ျပီး သိကၡာက်မယ္။ ဟိုဘက္ကလဲ ျမိဳ႕ပိုင္သား။ အာဏာရွိတဲ့မင္းေတြ။ ဖက္ျပိဳင္ဖို႕ မၾကိဳးစားပါနဲ႕“ လို႕ ေျပာေနတာနဲ႕ တူတယ္။ အဲဒီလို ဆိုလိုက္တာနဲ႕ ရြာလူထုက ျမိဳ႕ပိုင္သားရဲ႕ ျပစ္မွဳကို ေက်နပ္သြားေရာတဲ့လား။ မေက်နပ္တဲ့အျပင္ နယ္ခ်ဲ႕ရဲ႕ ဖိႏွိပ္ေစာ္ကားမွုေတြကို ပိုျပီး ျမင္လာၾကေတာ့တာပါပဲ။ သူၾကီးကိုက်ေတာ့ ဘယ္လိုအမည္တပ္ပါသတဲ့လဲ။ “နယ္ခ်ဲ့ အလိုေတာ္ရိ“ လို႕ အမည္တပ္ပါတယ္။

မ်က္ေမွာက္ေခတ္မွာလဲ ဒီအတိုင္းပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြက အမ်ိဳးသားသင့္ျမတ္ေရးကို အသာထားလို႕ စစ္က်ြန္စနစ္ ရွင္သန္ခိုင္မာေရး၊ အာဏာရွင္သားစဥ္ေျမးဆက္ေကာင္းစားေရးေတြအတြက္ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒကို သူတို႕စိတ္ၾကိဳက္ ေရးဆြဲျပီးမွ မဲလိမ္၊ မဲခိုးျပီး အတည္ျပဳထားတာ ျဖစ္တယ္။ စကားကမ္းလွမ္းမွဳ၊ လိုက္ေလ်ာမွဳေလးေတြ ဆိုတာက သူတို႕ဘက္က ပိုင္ျပီဆိုေတာ့မွ elite management process ျဖစ္တဲ့ ေရေပၚဆီ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကို အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ၊ အာဏာရွင္အလိုက် အေတြးအေခၚ ႏြံထဲေတြ က်ံဳးသြင္းယူတဲ့ စီမံခန္႕ခြဲေရးျဖစ္စဥ္ကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ေနတာပဲျဖစ္တယ္။ ဒါကို မျမင္ပဲ “ေမာင္ေမာင္ေခၚတိုင္း ဗ်ာလိုက္ထူး“ လို႕ကေတာ့ “အာဏာရွင္အလိုေတာ္ရိ“ ဆိုတဲ့ ဆိုင္းဘုတ္ကို လူထုက လည္ပင္းမွာ စြပ္ေပးလာၾကမွာပဲ ျဖစ္တယ္။ စစ္မွန္တဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရး၊ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲ၊ စစ္မွန္တဲ့ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးေတြ မဟုတ္တာေၾကာင့္ လူထုနဲ႕အတူလက္တြဲျပီး အာဏာရွင္ကို ဆန္႕က်င္ေနတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြကလဲ စဥ္ဆက္မျပတ္ဆက္ထြက္ေနဦးမွာ အေသအခ်ာပဲ။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြဟာ ေရေပၚဆီ ႏိုင္ငံေရးအသိုင္းအ၀ိုင္းေတြကို လူထုနဲ႕ ခြဲထုတ္ျပီး ရာထူးအာဏာ၊ ဥစၥာႏြံထဲ ႏွစ္လိုက္တာနဲ႕ ႏြံထဲမွာ အနစ္မခံၾကတဲ့ စစ္မွန္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြနဲ႕ ျပည္သူလူထုနဲ႕ဟာ ပိုျပီး ပူးေပါင္းမိလာၾကမွာပဲျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲအလြန္ ကာလေတြမွာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရးစိတ္ဓာတ္ကေတာ့ ရွိေနဦးမွာပဲျဖစ္သလို၊ ေတာ္လွန္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳေတြကလဲ ရွိေနဦးမွာပဲ ျဖစ္တယ္လို႕ ဆိုႏိုင္တယ္။

အာဏာရွင္ေတြဟာ ပင္မေဒါက္တိုင္ၾကီးျဖစ္တဲ့ စစ္တပ္ေဒါက္တိုင္ျပိဳလဲမွဳကို အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြ က်င္းပျပီး ထိန္းသိမ္း ေျဖရွင္းေလ့ရွိတယ္လို႕ ေရွ႕ပိုင္းမွာ ဆိုခဲ့ျပီးျဖစ္ပါတယ္။ စစ္တပ္ဟာ ျပည္သူနဲ႕ ပူးေပါင္းသြားခ်ိန္မွာ စစ္တပ္ေဒါက္တိုင္ ျပိဳလဲပါတယ္။ နအဖစစ္အာဏာရွင္ေတြက ပါလီမန္ထဲကို စစ္ဗိုလ္အမတ္ေတြ ထည့္လိုက္တာဟာ ျမားတစင္းထဲနဲ႕ ဌက္ႏွစ္ေကာင္ ပစ္ခ်လိုက္တာပါ။ အာဏာဆိုတာ လူေတြရဲ႕ သည္းေျခၾကိဳက္ျဖစ္တာေၾကာင့္ တပ္တြင္းမွာလဲ အာဏာရူး၊ အမတ္ရူးေတြရဲ႕ အျပိဳင္အဆိုင္ေတြ ေပၚလာၾကဦးမွာပါ။ တခါ စစ္ဗိုလ္အမတ္ေတြ တပ္ထဲ ျပန္ေရာက္လာတဲ့အခါမွာလဲ အမတ္မဟုတ္ခဲ့ဖူးတဲ့ စစ္ဗိုလ္ေတြနဲ႕ တပ္ထဲမွာ သေဘာထားအကြဲေလးေတြ ျဖစ္ၾကဦးမွာပါ။ ဒီလိုအခ်ိန္ေလးေတြမွာ အမတ္ရူးတဲ့ ဗိုလ္ကလဲ အမတ္ျဖစ္ဖို႕ တပ္မေတာ္အၾကီးအကဲၾကီးေတြကို ကပ္ရ၊ ဖားရ ျဖစ္ၾကမယ္။ တပ္တြင္းမွာလဲ သေဘာထားအကြဲေလးေတြနဲ႕ တပ္မေတာ္တြင္းစည္းလံုးညီညြတ္ေရး ဖရိုဖရဲေတြျဖစ္မယ္။ ရာထူး၊ အာဏာေတြမွာ ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ သာယာၾကမယ္။ ေအာက္ေျခက တပ္သားေတြနဲ႕ အရာရွိေတြအၾကားမွာ ကြာဟမွဳ သိပ္ၾကီးမယ္။ ရာထူးအာဏာစည္းစိမ္ေတြေၾကာင့္ ျပည္သူဘက္က ရပ္တည္တဲ့ တပ္မေတာ္ျဖစ္လာဖို႕ ရာခုိင္ႏွဳန္းက ေတာ္ေတာ္နည္းသြားပါမယ္။ တပ္ခ်ဳပ္ၾကီးအလုိက်တပ္မေတာ္သာ ျဖစ္ေနပါမယ္။ တခ်ိန္တည္းမွာပဲ တပ္မေတာ္က သူ႕အလုပ္ကို သူမလုပ္ပဲ ႏိုင္ငံေရးအာဏာမွာ ကန္႕လန္႕ကန္႕လန္႕ ၀င္လုပ္ေနေတာ့ ျပည္သူေတြက မ်က္မုန္းက်ိဳးၾကပါမယ္။ ျပည္သူနဲ႕ စစ္တပ္ၾကား ဘယ္လိုမွ ေပါင္းစည္းလို႕ မရႏိုင္ေတာ့တဲ့ စည္းေတြ ျဖစ္လာကုန္မယ္။ ဒီလိုျဖစ္လာေလေလ၊ စစ္အာဏာရွင္ေတြရဲ႕ သားစဥ္ေျမးဆက္နဲ႕ အနာဂတ္ဘ၀ လွပေလ လို႕ သူတို႕ယူဆၾကပါတယ္။ မ်က္ျဖဴဆိုက္ေလ၊ ဆရာၾကိဳက္ေလ ဆိုတာမ်ိဳးပါ။

ဒါေပမယ့္ တပ္မေတာ္ထဲမွာ ရွိေနတဲ့ အက္ေၾကာင္းဟာ ရာထူးအာဏာေတြအေပၚမွာပဲ အေျခခံျပီး ရွိေနတဲ့ အက္ေၾကာင္း မဟုတ္ပါဘူး။ အထင္ရွားဆံုး အက္ေၾကာင္းၾကီးက အမိန္႕နာခံမွဳနဲ႕ လူသားပီသစြာ စဥ္းစားဆင္ျခင္ေတြးေခၚမွဳ ဆိုတဲ့ အခ်က္ႏွစ္ခ်က္ေပၚမွာ မူတည္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ တပ္မေတာ္သား ေတြဟာ ျပည္သူလူထုဆိုတဲ့ မိခင္ဆီက ေမြးဖြားလာခဲ့ၾကတဲ့ အေမ့သားေတြပါ။ ရာထူးအာဏာ၊ ဥစၥာေတြေၾကာင့္ ဘ၀ေမ့ျပီး အေမအိုၾကီးကို ေျခေထာက္နဲ႕ ကန္တတ္သူေတြ ရွိသလို၊ အေမအိုကို အလုပ္အေက်ြးျပဳခ်င္ေနၾကတဲ့ သားေကာင္းရတနာေတြလဲ ရွိေနဆဲပါပဲ။ ဒီလိုသားေကာင္းရတနာေတြဟာ အခ်ိန္ကာလတခုမွာ အမိန္႕နာခံမွဳဆိုတဲ့ တံတိုင္းၾကီးကို ေက်ာ္လႊားျပီး အေမ့ရင္ခြင္ကို ျပန္ခိုလွံဳလာၾကဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမအိုၾကီးရဲ႕ အႏၱရာယ္ေတြကို ကာကြယ္ေပးလာၾကဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အေမအိုၾကီးနဲ႕ တူတဲ့ ျပည္သူလူထုဟာ ဒီအခ်ိန္ကို ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ေစာင့္ေနခဲ့ၾကပါတယ္။ အေမ့ရင္ခြင္ကို ခိုလွံဳလာမယ့္ သားေကာင္းရတနာေတြကို ေမွ်ာ္လင့္ေနၾကပါတယ္။ သေဘာထားၾကီးျပီး ခြင့္လႊတ္တတ္တဲ့ အေမ့ေမတၱာ၊ ေစတနာေတြကို တခ်ိန္မွာ သားေတြ နားလည္လာၾကမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္ကာလမွာ ျပည္သူလူထု၊ အေမ့ရင္ခြင္ဆီျပန္လာတဲ့ တပ္မေတာ္နဲ႕ စစ္မွန္တဲ့ ေတာ္လွန္ေရးသမားေတြက တဘက္၊ ေဒ၀ဒတ္ကို ဆရာတင္ျပီး ကာကြယ္ေပးေနတဲ့ တပ္မေတာ္သားအခ်ိဳ႕နဲ႕ လူထုေစတနာကို ေစာ္ကားျပီး အမ်ိဳးသားလြတ္ေျမာက္ေရး လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးကို သစၥာေဖာက္တဲ့ အာဏာရွင္အလိုေတာ္ရိေတြက တဘက္ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ရမွုေတြ ရွိလာၾကဦးမွာ မလြဲေသခ်ာပါပဲ။

အနာဂတ္ျမန္မာျပည္မွာ ေနာက္ထပ္ျဖစ္လာႏိုင္တာကေတာ့ legitimacy နဲ႕ တိုက္ရိုက္သက္ဆိုင္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေတြက “အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေလးေတြ က်င္းပလိုက္ရရင္ျဖင့္ legitimacy ေတာ့ရျပီ၊ ျပည္ပက အေရးယူမွုေတြေတာ့ ရပ္ျပီ၊ ျပည္ပရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြ၊ ကူညီေထာက္ပံ့မွုေလးေတြ ၀င္လာလို႕ေတာ့ျဖင့္ တို႕ရဲ႕ သားစဥ္ေျမးဆက္ေတြ ေထာင္ထားတဲ့ လုပ္ငန္းေတြ အက်ိဴးအျမတ္ရျပီ၊ အရိုးအရင္းကိုက္ဖို႕ ေမြးထားတဲ့ အဖြဲ႕ေလးေတြကလဲ တို႕ကို ေတာ့ သစၥာရွိရွိနဲ႕ တြယ္ေႏွာင္ေနေတာ့မယ္။ အရိုးအရင္းကိုယ္တဲ့ အဖြဲ႕ေလးေတြလဲ အမ်ားၾကီး ေပၚလာဦးမယ္။ အဖြဲ႕ေတြအခ်င္းခ်င္းလဲ ခ်ၾကဦးမယ္။ ဒါနဲ႕ပဲ သူတို႕ဘာသာရွဳပ္ေနျပီး တို႕ကို ဆန္႕က်င္ဖို႕ ကိစၥ ေတြးျဖစ္ၾကေတာ့မွာ မဟုတ္ဘူး“ လို႕ ထင္ၾကပါလိမ့္မယ္။ ၂၀၁၀ အလြန္ကာလ အိပ္မက္ၾကီးေတြ မက္ျပီး၊ အိပ္မက္ထဲ အႏိုင္ဂိုးသြင္းလိုက္ရတဲ့ ေဘာလံုးသမားမ်က္ႏွာနဲ႕ ဆန္႕ဆန္႕ၾကီးျပံဳးျပီး အိပ္ယာထဲမွာ လွဲေနၾကပါလိမ့္မယ္။ ဒါေပမယ့္ တကယ့္ျဖစ္ရပ္ေတြဆိုတာ အိပ္မက္နဲ႕ မတူညီႏိုင္ပါဘူး။

အာဏာရွင္ေတြ ေမွ်ာ္မွန္းထားသလို အက်ိဳးအျမတ္ေတြ ရမွာကလဲ အေသအခ်ာပဲ။ အရိုးအရင္းကိုက္တဲ့ အဖြဲ႕ေတြသာ မကပဲ၊ အန္ဖတ္ထဲ အသားစေလးမ်ား ရွိဦးမလားဆိုျပီး ရွာၾကတဲ့ အဖြဲ႕ေတြလဲ ထြက္လာဦးမွာပဲ။ အဖြဲ႕ေတြအခ်င္းခ်င္း အေ၀မတည့္ပဲ အျပိဳင္အဆိုင္ေတြလဲ ျဖစ္ၾကဦးမွာပဲ။ ဒါေပမယ့္ legitimacy ဆိုတာ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳ (trust) နဲ႕ ထိေရာက္မွဳ (Effectiveness) ေပၚမွာ မူတည္ေနတာ ျဖစ္ပါတယ္။

legitimacy ဆိုတာ ျပည္ပက ေထာက္ပံ့မွဳေတြ ၀င္လာရံု တခုတည္းနဲ႕ ရလာႏိုင္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ legitimacy နဲ႕ အတူ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳ (trust) ကပါ တျပိဳင္တည္းတြဲေနတာျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို လူထုက မဲမေပးပဲေနသည္ျဖစ္ေစ၊ ျခိမ္းေခ်ာက္ခံရလို႕ မဲေပးရသည္ျဖစ္ေစ လူထုရင္ထဲက အသိအမွတ္မျပဳပါဘူး။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ အစိုးရကိုလဲ ျပည္သူ႕အစိုးရလို႕ လူထုက အသိအမွတ္မျပဳပါဘူး။ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳ မရွိပါဘူး။ ဒီေနရာမွာ တခ်ိဳ႕က ဆိုပါမယ္။ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေတြကို လူထုက မယံုၾကည္သင့္ဘူးဆိုရင္ ဒီမိုကေရစီ သမားေတြကေကာ ဘယ္ေလာက္ယံုၾကည္စရာ ေကာင္းသလဲ လို႕ ေမးစရာ ရွိပါတယ္။ ရိုးအီစြာ ၾကားေနၾကရျပီျဖစ္တဲ့ မရေသးတဲ့ အာဏာကို အေ၀မတည့္ ျဖစ္ၾကတာေတြ၊ ေငြေၾကးအလြဲသံုးစားမွဳေတြ၊ ေတာ္လွန္ေရးအဓြန္႕ရွည္ပါေစလို႕ ဆုေတာင္းေနၾကသံေတြ နဲ႕ ပုပ္လို႕ေပၚ၊ ဟုတ္လို႕ေက်ာ္ေနတာေတြ ကေကာ ယံုစရာေကာင္းသလားလို႕ ဆိုၾကပါလိမ့္မယ္။

ဒီအတြက္ က်ြန္မဆီမွာကလဲ ေျဖစရာ အေျဖတခုပဲ ရွိပါတယ္။ လူဆိုတာ လူပဲျဖစ္တယ္။ လူတိုင္း၊ လူတိုင္းဆီမွာ လူပီသတဲ့ ေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားေတြ ရွိသလို လူ႕ေလာကကို အက်ည္းတန္ေစတဲ့ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားေတြလဲ ရွိတယ္။ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေတြမွာလဲ ေကာင္းတဲ့စိတ္၊ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြရွိတယ္။ ဒီမိုကေရစီ ဘက္ေတာ္သားေတြမွာလဲ ေကာင္းတဲ့စိတ္၊ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားေတြ ရွိတယ္။ တခါတရံမွာ ေကာင္းတဲ့ စိတ္က အႏိုင္ရတယ္၊ တခါတရံမွာ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားက အႏိုင္ရတယ္။ ဒီလိုမေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားက အႏိုင္ရလာေအာင္ ဖန္တီးေပးႏိုင္တာေတြက ဥစၥာဓနစည္းစိမ္ ေငြေၾကးေတြနဲ႕ ရာထူးအာဏာေတြပဲ ျဖစ္တယ္။ ေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားက မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားကို အႏိုင္ရလာေအာင္ ဖန္တီးေပးႏိုင္တာေတြက စည္းကမ္း၊ ဘာသာတရား၊ တရားမွ်တတဲ့ ဥပေဒနဲ႕ စစ္မွန္တဲ့ စနစ္ေတြပဲ ျဖစ္တယ္။ က်ြန္မတို႕ဆီမွာ လူသတ္တာဟာ မေကာင္းဘူးဆိုတဲ့ ဘာသာတရား အဆံုးအမ၊ လူသတ္မွဳျဖစ္ရင္ အဖမ္းခံရမယ္ဆိုတဲ့ ဥပေဒအတားအဆီး ေတြသာ မရွိဘူးဆိုရင္၊ ေဒါသ၊ ေမာဟစတဲ့ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ထားေတြ၊ အလိုရမက္ ေလာဘေတြက လူကို ၾကီးစိုးလာတဲ့အခါ လူမသတ္မိႏိုင္ဘူးလို႕ ဘယ္သူအာမခံႏိုင္သလဲ။ ဒါေၾကာင့္ လူတိုင္းမွာ မေကာင္းတဲ့ စိတ္၊ ေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြ ဒြန္တြဲရွိေနတယ္ ဆိုတာ ေယဘူယ် နားလည္ထားရမွာျဖစ္တယ္။

အခုျမန္မာျပည္က စစ္အာဏာရွင္ေတြဟာ ဘာလို႕ ရမ္းကားေနသလဲ။ အစိုးရတရပ္ကို ထိန္းညွိေပးႏိုင္မယ့္ စနစ္တခုရဲ႕ ထိန္းေက်ာင္းမွဳ မရွိလို႕ပဲျဖစ္တယ္။ ျပည္ပအတိုက္အခံေတြမွာေကာ ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုျပႆနာေတြ လူသိရွင္ၾကား ျဖစ္လာရသလဲ။ “ ေတာ္လွန္ေရးကာလမွာ အခ်င္းခ်င္း နားလည္ခြင့္လႊတ္ ထားသင့္တယ္၊ မေကာင္းတာေလးေတြ ရွိရင္လဲ ဖံုးဖိထားသင့္တယ္၊ ရန္သူသိရင္ ၀မ္းသာသြားလိမ့္မယ္“ ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြနဲ႕ စည္းကမ္းတက် ထိန္းညွိမွဳ မရွိလို႕ ပရမ္းပတာျဖစ္ကုန္တာပဲ ျဖစ္တယ္။ ရာထူးအာဏာဆိုတာ ၾကာၾကာဆုပ္ကိုင္ထားရင္ လူေတြရဲ႕ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြက ေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြကို အႏိုင္ရလာေအာင္ တြန္းပို႕ေပးတတ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ ပ်က္သုဥ္းေရး၊ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ ရွင္သန္ေပၚထြန္းေရးဆိုတာ ေတာ္လွန္ေရးရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ျဖစ္ေနတာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒီရည္မွန္းခ်က္က အန္အယ္ဒီပါတီ အာဏာရေရးကို ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူး။ အတိုက္အခံေတြ အာဏာရေရးကို ဆိုလိုတာ မဟုတ္ဘူး။ မေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြက ေကာင္းတဲ့စိတ္ေတြကို အႏိုင္ရေစတဲ့ စနစ္ကို ဖယ္ရွားျပီး၊ တရားနည္းလမ္းက်ျပိီး မေကာင္းတဲ့ စိတ္ေတြကို ထိန္းညွိေပးႏိုင္မယ့္ စနစ္သစ္ကို အစားထိုးတာကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ “အာဏာရွင္လဲ ဒီအတိုင္းပဲ၊ အတိုက္အခံေတြလဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ အတိုက္အခံဆိုတဲ့ လူေတြ အာဏာမရေသးခင္မွာေတာင္ ဒီေလာက္ျဖစ္ေနတာ၊ အာဏာရရင္ ပိုဆိုးမွာေပါ့ “ ဆိုတဲ့ အဆိုေတြဟာ မွားယြင္းတယ္။ ဒီအတိုက္အခံေတြကို စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲေတြမွာ လူထုက ေရြးခ်ယ္ပါမယ္လို႕ေကာ ဘယ္သူက တပ္အပ္ေျပာႏိုင္တာမို႕လဲ။ အေျဖက ရွင္းရွင္းေလးသာ ျဖစ္တယ္။ စစ္မွန္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားလဲ ၀င္ျပိဳင္၊ အတိုက္အခံေတြလဲ ၀င္ျပိဳင္၊ တျခားဘယ္သူမဆို ၀င္ျပိဳင္လို႕ရတယ္။ ဒါေပမယ့္ စစ္မွန္ေသာ ေရြးေကာက္ပြဲကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ ျပည္သူ႕အစိုးရျဖစ္တာနဲ႕ ျပည္သူလူထု အက်ိဳးကိုပဲ ေဆာင္က်ဥ္းၾကရမယ္။ မေဆာင္က်ဥ္းပဲ ကိုယ္က်ိဳးရွာသူေတြကို စနစ္က ဖယ္ထုတ္ပစ္မွာသာ ျဖစ္တယ္။ ဒီေတာ့ “အာဏာရွင္လဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ အတိုက္အခံလဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူေတြရဲ႕ မေကာင္းစိတ္ေတြကို စနစ္က ဖယ္ရွားေပးလိမ့္မယ္။ ဒီအတြက္ မွန္ကန္တဲ့ စနစ္ျဖစ္လာေအာင္ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး လုပ္ငန္းေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ ေဆာင္ရြက္သင့္တယ္“ လို႕ စဥ္းစားဖို႕ လိုအပ္တယ္။


ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကေတာ့ မွန္ကန္တဲ့ စနစ္ကို ဖန္တီးေပးႏိုင္တာ မဟုတ္ပဲ အာဏာရွင္ မ်ိဳးေစ့ေတြ ခ်ေပးေနတာျဖစ္တဲ့အတြက္ အဲဒီကေန ထြက္ေပၚလာတဲ့ အစိုးရဟာ လူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳ မရမွာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳနဲ႕ ယွဥ္ျပီး ထြက္ေပၚလာတာ မဟုတ္တဲ့ legitimacy ဆိုတာကလဲ စကၠဴက်ားတခုပဲ ျဖစ္လာမွာ ေသခ်ာတယ္။ Legitimacy နဲ႕ ယွဥ္တြဲေနတဲ့ ေနာက္ထပ္အခ်က္တခုကေတာ့ ထိေရာက္မွဳရွိျခင္း (Effectiveness) ပါ။ ႏိုင္ငံတခုမွာ ရွိတဲ့ အစိုးရတရပ္ရဲ႕ ရပ္တည္ႏိုင္မွဳဟာ တရား၀င္မွဳနဲ႕ ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္ကိုင္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွဳ ေတြအၾကားက ဆက္ႏြယ္မွဳေပၚမွာ မူတည္ေၾကာင္း ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Lipset က ဆိုထားပါတယ္။ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရမို႕ တရား၀င္အစိုးရလို႕ ေခၚတြင္ႏိုင္ေပမယ့္ တိုင္းျပည္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္ႏိုင္မွဳ မရွိရင္ ေရရွည္မွာ ရပ္တည္ႏိုင္မွာ မဟုတ္ဘူး။ လူထုက ျဖဳတ္ခ်တာ၊ အာဏာသိမ္းတာေတြ ျဖစ္လာတတ္ေလ့ရွိတယ္။

ဥပမာဆိုရရင္ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ပထစ အစိုးရဟာ တရား၀င္မွဳရွိခဲ့ေပမယ့္ ထိထိေရာက္ေရာက္ လုပ္ေဆာင္မွဳ အားနည္းတယ္။ အရပ္ဘက္- စစ္ဘက္ ဆက္ဆံေရးကို ေသခ်ာ မထူေထာင္ႏိုင္ဘူး။ တိုင္းျပည္အတြက္ လုပ္သင့္လုပ္ထိုက္တာေတြထက္ အကြဲကြဲအျပဲျပဲနဲ႕ အခ်ိန္ကုန္ေနၾကတယ္။ လူထုက သူတို႕အေပၚ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳ နည္းလာတယ္။ တရား၀င္အစိုးရဟာ ကမၻာနဲ႕အ၀ွမ္းျဖစ္ေနတဲ့ cycle of military dictatorship ကို ကာကြယ္ေပးႏိုင္မယ့္ ယႏၱရားေတြ မက်င့္သံုးႏိုင္ၾကဘူး။ civilian rule ကို အားေကာင္းလာေအာင္ မလုပ္ႏိုင္ခဲ့ဘူး။ ဒါေၾကာင့္ စစ္အာဏာသိမ္းတာ ခံခဲ့ရတာပဲျဖစ္တယ္။ တခါ မဆလ အစိုးရမွာက်ေတာ့လဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရျဖစ္တာေၾကာင့္ legitimacy ရွိတယ္လို႕ ဆိုႏိုင္ေပမယ့္ မဆလအစိုးရကို လူထုက ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳမရွိဘူး။ တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးမွာလဲ အေၾကာက္တရားနဲ႕ ဖိႏွိပ္ႏိုင္တာပဲ ရွိျပီး တိုင္းျပည္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးကို မႏိုင္နင္းဘူး။ မဆလအစိုးရလက္ထက္မွာ တိုင္းျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး အေျခအေနေတြဟာ တစတစ ယိုယြင္းပ်က္စီးလာတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ၁၉၈၈ ခုႏွစ္မွာ လူထုတိုက္ပြဲေတြ ထြက္ေပၚလာေတာ့ တမဟုတ္ခ်င္း မဆလ အစိုးရျပဳတ္က်သြားတာပဲ ျဖစ္တယ္။

ဒီေတာ့ တရား၀င္မွဳနဲ႕အတူ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳနဲ႕ အစိုးရတာ၀န္ေတြ ထိထိေရာက္ေရာက္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မွဳ ဆိုတာေတြကပါ အစိုးရတခု ရပ္တည္ေရးအတြက္ အေရးၾကီးတယ္လို႕ ဆိုရမွာ ျဖစ္တယ္။ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရဟာလဲ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရျဖစ္တဲ့အတြက္ တရား၀င္မွဳေတာ့ ရွမွာအမွန္ပဲ။ ဒါေပမယ့္ လူထုရဲ႕ ယံုၾကည္ကိုးစားမွဳ မခံရတာရယ္၊ အစိုးရတာ၀န္ေတြ ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ ထမ္းေဆာင္ႏိုင္မွာ မဟုတ္တာရယ္ေၾကာင့္ တခ်ိန္မွာ လူထုက ဆန္႕က်င္တာ (သို႕မဟုတ္) စစ္အာဏာရွင္ေတြက အာဏာသိမ္းတာေတြ ခံၾကရဦးမွာပဲ ျဖစ္တယ္။ “ဘာေၾကာင့္ ဒီလိုဆိုရလဲ၊ အတိုက္အခံ ႏိုင္ငံေရးသမားပီပီ ခင္ဗ်ားက မေကာင္းတာေတြပဲ ေျပာေနတာပဲ“ လို႕ က်ြန္မကို ေမးလာခဲ့ရင္ အေျဖရွိတယ္။ က်ြန္မဘာေၾကာင့္ ဆိုရလဲ ဆိုေတာ့ ၂၀၁၀ အာဏာရွင္ ေရြးေကာက္ပြဲဟာ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒ အတည္ျပဳျခင္းရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ လမ္းျပေျမပံု အဆင့္တခုပါလို႕ နအဖစစ္အာဏာရွင္ေတြက ေၾကညာထားလို႕ပဲျဖစ္တယ္။

၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံု အေျခခံဥပေဒအရ တပ္မေတာ္သားကိုယ္စားလွယ္ေတြ ပါလီမန္မွာ ပါ၀င္ေနတယ္။ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ရဲ႕ အခန္းက႑ကို ျမွင့္တင္ထားတယ္။ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အင္မတန္ မြန္ျမတ္သန္႕စင္လွတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးအခန္းက႑ကို သီးျခားရပ္တည္မွဳ မေပးထားပဲ ႏိုင္ငံေရးထဲ ဆြဲထည့္ထားတယ္။ စစ္အာဏာသိမ္းမွဳေတြကို အားေပးအားေျမွာက္တဲ့ အခ်က္ေတြ ပါ၀င္တယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစိုးရအဖြဲ႕တခုရဲ႕ ထိထိေရာက္ေရာက္ အုပ္ခ်ဳပ္စီမံမွဳေတြမွာ အခက္အခဲေတြျဖစ္မယ္။ စစ္အာဏာ သိမ္းမွဳေတြဆီ ျပန္ျပီး ဦးတည္သြားႏိုင္တယ္။ ေနာက္တခ်က္က ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး အေျခအေနေတြနဲ႕ ပတ္သက္တယ္။ လက္ရွိျမန္မာႏိုင္ငံၾကီးရဲ႕ စီးပြားေရးအေျခအေန ယိုယြင္းပ်က္စီး မွဳေတြဟာ အေမရိကန္အစိုးရရဲ႕ စီးပြားေရးပိတ္ဆို႕မွဳေၾကာင့္ပါလို႕ မ်က္စိစံုမွိတ္ျပီး ေအာ္ဟစ္ေနၾကသူေတြ ရွိတယ္။ ဒီလိုေအာ္ဟစ္ေနသူေတြဟာ ကာကြယ္ေရးအသံုးစရိတ္ေၾကာင့္ တိုင္းျပည္စီးပြားေရး ေႏွာင့္ေႏွးမွဳျဖစ္တာေတြ၊ အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြရဲ႕ စီးပြားေရးစီမံခန္႕ခြဲမွဳ ညံ့ဖ်င္းတာေတြကို စကားဟဟေတာင္ မေျပာရဲၾကဘူး။ အေမရိကန္ ဆက္ရွင္ ရုတ္သိမ္းလိုက္တာနဲ႕ပဲ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးၾကီးက ေကာင္းလာမယ္လို႕ မ်က္လံုးၾကီးေတြျပဴးျပီး ႏွဳတ္ခမ္းတလန္၊ ပန္းတလန္နဲ႕ ေျပာတတ္ၾကတယ္။ ဒါကို ေဘာဂေဗဒ နားလည္သူေတြက ပါးစပ္ၾကီးေတြ ဟျပီး နားေထာင္ၾကရတယ္။ မေနႏိုင္လြန္းလို႕ ေဘာဂေဗဒနဲ႕ ေက်ာင္းျပီးထားတဲ့ ဗိုလ္ခ်ဳပ္တေယာက္က ဖြင့္ဟေျပာလိုက္တုန္းကလဲ ဒီဗိုလ္ခ်ဳပ္ ျဖဳတ္ထုတ္ခံလိုက္ရဖူးတယ္။

ဒါေတြက ထားေတာ့။ ဆက္ရွင္ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံေတာ္စီးပြားေရး ယိုယြင္းပ်က္စီးရတယ္လို႕ ေအာ္ဟစ္ေနသူေတြဟာ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲ ျပီးသြားတဲ့ ေနာက္ပိုင္းမွာ မေတာ္တဆမ်ား ဆက္ရွင္ရုတ္သြားခဲ့ရင္ တိုင္းျပည္စီးပြားေရးၾကီးကို ဘယ္လိုေကာင္းေအာင္ လုပ္ၾကမလဲ ဆိုတာ စိတ္၀င္စားစရာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေကာ ရွိၾကရွာပါ့မလားလို႕ သံသယျဖစ္မိပါတယ္။ ဘယ္လိုဒီမိုကေရစီ တိုင္းျပည္မွာမဆို စစ္အသံုးစရိတ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံေတာ္ ဂ်ီဒီပီရဲ႕ ၁ရာခိုင္ႏွဳန္းကေန ၅ ရာခိုင္ႏွဳန္း အတြင္းမွာပဲ ထားၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ က႑အသီးသီးမွာ ဘတ္ဂ်က္ခြဲေ၀မွဳေတြ စနစ္တက် ရွိပါတယ္။ အခုေတာ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုထဲမွာ စစ္အသံုးစရိတ္ကို လိုအပ္သလို သံုးစြဲမယ္လို႕ ဆိုထားတဲ့အေပၚမွာ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးရဲ႕ အေရးၾကီးဆံုးက႑တခုျဖစ္တဲ့ ဘတ္ဂ်က္ခြဲေ၀သံုးစြဲမွဳကို ဘယ္လိုထိေရာက္ေအာင္ လုပ္ၾကမလဲ။ ကန္႕ကြက္လိုက္လို႕ စစ္အာဏာရွင္က ဖြဲ႕စည္းပံုၾကီးကိုင္ျပီး အေၾကာင္းရွာ အာဏာျပန္သိမ္းမွဳကိုေကာ ဘယ္လိုကာကြယ္ၾကမလဲ။ မတရားစီးပြားရွာေနတဲ့ အာဏာရွင္အသိုင္းအ၀ိုင္းကို ေက်ာ္လႊားျပီး၊ စီးပြားေရးတရားမွ်တမွဳေတြကို ဘယ္လို ေဖာ္ေဆာင္ၾကမလဲ။

ေငြေၾကးလည္ပတ္မွဳစနစ္ကို စနစ္တက် စီမံခန္႕ခြဲဖို႕အတြက္ ေငြေၾကးေတြ ရိုက္ထုတ္ခ်င္တိုင္းထုတ္ေနတဲ့ အာဏာရွင္နဲ႕ ၀ိသမစီးပြားေရးသမားေတြ လက္ထဲက ေငြမည္းေတြကို ေကာ ဘယ္လိုကိုင္တြယ္ၾကမွာလဲ။ ေနာက္ဆံုးပူးသတ္မယ္၊ ပါလီမန္ထဲ ၀င္တိုက္မယ္၊ တိုင္းျပည္စီးပြားေရး ေကာင္းေအာင္ ပါလီမန္ထဲမွာ ေျပာမယ္လို႕ ေမာင္းတင္ထားသူေတြ ပါလီမန္ထဲ ေရာက္ခြင့္ေတာင္ ရွိၾကပါ့မလား။ ရွိခဲ့ရင္လဲ အာဏာရွင္ရဲ႕ သစၥာရွိစီးပြားေရးသမားေတြ၊ ေဒါက္တိုင္ကိုယ္စားလွယ္ေတြ၊ အရိုးအရင္းအဖြဲ႕ကိုယ္စားလွယ္ေတြ အမ်ားအျပားပါတဲ့ ပါလီမန္ထဲမွာ majority rule ကို ဘယ္လိုေက်ာ္လႊားၾကမွာလဲ။ ေရြးေကာက္ပြဲမတိုင္ခင္မွာ ကိုယ္က်ိဳးအတြက္မဟုတ္ပဲ တိုင္းသူျပည္သားေတြအတြက္ ပါလီမန္တိုက္ပြဲ ၀င္ႏႊဲႏိုင္ဖို႕ ေရြးေကာက္ပြဲကို ေထာက္ခံရတာပါလို႕ ဆိုေနသူေတြဟာ ေမွ်ာ္မွန္းထားတဲ့အတိုင္း အမတ္မင္းမ်ားျဖစ္ခဲ့ရင္ တကယ္ေကာ ကိုယ္ေျပာသလို လုပ္ႏိုင္ပါ့မလားဆိုတာ စဥ္းစားသံုးသပ္ျပီးမွ အသံေကာင္းေတြ ဟစ္သင့္ၾကပါတယ္။ ဒီေတာ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္ဟာ တိုင္းျပည္ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ စီမံအုပ္ခ်ဳပ္မွဳ မလုပ္ႏိုင္တဲ့အခါ (၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုနဲ႕ကေတာ့ မလုပ္ႏိုင္တာ အေသအခ်ာပဲျဖစ္ပါတယ္) အစိုးရသစ္ရဲ႕ လုပ္ေဆာင္မွဳေတြဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို မေဆာင္က်ဥ္းႏိုင္ပဲ အာဏာရွင္အက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးမွာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ လူထုတိုက္ပြဲေတြက ေပၚထြက္လာဦးမွာ မလြဲမေသြပါပဲ။ ေသခ်ာတာကေတာ့ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကို အေျချပဳထားတဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရတိုင္းမွာ ပုန္ကန္ျခားနားမွဳ၊ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရးတိုက္ပြဲေတြ ရင္ဆိုင္ရမွာ ျဖစ္သလို အစိုးရတဆက္ဆက္လက္ထက္မွာ စစ္အာဏာျပန္သိမ္းခံရတာ ျဖစ္ရင္ျဖစ္၊ မျဖစ္ရင္ လူထုတိုက္ပြဲေတြနဲ႕ ျဖဳတ္ခ်ခံရတာ ျဖစ္ရင္ျဖစ္ ျဖစ္လာဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂၀၁၀ ဟာ အမ်ားေျပာေနသလို လမ္းဆံုး မဟုတ္ဘူး။ ၂၀၀၈ အာဏာရွင္ဖြဲ႕စည္းပံု ဥပေဒအေပၚအေျခခံထားသေရြ႕ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလဲ ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ အေသအခ်ာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္ထပ္အေရးၾကီးဆံုး ကိစၥရပ္တခုကေတာ့ အမ်ိဳးသား တန္းတူညီမွ်မွဳ၊ ေသြးစည္းမွဳ၊ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ေတြနဲ႕ ဆိုင္တဲ့ အေရးကိစၥပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာႏိုင္ငံဟာ တိုင္းရင္းသား လူမ်ိဳးေပါင္းစံု စုေပါင္းေနထိုင္တဲ့ ႏိုင္ငံတခုျဖစ္ပါတယ္။ လူမ်ိဳးၾကီး၀ါဒ က်င့္သံုးမွဳ၊ ႏိုင္ငံတည္ေထာင္မွဳစနစ္ မွားယြင္းမွဳ၊ ေသြးခြဲခံရမွဳ စတာေတြေၾကာင့္ လူမ်ိဳးစုေတြအၾကားမွာ ပ႗ိပကၡေတြ ရွိေနတဲ့ တိုင္းျပည္တခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီပ႗ိပကၡေတြဟာ ဗမာနဲ႕ ကရင္အၾကား၊ ကရင္နဲ႕မြန္အၾကား ပ႗ိပကၡေတြမဟုတ္ပါဘူး။ စစ္အာဏာရွင္ေတြ ရဲ႕ ေဒါက္တိုင္ျဖစ္ေနရတဲ့ တပ္မေတာ္အတြင္းမွာ ကရင္ေတြ၊ မြန္ေတြ၊ ရွမ္းေတြ၊ ဗမာေတြ၊ ပအို၀့္ေတြ အမ်ားအျပား ပါ၀င္ပါတယ္။ ရွမ္းရြာကို ဗမာစစ္ဗိုလ္တေယာက္က မီးရွိဳ႕လိုက္တာဟာ ရွမ္းနဲ႕ ဗမာ ပ႗ိပကၡမဟုတ္ပါဘူး။ ကရင္အမ်ိဳးသမီးကို ရခိုင္စစ္ဗိုလ္က မတရားေစာ္ကားမွဳဟာ ကရင္နဲ႕ ရခိုင္ လူမ်ိဳးအၾကားက ပ႗ိပကၡ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေတြဟာ စစ္အာဏာရွင္လက္ကိုင္ဒုတ္အျဖစ္ အသံုးခ်ခံေနရတဲ့ ဖိႏွိပ္သူေတြနဲ႕ အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူေတြအၾကားက ပ႗ိပကၡေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုပ႗ိပကၡေတြကို အင္အားသံုးျပီး အႏိုင္ယူေျဖရွင္းလို႕ ျပီးဆံုးသြားမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြနဲ႕ အပစ္အခတ္ရပ္စဲရံု၊ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ေတြကို စီးပြားေရးအခြင့္အေရးေတြ ေပးရံု၊ စစ္အင္အားသံုး ထိိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ ၀ိုင္းရံျပီး၊ အာဏာရွင္ဖိႏိွပ္သူေတြရဲ႕ လမ္းစဥ္ကို ေထာက္ခံခိုင္းရံုနဲ႕ ဒီပ႗ိပကၡေတြဟာ ျပီးဆံုးသြားမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ လူမ်ိဳးစုေတြရဲ႕ တန္းတူရည္မွ်မွဳအခြင့္အလမ္းေတြအတြက္ တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့တဲ့ လူမ်ိဳးစု လက္နက္ကိုင္ အဖြဲ႕အစည္းေတြကို နယ္ျခားေစာင့္တပ္ေတြအျဖစ္ အသြင္ကူးေျပာင္းလိုက္ႏိုင္ရင္လဲ ဒါဟာ အင္အားမမွ်ေသးလို႕ ေျခတလွမ္းဆုတ္တာပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခုမွာေတာ့ မေပ်ာက္တဲ့ စိတ္အနာေတြဟာ ေပၚထြက္လာမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ျပည္တြင္းစစ္ၾကီး ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ျမန္မာတျပည္လံုး မီးဟုန္းဟုန္းေတာက္ ျဖစ္သြားပါလိမ့္မယ္။ မိဘနဲ႕ သားသမီး အရင္းအခ်ာၾကီးေတြ မွာေတာင္ အင္အားသံုးဖိႏွိပ္ရင္ အာဏာဖီဆန္မွဳဆိုတာ ေပၚထြက္တတ္ပါေသးတယ္။ အမ်ိဳးသားေသြးစည္းမွဳကို အင္အားသံုးဖိႏွိပ္ျပီး ေသြးစည္းခိုင္းလို႕ ဘယ္ေသာအခါမွာ ေအာင္ျမင္မွာ မဟုတ္တာ အေသအခ်ာပါပဲ။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဟာ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးေတြ စုေပါင္းေနထိုင္တဲ့ တိုင္းႏိုင္ငံတခုမွာ လိုအပ္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးစနစ္၊ တန္းတူညီမွ်မွဳ၊ လြတ္လပ္ခြင့္၊ ကိုယ္ပိုင္ျပဌာန္းခြင့္ေတြကို အာမခံခ်က္ မေပးထားပါဘူး။ လူမ်ိဳးစုေတြကို ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္လို႕ရမယ့္ ယႏၱရားမ်ားစြာကို ထည့္သြင္းထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုကို လက္ကိုင္ျပဳျပီး တက္လာတဲ့ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲအႏိုင္ရ အစိုးရေတြလက္ထက္မွာ အာဏာဖီဆန္ေရးတိုက္ပြဲေတြ၊ လြတ္ေျမာက္ေရး တိုက္ပြဲေတြ မလြဲမေသြ ေပၚထြက္လာဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး
နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ အာဏာဆိုတာ ျပည္သူဆီကပဲ သက္ဆင္းတာျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲဆိုတာ ျပည္သူ႕ဆီက အာဏာကို မတရားလုယူျပီး တရား၀င္အစိုးရျဖစ္ေအာင္ ျပဳလုပ္ယူတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲေတြကို ျပည္သူလူထုက အသိအမွတ္ျပဳမွဳ မရွိပါဘူး။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ တက္လာတဲ့ အစိုးရကို ျပည္သူလူထုက ယံုၾကည္အားကိုးမွဳ မရွိပါဘူး။ အာဏာရွင္ေရြးေကာက္ပြဲကို ႏိုင္ငံတကာ အစိုးရေတြက အသိအမွတ္ျပဳျပီး ရင္းႏွီးျမွဳပ္ႏွံမွဳ ေတြ၊ ေထာက္ပံ့မွဳေတြ ျပဳလုပ္လာတတ္ၾကေပမယ့္ ဒါေတြဟာ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အာဏာရွင္ေတြကိုပဲ သက္ဆိုးရွည္ေစတယ္ဆိုတာ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူ ပညာရွင္မ်ားက အခိုင္အမာ ေဖာ္ထုတ္ေျပာဆိုထားၾကပါတယ္။ တရား၀င္ အစိုးရပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တရားမ၀င္ အစိုးရပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ျပည္သူလူထုရဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးတာ မဟုတ္ဘူးဆိုရင္ အာဏာကို အမွန္တကယ္ပိုင္ဆိုင္တဲ့ ျပည္သူလူထုက လူထုအားနဲ႕ ျဖဳတ္ခ်ခြင့္ရွိပါတယ္။ မတရားမွဳေတြ ဥပေဒျဖစ္လာတဲ့အခါ ပုန္ကန္ဖို႕အတြက္ အဖိႏွိပ္ခံျပည္သူတိုင္းမွာ တာ၀န္ရွိပါတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ကံၾကမၼာကို ေရေပၚဆီ ႏိုင္ငံေရးသမားေတြကပဲ ဆံုးျဖတ္လို႕ မရပါ။ လူထုရဲ႕ ကံၾကမၼာကို လူထုကိုယ္တိုင္ကပဲ ဆံုးျဖတ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျပည္သူလူထုဆိုတာ တပ္မေတာ္ၾကီးကို ေမြးဖြားခဲ့တဲ့ တပ္မေတာ္သားေတြရဲ႕ မိခင္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမိန္႕နာခံတတ္မွဳထက္ လူသားပီသစြာ ဆင္ျခင္ေတြးေခၚႏိုင္မွဳရွိတဲ့ ျပည္သူ႕တပ္မေတာ္သားေတြ အေမ့ရင္ခြင္ဆီ ျပန္ခိုလွံဳလာဖို႕ လူထုၾကီးတရပ္လံုးက ေစာင့္ေမွ်ာ္ေနလ်က္ရွိပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (ႏို၀င္ဘာ၊ ၂၀၀၉)


ရည္ညႊန္းကိုးကား

Blaydes, L. (2008) 'Authoritarian Elections and Elite Management: Theory and Evidence from Egypt', Paper presented at the Princeton University Conference on Dictatorships, April, 2008

Dogan, M. (1992) 'Conceptions of Legitimacy', in Hawkesworth, M. & Kogan, M. (eds.) Encyclopedia of Government and Politics: Volume 1, Routledge, London and New York

Denver, D. (1992) 'Campaigns and Elections', in Hawkesworth, M. & Kogan, M. (eds.) Encyclopedia of Government and Politics: Volume 1, Routledge, London and New York

Gandhi, J. & Lust-Okar, E. (2009) 'Elections Under Authoritarianism', Annual Review of Political Science, Vol. 12, p. 403- 422

Gandhi, J. & Peuter, O. (2008) 'Opposition Coordination in Legislative elections under authoritarianism', Paper presented at the annual meeting of the APSA 2008 Annual meeting, Hynes Convention Center, Boston, Massachusetts, Aug 28, 2008

Geddes, B. (2005) "The Role of Elections in Authoritarian Regimes" Paper presented at the annual meeting of the American Political Science Association, Marriott Wardman Park, Omni Shoreham, Washington Hilton, Washington, DC, Sep 01, 2005

Heywood, A. (2002) Politics, 2nd edition, Palgrave Macmillan, New York
Kadirgamar-Pajasingham, S. (2005) 'Essentials of Free and Fair elections', Paper presented at the Regional Dialogue on Free, Fair and Credible Elections, Islamabad, Pakistan (29-30 June, 2005)


Lindberg, (2006) Why Do Opposition Parties Boycott Elections? in Schedler, A. (ed.) Electoral Authoritarianism: The dynamics of Unfree Competition, Social Science and Research Network


Piombo, J. (2004) 'Manipulating Legitimacy” International Election Monitoring, Electoral Fraud and Domestic political legitimacy', Paper presented at the annual meeting of the International Studies Association, Le Centre Sheraton Hotel, Montereal, Quebec, Canada, Mar 17, 2004

Reilly, B. (2001) Democracy in Divided Societies: Electoral Engineering for Conflict Management, Cambridge University Press, Cambridge

Steiner, H. & Alston, P. (2000) International Human Rights in Context: Law, Politics, Moral, 2nd edition, Oxford University Press, Oxford

Sartori, G. (1994) Comparative Constitutional Engineering: An Inquiry into Structures, Incentives and Outcomes, Macmillan, London

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

တရားမွ်တမွဳႏွင့္ ၀န္ေဆာင္မွဳဆိုင္ရာ ျပႆနာမ်ား

ျမန္မာစကားပံုမွာ “မမွားေသာ ေရွ႕ေန၊ မေသေသာ ေဆးသမား“ ဆိုတဲ့ စကားပံု တခုရွိပါတယ္။ ဒီစကားပံု အစျပဳခဲ့သူေတြဟာ ေရွ႕ေနေတြလား၊ ေဆးသမားေတြလား ဆိုတာကိုေတာ့ အတိအက် မည္သူမွ် ေျပာႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါ။ လူေတြက က်န္းမာေရး အခက္အခဲေတြ ျဖစ္တဲ့အခါ ေဆးပညာရွင္ေတြကို အားကိုးၾကပါတယ္။ တရားေရးျပႆနာေတြ ျဖစ္တဲ့အခါ ေရွ႕ေနေတြကို အားကိုးၾကပါတယ္။ ေသေရး၊ ရွင္ေရး၊ ဘ၀ေရး ကိစၥေတြမို႕ ေဆးသမားေတြနဲ႕ ေရွ႕ေနေတြဆိုရင္ အလြန္ေလးစား အားထားၾကပါတယ္။ ေနာက္ဆံုး တခ်ိဳ႕ ရပ္ကြက္ေလးေတြမွာဆို ေဆးရံု၊ ေဆးခန္း မသြားႏိုင္လို႕ လမ္းေဘး ကြမ္းယာဆိုင္ေလးကေန ေဆး၀ယ္ေသာက္ၾကရပါတယ္။ အဲဒီအခါက်ရင္ ဒီကြမ္းယာေရာင္းသမားေလးက သိပ္မ်က္ႏွာရတာပဲ။ ေ၀းလံေခါင္ဖ်ားေဒသေတြမွာ ေဒါက္တာရမ္းကုေတြ ေပၚထြက္ေနရျခင္း၊ လုပ္စားလို႕ ရေနျခင္းကလဲ ဒီသေဘာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ လူေတြက ေဆးသမားနဲ႕ ေရွ႕ေနေတြကို ကယ္တင္ရွင္ေတြလို႕ သတ္မွတ္ယူဆထားၾကပါတယ္။ ဒီေတာ့ တခုခု အမွားအယြင္းနဲ႕ ေသသြားတာ၊ တစံုတရာ ဆိုးက်ိဳးေတြ ျဖစ္သြားတာဆိုရင္လဲ “မမွားေသာေရွ႕ေန၊ မေသေသာ ေဆးသမား“ ဆိုတာ မရွိပါဘူးေလ ဆိုျပီး ခြင့္လႊတ္လိုက္ၾကတာပါပဲ။



ဒီအေတြးအေခၚေတြက ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအ၀င္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳေနာက္က်ေနတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ျဖစ္ေပၚေနတာေလးေတြပါ။ ဒီလိုႏိုင္ငံေတြမွာ အစိုးရရဲ႕ က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳ အားနည္းေလ့ရွိတယ္။ က်န္းမာေရး မေကာင္းလို႕ ေဆးရံုကား လွမ္းေခၚဖို႕ မရွိဘူး။ လွမ္းေခၚဖို႕ တယ္လီဖုန္းစတဲ့ ဆက္သြယ္ေရး ကိရိယာေတြကိုေတာင္ လူတိုင္း မသံုးစြဲႏိုင္ဘူး။ က်န္းမာေရးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အာမခံလုပ္ငန္းေတြ မရွိဘူး။ အေရးေပၚလာရင္ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းေတြ၊ ဆရာ၀န္ေတြရွိတဲ့ ေနရာေတြကို သြားၾကရတယ္။ ဒီလိုသြားတာမွာလဲ ေငြေၾကးကုန္က်စရိတ္ ျပႆနာနဲ႕ ရင္ဆိုင္ၾကရျပန္တယ္။ ဘယ္လိုအခ်ိန္မွာ ဘယ္ေနရာ၊ ဘယ္ေဒသေတြအတြက္ ဘယ္သူက တာ၀န္ရွိတယ္ဆိုတဲ့ အလုပ္တာ၀န္ ခြဲေ၀သတ္မွတ္မွုေတြ မရွိတာေၾကာင့္ နီးစပ္ရာ က်န္းမာေရး၀န္ထမ္းနဲ႕ ဆရာ၀န္ေတြဆီ ေျပးေခၚၾကရတယ္။ တာ၀န္သတ္မွတ္မွဳမရွိတဲ့ အခါမွာက်ေတာ့ လူနာဆီ လိုက္သြားမယ္၊ မလိုက္သြားဘူးဆိုတာက ေဆးပညာရွင္ေတြရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ေတြေပၚမွာ မူတည္သလို ျဖစ္ေနတယ္။ ဒီေတာ့ ေဆးပညာရွင္ေတြရဲ႕ တန္ဖိုးနဲ႕ အခန္းက႑က အရမ္းၾကီးမားသေယာင္ ျဖစ္ေနတယ္။

ျမိဳဳ႕ေတြေပၚမွာ ေဆးရံုေတြသြားတဲ့ အခါက်ေတာ့လဲ ျပည္သူ႕ေဆးရံုေတြဆီ သြားမွာလား၊ အထူးကု ေဆးခန္းၾကီးေတြဆီ သြားမွာလား ဆိုတာက ေငြေၾကးနဲ႕ တိုင္းတာျပီး ဆံုးျဖတ္ၾကရျပန္တယ္။ ျပည္သူ႕ေဆးရံုေတြမွာ အထူးကုဆရာ၀န္ၾကီးေတြနဲ႕ ေတြ႕ဆံုကုသခံရဖို႕ကလဲ အခက္အခဲေတြ ရွိၾကျပန္ေသးတယ္။ အထူးကုဆရာ၀န္ၾကီးေတြ ေရာက္လာျပီး လူနာေတြကို လွည့္လည္ၾကည့္ရွဳတယ္ ဆိုျပန္ေတာ့လဲ သူတို႕တေတြ ျပန္သြားရင္ သူနာျပဳေတြက အထူးကု ဆရာ၀န္ၾကီးေတြ လွည့္လည္စစ္ေဆးခ ဆိုတာကို လိုက္ေတာင္းၾကျပန္ေသးတယ္။ တခါ အထူးကုဆရာ၀န္ေတြအၾကားက အျပိဳင္အဆိုင္ ျပႆနာေတြကလဲ ရွိေသးတယ္။ သားဖြားမီးယပ္အထူးကု ႏွစ္ေယာက္ရွိတဲ့ ျပည္သူ႕ေဆးရံုတခုမွာ အိုဂ်ီေတြ လူနာလုျပီး ၾကားထဲက လူနာေတြ ဒုကၡေရာက္တာေတြလဲ ၾကံဳဖူးေတြ႕ဖူးတယ္။ မိခင္ေလာင္းေတြက ေမြးဖြားခ်ိန္ ဂရုစိုက္ဖို႕ အိုဂ်ီေတြကို သူတို႕ေဆးခန္းမွာ သြားအပ္ၾကရတယ္။ ခြဲေမြးမယ္ဆိုရင္လဲ ေမြးဖို႕ အပ္ၾကတယ္။ ေဆးပညာက်င့္၀တ္အရ မခြဲသင့္တဲ့ လူနာေတြကို ခြဲတာ က်င့္၀တ္နဲ႕ညီလား၊ မညီလားေတာ့ မသိဘူး။

ဒါေပမယ့္ ေဗဒင္ဆရာက ဒီအခ်ိန္ေမြးရင္ ေကာင္းမယ္ တြက္ခ်က္ေပးလို႕ဆိုျပီး အဲဒီအခ်ိန္ေမြးလို႕ ရမလားဆိုျပီး အိုဂ်ီေတြကို အခါသြားေပးတဲ့ လူနာေတြလဲ ရွိေသးရဲ႕။ ေငြေၾကး အေပးအယူ ကိစၥ တည့္သြားလို႕ ခြဲေပးတဲ့ အိုဂ်ီေတြလဲ ရွိရဲ႕။ ဒီလိုနဲ႕ ေမြးလူနာေတြ ေဆးရံုေပၚေရာက္လာတဲ့အခါ ဒါက ပထမအိုဂ်ီ လူ၊ ဒါက ဒုတိယအိုဂ်ီလူနဲ႕ ျဖစ္ေနေတာ့တယ္။ ေဆးရံုေရာက္လာရင္လဲ သူနာျပဳေတြက ရိုးရိုးေရာက္လာတဲ့ ေမြးလူနာလား၊ ဘယ္မမ အိုဂ်ီရဲ႕ ေမြးလူနာလား ဆိုတာေတြ ေမးၾကရတယ္။ ဂ်ဴနီယာေဒါက္တာေလးေတြ၊ ေဆးေက်ာင္းသားေလးေတြ၊ သားဖြားသင္တန္းသူေတြမ်ား မမအိုဂ်ီရဲ႕ လူနာေတြကို သြားမကိုင္လိုက္ေလနဲ႕။ မီးပြင့္ေတြ ေတာက္သြားႏိုင္တယ္။ တကယ္ျဖစ္သင့္တာက သားဖြားရ လြယ္ကူသူေတြဆို သားဖြားဆရာမေတြက ေမြးလိုက္ျပီး၊ တကယ္ခက္ခဲျပီး လိုအပ္တဲ့ ေက့စ္ေတြကိုမွ အထူးကုေတြက ကိုင္သင့္တယ္ မဟုတ္လား။ ဒါေပမယ့္ ျမန္မာျပည္က ျမိဳ႕ၾကီး ေဆးရံုေတြမွာကေတာ့ အဲလိုပဲ ျဖစ္ေနၾကတယ္။ တခါတေလ အပ္ထားတဲ့ အိုဂ်ီက ပိုက္ဆံပိုရတဲ့ အထူးကုေဆးခန္းက လူနာကို ဦးစားေပးလိုက္လို႕၊ ဒီဘက္ေဆးရံုမွာကလဲ ဆရာ၀န္ငယ္ေလးေတြက မမအိုဂ်ီလူနာကို မကိုင္ရဲလို႕နဲ႕ ျပႆနာတက္ေနၾကတာေတြလဲ ရွိေသးတယ္။

ဒီၾကားထဲ “ၾကက္တူေရြးေတာ္ေတာ္၊ မယ္ေဘာ္က ခပ္ကဲကဲ“ ျဖစ္ေနတာေတြကလဲ ရွိတတ္တယ္။ “က်ြန္မသားေလးက၊ သမီးေလးက ဘယ္အိုဂ်ီနဲ႕ ေမြးတာေလ“ ဆိုျပီး အျပိဳင္အဆိုင္လုပ္ၾကတာ။ ဒီအထဲမွာ က်ြန္မ မိဘေတြလဲ ပါပါတယ္။ က်ြန္မအေမကဆို “သမီးေလးကို ေမြးတုန္းကေလ မမအိုဂ်ီ------က ေမြးေပးတာ။ သူက အဂၤလန္ျပန္ေလ။ အမ္အာစီအိုဂ်ီ---------“ ဆိုတာမ်ိဳးေတြ လာေျပာတတ္တာကလား။ ငယ္တုန္းကေတာ့ ဒီလိုပဲ နားေထာင္တာေပါ့။ ၾကီးလာေတာ့ ျပန္ေမးမိလာတယ္။ “သမီးကိုေမြးတုန္းက normal delivery ပဲ မဟုတ္လား အေမ။ အိုဂ်ီနဲ႕ ေမြးေမြး၊ အရပ္တည္းက သားဖြားဆရာမနဲ႕ပဲ ေမြးေမြး၊ ဘယ္သူကပဲ ေမြးေပးေပး သမီးလူ႕ေလာကထဲ ေရာက္လာေအာင္ ကူညီေပးခဲ့သူတေယာက္ရဲ႕ တန္ဖိုးက တူတူပဲ။ လူသားတေယာက္ ျဖစ္တည္လာမွဳနဲ႕ အဲဒီလူသားတေယာက္ရဲ႕ အနာဂတ္ကို ဘယ္သူေမြးေပးတယ္ဆိုတာက အဆံုးအျဖတ္ ေပးႏိုင္သလား“ ဆိုတဲ့ ေမးခြန္းကို ဒုတိယႏွစ္ေဆးေက်ာင္းသူ ဘ၀မွာ က်ြန္မေမေမ့ကို ျပန္ေမးျဖစ္ခဲ့တယ္။

ဒီအခ်ိန္ကာလေတြမွာတုန္းက “ဘယ္သူလုပ္တယ္ လုပ္တာထက္ အလုပ္ျပီးေျမာက္မွဳက အဓိက က်တယ္ဆိုတာ၊ ဘယ္သူေျပာတယ္ ဆိုတာထက္ ေျပာတဲ့ စကားက အဓိက က်တယ္“ ဆိုတဲ့ ဒႆနကို က်ြန္မသိတတ္ နားလည္ေနခဲ့ျပီ။ စကားတခြန္းရဲ႕ မွန္ကန္မွဳကို ေလ့လာသံုးသပ္ရာမွာ ဘယ္သူေျပာတယ္ ဆိုတာထက္ ဒီစကားထဲက မွန္ကန္တဲ့ အခ်က္အလက္ ဘယ္ေလာက္ပါမယ္၊ ခံစားခ်က္နဲ႕ ေျပာတာက ဘယ္ေလာက္ပါမယ္၊ သံုးသပ္ခ်က္က ဘယ္ေလာက္ပါမယ္၊ ရပ္တည္တဲ့ standpoint ၊ ဘက္လိုက္မွဳရွိမရွိ ဆိုတာေလးေတြကို စဥ္းစားဖို႕ အရင္သင့္တယ္။ ဆရာ၀န္ေတြ၊ ပါေမာကၡေတြ၊ ပညာတတ္ေတြ ေျပာတိုင္းလဲ အျမဲ မမွန္ႏိုင္သလို ေတာင္းရမ္းစားေသာက္ေနရသူေတြ၊ ပညာမဲ့ေတြက ေျပာတာကို မမွန္ႏိုင္ဘူးလို႕လဲ သံုးသပ္လို႕ မရဘူး။ အေရးၾကီးတာက မွ်မွ်တတ သံုးသပ္ႏိုင္ဖို႕ပဲ။ ဒါေၾကာင့္ တရားမွ်တမွဳဆိုတဲ့ စကားလံုးက လူ႕ေလာကထဲမွာ ေပၚထြက္လာတာပဲ ျဖစ္တယ္။ အာဏာ၊ ပညာ၊ ဥစၥာပစၥည္းရွိသူေတြနဲ႕ အာဏာမဲ့၊ ပညာမဲ့၊ ပစၥည္းမဲ့ေတြအၾကားမွာ ျပႆနာေတြ ျဖစ္လာတဲ့အခါ မွန္ကန္တဲ့ တရားစီရင္ေရး စနစ္ ဟာ အလြန္ပဲအေရးၾကီးလွတယ္။ ကြာဟမွဳေတြမွာ အသာစီးရသူေတြက အႏိုင္မပိုင္းႏိုင္ဖို႕ တရားမွ်တမွဳနဲ႕ စနစ္ကသာ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္။

ဒီလိုတရားမွ်တမွဳနဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးႏိုင္တဲ့ စနစ္ေတြ ရွိလာဖို႕အတြက္ တိုးတက္ဖြံ႕ျဖိဳးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ၀န္ေဆာင္မွဳ ဆိုတဲ့ စကားလံုးရဲ႕ အခန္းက႑ကို တိုးျမွင့္လာၾကတယ္။ ဥပမာ- ေဆးပညာရွင္ေတြဆီမွာ ဆိုရင္လဲ မေသေသာ ေဆးသမားလို႕ မ်က္စိမွိတ္ေၾကြးေၾကာ္ေနလို႕ မရဘူး။ သူ႕ရဲ႕ အမွားေၾကာင့္ မေသသင့္ပဲ ေသတာဆိုရင္ သူ႕မွာ တာ၀န္ရွိတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ ေဆးပညာရွင္ေတြနဲ႕ လူနာအၾကားမွာ က်န္းမာေရး၀န္ေဆာင္မွဳဆိုတာ ရွိတဲ့အတြက္ပဲ ျဖစ္တယ္။ ေဆးပညာရွင္ေတြဟာ ျပည္သူ႕ေဆးရံုေတြမွာဆိုရင္ အစိုးရဆီက လခ ယူထားတယ္။ အထူးကုေဆးရံုေတြမွာဆိုရင္ အထူးကုေဆးရံုေတြက သတ္မွတ္တဲ့ ေစ်းႏွုန္းထဲကေန ေ၀စုေကာ္မရွင္ျပန္ယူထားတယ္။ ၀န္ေဆာင္မွဳ ေပးရမယ့္ လူနာေတြက ျပည္သူ႕က်န္းမာေရးဘတ္ဂ်က္အတြက္ အစိုးရကို အခြန္ေဆာင္ထားတယ္။ အထူးကုေဆးရံုမွာဆိုရင္လဲ က်သင့္တဲ့ ေငြကို ရွင္းရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ထိုက္တန္တဲ့ က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳကို သူတို႕မွာ ေတာင္းဆိုပိုင္ခြင့္ ရွိတယ္။ အမွားအယြင္းျဖစ္လာရင္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္း နည္းလမ္းေတြအတိုင္း တိုင္တန္းအေရးယူေစမွဳ ျပဳလုပ္ပိုင္ခြင့္ ရွိတယ္။

ဒီလိုပဲ။ ပါေမာကၡနဲ႕ ေက်ာင္းသားေတြမွာလဲ ပါေမာကၡက ေက်ာင္းသားေတြကို ပညာေရး၀န္ေဆာင္မွဳေပးဖို႕ တကၠသိုလ္ကေန လစာယူထားတယ္။ ေက်ာင္းသားေတြက ပညာေရး၀န္ေဆာင္မွဳအတြက္ တကၠသိုလ္ကို ၀န္ေဆာင္ခ ေပးထားတယ္။ ဆရာေတြဘက္က လိုက္နာရမယ့္ စည္းမ်ဥ္းေတြနဲ႕ ေက်ာင္းသားေတြဘက္က လိုက္နာရမယ့္ စည္းမ်ဥ္းေတြကို တကၠသိုလ္က ခ်မွတ္ထားတယ္။ ေက်ာင္းသားက စည္းမ်ဥ္းေတြကို ေဖာက္ရင္ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းအရ အေရးယူရမယ္။ ဆရာဘက္က ေဖာက္ဖ်က္ရင္လဲ ေက်ာင္းသားက complaint တက္ရမယ္။ ဆရာမို႕ ရိုေသေလးစားပါတယ္ေတြ ဘာေတြနဲ႕ ေတြးေခၚစရာ မလိုအပ္ဘူး။ တဦးနဲ႕ တဦးပတ္သက္မွဳဟာ အေပးအယူအေနနဲ႕ ပတ္သက္မွဳပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒီလိုပဲ။ တျခားသက္ဆိုင္ရာ ရံုးဌာနေတြမွာလဲ ျပည္သူ႕၀န္ထမ္းဆိုတာ ျပည္သူလူထုကို ၀န္ေဆာင္မွဳ ေပးရတာျဖစ္တယ္။ ျပည္သူလူထုဘက္ကေနလဲ ဒီလိုျပည္သူ႕၀န္ထမ္းေတြရဲ႕ လုပ္ခ လစာေတြအတြက္ အခြန္ေပးေဆာင္မွဳေတြ ရွိတယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ စီးပြားေရးမွာ တဘက္တလမ္း ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္ထားမွုေတြ ရွိတယ္။ ၀န္ထမ္းေတြဘက္ကလဲ ျပည္သူလူထုကို ၀န္ေဆာင္ေပးဖို႕ လုပ္ခလစာေတြ ယူထားတယ္။ ဒီအတြက္ ၀န္ေဆာင္မွဳ မလြဲမေသြ ေပးရမယ္။ ဒီလိုပဲ။ ရဲတပ္ဖြဲ႕ဆိုရင္လဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး တာ၀န္ယူထားတယ္။ ဒီအတြက္ ဒီ၀န္ေဆာင္မွဳကို တာ၀န္ေက်ျပြန္ရမယ္။ ဆရာ၀န္မို႕ ေဆးပညာ တတ္တယ္ဆိုျပီး ျပည္သူကို မတရားလုပ္ခြင့္ မရွိေစရဘူး။ အစိုးရေခါင္းေဆာင္မို႕ ဥပေဒမဲ့ လုပ္ခြင့္မရွိေစရဘူး။ ၀န္ထမ္းမို႕၊ အရာရွိမို႕ဆိုျပီး အာဏာျပမွဳ မရွိေစရဘူး။ ေရွ႕ေနမို႕ဆိုျပီး အမွဳသည္ကို လိမ္ညာအက်ိဳးယုတ္ေစမွဳ မရွိေစရဘူး။ တရားသူၾကီးမို႕ဆိုျပီး မမွန္မကန္ အမိန္႕ခ်လို႕မရဘူး။ ဒီလိုေတြ လုပ္လာရင္လဲ ျပည္သူလူထုမွာ မတရားမွဳကို ေခါင္းငံု႕မခံပဲ ကိုင္စြဲထားႏိုင္တဲ့ တရားမွ်တမွဳဆိုင္ရာ လုပ္နည္း လုပ္ဟန္ေတြ ရွိရမယ္။ ဒါဟာ တိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ ထြက္ေပၚေနတဲ့ တရားမွ်တမွဳနဲ႕ ၀န္ေဆာင္မွုဆိုင္ရာ သေဘာတရားေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

က်ြန္မတို႕ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ၀န္ေဆာင္မွဳဆိုင္ရာ သေဘာတရားေတြ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္ေနသေရြ႕ ျပႆနာေတြဟာ တက္ေနဦးမွာပဲ ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး ၀န္ေဆာင္မွုကို ျပည္သူလူထုထံ ေပးရမယ့္ တပ္မေတာ္က ႏိုင္ငံေတာ္အာဏာကို ယူထားတယ္။ ၀န္ေဆာင္မွဳ ေပးရမယ့္သူေတြက အုပ္ခ်ဳပ္သူေတြ ဆိုျပီး ဥပေဒအထက္မွာ ေနၾကတယ္။ မတရားမွဳေတြ ျပဳလုပ္ၾကတယ္။ စစ္အရာရွိဦးထုပ္ကို ကားေပၚ တင္ထားရင္ မီးပြိဳင့္နီျဖတ္ေမာင္းလဲ ေမာ္ေတာ္ပီကယ္က မတားရဲဘူး။ ဘယ္ေလာက္အေျခအေနဆိုးေနျပီလဲ ဆိုရင္ စစ္ဗိုလ္ကို လူမိုက္ငွားတဲ့ အဆင့္အထိ ေရာက္ေနျပီျဖစ္တယ္။ စီးပြားေရးအရ စာခ်ဳပ္ခ်ဳပ္ရင္ သက္ေသဆိုျပီး စစ္ဗိုလ္ေတြ ေခၚလာၾကတာေတြ ရွိေသးတယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းၾကီးေတြကို အာဏာရွင္နဲ႕ နီးစပ္သူေတြကသာ လက္၀ါးၾကီး အုပ္ထားၾကတယ္။ ရာဇ၀တ္မွဳေတြမွာေတာင္ ပါ၀င္ပတ္သက္သူေတြဟာ အာဏာရွင္နဲ႕ နီးစပ္ပတ္သက္ရင္ ဥပေဒဘက္ေတာ္ သား ေတြက စကားေတာင္မဟရဲၾကဘူး။

တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ၀န္ေဆာင္ေပးရတဲ့ ျပည္သူ႕ရဲေတြ၊ တရားရံုးေတြကလဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ ကိုလိုနီေခတ္တုန္းကလဲ ပုလိပ္အဖြဲ႕ကို ဆိုရင္ ပလိပ္ေရာဂါဆိုးနဲ႕ေတာင္ ႏွိဳင္းယွဥ္ၾကတယ္။ “ရံုးေရာက္၊ ဂတ္ေရာက္ မျဖစ္ခ်င္ဘူး“ ဆိုတဲ့ စကားေတြက အဲဒီေခတ္ကတည္းက ေပၚထြက္လာတာေတြ ျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ့္မင္းကိုယ္ခ်င္းေခတ္ ေရာက္ေတာ့လဲ ဒါေတြက မေပ်ာက္သြားဘူး။ တကယ္ကေတာ့ ရံုးေတြ၊ ဂတ္ေတြဟာ ျပည္သူေတြကို အမွန္တကယ္ ၀န္ေဆာင္မွဳ ေပးေနရင္၊ တရားမွ်တမွဳ ေဆာင္က်ဥ္းေပးေနရင္ အမွန္တရားကို လက္ကိုင္ျပဳထားသူေတြအတြက္ ေၾကာက္စရာ လန္႕စရာ မဟုတ္ဘူး။ အမွန္တရားအတြက္ ရင္ဆိုင္ရဲရမွာပဲ ျဖစ္တယ္။ ရဲေတြ၊ စစ္တပ္ေတြတင္မကပဲ ျပည္သူ႕၀န္ထမ္းေလာကမွာကလဲ ျပႆနာက အဖံုဖံု ျဖစ္ေနျပန္တယ္။ ျပည္သူ႕၀န္ထမ္းဆိုတာ ျပည္သူလူထုကို သက္ဆိုင္တဲ့ ၀န္ေဆာင္မွဳကို ေပးဖို႕ တာ၀န္ရွိသူေတြျဖစ္တယ္။ အိုးအိမ္ငွာနက အမွန္တကယ္ လိုအပ္ေနသူေတြဆီ အိုးအိမ္ေတြ ေရာက္သြားေအာင္ စီမံေပးရမယ္။ အခြန္ရံုးက မွန္ကန္တဲ့ အခြန္ႏွဳန္းထားတြက္ခ်က္မွဳကို လူထုဆီ ပံ့ပိုးေပးရမယ္။ ရပ္ကြက္ေကာင္စီ၊ ျမိဳ႕နယ္ေကာင္စီ ေတြက သတ္မွတ္ထားတဲ့ ၀န္ေဆာင္မွဳေတြကို စနစ္တက် ထမ္းေဆာင္ရမယ္။ လူထုက တေလးတစားဆက္ဆံရမယ္။ ရပ္ကြက္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး တာ၀န္ရွိသူဆိုတာ ရပ္ရြာလူၾကီးဆိုျပီး ရပ္ရြာက ကိုးကြယ္ထားရမယ့္ လူမဟုတ္ဘူး။ ရပ္ကြက္နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကို တာ၀န္ထမ္းေဆာင္ရမယ့္ သူေတြသာျဖစ္တယ္။ ရံုးေတြသြားရင္ ျပည္သူလူထုက ၀န္ထမ္းေတြကို ေၾကာက္ရြံ႕ရိုေသျပေနစရာ မလိုအပ္ဘူး။ ႏိုင္ငံသူႏိုင္ငံသား ေတြျဖစ္တဲ့အတြက္ ခံစားထိုက္တဲ့ ႏိုင္ငံသားအခြင့္အေရးကို ခံစားခြင့္ရွိတယ္။ ၀န္ေဆာင္မွဳကို ေတာင္းဆိုပိုင္ခြင့္ရွိတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ခက္တာကေတာ့ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ဒါေတြက ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနတယ္။ ၀န္ေဆာင္မွဳေပးရမယ့္ လူေတြကို ၀န္ေဆာင္မွဳ ရပိုင္ခြင့္ ရွိသူေတြက “ဆရာရယ္။ ဒါေလးျပီးေအာင္ လုပ္ေပးပါေနာ္။ ဒါက ဆရာ့အတြက္ လက္ဘရည္ဖိုး“ ဆိုျပီး ေတာင္းေတာင္းပန္ပန္ ေျပာေနၾကရျပန္တယ္။

စည္ပင္သာယာကိစၥေတြလဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ အမွန္က သက္ဆိုင္ရာ ဌာနေတြက ဒါအတြက္ အခြန္ေကာက္ျပီးရင္ စည္ပင္ကလဲ သူတို႕လုပ္ရမယ့္ တာ၀န္ကို ေက်ပြန္ေအာင္ လုပ္ဖို႕ပဲ ရွိတယ္။ ဒီအထဲမွာမွ တာ၀န္မေက်ပဲ အမွိဳက္ပံုေတြ ျဖစ္လာရင္ စည္ပင္က လူေတြကို လက္ဖက္ရည္ဖိုးေပးျပီး ေခၚရွင္းခိုင္းရတယ္ ဆိုတာကလဲ ရွိေသးတယ္။ စည္ပင္ဘက္ကလဲ လူေတြ အမွိဳက္ကို စနစ္တက် စြန္႕ပစ္ေအာင္ ပညာေပးရမယ္။ ပညာေပးလို႕မွ မလိုက္နာရင္ အေရးယူရမယ္။ ကိုယ့္တာ၀န္ကိုယ္ေက်ေအာင္ လုပ္ရမယ္။ ေနာက္ဆံုး မဆီမဆိုင္ ကိုယ္ထူကိုယ္ထ စနစ္ဆိုျပီး အမွိဳက္သန္႕ရွင္းေရး ပြဲေတြ လုပ္တာက ရွိေသးတယ္။ မရွဳပ္တဲ့ အလုပ္ကို အလကားေနရင္း ရွဳပ္ေနၾကတယ္။ တကယ္က သူ႕တာ၀န္၊ ကိုယ့္တာ၀န္ ေက်ျပီးရင္ အပိုအလုပ္ေတြ ဘာမွ လုပ္စရာ မလိုအပ္ဘူး။

ဒီလိုပဲ။ ေက်ာင္းဆရာ၊ ဆရာမဆိုတာကလဲ သူရဲ႕ သက္ဆိုင္ရာ ေက်ာင္းမွာ ေက်ာင္းသားေတြကို ပညာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳ အျပည့္အ၀ ေပးရမယ္။ ဒါဟာ တာ၀န္တရပ္သာ ျဖစ္တယ္။ ေက်ာင္းမွာ ပညာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳ အျပည့္အ၀ေပးျပီး ျပင္ပအခ်ိန္မွာ က်ဴရွင္သင္တာမ်ိဳးက ျမန္မာျပည္ရဲ႕ စား၀တ္ေနေရး အေျခအေနအရ လက္ခံေပးလို႕ ရေပမယ့္ ေက်ာင္းမွာ စာေကာင္းေကာင္း မသင္ပဲ က်ဴရွင္မွာမွ ေကာင္းေကာင္းသင္တာေတြ၊ က်ဴရွင္မတက္တဲ့ ေက်ာင္းသားကို အတန္းထဲမွာ ျငိဳျငင္တာေတြ၊ က်ဴရွင္မွာ ေမးခြန္းၾကိဳထုတ္ ေပးတာကက်ေတာ့ ေက်ာင္းမွာ ယူထားတဲ့ တာ၀န္မေက်တာပဲျဖစ္တယ္။ ဆရာေကာင္းတာေတြ၊ မေကာင္းတာေတြ၊ က်င့္၀တ္ေတြကို ေျပာေနတာ မဟုတ္ဘူး။ တာ၀န္ယူမွဳနဲ႕ တာ၀န္ေက်ပြန္မွုကို ဆိုလိုေနတာပဲ ျဖစ္တယ္။ ဒီလခေလာက္နဲ႕ ေလာက္မွ မေလာက္တာ လို႕ ေျပာစရာရွိတယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ စီးပြားေရး အေျခအေနအရ ဒါက အမွန္တရားပဲ။ ဒီလိုဆို ဒီလခနဲ႕ အလုပ္ကို မလုပ္ပဲ ျပင္ပမွာ က်ဴရွင္သင္စားလို႕လဲ ျဖစ္ႏိုင္တာပဲ။ ဒီအလုပ္ကို လက္ခံျပီး လုပ္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒီအလုပ္ရဲ႕ တာ၀န္ကို ေက်ျပြန္ရမွာပဲ ျဖစ္တယ္။ က်ြန္မတို႕ ျမန္မာျပည္မွာက ဒီလို၀န္ေဆာင္မွု သေဘာတရားေတြက ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနတယ္။ ဆရာသမားဆိုေတာ့ မွားတာေတြ လုပ္ေနမွန္းသိတဲ့ မိဘေတြကလဲ မေျပာရဲၾကဘူး။ ေက်ာင္းသားေတြကလဲ မေ၀ဖန္ရဲၾကဘူး။ အမွန္ကေတာ့ ဒီေက်ာင္းကေပးတဲ့ ၀န္ေဆာင္မွုကို လာယူတာျဖစ္တဲ့အတြက္ ေက်ာင္းက ေပးအပ္မယ္ဆိုတဲ့ ၀န္ေဆာင္မွဳ အျပည့္အ၀ မရရင္ complaint တက္ပိုင္ခြင့္ ရွိကိုရွိတယ္။

တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္မွာလဲ ဒီအတိုင္းပဲ။ က်ြန္မတို႕ လက္ထက္မွာတုန္းက ေျဗာင္ၾကီးကို က်ဴရွင္မွာ ေမးခြန္းေတြ ေအာက္ေပး၊ အေျဖေတြ ေအာက္ေပး၊ စာေမးပြဲနီးလာေတာ့ အုပ္စုေလးေတြ ဖြဲ႕ျပီး ေရႊဆြဲၾကိဳးကန္ေတာ့ခိုင္းတဲ့ ဆရာမေတြပါ ေတြ႕ဖူးတယ္။ ေရႊဆြဲၾကိဳးေတာင္ ဘယ္ဆိုင္က ဆြဲၾကိဳးမွ ဆိုတာကလဲ ပါေသးတယ္။ ဒီကိစၥ ေမေမ့ကို ျပန္ေျပာေတာ့ “ထားလိုက္ပါ သမီးရယ္။ ဆရာဆိုတာ မျပစ္မွားေကာင္းဘူး“ တဲ့။ က်ြန္မက ဆရာဆိုတာကို ျပစ္မွားတာ မဟုတ္ဘူး။ ဆရာဆိုတာနဲ႕ပဲ သူ႕လုပ္ရပ္မွန္သမွ် မွန္တယ္လို႕ ေထာက္ခံေနစရာ မလိုအပ္ဘူး။ သူေျပာသမွ် အမွန္ေတြလို႕ ေခါင္းညိတ္ေနစရာ မလိုအပ္ဘူး။ ဒီေက်ာင္းကို သြားတက္မွဳမွာ က်ြန္မဘက္က အခ်ိန္၊ အားထုတ္မွဳနဲ႕ ေငြကုန္တယ္။ ဒါက က်ြန္မလိုခ်င္တဲ့ ပညာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳကို ရဖို႕ျဖစ္တယ္။ ပညာဆိုတာကို တတ္ဖို႕ျဖစ္တယ္။ စာေမးပြဲ ေအာင္ဖို႕ မဟုတ္ဘူး။ ဒီအတြက္ က်ြန္မနဲ႕ ေက်ာင္းနဲ႕အၾကားမွာ ပညာ၀န္ေဆာင္မွဳ အေပးအယူ contract ရွိတယ္။ ေက်ာင္းက ဒီလို၀န္ေဆာင္မွဳေပးမယ္ဆိုျပီး က်ြန္မဆီက ေငြယူထားတယ္။ အခ်ိန္ေတာင္းထားတယ္။ ဒီေငြေတြရယ္၊ ႏိုင္ငံေတာ္က ခ်မွတ္ထားတဲ့ ပညာေရးဘတ္ဂ်က္ရယ္ကေန ေက်ာင္းလည္ပတ္တယ္။ ဆရာေတြကို ပညာေရး၀န္ေဆာင္မွုေပးရမယ္ဆိုျပီး ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႕ ေက်ာင္းက ခန္႕ထားတယ္။ ဒီေတာ့ ဆရာေတြကလဲ လိုအပ္တဲ့ တာ၀န္ေက်ျပြန္မွဳ ရွိရမယ္။ ဒါကို က်ြန္မမိခင္ကို က်ြန္မျပန္ေျပာျဖစ္ခဲ့တယ္။

ေဆးပညာရွင္နဲ႕ လူနာအၾကားမွာကလဲ ဒီအတိုင္းပဲ ျဖစ္တယ္။ ၀န္ေဆာင္မွဳဆိုင္ရာ သေဘာတရားေတြက ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနတယ္။ အမွန္က က်န္းမာေရးအခြင့္အလမ္းဆိုတာ လူတိုင္း ခံစားခြင့္ရွိတဲ့ ေမြးရာပါ အခြင့္အလမ္းပဲျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏိုင္ငံေတာ္က က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳကို အျပည့္အ၀ မေပးႏိုင္ဘူး။ ႏိုင္ငံေတြမွာ လူထုက အစိုးရကို အခြန္ေပးျပီး အခြန္ေငြကေန က်န္းမာေရးဘတ္ဂ်က္ခ်ျပီး အခမဲ့ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳျပဳတာေတြတို႕၊ က်န္းမာေရးအာမခံလုပ္ငန္းေတြကို လူေတြက ပိုက္ဆံေပးရျပီး က်န္းမာေရးမေကာင္းတဲ့အခါ ကုန္က်စရိတ္ကို အာမခံလုပ္ငန္းေတြက ျပန္ေပးတာတို႕ ဆိုျပီး ပံုသ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။ ဘယ္လုိပဲျဖစ္ျဖစ္ ေဆးပညာရွင္ေတြနဲ႕ ေဆးကုသခံသူေတြအၾကားမွာ က်န္းမာေရး ၀န္ေဆာင္မွဳ contract ရွိတယ္။ လူေတြေသတိုင္းလဲ ေဆးပညာရွင္ အမွားလို႕ ေျပာလို႕ မရႏိုင္သလို၊ လူေတြ ရွင္သြားတိုင္းလဲ ေဆးပညာရွင္က အသက္ကယ္တာလို႕ခ်ည္းပဲ ေျပာေနလို႕မရဘူး။ က်ြန္မအေမမွာ သူက်င္လည္ခဲ့ရတဲ့ အသိုင္းအ၀ိုင္းေၾကာင့္ တခါတရံမွာ ၾကက္တူေရြးကေတာ္ေတာ္ မယ္ေဘာ္ကဲကဲ ကိစၥေလးေတြ ရွိေပမယ့္ က်ြန္မ ႏွစ္သက္တဲ့ အက်င့္ေလးေတြ တခ်ိဳ႕လဲ ရွိတယ္။ အဲဒါကေတာ့ ညသန္းေခါင္အခ်ိန္ေတြမွ ျမိဳ႕အနီးတ၀ိုက္က ရြာေတြကေန လူနာလာေခၚရင္လဲ အ၀တ္ေကာက္လဲျပီး လိုက္တတ္တဲ့အက်င့္၊ သူအင္မတန္ ႏွစ္သက္တဲ့ ေဒါက္ျမင့္ဖိနပ္ေလးေတြ စီးလို႕ မရလို႕ ဖိနပ္ကိုင္ျပီးသြားရလဲ လူနာအတြက္ဆိုရင္ ဖိနပ္ကိုင္ျပီး ေျခဖ၀ါးခ်ည္းသြားရလဲ သြားတဲ့အက်င့္နဲ႕ သူ႕ကိုယ္သူ ေက်းဇူးရွင္အျဖစ္ မသတ္မွတ္တတ္တဲ့ အက်င့္ပဲ။ ဆရာ၀န္တေယာက္အေနနဲ႕ သူလုပ္သင့္တယ္လို႕ ထင္တာကို ဘာေမွ်ာ္ကိုးမွုမွမရွိပဲ သူလုပ္ေပးတာျဖစ္တယ္လို႕ သူအျမဲတမ္း ေျပာေလ့ရွိတယ္။ မွတ္မွတ္ရရ ရြာတရြာက လူနာမိသားစုက အသက္သခင္ ေက်းဇူးရွင္ပါဆိုျပီး ငွက္ေပ်ာခိုင္ၾကီး တခိုင္ကိုခ်၊ ဆန္ေလးျပည္ေလာက္ အိတ္ေလးဆြဲျပီး လာကန္ေတာ့တယ္ ဆိုတုန္းက ျပန္ေျပာတဲ့စကား။ “က်ြန္မတို႕ ဆရာ၀န္ေတြကို အသက္သခင္ေက်းဇူးရွင္ေတြလို႕ သတ္မွတ္လို႕ မရဘူးေလ။ အဲလိုသာ သတ္မွတ္စတမ္းဆို ေဆးရံုမွာ ေသတဲ့ လူနာေတာင္ ရွိပါဦးမလား။ လူနာရဲ႕ကံရယ္၊ အခ်ိန္မွီလာေခၚေပးတဲ့ ဦးေလးတို႕ မိသားစုရယ္၊ က်ြန္မရဲ႕ ေဆးပညာအတတ္ရယ္ ေပါင္းစပ္သြားလို႕ပါ။ ေဒၚေဒၚ က်ြန္မကို ေက်းဇူးတင္မေနနဲ႕။ မိသားစုကို ေက်းဇူးတင္“ တဲ့။ က်ြန္မမွာ က်ြန္မအေမကို တစိမ့္စိမ့္ ၾကည့္ျပီး ခ်စ္လိုက္ရတာ မေျပာပါနဲ႕ေတာ့။ သူအမွန္ကို ဆိုတယ္ေလ။ ေက်းဇူးရွင္ျဖစ္ရ နည္းလား ဆိုျပီး ေက်းဇူးမတင္တင္ေအာင္ ထိုင္ေျပာေနတာမွ မဟုတ္တာပဲ။

က်ြန္မအေဖနဲ႕က်ေတာ့ ဒီလိုကိစၥနဲ႕ပဲ ပတ္သက္ျပီး စိတ္အခန္႕မသင့္ ျဖစ္ၾကရဖူးတယ္။ ေဆးပညာ ကိစၥနဲ႕ေတာ့ မဟုတ္ဘူး။ ဒီေက်းဇူးရွင္ ဆိုတဲ့ ကိစၥနဲ႕။ တရက္ေတာ့ က်ြန္မက အေဖ့ဆီ သြားေတြ႕ျဖစ္တယ္။ အဲဒီမွာ လူတစုက သူ႕ကို ကန္ေတာ့ေနၾကတယ္။ က်ြန္မအရြယ္ေကာင္မေလး တေယာက္က ဘဘလို႕ ေခၚလို႕။ မဆီမဆိုင္ လက္ေအာက္မွာ တကယ္အလုပ္လုပ္သူလဲ မဟုတ္ပဲ တကယ္ အလုပ္လုပ္ေနသူရဲ႕ ဇနီးကလဲ “က်ြန္မတို႕ဆီမွာ အစ္ကိုၾကီးရဲ႕ ေက်းဇူးေတြက အမ်ားၾကီးပါ“ ဆိုျပီး အေပၚယံက သကာရည္ေလာင္း၊ စိတ္ထဲက မပါတဲ့ မ်က္ႏွာၾကီးနဲ႕ အေျပာေကာင္းလို႕။ အေဖကလဲ မိန္႕မိန္႕ၾကီး ထိုင္လို႕။ ေက်းဇူးရွင္ၾကီးအျဖစ္ ၾသ၀ါဒေတြ ေျခြေနလိုက္တာ။ တေယာက္က တေယာက္ထက္ ရာထူးပိုၾကီးတာ၊ အရင္ေစာေမြးလို႕ လုပ္ငန္းအေတြ႕အၾကံဳမ်ားတာနဲ႕ပဲ ကိုယ့္အရည္အခ်င္းနဲ႕ ကိုယ္ သက္ဆိုင္တဲ့ အလုပ္လုပ္ေနတဲ့အေပၚမွာ သြားကန္ေတာ့ေနစရာ လိုအပ္သလား။ “အသက္တရက္တမနက္ ၾကီးလို႕ ကန္ေတာ့ရမယ္“ လို႕ တြင္တြင္ၾကီး လူၾကားေကာင္းေအာင္ ေျပာေနသူေတြက လမ္းေဘးမွာ ေတာင္းစားေနတဲ့ အဖိုးအိုၾကီးေတြ၊ သခ်ၤိဳင္းက သုဘရာဇာအိုၾကီးေတြကို ဘယ္ႏွစ္ေခါက္မ်ား သြားထိုင္ကန္ေတာ့ၾကဖူးလဲ။ အသက္ၾကီးရင္ ကန္ေတာ့ရမယ္ ဆိုတာက ကိုယ့္အတြက္ အက်ိဳးေက်းဇူးျပဳေပးေနတဲ့ အသက္ၾကီးသူေတြအတြက္ပဲလား။ ဒါဆိုလဲ အသက္ၾကီးလို႕ ကန္ေတာ့တာ မဟုတ္ပဲ ကိုယ့္အတြက္ အက်ိဳးျပဳေနလို႕ ကန္ေတာ့တယ္လို႕ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ဆိုလိုက္ရင္ ဘာျဖစ္သြားမွာလဲ။ ဒီေနရာမွာ ကန္ေတာ့ခံသူကလဲ စဥ္းစားစရာရွိတာက ကိုယ္က ကိုယ့္လုပ္သက္နဲ႕ကိုယ္ အေတြ႕အၾကံဳနဲ႕ အဆက္အသြယ္နဲ႕ စီမံခန္႕ခြဲေရးရာထူးရေနလို႕ ဒီရာထူးနဲ႕ ဆိုင္တဲ့ တာ၀န္ကို လုပ္ေနတာ၊ ကိုယ္စီမံခန္႕ခြဲေနရသူေတြကလဲ သူတို႕ရဲ႕ အရည္အခ်င္းနဲ႕ အလုပ္အကိုင္နဲ႕ ဆိုင္တဲ့ တာ၀န္ကို ထမ္းေဆာင္ေနတာ။ ဘာဆိုင္လို႕ ရာထူးၾကီးတာနဲ႕ အကန္ေတာ့ခံျပီး ေက်းဇူးရွင္ သတ္မွတ္ခံခ်င္ ေနၾကရတာလဲ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဘယ္ေခတ္ဘယ္အခါက စခဲ့မွန္းမသိတဲ့ ဒီထံုးတမ္းစဥ္လာၾကီးကေတာ့ ျမန္မာေတြဆီမွာ အရိုးကို စြဲလို႕။ ေနာက္ဆံုး န၀တ၊ နအဖ ေခါင္းေဆာင္ေတြေတာင္ ဘယ္သြားသြား ဘယ္လာလာ အကန္ေတာ့ ခံပြဲေတြ လုပ္ကုန္ၾကပါေရာလား။

ကိုယ့္ဟာကို ေလးစားစရာေတြ႕လို႕ ကန္ေတာ့ခ်င္လြန္းလို႕ ကန္ေတာ့တာ၊ ေက်းဇူးရွင္သတ္မွတ္တာေတြကို မလုပ္သင့္ဘူးလို႕ ဆိုလိုေနတာမဟုတ္ပါ။ စိတ္ထဲက မပါပဲ အစဥ္အလာအရ လုပ္ေနၾကတာေတြကေတာ့ ၾကာလာရင္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြက္ ေကာင္းလွတာေတာ့ မဟုတ္။ အက်ိဳးလိုလို႕ ေညာင္ေရေလာင္းတာေတြ သိပ္မ်ားလာျပီး၊ ရာထူးတက္လမ္းအခြင့္အလမ္းေတြဟာ အရည္အခ်င္းေပၚ မူတည္တာ မဟုတ္ပဲ အထက္လူၾကီးေပၚ မူတည္တာေတြ ျဖစ္လာတတ္တယ္။ အဲဒီအခါ ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ထုတ္လုပ္မွဳစြမ္းအားကို ထိခိုက္တယ္။ လူေတြရဲ႕ ကိုယ္က်င့္တရားေတြ ပ်က္စီးလာတတ္တယ္။ ငယ္စဥ္ကာလမွာလဲ ဆရာ၊ ဆရာမေတြကို လက္ေဆာင္ပ႑ာေပး ကန္ေတာ့၊ အလုပ္လုပ္စဥ္ကာလမွာ အထက္လူၾကီးေတြကို တံစိုးလက္ေဆာင္ေပး ကန္ေတာ့နဲ႕ စစ္မွန္တဲ့ အရိုအေသေပးမွဳမဟုတ္ပဲ အခြင့္အေရး ရလိုမွဳနဲ႕ အရိုအေသ ေပးခ်င္ေယာင္ေဆာင္တဲ့ လူေတြ ပါ၀င္ရုန္းကန္လွဳပ္ရွားေနတဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ အနာဂတ္ဟာ အေပါင္းလကၡဏာ ျဖစ္လာမွာ မဟုတ္တာေတာ့ အေသအခ်ာပဲ။

ေဆးပညာရွင္ေတြနဲ႕ ေက်းဇူးရွင္ က႑အေၾကာင္း ျပန္ဆက္ၾကရေအာင္ပါ။ ႏိုင္ငံေတာ္က က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွု အျပည့္အ၀ ေပးတဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ လူနာေတြ က်န္းမာေရး ျပန္ေကာင္းလာတယ္ဆိုတာမွာ ေက်းဇူးရွင္ေတြက အမ်ားၾကီးပဲ ျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္က်န္းမာေရးစနစ္၊ အခြန္ထမ္းျပည္သူလူထု၊ က်န္းမာေရးဘတ္ဂ်က္ခြဲေ၀မွဳပံုစံ၊ အေရးေပၚ တယ္လီဖုန္း ေအာ္ပေရတာ၊ အေရးေပၚဖုန္းကို ကိုယ္တိုင္ဖုန္းဆက္တာ မဟုတ္ရင္ ဆက္ေခၚေပးတဲ့ မိသားစု၀င္၊ သူငယ္ခ်င္း၊ တက္စီနဲ႕သြားတာဆိုရင္ တက္စီေမာင္းသူ၊ ဘတ္စ္နဲ႕သြားရင္ ဘတ္စ္ေမာင္းသူ၊ က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွဳမွာ ပါ၀င္လုပ္ေဆာင္တဲ့ ဆရာ၀န္၊ ဆရာမ၊ ဓာတ္ခြဲပညာရွင္၊ ေဆးရံုသန္႕ရွင္းေရးသမား၊ ေဆး၀ါးျပည့္စံုမွု၊ ေဆး၀ါးေတြ ေဆးရံုမွာ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနေအာင္ ထုတ္ေပးတဲ့ ေဆး၀ါးထုတ္လုပ္ေရး လုပ္ငန္းေတြ၊ ေဆးစတိုခန္းနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ တာ၀န္ရွိသူေတြ၊ ဘယ္လိုေရာဂါကို ဘယ္လိုေဆး၀ါးနဲ႕ ကုသသင့္တယ္ဆိုတာ တီထြင္ေပးခဲ့တဲ့ ေဆးပညာရွင္ၾကီးေတြ၊ ဒီဆရာ၀န္၊ ဆရာမေတြကို ေမြးထုတ္ေပးခဲ့တဲ့ တကၠသိုလ္၊ ေကာလိပ္ေတြက ဆရာေတြ၊ ေဆးပညာစာအုပ္ေရးသားခဲ့သူေတြ တသီသတန္းၾကီးပဲ ျဖစ္တယ္။ အားလံုးက ကိုယ္ထမ္းေဆာင္ရမယ့္ တာ၀န္ေတြကို မွန္မွန္ကန္ကန္ ထမ္းေဆာင္ေနၾကလို႕ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳ ယႏၱရားၾကီး ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ လည္ပတ္ေနတာသာျဖစ္တယ္။ တဦးတေယာက္တည္းရဲ႕ စြမ္းအားေတြေၾကာင့္ မဟုတ္ဘူး။ ဒီယႏၱရားထဲ ပါသူေတြအားလံုးဟာ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳ ၀န္ေဆာင္မွဳကို ေပးေနၾကသူေတြျဖစ္တယ္။ ကိုယ္တိုင္ကလဲ လူတေယာက္အေနနဲ႕ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳကို ခံစားခြင့္ရွိတယ္၊ အခြန္ထမ္းျပည္သူ တေယာက္အေနနဲ႕ ကိုယ္နဲ႕ ထိုက္သင့္တဲ့ ၀န္ေဆာင္မွဳကို ရသင့္တဲ့အတြက္ ဒီ၀န္ေဆာင္မွဳရဲ႕ စားသံုးသူ ျဖစ္လာရတာျဖစ္တယ္။ ႏိုင္ငံေတာ္က တာ၀န္ယူတဲ့ ေဆးရံုေတြမွာ မဟုတ္ပဲ တျခားပုဂၢလိက ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းမွာဆို ပိုရွင္းတယ္။ ဒါက ေစ်း၀ယ္သလိုပဲျဖစ္တယ္။ ကိုယ္က က်န္းမာေရး၀န္ေဆာင္မွဳဆိုတဲ့ ကုန္ပစၥည္းလိုခ်င္တယ္။ ဒီအတြက္ ေငြေပးတယ္။ ဆရာ၀န္ေတြ၊ ဆရာမေတြဘက္က က်န္းမာေရး၀န္ေဆာင္မွဳ ကုန္ပစၥည္းကို ေရာင္းတယ္။ ၀န္ေဆာင္မွဳဆိုတာက ကိုင္တြယ္လို႕ရတဲ့ အေကာင္အထည္ျပ မဟုတ္တဲ့အတြက္ မၾကိဳက္လို႕ ဆိုျပီး ျပန္လဲလို႕မရဘူး။ ဒါေပမယ့္ ၀န္ေဆာင္မွဳ မေကာင္းရင္ေတာ့ စားသံုးသူတေယာက္အေနနဲ႕ Complaint တက္ခြင့္ရွိရမယ္၊ ေလ်ာ္ေၾကး ေတာင္းခြင့္ရွိရမယ္၊ ထိခိုက္နစ္နာမွဳရွိရင္ တရားဥပေဒနဲ႕အညီ ေျဖရွင္းခြင့္ရွိရမယ္။

စားေသာက္ဆိုင္တခုမွ စားပြဲထိုးရဲ႕ ၀န္ေဆာင္မွုကို မေက်နပ္တဲ့အခါ ဆိုင္မန္ေနဂ်ာကို တိုင္တန္းၾကတယ္။ ရံုးငွာနဆိုင္ရာတခုခုမွာ ၀န္ထမ္းရဲ႕ ၀န္ေဆာင္မွဳကို မေက်နပ္တဲ့အခါ သက္ဆိုင္ရာ ဌာနရဲ႕ လုပ္ထံုးလုပ္နည္းနဲ႕အညီ တိုင္တန္းမွဳ ျပဳရမယ္။ ေက်ာင္းဆရာမရဲ႕ Professional Misconduct ကို သက္ဆိုင္ရာ ပညာေရးဌာနေတြဆီ တိုင္ရမယ္။ ျပည္သူ႕ေဆးရံုမွာဆိုရင္လဲ ေဆးရံုအၾကီးအကဲကို တိုင္တန္းရမယ္။ က်န္းမာေရး၀န္ၾကီးဌာနကို တိုင္တန္းရမယ္။ စံုစမ္းေရး ေကာ္မရွင္ဖြဲဲ႕ျပီး စစ္ေဆးရမယ္။ လိုအပ္သလို အေရးယူတာေတြ လုပ္ရမယ္။ ပုဂၢလိကေဆးရံုမွာဆိုရင္လဲ သက္ဆိုင္ရာ ေဆးပညာရွင္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး တရား၀င္တိုင္ၾကားမွဳျပဳလုပ္ရမယ္။ ပုဂၢလိက ေဆးရံုက စံုစမ္းေရးဘုတ္အဖြဲ႕ဖြဲ႕ျပီး စစ္ေဆးမွဳလုပ္ဖို႕လိုတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ လူနာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး၊ ေဆးပညာရွင္ရဲ႕ ညံ့ဖ်င္းမွဳ၊ မေတာ္တဆျဖစ္မွဳေၾကာင့္ ထိခိုက္နစ္နာမွုရွိတယ္ဆိုရင္ ဒီလူနာကို က်န္းမာေရး၀န္ေဆာင္မွဳေပးတာက ပုဂၢလိက ေဆးရံုျဖစ္လို႕ပဲ။ ေဆးရံုနဲ႕ လူနာအၾကားမွာ ၀န္ေဆာင္မွဳ contract ရွိတယ္။ ေဆးရံုနဲ႕ ေဆးပညာရွင္အၾကားမွာလဲ အလုပ္ခန္႕ထားမွဳနဲ႕ ဆိုင္တဲ့ contract ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ေကာ္မရွင္စား contract ပဲျဖစ္ျဖစ္ ရွိတယ္။ ဒါကို ခ်ိဳးေဖာက္မွဳ ျပဳတဲ့အခါမွာ Medical Negligence ျဖစ္မွဳဟာ တရားမမွဳ ေျမာက္တယ္။ တခါတရံမွာ ရာဇ၀တ္မွဳ ေျမာက္တာလဲ ရွိတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ နစ္နာတဲ့ လူနာရွင္ဘက္က လုိအပ္တဲ့ ဥပေဒေရးရာ ကိစၥရပ္ေတြကို က်ြမ္းက်င္နားလည္သူေတြနဲ႕ တိုင္ပင္ဖို႕ လိုအပ္တယ္။

အခုတေလာ ရန္ကုန္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ခြဲစိတ္မွု အမွားအယြင္းကေန လူေသဆံုးမွဳျပႆနာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အင္တာနက္အြန္လိုင္းေပၚမွာ အေတာ္ကို သတင္းေတြ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနတယ္။ ဒီကိစၥကို ေသခ်ာၾကည့္မယ္ဆိုရင္ တရားမွ်တမွဳနဲ႕ ၀န္ေဆာင္မွဳဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြကို ေတြ႕ျမင္ရမွာျဖစ္တယ္။ ေဆးရံုက က်န္းမာေရး ေစာင့္ေရွာက္မွဳ ၀န္ေဆာင္မွဳကို ေငြနဲ႕ေရာင္းတယ္။ လူနာရွင္ဘက္က ေဆးရံုကို ေဆး၀ါးကုသ စရိတ္ေပးရတယ္။ တနည္းဆိုရင္ ၀န္ေဆာင္မွဳကို ၀ယ္ယူတယ္။ ေဆးရံုက ေဆးပညာရွင္ေတြကို လုပ္ခ (သို႕မဟုတ္) ေကာ္မရွင္ေပးျပီး ေဆးပညာအသံုးခ်ခိုင္းထားတယ္။ ဒီအတြက္ ေဆးရံုနဲ႕ လူနာရွင္အၾကားမွာ၊ ေဆးရံုနဲ႕ ေဆးပညာရွင္ေတြအၾကားမွာ contract ေတြ ရွိတယ္။ အဲဒီမွာ လူနာေသတယ္။ ဒီလို လူနာေသမွဳဟာ ဆရာ၀န္ရဲ႕ ခြဲစိတ္မွဳအမွားအယြင္းေၾကာင့္လို လူနာရွင္ဘက္က မီဒီယာကေနတဆင့္ ထုတ္ေဖာ္စြပ္စြဲထားတယ္။ ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး မီဒီယာရဲ႕ ေရးသားခ်က္ေတြက မမွ်တဘူးလို႕ သံုးသပ္သူေတြလဲ ရွိတယ္။ ေဆာင္းပါးေတြမွာ ေရးသားထားခ်က္ေတြမွာ လူနာရွင္ရဲ႕ ေျပာၾကားခ်က္ေတြကို ကိုးကားထားတယ္။ ဒီေတာ့ တဘက္တည္းအျမင္လို႕လဲ ဆိုႏိုင္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီလို ဆိုရေအာင္ မီဒီယာဘက္က သက္ဆိုင္ရာေဆးခန္းနဲ႕ ဆရာ၀န္ကို ဆက္သြယ္ခဲ့တာ မရွိဘူးဆိုတာေသခ်ာမွ တဘက္သတ္လို႕ ဆိုႏိုင္မွာျဖစ္တယ္။

တကယ္လို႕ မီဒီယာဘက္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းျပီးမွ သက္ဆိုင္တဲ့ ေဆးခန္းနဲ႕ ဆရာ၀န္ေတြက လိုအပ္တဲ့ ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားမွဳ၊ ျငင္းဆိုမွဳ ဘာမွ မလုပ္တာဆိုရင္ေတာ့ မီဒီယာရဲ႕ ကိုးကားေရးသားခ်က္ကို ဘက္လိုက္တယ္လို႕ မဆိုႏိုင္ဘူး။ ဒီေနရာမွာ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာ၀န္ကို လူသတ္မွဳ တရားခံအေနနဲ႕ ေရးသားျဖန္႕ေ၀ခ်က္ေတြက မွားတယ္။ လူေသေစမွဳအတြက္ သံသယျဖစ္ထားျခင္း ခံရသူ၊ surgical error ျဖစ္တဲ့ ဆရာ၀န္တေယာက္အေနနဲ႕ စြပ္စြဲသတ္မွတ္ခံထားရသူ အေနနဲ႕သာ ဥပေဒေၾကာင္းအရ သံုးႏွဳန္းလို႕ ရမွာျဖစ္တယ္။ ခြဲစိတ္မွဳေတြတိုင္းမွာ risks ေတြရွိတယ္။ ဒီ risks ေတြကို လူနာ (သို႕) လူနာရွင္ကို ၾကိဳတင္ေျပာဆိုဖို႕ ဆရာ၀န္ဆီမွာ တာ၀န္ရွိတယ္။ က်ြန္မတို႕ ျမန္မာျပည္မွာက ဆရာ၀န္ေတြကလဲ “ငါေျပာေတာ့ေကာ သူတို႕က ဘာနည္းလည္မွာလဲ“ လို႕ အယူအဆရွိတယ္။ လူနာေတြကလဲ “ဆရာတို႕ကပဲ နားလည္တာပါ။ ဆရာတို႕ လုပ္သင့္တာလုပ္ပါ“ လို႕ ဆိုတတ္ၾကတယ္။ တကယ္က အဲလိုမဟုတ္ဘူး။ ဆရာ၀န္ေတြ၊ ေဆးပညာရွင္ေတြဘက္က လူနာဘက္က နားလည္ႏိုင္တဲ့ စကားလံုး အသံုးအႏွုန္းနဲ႕ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိတဲ့ risk ေတြကို ရွင္းထားရမယ္။ လူနာေတြဘက္ကလဲ နားလည္ေအာင္ ေမးရမယ္။ အဲဒီလိုျဖစ္လာရင္ risk ေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ ျပႆနာေတြကို ဆရာ၀န္အမွားလို႕ စိတ္ထဲက ၾကိတ္ျပီး သတ္မွတ္ထားမွုေတြ ေတာ္ေတာ္နည္းသြားမယ္။ ေဆးသမားဂုဏ္ဆိုတာကို ေထာက္ထားျပီး ဖြင့္မေျပာၾကတဲ့ လူနာေတြ၊ လူနာရွင္ေတြ ျမန္မာျပည္မွာ အမ်ားၾကီးပဲ။ စိတ္ထဲကေန ဒီဆရာ၀န္ ငါ့အေမကို သတ္တယ္လို႕ ေတြးေနၾကတဲ့ လူနာရွင္ေတြ မရွိဘူးလို႕ ဘယ္သူတပ္အပ္ေျပာႏိုင္သလဲ။ ဒါေတြဟာ စိတ္ထဲမွာ ေျပာေနရမယ့္ အရာေတြ မဟုတ္ဘူး။ မ်က္ေမွာက္ ရွင္းရမယ့္ အရာေတြသာျဖစ္တယ္။ risk နဲ႕ error ကို ေသေသခ်ာခ်ာ ခြဲျခမ္းစိတ္ျဖာဖို႕လိုတယ္။ ဒါမွ risk ကို error လို႕ထင္ျပီး သက္ဆိုင္တဲ့ ဆရာ၀န္၊ ဆရာမေတြကို စိတ္ထဲက နားၾကည္းေနတာေတြ၊ မယံုမၾကည္ျဖစ္တာေတြ ေလ်ာ့နည္းသြားမွာျဖစ္တယ္။ အဲဒီလိုပဲ error ေတြ ျဖစ္ရင္လဲ လုပ္ေနတဲ့ ေဆးပညာရွင္ေတြကို သူတို႕အမွားေတြ သူတို႕သိေအာင္ ေထာက္ျပလိုက္သလိုျဖစ္တယ္။ တျခားေဆးပညာရွင္ေတြ သင္ခန္းစာ ယူလို႕ ရလာမွာျဖစ္တယ္။

လူတေယာက္ကားေမာင္းသြားရင္ မဆင္မျခင္ေမာင္းမွုေၾကာင့္ လူေသေစမွဳျဖစ္ရင္ ဥပေဒအရ အေရးယူေဆာင္ရြက္ရမွုေတြ ရွိတယ္။ ဒီလိုပဲ ဆရာ၀န္တေယာက္ရဲ႕ အမွား (error) ေၾကာင့္ လူေသေစမွဳ ျဖစ္တာမွာ ဆရာ၀န္မို႕ဆိုျပီး ခ်န္လွပ္ထားခြင့္ရွိသလား။ ဥပေဒေၾကာင္းအရ တရားမမွဳ၊ ရာဇ၀တ္မွဳ တခုခုမွာ ျပစ္ဒဏ္နဲ႕ ညီမွ်တဲ့ ေပးဆပ္မွဳကို ေတာ့ ျပန္လည္ေပးဆပ္ရမွာပဲျဖစ္တယ္။ က်ြန္မတို႕ စေကာတလန္က က်န္းမာေရးနဲ႕ပတ္သက္တဲ့ အက္ဥပေဒေတြထဲမွာ Surgical Errors ဆိုတာကို
(၁) မွားယြင္းေသာ ခြဲစိတ္မွဳ ျပဳလုပ္ျခင္း
(၂) ေရာဂါႏွင့္ မသက္ဆိုင္ေသာ မွားယြင္းသည့္ ကိုယ္ခႏၶာ အစိတ္အပိုင္းတြင္ ခြဲစိတ္ျခင္း
(၃) ေမ့ေဆးေပးမွုႏွင့္ ပတ္သက္ျပီး ခြဲစိတ္ေနစဥ္ ျဖစ္ပြားလာေသာ အမွားမ်ား
(၄) cosmetic surgery အမွားမ်ား ကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပထားပါတယ္။
ဒီလိုအမွားေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဆရာ၀န္ရဲ႕ ေဆးကုသခြင့္ လိုင္စင္ရုတ္သိမ္းမွဳ၊ ရာဇ၀တ္မွုေျမာက္ရင္ ဥပေဒအရ အေရးယူမွဳ၊ တရားမမွဳေျမာက္ရင္ ေလ်ာ္ေၾကးေပးေဆာင္ရမွဳ စတာေတြ ရွိတယ္။

ဒီေတာ့ အခုကိစၥမွာ သက္ဆိုင္ရာဆရာ၀န္ကို တရားခံအျဖစ္ စြပ္စြဲေနတာေတြ၊ လူထုကို သတင္းေပးတဲ့ မီဒီယာက တဘက္သတ္ပဲ သတင္းယူခဲ့တာလား၊ ပါ၀င္ပတ္သက္ေနသူေတြက ေျပာဆိုဖို႕ ျငင္းဆန္ျပီး ေရွာင္ေျပးေနတာလား ဆိုတာ မေသခ်ာခင္မွာ မီဒီယာဘက္လိုက္မွုလို႕ ေျပာဆိုေနတာေတြထက္စာရင္ တကယ္ျဖစ္သင့္တာကေတာ့ နစ္နာသူေတြဘက္ကေန တရား၀င္တိုင္ၾကားမွုေတြ၊ စံုစမ္းေရးေကာ္မရွင္ ဖြဲ႕ျပီး စံုစမ္းေပးဖို႕ေတာင္းဆိုမွုေတြ၊ လိုအပ္ရင္ Post-Mortem စစ္ေဆးမွဳေတြ၊ ေဆးကုသမွဳနဲ႕ ေဆးစစ္ခ်က္မွတ္တမ္းေတြကို ဥပေဒဘက္ေတာ္သားအကူအညီနဲ႕ ေတာင္းဆိုၾကည့္ရွဳစစ္ေဆးခိုင္းမွဳေတြ၊ surgical risks လား၊ surgical errors လားဆိုတာ ေလ့လာဆန္းစစ္ျပီး error ေတြ၊ Medical Negligence ေတြ ျဖစ္ေနခဲ့ရင္လဲ တရားစြဲဆိုမွဳေတြ ျပဳလုပ္သင့္တဲ့ ကိစၥရပ္ တခုသာျဖစ္တယ္။ ဒီလိုလုပ္ေဆာင္ခ်က္ေတြကသာ တရားမွ်တမွဳနဲ႕ ၀န္ေဆာင္မွဳဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြကို ေျဖရွင္းႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္။

လူနာေတြဘက္က ဆရာ၀န္ဘက္ကို “ ေဆးကုသခြင့္ လိုင္စင္ကို လူသတ္လိုင္စင္မ်ား မွတ္ေနလား မသိဘူး“၊ “အဲဒီဆရာ၀န္ေပါ့။ တို႕အေဖကို သတ္လိုက္တာ“၊ “ျမန္မာျပည္က ေဆးေက်ာင္းသားေတြ အဆင့္မရွိဘူး။ ဆရာ၀န္ေတြတကယ္မတတ္ဘူး။ စင္ကာပူသြားကုၾက“၊ “ဆရာ၀န္ေတြလဲ ေငြမ်က္ႏွာပဲ ၾကည့္ေနၾကတယ္“ ဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြ ထြက္ေပၚ ေျပာဆိုမွုေတြဟာ အမွန္တကယ္ တတ္က်ြမ္းနားလည္ျပီး လူနာေတြအေပၚမွာ တကယ္ေစတနာထားတဲ့၊ တာ၀န္ေက်တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြကိုပဲ ရမ္းျပီး ေစာ္ကားလိုက္သလို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ တျပိဳင္နက္တည္းလိုမွာပဲ ဆရာ၀န္ေတြဘက္က လူနာေတြဘက္ကို ဂရုမစိုက္ပဲ “သူတို႕က ဘာနားလည္မွာလဲ“၊ “တို႕ကိစၥေတြထဲ လာေျပာရေအာင္ ဆရာ၀န္မို႕လား“၊ “ေနာက္လာမယ့္ လူနာေတြ အမ်ားၾကီးရွိေသးတယ္။ ေမးစရာရွိရင္လဲ ေရွ႕က ဆရာမကို ေမးလိုက္ေလ။ တို႕က ဆရာ၀န္။ ဒါေတြလိုက္ရွင္းမျပေနႏိုင္ဘူး“၊ “ငါမွားသြားလဲ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ ေနလိုက္လဲ ငါ့လိုလူမ်ိဳးက ဘယ္သူက ဘာလာလုပ္လို႕ ရမွာမို႕လဲ“ ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚ ေတြ မထားရွိဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဆရာ၀န္ေတြ၊ ဆရာမေတြ၊ ေဆးပညာရွင္ေတြဘက္က က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မွဳ ၀န္ေဆာင္မွဳအတတ္ပညာကို ရင္းျပီး ဘ၀ရပ္တည္ေရး၊ ၀င္ေငြရေရး လုပ္ေဆာင္ပါတယ္။ လူနာေတြဘက္ ေငြေၾကးနဲ႕ရင္းျပီး ဒီ၀န္ေဆာင္မွဳကို ၀ယ္ယူပါတယ္။ ပစၥည္း၀ယ္မယ့္သူက ကိုယ္၀ယ္မယ့္ပစၥည္းရဲ႕ အရည္အေသြးကို ၾကည့္ရမယ္။ ေကာင္းက်ိဳးဆိုးက်ိဳးေတြ နားလည္ရမယ္။ ၀န္ေဆာင္မွဳ မွန္မွန္ကန္ကန္ မရွိရင္ complaint တက္ရပါမယ္။ ပစၥည္းေရာင္းသူဘက္ကလဲ ကိုယ့္ပစၥည္း အရည္အေသြးကို ေတာက္ေျပာင္ေအာင္ လုပ္ရမယ္။ မွန္ကန္သင့္ေတာ္တဲ့ ၀န္ေဆာင္မွဳကို ေပးရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အခုမၾကာေသးမီက ျမန္မာျပည္မွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္ဟာ တျခား ႏိုင္ငံေတြမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တယ္ဆိုရင္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ ရွာေဖြစံုစမ္း ေဖာ္ထုတ္စစ္ေဆးရမယ့္ တရားမွ်တမွဳနဲ႕ ၀န္ေဆာင္မွဳဆိုင္ရာ ျပႆနာတခုပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာျပည္မွာ အေကာင္အထည္ ေဖာ္ႏိုင္မလား ဆိုတာကေတာ့ တည္ဆဲ ဥပေဒေတြနဲ႕ သက္ဆိုင္ပါတယ္။ အေကာင္အထည္မေဖာ္ႏိုင္ဘူး ဆိုရင္ေတာ့ တရားမွ်တမွဳကို မေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္တဲ့ နအဖ စစ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ ေၾကာင့္လို႕ပဲ ဆိုရပါလိမ့္မယ္။ ေနာက္ထပ္အားနည္းခ်က္ တခုလဲရွိပါတယ္။ တခါတုန္းက က်ြန္မနဲ႕ ျမန္မာျပည္ အေၾကာင္းေတြကိုလဲ စဥ္ဆက္မျပတ္ေလ့လာေနတဲ့ ပေရာ္ဖက္ဆာတေယာက္နဲ႕ ျမန္မာေတြအေၾကာင္း စကားေျပာျဖစ္တုန္းက သူကေျပာပါတယ္။ “နင္တို႕ ျမန္မာေတြက အာဏာရွင္စနစ္ကို တကယ္ေကာ ႏွစ္ႏွစ္ကာကာ ဖယ္ရွားလိုၾကတာလား။ အာဏာရွင္ဆန္တဲ့ လူ႕ေဘာင္ထဲက အေတြးအေခၚေတြကိုေကာ ေျပာင္းလဲေနၾကျပီလား။ လြတ္လပ္မွဳဆိုတာ ကိုယ္က စတာျဖစ္တယ္။ စစ္အာဏာရွင္ကို ဆန္႕က်င္ေနတယ္ ဆိုတဲ့ နင့္ဆီမွာေတာင္ တခါတေလ ငါေပးလိုက္တဲ့ မွတ္ခ်က္ေတြကို နင္ျပန္မျငင္းဘူး။ ငါက ျငင္းေအာင္ ေျပာလဲမျငင္းဘူး။ ကိုယ့္ကိုယ္ကိုက စျပီးျပင္ဖို႕ လိုတယ္“ လို႕ ေျပာပါတယ္။ က်ြန္မေသခ်ာျပန္ျပီး စဥ္းစားၾကည့္ရင္း ျပင္ဖို႕ ၾကိဳးစားရပါေတာ့တယ္။

က်ြန္မတို႕ဆီမွာ မသိမသာ အရိုးစြဲေနတဲ့ “လူၾကီးေတြ စကားေျပာေနရင္ လူငယ္ေတြက လူၾကီးေတြနဲ႕ တန္းတူရည္တူ ယွဥ္ျပီး မေျပာရဘူး၊ မျငင္းခံုရဘူး“၊ “ဆရာေတြဆိုရင္ ျပန္မေျပာရဘူး၊ မိဘစကားကို အလံုးစံု နားေထာင္ရမယ္“၊ “ရံုးေရာက္ဂတ္ေရာက္ မျဖစ္ခ်င္ဘူး“၊ “တိုင္နဲ႕ ေခါင္းနဲ႕ ေဆာင့္ရင္ ေခါင္းပဲ နာလိမ့္မယ္“၊ “ကို္ယ့္အလြန္မျဖစ္ေစနဲ႕၊ သည္းခံလိုက္“၊ “ျပဳသူအသစ္၊ ျဖစ္သူအေဟာင္း“၊ “သည္းခံျခင္းကသာ ေအာင္ျမင္ပါတယ္၊ ကိုယ့္ဘ၀ ၀႗္ေၾကြးနဲ႕ ကိုယ္ပါ“၊ “ အတိတ္က သူ႕ကို ဘာလုပ္ခဲ့မိမွန္းမွ မသိတာ။ ဒါေၾကာင့္ ျပန္ခံရတာ ေနမွာပါ။ စိ္တ္ထဲ မထားနဲ႕ေတာ့“၊ “သူ႕တရားသူစီရင္မွာပါ“ ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚေတြနဲ႕ကေတာ့ တရားမွ်တမွဳ ရလာဖို႕ ဆိုတာ မလြယ္ကူပါဘူး။ ခက္တာက ဒီအေတြးေတြကလဲ ကိုယ့္ထက္ အင္အားၾကီးသူေတြေရွ႕မွာမွ ေပၚလာတတ္တာေတြကလဲ ရွိေသးရဲ႕။ အင္အားနည္းရင္ေတာ့ သည္းခံဖို႕ စိတ္က ေပ်ာက္သြားတတ္ျပန္ေသးတယ္။ ဥပမာ- ေခြးတေကာင္က ကေလးကို ကိုက္လိုက္ျပီဆိုပါေတာ့။ သည္းခံဖို႕အေတြးက မထြက္လာဘူး။ တုတ္ဆြဲျပီး ရိုက္ပစ္ေတာ့တာပဲ။ အဲ- ရဲတေယာက္က အျပစ္မရွိတဲ့ ကိုယ့္ကေလးကို ေမွာင္ရိပ္ခုိမွဳနဲ႕ ဖမ္းသြားျပီး တညလံုး စခန္းမွာ ရိုက္လိုက္ျပီ ဆိုပါေတာ့၊ ေငြေပးျပီးလဲ သြားေရြးလာရေသး။ မတရားတာလဲ ခံရေသး။ အခ်ဳပ္အေႏွာင္ခံရတဲ့ ၀႗္ေၾကြးပါလာလို႕လား မသိဘူး ဆိုျပန္ေရာ။ ဒီလိုသာ ေျပာစတမ္းဆိုရင္ ေခြးကိုက္ခံရမယ့္ ၀႗္ေၾကြးပါလာလို႕ပါလို႕ေကာ ဘာလို႕ မတြက္ၾကသလဲ။ အဓိကကေတာ့ ဘယ္သူက ကိုယ့္ကို ထိခိုက္ရင္ ျပန္လုပ္မယ္၊ ဘယ္သူက ထိခိုက္ရင္ ျပန္မလုပ္ဘူး ဆိုျပီး စိတ္ထဲမွာကိုက ဖိႏွိပ္မွဳကို လက္ခံေနလို႕ ဖိႏွိပ္ခံေနရျခင္းသာ ျဖစ္တယ္။

ဒါေၾကာင့္ တရားမွ်တမွဳနဲ႕ ၀န္ေဆာင္မွဳေရးရာ ျပႆနာေတြကို တရားမွ်တမွဳကို အလိုရွိသူတိုင္းက မားမားမတ္မတ္ ရင္ဆိုင္ရပ္တည္ဖို႕ လိုအပ္လွပါေၾကာင္းနဲ႕ ဖိႏွိပ္မွဳနဲ႕ မတရားမွဳဆိုတာ ဖိႏွိပ္တာေတြ၊ မတရားတာေတြကို ေခါင္းငံု႕ခံေနသူေတြပဲ ၾကံဳေတြ႕ရမယ့္ ျပႆနာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၂၅၊ ၁၁၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

က်ြန္မႏွင့္ မေတာ္တဆမွဳမ်ား

လူၾကီးေတြက ေျပာတတ္ၾကတယ္။ ဥပါဒါန္ေၾကာင့္ ဥပါဒ္ေရာက္တတ္တယ္။ အစြဲအလမ္း မထားပါနဲ႕တဲ့။ ဒါေပမယ့္ အစြဲအလမ္း မဟုတ္ပဲ တိုက္ဆိုင္မွဳေတြ မ်ားလာတဲ့အခါ အလိုလို သတိျပဳမိတာေတြ၊ သတိထားေတြကေတာ့ ျဖစ္လာေတာ့တာပါပဲ။ က်ြန္မကို ေမြးတာက အဂၤလိပ္လိုဆို ေအာက္တိုဘာလ၊ ျမန္မာလိုဆို ႏို၀င္ဘာလထဲ ေရာက္ေနတဲ့ ကာလတခုမွာပါ။ မန္မာလိုနဲ႕ပဲ ေမြးသကၠရာဇ္ကို တြက္ယူတာမ်ားေတာ့ မ်ားေသာအားျဖင့္ ႏို၀င္ဘာထဲမွာပဲ ေမြးေန႕ျဖစ္သြားေလ့ရွိတယ္။ ေမြးကတည္းက က်န္းမာေရးမေကာင္းလို႕ တလလံုးလံုး ညသူနာျပဳ၊ ေန႕သူနာျပဳေတြနဲ႕ အခ်ိန္ျပည့္။ သံုးႏွစ္အရြယ္ေရာက္ေတာ့လဲ အသည္းအသန္ျဖစ္လို႕ တလနီးပါး ကုယူရနဲ႕ အေတာ္ျခဴခ်ာတာကလား။ စေနသမီး ေနတက္ေရတက္၊ မရဏဖြား၊ သားဦး ဆိုတဲ့ ဂုဏ္ပုဒ္ေတြကို လူေတြက ေထာပနာျပဳတာလဲ ခံခဲ့ရပါရဲ႕။ “သားဦးစေန၊ မီးလိုေမႊ” ဆိုတဲ့ စကားလံုးမ်ား မၾကားခ်င္မွအဆံုး။ ေမြးသဖခင္ၾကီးကေတာင္ “ငယ္ငယ္တုန္းက သမီးကို ဓားထမ္းျပီး ေက်ာ္ဖို႕ လူေတြက သတိေပးတာကို မေက်ာ္မိလို႕ အေဖနဲ႕ အေမကြဲတာ။ သမီးလဲ သူပုန္ျဖစ္တာ“ လို႕ ေျပာခဲ့ေသး။ ဒါေတြက အဆန္းမဟုတ္ေပမယ့္ ခက္တာက ေအာက္တိုဘာ၊ ႏို၀င္ဘာလေတြေရာက္တိုင္း က်ြန္မမွာ မေတာ္တဆမွဳ တခုခု ျဖစ္လာတတ္တာေတြပါ။




အစြဲအလမ္းၾကီး မဟုတ္ေပမယ့္ ဒီလေတြေရာက္ရင္ က်ြန္မမွာ အလိုလို သတိျပဳ၊ သတိထား လာမိေတာ့တာပါပဲ။ ဒီေလာက္သတိထားေနတဲ့ ၾကားကလဲ တခုခုကေတာ့ ျဖစ္လိုက္ရမွ။ လူဆိုတာကလဲ ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ် သြားလာ လွဳပ္ရွားေနရတာဆိုေတာ့ လွဳပ္ရွားသြားလာမွဳတိုင္းကိုေတာ့ ဘယ္ရပ္ထားႏိုင္ ပါ့မလဲ။ ဘယ္မွမသြားပဲ အိမ္ထဲမွာ ေနရင္းထိုင္းရင္း ဖ်ားလာတာေတြကလဲ ရွိတတ္ေသးရဲ႕။ ဒီလိုနဲ႕ က်ြန္မမွာ မေတာ္တဆျဖစ္မွဳေတြက ဒီလိုအခ်ိန္ေတြေရာက္ရင္ ႏွစ္တိုင္းလိုလို တခုခုရွိလာေတာ့တာပါပဲ။ ျဖစ္ပံုေတြကလဲ စံုမွစံု။ ပိုက္ဆံအိတ္ေပ်ာက္တာ၊ ၾကက္ေတာင္ရိုက္ရင္း ေခ်ာ္လဲတာကေန အရိုးအက္သြားတာစတဲ့ အေသးအမႊားေလးေတြကေန ဆိုင္ကယ္ေမွာက္တာ၊ ယာဥ္တိုက္မွဳျဖစ္တာ၊ ကိုယ့္အိမ္တက္ရတဲ့ ေလွကားမွာ အေလာင္းေတြ႕တာ အဆံုး ေပါက္တီးေပါက္ရွာေတြ ျဖစ္ရ၊ ၾကံဳရ၊ ေတြ႕ရ၊ ရင္ဆိုင္ရေတာ့တာပါပဲ။

ေတာင္ၾကီးနဲ႕ ရန္ကုန္အၾကား၊ ေတာင္ၾကီးနဲ႕မႏၱေလးအၾကား၊ မႏၱေလးနဲ႕ ေမျမိဳ႕အၾကားမွာ ယာဥ္တိုက္မွဳမ်ားစြာကို ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရဖူးတယ္။ ျဖစ္လိုက္ရင္လဲ ဒီလေတြမွာပဲ။ မွတ္မွတ္ရရ တၾကိမ္မွာတုန္းကဆို က်ြန္မစီးသြားတဲ့ ခရီးသည္တင္ကားက ေရွ႕ကသစ္လံုးကားကို ၀င္တိုက္တာ။ က်ြန္မက တေလွ်ာက္လံုး ေရွ႕ဆံုးခံုထိုင္လာခဲ့တဲ့သူပါ။ ယာဥ္တိုက္မွဳ မျဖစ္ခင္ ျမိဳ႕တျမိဳ႕မွာ ထမင္းစား၀င္နားရင္း အစ္မၾကီးတေယာက္နဲ႕ ခင္မင္သြားတာကေန အစ္မၾကီးက သူ႕နားက ထိုင္ခံုမွာ လာထိုင္ဖို႕ေျပာတာနဲ႕ စကားေျပာျဖစ္ရင္း ေနာက္မွာသြားထိုင္မိတာ။ က်ြန္မခံုမွာ ခံုလြတ္တယ္ဆိုျပီး ၀င္ထိုင္တဲ့လူက ေသလုေမ်ာပါး ဒဏ္ရာရသြားတယ္။ ေသသလား၊ ရွင္သလားေတာ့ မသိေတာ့။ ေမေမကဆို က်ြန္မခရီးသြားမယ္ဆိုတိုင္း ဘုရားတေနေတာ့တာပဲ။ က်ြန္မနဲ႕ ကားေမာင္းသမားႏွစ္ေယာက္ထဲ တညလံုးေမာင္းရမယ့္ ခရီးေတြက်ေတာ့လဲ စိတ္မခ်။ ေလယာဥ္က်ေတာ့လဲ က်ြန္မကိုယ္တိုင္ကိုက သိပ္မစီးခ်င္။ ခရီးသည္တင္ကားေတြေပၚမွာ မိတ္ေဆြဖြဲ႕ရ၊ လူမ်ိဳးစံု ၾကံဳရေတြ႕ရတာကို က်ြန္မက စိတ္၀င္စားေနမိတာကိုး။ က်ြန္မခ်စ္သူက “လူေတြထဲမွာ ဘ၀ရဲ႕ တန္ဖိုးကို ရွာဖို႕၊ လူထုလူတန္းစားအလႊာ အသီးသီးကို ေလ့လာဖို႕“ တိုက္တြန္းခဲ့တာေတြလဲ ပါမယ္ထင္ပါရဲ႕။ ေတာင္ၾကီးနဲ႕ ရန္ကုန္ဆိုတာက ေန႕လည္ဆယ့္ႏွစ္နာရီကေန ေနာက္တေန႕နံနက္ ေျခာက္နာရီ၊ ခုနစ္နာရီအထိ ဆိုေတာ့ ကားေပၚမွာ ဆယ့္ရွစ္နာရီေလာက္ၾကာတာကိုး။ က်ြန္မက ဒီခရီးဆို သိပ္စိတ္၀င္စားတာပဲ။ ဒီလိုနဲ႕ပဲ မေတာ္တဆမွဳေလးေတြ တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ၾကံဳျပီး၊ ေသကံမေရာက္၊ သက္မေပ်ာက္ခဲ့တာေလးေတြလဲ ၾကံဳခဲ့ ဆံုခဲ့ရပါရဲ႕။

တၾကိမ္တုန္းကလဲ ေမျမိဳ႕နဲ႕ မႏၱေလးမွာ ၾကံၾကံဖန္ဖန္ အျဖစ္အပ်က္တခုျဖစ္ခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေမျမိဳ႕ကို မိတ္ေဆြတခ်ိဳ႕သြားပို႕တာမွာ ခရီးတခုလံုးကားက အေကာင္း။ ေမွာင္ခ်ိန္မွာ အျပန္လမ္းျမိဳ႕က ထြက္မယ္လုပ္မွ ကားကပ်က္ေရာ။ ဒါနဲ႕ နီးရာ၀ပ္ေရွာ့တခုမွာ လံုး၀ ထားခဲ့ရျပီး၊ ကားေတြငွားေတာ့ ဘယ္ကားမွမလိုက္။ အခ်ိန္ကလဲ ညဦးပိုင္းျဖစ္ေနျပီ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ မႏၱေလးေတာ့ ဒီညအေရာက္ျပန္မယ္လို႕ ဆံုးျဖတ္မိၾကတယ္။ က်ြန္မနဲ႕ပါလာတဲ့ သူငယ္ခ်င္းနဲ႕ ညီမေလးႏွစ္ေယာက္က အနည္းငယ္ ေၾကာက္တတ္တယ္။ တျခားျမိဳ႕မွာ ညအိပ္ညေန မေနခ်င္ဘူးလို႕ ဆိုတာကိုး။ သူတို႕ကို မႏၱေလးျပန္ပို႕ျပီးမွ ေနာက္ေန႕က်ရင္ကိုယ္က ေမျမိဳ႕ျပန္တက္လာမယ္ေပါ့။ စိတ္ထဲကေတာ့။ ဒီလိုနဲ႕ စံုစမ္းၾကည့္ေတာ့ လားရွိဳးဘက္က ဆင္းလာမယ့္ ခရီးသည္တင္ကားကို ေစာင့္စီးတဲ့။ မထူးပါဘူး။ ေစာင့္စီးတာေပါ့ဆိုျပီး စီးလိုက္ၾကတယ္။ ၾကံဳပဲၾကံဳတတ္ပါရဲ႕ရွင္။ က်ြန္မတို႕ကို ကားေပၚတင္လာျပီး ငါးမိနစ္လဲက်ေရာ ကားက ပ်က္ပါေလေရာ။ ဒါနဲ႕ ေမျမိဳ႕ကို ျပန္လွည့္ရျပန္ေရာ။ ၀ပ္ေရွာ့တခုမွာ ျပင္လိုက္ေတာ့ တနာရီအတြင္းေကာင္းသြားတယ္ရွင့္။ ဒါနဲ႕ ဆက္ထြက္လာၾကတာ။ ၂၁ မိုင္ဂိတ္လဲ ေရာက္ေရာ ျပႆနာတက္ပါေလေရာ။ အဲဒီေန႕က ဆန္ေမွာင္ခိုကိစၥေတြနဲ႕ တိုင္းမွဴးပါဆင္းလာရျပီး ျပႆနာတက္ေနလို႕ ယာဥ္ေတြအကုန္လံုး ရပ္ထားရတယ္။ အေျခအေနကေတာ့ တညလံုး အဲဒီမွာ ေနရမယ့္ပံုပဲ။

ဒါနဲ႕ ဆင္းသြားျပီး သက္ဆိုင္ရာကို သြားေတြ႕တယ္။ မႏၱေလးေဆးတကၠသိုလ္က ေက်ာင္းသူေတြ ဆိုေတာ့ ဟိုဘက္က ေက်ာင္းသားေတြနဲ႕ ျပႆနာမတက္ခ်င္ဘူးထင္ပါ့။ အေရးၾကံဳခ်ိန္ဆိုေတာ့ ဆိုင္ရာပိုင္ရာ နာမည္ေတြလဲ ရြတ္ရတာေပါ့။ ဒါနဲ႕ အရာရွိတေယာက္က ကားတန္းကိုေတာ့ မလႊတ္လိုက္ႏိုင္ဘူး။ အမိန္႕အရမို႕ လို႕ ဆိုျပီး သမီးတို႕ကိုေတာ့ မႏၱေလးျပန္ပို႕ဖို႕ စီစဥ္ေပးမယ္ဆိုတယ္။ ကားေပၚက ပစၥည္းေတြ သြားယူလို႕ ေျပာတယ္။ က်ြန္မလဲ ပစၥည္းယူဖို႕ျပန္လာခဲ့တာပဲ။ ဒါေပမယ့္ အဲဒီမွာ က်ြန္မတို႕ကို လွမ္းၾကည့္ေနတဲ့ မ်က္လံုးေလးေတြကို ရင္ဆိုင္လိုက္ရတယ္။ အဖြားအရြယ္ေတြလဲ ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က အေႏြးထည္အက်ီၤမ၀တ္ထားဘူး။ ကားက မွန္လံုကားမဟုတ္ဘူး။ ဒီေနရာက ဌက္ဖ်ားေဒသ။ က်ြန္မ ရင္ထဲ ဘယ္လိုျဖစ္သြားတယ္မသိဘူး။ ဒီကားေပၚမွာ ခရီးအတူထြက္လာျပီးမွ သူတို႕ကို ထားခဲ့ျပီး ခရီးဆံုးကို ဆက္သြားဖို႕ကို က်ြန္မစိတ္ထဲ မတရားသလို ခံစားလိုက္ရတယ္။ ဒါနဲ႕ ဟိုအရာရွိကို ဆက္မသြားေတာ့ ဘူးလို႕ သြားေျပးေျပာလိုက္တယ္။

ကားေပၚပါလာတဲ့ ခရီးသည္ေတြကို ဒီမွာ ညအိပ္မလား၊ ေမျမိဳ႕ျပန္အိပ္မလား ဆိုတာ ဆႏၵခံယူရတယ္။ဒီေနရာမွာ ညအိပ္ရင္ ညရဲ႕ ေဆာင္းတြင္းအေအးဒဏ္၊ ျခင္အႏၱရာယ္၊ ဌက္ဖ်ားစတာေတြ ေျပာရတယ္။ တည္းခိုခန္းစရိတ္ တာ၀န္ယူေပးပါမယ္လဲ ဆိုရေသးတယ္။ ျပီးေတာ့မွ ကားေမာင္းသမားကို ေမျမိဳ႕ကို ေနာက္ျပန္လွည့္ေပးဖို႕ ညွိျပီး ေမျမိဳ႕ျပန္တက္လာၾကတယ္။ ကံက အဲဒီအခ်ိန္ထိ မေကာင္းေသးဘူး။ တည္းခိုခန္းေတြမွာ လူေတြ ျပည့္ေနျပီ။ လူႏွစ္ဆယ္ေလာက္ဆိုေတာ့လဲ လူအုပ္က နည္းနည္းၾကီးတာကိုး။ အခ်ိန္ကလဲ ညဆယ့္ႏွစ္နာရီေက်ာ္ေနျပီ။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ နီးစပ္ရာ ဘုန္းၾကီးေက်ာင္းတေက်ာင္း ေမာင္းခိုင္းျပီး ညတနာရီမွာ ေက်ာင္းထိုင္ဆရာေတာ္ကို သြားႏွိဳးခဲ့ရတဲ့အျဖစ္။ သာသနာ့အရိပ္ကို ခိုလွံဳရတာမ်ား ေအးခ်မ္းလိုက္ပါဘိ။ ညတြင္းခ်င္းမွာတင္ ဆရာေတာ္နဲ႕ ဦးပဇင္းေတြက တညတာတည္းခိုေရးကို စီစဥ္ေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ လူအမ်ားက အိပ္ေတာ့ မအိပ္ႏိုင္ၾကပါဘူး။ ဆာကလဲ ဆာေနၾကတာမို႕ ေက်ာင္းအနီးက ညလံုးေပါက္လက္ဖက္ရည္ဆိုင္မွာ မုန္႕ေတြသြားေျပး၀ယ္ရတာလဲ အမွတ္ရမိေနပါေသးရဲ႕။ မွတ္မွတ္ရရ (၂၀၀၀) ခုႏွစ္၊ ႏို၀င္ဘာလ တညမွာေပါ့။

အဲဒီလို ၾကံၾကံဖန္ဖန္ေတြ ဆံုရ၊ ၾကံဳရတတ္တဲ့ က်ြန္မဟာ ဒီႏွစ္ထဲမွာေတာ့ ဒီအခ်ိန္မေရာက္ခင္ကတည္းက သတိေတြအၾကိမ္ၾကိမ္ထားရပါရဲ႕။ မသြားမျဖစ္တဲ့ လန္ဒန္ခရီးစဥ္တခု ေပၚလာလို႕ ခရီးထြက္ရေတာ့လဲ တညလံုး ပုတီးစိပ္ျပီး သြားရေတာ့တာပါပဲ။ ဆယ့္ႏွစ္နာရီၾကာတဲ့ ခရီးဆိုေတာ့ ေရွးဦးသူနာျပဳ ေဆးေသတၱာေလးပါ ေဆာင္သြားရေတာ့တယ္။ သားေလးကလဲ ပါလာတာကိုး။ ဒီလိုနဲ႕ ခရီးစဥ္ တေလွ်ာက္လံုး ခလုတ္မထိ၊ ဆူးမညိနဲ႕ ေခ်ာေခ်ာေမြ႕ေမြ႕ျပန္ေရာက္လာျပီး ဟုတ္လွျပီလို႕ စိတ္ကို ဒုန္းဒုန္းခ်လိုက္ျပီးခ်ိန္ တညမွာေပါ့။ ညၾကီးမင္းၾကီး ဆယ္နာရီေက်ာ္မွာ အိပ္ေပ်ာ္ေနတဲ့ သားေပါက္စဟာ ႏိုးလာျပီး ထမင္းစားစားပြဲဆီကို လမ္းေလွ်ာက္ေတာ္မူပါေတာ့တယ္။ စားပြဲေပၚက ေရကို သူက ဆြဲယူေသာက္ပါတယ္။ ျပီးလဲျပီးေရာ၊ ဘာကို အလိုမက်တယ္မသိ၊ စိတ္တိုလာျပီး သကာလ ထမင္းစားစားပြဲက သစ္သားကုလားထိုင္ၾကီးကို တြန္းလွဲပစ္လိုက္တာေၾကာင့္ ေနာက္ကလိုက္လာတဲ့ က်ြန္မမွာ ျပဴးတူးျပဲတဲ ထခုန္လိုက္ေပမယ့္ မလြတ္ေတာ့ပဲ ေျခေထာက္တဘက္ေပၚကို အရွိန္ျပင္းျပင္းနဲ႕ ပိက်သြားပါေတာ့တယ္ရွင္။ အခုေတာ့ က်ြန္မမွာ အရိုးမက်ိဳးသြားေပမယ့္လဲ အရွိန္ျပင္းတာေၾကာင့္ လမ္းေကာင္းေကာင္း မေလွ်ာက္ႏိုင္ပဲ ေျခေထာက္နာေနလ်က္ရွိပါေၾကာင္း။

ေနာက္ဆက္တြဲ

ဇာတ္လမ္းက ဒီမွာတင္ ျပီးလားဆိုေတာ့ မျပီးေသးျပန္ပါဘူး။ ဒီလိုနဲ႕ ေျခေထာက္နာေနတဲ့ က်ြန္မဟာ လမ္းေလွ်ာက္ရင္ ေျခေထာ့နဲ႕ေထာ့နဲ႕နဲ႕ ကိုယ့္ေၾကာင့္ သားေပါက္စရဲ႕ ေန႕ကေလးထိန္းေက်ာင္း သင္ခန္းစာေလးေတြ မပ်က္ေစရဆိုတဲ့ ထံုး ႏွလံုးမူျပီး၊ သားေလးကို လက္တဘက္ကဆြဲ၊ လက္တဘက္က သူ႕ေက်ာပိုးအိတ္ေလးကို ကိုင္ျပီး ေက်ာင္းပို႕ဖို႕ ရည္ရြယ္ထြက္သြားပါတယ္။ အိမ္ေရွ႕ေရာက္တယ္ဆိုရင္ပဲ သားေပါက္စေလးဟာ ေဇာင္းကလႊတ္လိုက္တဲ့ ျမင္းလို လက္ထဲကေန လွစ္ခနဲထြက္သြားျပီး၊ လမ္းေဘးပလက္ေဖာင္းေပၚမွာ ခုန္ေပါက္ေျပးပါေတာ့တယ္။ က်ြန္မကလဲ စိုးရိမ္တၾကီးနဲ႕ “သားေရ။ မေျပးနဲ႕။ ေခ်ာ္လဲမယ္“ လို႕ လွမ္းေအာ္ရံုရွိေသး၊ ပလက္ေဖာင္းေပၚကေန လမ္းေပၚကို ေမွာက္ရက္ ျပဳတ္က်ပါတယ္။ ဘယ္လိုကေန ဘယ္လိုသားနားေရာက္သြားတယ္မသိ။ ဆြဲထူလိုက္ေတာ့ ႏွာေခါင္းက ေသြးေတြကို ျမင္ရတာေၾကာင့္ ျပာခနဲ ျဖစ္ျပီး၊ သူ႕ကို အိမ္ေပၚမတင္လာရပါေတာ့တယ္။ ေလွကားထစ္ေတြကို ဘယ္လိုနင္းတက္ခဲ့တယ္လဲ မသိေတာ့။ ေရာက္ေရာက္ခ်င္း ေရွးဦးသူနာျပဳ ေသတၱာေလးဆြဲျပီး အနာကို စစ္ေဆးၾကည့္ရပါတယ္။ ႏွာေခါင္းမွာ ပြန္းပဲ့သြားတာေတြပဲ ေတြ႕ျပီး အရိုးက်ိဳးသြားတဲ့ လကၡဏာမေတြ႕ေတာ့မွ စိတ္အနည္းငယ္ေအးရပါေတာ့တယ္။ ဒီေတာ့မွ ေျခေထာက္က နာလာတာလဲ သတိထားမိ။ ခုမ်ားေတာ့ သားအမိႏွစ္ေယာက္မွာ ကိုယ္စီကိုယ္စီ ဒဏ္ရာေတြနဲ႕။ ေခတ္ေဟာင္းက မင္းသမီးၾကီး ေဒၚျမေလးေျပာတတ္သလိုပဲ ”ေျပာကို မေျပာခ်င္ေတာ့ဘူး“ လို႕ အားရပါးရ ဆိုလိုက္ခ်င္ပါေၾကာင္း


ခင္မမမ်ိဳး (၁၆၊ ၁၁၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Emotional Bank Account

က်ြန္မတို႕ လူသားေတြ အားလံုးဟာ ခႏၶာကိုယ္အေသြးအသား၊ စဥ္းစားဥာဏ္ရွိတဲ့ ဦးေႏွာက္၊ ခံစားတတ္တဲ့ စိတ္ႏွလံုးသားေတြနဲ႕ လူ႕ပတ္၀န္းက်င္မွာ က်င္လည္ေနၾကရပါတယ္။ နံနက္မိုးလင္းမွာ မ်က္စိႏွစ္လံုး စဖြင့္ခ်ိန္ကစလို႕ ခႏၶာကိုယ္သန္႕စင္ေရး၊ စားေရးေသာက္ေရး၊ အိမ္အလုပ္၊ ေက်ာင္းအလုပ္၊ ရံုးအလုပ္စျပီး ကိုယ့္တာ၀န္နဲ႕ကိုယ္ ရုန္းကန္လွဳပ္ရွားေနၾကရပါတယ္။ ေန႕စဥ္လူမွဳဘ၀မွာ အတူေနတဲ့ မိသားစု၊ အိမ္ေထာင္စု၀င္ေတြက အစျပဳလို႕ က်င္လည္ေနရတဲ့ နယ္ပယ္အလုိက္ လူအမ်ားနဲ႕ မျဖစ္မေန ဆက္ဆံၾကရပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ အလုပ္၊ ေက်ာင္း၊ မိသားစု တာ၀န္၀တၱရားေတြရဲ႕ စိတ္ဖိစီးမွဳေတြေၾကာင့္ စိတ္ခံစားမွဳအလိုက္ စဥ္းစားေတြးေခၚ ေျပာဆိုတာေလးေတြ ရွိတတ္တယ္။



လူၾကီးသူမေတြကေတာ့ အိမ္က ျပႆနာ အလုပ္ထဲ မသယ္သြားနဲ႕။ အလုပ္က ျပႆနာ အိမ္မသယ္လာနဲ႕ လို႕ေတာင္ ဆိုစမွတ္ျပဳၾကပါရဲ႕။ ရံုးထဲမွာလဲ ဒီေန႕ေတာ့ ရာသီဥတု မသာယာဘူး ဆိုျပီး လူၾကီးေတြရဲ႕ စိတ္အေျခအေနကို အခ်င္းခ်င္း သတိေပး ေျပာတတ္ၾကတယ္။ မိသားစုတြင္းမွာလဲ မိဘနဲ႕ သားသမီး ဆက္ဆံေရးေတြမွာ ျပႆနာေတြ ခဏခဏ တက္တတ္ၾကတယ္။ အိမ္ေထာင္ဘက္ ေတြအခ်င္းခ်င္း ရန္ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္အခ်င္းခ်င္း ၾကည့္မရျဖစ္တယ္။ အရမ္းခင္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြကေန မေခၚႏိုင္၊ မေျပာႏိုင္ေတြ ျဖစ္တာေတြလဲ ရွိတယ္။ အစည္းအေ၀းေတြမွာ ေကာင္းမိေကာင္းရက္ ေဆြးေႏြးေနရင္းက ထျငင္းကုန္တာရွိတာ။ စိတ္မထိန္းႏိုင္ပဲ ခြန္းၾကီးခြန္းငယ္ ေတြျဖစ္ၾက၊ ထခ်ကုန္တာေတြလဲ ရွိတယ္။

ကိုယ့္စိတ္က အားငယ္ေနတဲ့အခ်ိန္၊ ရွံဳးနိမ့္ေနတယ္လို႕ ထင္ခ်ိန္မွာ ေျပာရိုးေျပာစဥ္အတိုင္း လူတဘက္သားက ေျပာတာကိုလဲ ဆရာလုပ္တယ္ ထင္တတ္တယ္။ ကိုယ့္စိတ္က ဘ၀ျမင့္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ တဘက္လူက ၾကည့္ရိုးၾကည့္စဥ္ ၾကည့္တာကိုလဲ ကိုယ့္ကို ေစာ္ကားေနတယ္လို႕ ထင္တတ္တယ္။ လူတေယာက္ကို အႏုတ္လကၡဏာကေန ၾကည့္မိျပီးရင္ အေပါင္းလကၡဏာျဖစ္လာဖို႕ကလဲ ေတာ္ေတာ္ခဲယဥ္းျပန္ေရာ။ အေပါင္းလကၡဏာနဲ႕ ၾကည့္မိရင္လဲ ဘာလုပ္လုပ္ေကာင္းေနျပန္ေရာ။ လူေတြရဲ႕ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြ၊ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံုေတြက ေလ့လာေလ၊ နက္နဲေလ။ မိမိကိုယ္ကို ေလ့လာၾကည့္ၾကရင္ေတာင္ အေတာ္နက္နဲတဲ့ ကိစၥ။ တခါတေလ ေဒါသထြက္သြားမိတဲ့ ကိစၥတခုကို ေသြးေအးခ်ိန္မွာ ဘာေၾကာင့္ ထြက္သြားရတာလဲ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေတာ့ ေသြးဆူခ်ိန္မွာေလာက္ ေဒါသျဖစ္စရာ မေကာင္းေတာ့တာေတြ လူတိုင္း ၾကံဳဖူးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ က်ြန္မတို႕လူသားေတြဟာ တဦးတေယာက္တည္းပဲ အပူအပင္ကင္းႏိုင္သမွ် ကင္းကင္း ေနေတာ့မယ္လို႕ ယတိျပတ္ မဆံုးျဖတ္ႏိုင္ေသးစဥ္ကာလတခုအထိမွာ လူေတြနဲ႕ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံ ေနထိုင္ေနၾကရဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

က်ြန္မဟာ ပင္ကိုယ္သဘာ၀အရ စိတ္အေတာ္ဆတ္တဲ့ လူပါ။ နီးစပ္တဲ့ လူအမ်ားက စိတ္ရွည္တယ္၊ သည္းခံတတ္တယ္ ဆိုၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ြန္မသည္းမခံႏိုင္တဲ့ ကိစၥေလးေတြ တခ်ိဳ႕ကလဲ ရွိတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြက်ေတာ့ သည္းခံလိုက္ရင္၊ ျငိမ္ေနရင္ ျပီးေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြက်ေတာ့လဲ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ ေျဖရွင္းလိုက္မွ ျပီးႏိုင္တာေတြကလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ျပႆနာအမ်ိဳးအစားေပၚ မူတည္မယ္ထင္ပါတယ္။ စိတ္ခံစားမွဳနဲ႕ တုန္႕ျပန္မိတာေတြလဲ ရွိတတ္ပါရဲ႕။ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အသက္အရြယ္၊ အေျခအေနတခု ေရာက္လာခ်ိန္က်ေတာ့ လူမွဳပတ္၀န္းက်င္ဆက္ဆံေရးမွာ အေရးၾကီးတဲ့ Emotional Bank Accountကို ဖြင့္ဖို႕ ၾကိဳးစားလာရပါေတာ့တယ္။ ဒီစကားလံုးေလးကို က်ြန္မ စေတြ႕တာက Stephen Covey ေရးတဲ့ The 7 Habits of Highly Effective People: Powerful lessons in Personal Change ဆိုတဲ့ စာအုပ္ထဲမွာပါ။ စာေရးဆရာကေတာ့ လူသားေတြဟာ ေငြေၾကးဓန ဘဏ္စာရင္းေတြ ဖြင့္ထားၾကသလို Emotional Bank Accountကိုလဲ ဖြင့္ဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။

ဒီဘဏ္စာရင္းမွာ ထည့္သြင္းသင့္တဲ့ စာရင္းေျခာက္ခ်က္ကိုလဲ သူက ဆိုထားပါေသးတယ္။



(၁) တဘက္သားကို နားလည္မွဳ
စာေရးဆရာက တဘက္သားကို နားလည္မွဳရွိဖို႕ ဆိုထားပါတယ္။ က်ြန္မကိုယ္ေတြ႕နဲ႕ ယွဥ္ျပီး ေျပာရရင္ေတာ့ နားလည္တယ္ဆိုတဲ့ စကားလံုးေလးက အေျပာလြယ္သေလာက္ အလုပ္အလြန္ခက္တဲ့ ကိစၥပါ။ မိဘနဲ႕ သားသမီးအၾကား၊ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းအၾကား၊ ငယ္ေပါင္းသူငယ္ခ်င္းေတြအၾကားမွာေတာင္ နားလည္မွဳ လြဲမွားရာက ဆက္ဆံေရးအဆင္မေျပတာေလးေတြ ရွိတတ္တယ္ဆိုရင္ သူစိမ္းသူမနဲ႕ဆိုရင္ေတာ့ ပိုဆိုးႏိုင္ပါတယ္။ နားလည္မွဳဆိုတာက ခ်က္ခ်င္းရႏိုင္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ အျပန္အလွန္ နားလည္မွဳရလာေအာင္ ၾကိဳးပမ္းယူရပါတယ္။ နားလည္မွဳမရခင္ ဆက္ဆံေရး ျပိဳလဲသြားတာလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အနည္းဆံုး နားလည္လာေအာင္ ၾကိဳးစားခ်င္စိတ္ေလးရွိဖို႕ကေတာ့ လိုအပ္လွပါတယ္။ တဘက္သားက ကိုယ့္စိတ္ကို အေႏွာင့္ အယွက္ျဖစ္ေစတဲ့ အေျပာအဆို၊ အျပဳအမူေလးေတြ ရွိလာရင္ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါ၊ သူျပဳမူရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း စတာေတြကို ေလ့လာၾကည့္ျပီးမွ တုန္႕ျပန္သင့္တာကို တုန္႕ျပန္တာမ်ိဳးကို ဆိုလိုတာပါ။ သူ႕ေနရာကေန တခ်က္ ျပန္၀င္စဥ္းစားၾကည့္လိုက္တာမ်ိဳးပါ။ မလြယ္ပါ။ အလြန္ခက္လွပါတယ္။ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါတိုင္းမွာ က်င့္သံုးလို႕ မျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ က်င့္သံုးလို႕ ရႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ္နဲ႕ မိတ္ေဆြျဖစ္လာမယ့္သူေတြ၊ မိတ္ေဆြျဖစ္ျပီးသူေတြကို ဆံုးရွံဳးမွဳနည္းမွာ အမွန္ပါပဲ။

(၂) အေသးအမႊားေလးေတြကို ဂရုစိုက္တတ္မွဳ

ဒီအခ်က္ကို ဖတ္ရေတာ့ ကိုယ္ေတြ႕ျဖစ္ရပ္ေလးေတြနဲ႕ ယွဥ္ျပီး ေတြးမိတယ္။ က်ြန္မတို႕တေတြဟာ အလုပ္အလြန္မ်ားတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ဒီကိစၥေတြကို ေမ့ေလ်ာ့ေန တတ္ၾကပါတယ္။ ဒီအခ်က္က အာရံုထားတာနဲ႕လဲ ပတ္သက္မယ္လို႕ က်ြန္မေတာ့ ယူဆမိပါတယ္။ ကေလးေတြနဲ႕ အသက္အရြယ္ၾကီးသူေတြက လူလတ္ပိုင္းေတြထက္ တျခားသူေတြကို ပိုဂရုစိုက္ တတ္ၾကပါတယ္။ လူလတ္ပိုင္းေတြက်ေတာ့ ၾကင္နာမွဳ၊ ေႏြးေထြးမွဳ မရွိတာလား ဆိုေတာ့ မဟုတ္ပါ။ တျခား အာရံုထားစရာေတြ မ်ားလို႕ တေယာက္နဲ႕ တေယာက္ ဂရုမစိုက္မိၾကတာပါ။ အနီးကပ္ဆံုး အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြမွာေတာင္ တတိယအရြယ္ေရာက္မွ တဦးနဲ႕တဦး ပိုျပီး ေဖးေဖးမမ၊ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး ေတြ ရွိလာၾကတယ္လို႕ က်ြန္မမိတ္ေဆြ အဖိုးၾကီး၊ အဖြားၾကီးမ်ားက ေျပာၾကပါတယ္။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ လူငယ္ပိုင္း၊ လူလတ္ပိုင္းေတြမွာလဲ မိသားစုအတြင္းမွာ၊ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းေတြ အတြင္းမွာ၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြအတြင္းမွာ၊ ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြ အၾကားမွာ၊ ဆရာတပည့္ေတြအၾကားမွာ အေသးအမႊားကိစၥေလးေတြကို ဂရုတစိုက္နဲ႕ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး ဆက္ဆံမွဳေလးေတြ ရွိလာရင္ ဆက္ဆံေရးက ေတာ္ေတာ္ေျပလည္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသးေကြးတဲ့ ၾကင္နာမွဳေလးတခုကေန ဘ၀တသက္တာ မိတ္ေဆြေတြ ျဖစ္သြားတတ္တာေတြ ရွိသလို၊ သူငယ္ခ်င္းအရင္းေတြ ၾကားမွာ ထားရွိရမယ့္ အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳကို ေဖာက္ဖ်က္တာေလးတခုကေန တသက္လံုး မေခၚႏိုင္မေျပာႏိုင္ ျဖစ္သြားတတ္တာေလးေတြလဲ ရွိတတ္လို႕ပါ။ ဘ၀အေတြ႕အၾကံဳေလးေတြမွာ ဘတ္စ္ကားေပၚအတက္ အိတ္ေလးမတင္ေပးမိတာကေန စားအိမ္ေသာက္အိမ္ မိတ္ေဆြျဖစ္ခဲ့ဖူးတာ ရွိသလို၊ အမွတ္တမဲ့နဲ႕ သူ႕ေရွ႕မွာ တျခား သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ကို ပိုဦးစားေပးမိသလို ျဖစ္သြားတာကို ခံစားသြားျပီး သူငယ္ခ်င္းအျဖစ္က ရပ္စဲခံခဲ့ရဖူးတာလဲ ရွိပါရဲ႕။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီအခ်က္ေလးဟာ တစံုတရာေတာ့ လူ႕ဘ၀အတြက္ အက်ံဳး၀င္မွာ အေသအခ်ာပါပဲ။ အေသးအမႊားေလးေတြကို ဂရုစိုက္ပါ။ လူေတြကို ၾကင္နာပါ။ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး ဆက္ဆံပါ။

(၃) လူတဘက္သားအေပၚမွာ ေလးေလးနက္နက္ထားရွိမွဳ

စာေရးသူကေတာ့ ကတိေပးထားတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေလးေတြကို မျဖစ္မေန လုပ္ေပးဖို႕ တိုက္တြန္းထားပါတယ္။ အနည္းဆံုး မလုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္ရင္ေတာ့ ပ်က္ကြက္မွဳအတြက္ ေလးေလးနက္နက္ ေတာင္းပန္သင့္တယ္၊ အစားထိုးအစီအစဥ္ လုပ္ေပးသင့္တယ္လို႕ က်ြန္မကေတာ့ ထပ္ဆင့္ ထည့္သြင္းခ်င္ပါတယ္။ အလုပ္သိပ္မ်ားတဲ့အခါမွာ အေရးၾကီးမွဳ၊ ဦးစားေပးမွဳေပၚ မူတည္ျပီး ပ်က္ကြက္တာေလးေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ က်ြန္မသားေပါက္စေလးကို ၾကားရက္ ညဦးပိုင္းေတြမွာ က်ြန္မစာဖတ္တာကို မေႏွာင့္ယွက္ပဲ သူ႕ဘာသာ ကစားမယ္ဆိုရင္ တနဂၤေႏြေန႕မွာ ပင္လယ္ကမ္းေျခက ကစားကြင္းကို ေခၚသြားမယ္လို႕ ကတိေပးခဲ့ဖူးပါတယ္။ တိုက္ဆိုင္ခ်င္ေတာ့ အဲဒီတနဂၤေႏြေန႕တုန္းက သူ႕ကို အ၀တ္ေတြ အကုန္လဲေပးျပီးမွ တျခားပိုအေရးၾကီးတဲ့၊ ဦးစားေပးသင့္တဲ့ ကိစၥတခုေပၚလာပါတယ္။ အြန္လိုင္းေပၚ ေရာက္ေနရတာေၾကာင့္ သူ႕ကို တီဗြီကာတြန္းေလးပဲ ဖြင့္ေပးလိုက္ရပါတယ္။ ေနာက္တပတ္ တနဂၤေႏြေန႕မွာ အျပင္သြားရေအာင္ဆိုျပီး အ၀တ္လဲေပးဖို႕ ေခၚပါတယ္။ သူက်ြန္မဆီ ခ်က္ခ်င္းမလာဘူး။ က်ြန္မကိုၾကည့္တဲ့ သူ႕မ်က္လံုးေလးထဲမွာ အရိပ္တခ်ိဳ႕ကို က်ြန္မခံစားလို႕ ရေနသလိုပဲ။ ဒါနဲ႕ က်ြန္မကိုယ္တိုင္ အ၀တ္အရင္လဲရပါတယ္။ ဖိနပ္စီးျပီး၊ အားလံုးျပင္ဆင္ျပီးမွ သူ႕ကိုေခၚေတာ့ အေပၚအက်ီၤေလးကို သူ႕ဘာသာသူ ခ်ြတ္ျပီး က်ြန္မဆီ ေျပးလာေတာ့တာပါပဲ။ သံုးႏွစ္နီးပါး ကေလးငယ္ေလးမွာေတာင္ ယံုၾကည္မွဳနဲ႕ တဘက္သားအေပၚ အေလးအနက္ထားမွဳ ရွိမရွိအေပၚ ခံစားတတ္ပါလားဆိုတာ မ်က္ျမင္ေတြ႕လိုက္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တဘက္သားအေပၚ အေလးအနက္ ထားပါ။ ကတိေပးျပီးရင္ ၾကိဳးစားလုပ္ေပးပါ။ အေျခအေနေၾကာင့္ ပ်က္ကြက္ခဲ့ရရင္ ရွင္းျပေတာင္းပန္ပါ။ တဘက္သားကို တျခားအစားထိုး အစီအစဥ္ေလးေတြ လုပ္ေပးပါလို႕ ဆိုခ်င္ပါတယ္။

(၄) ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေျပာပါ

စာေရးသူကတဦးနဲ႕ တဦး ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေဖာ္ထုတ္ေပးဖို႕ ဆိုထားပါတယ္။ အနည္းငယ္ခက္တာ အမွန္ေပမယ့္ ခုရွဳတ္မွ ေနာင္ရွင္း ဆိုသလိုပဲ က်ြန္မဘ၀ကိုယ္ေတြ႕အရဆိုရင္ေတာ့ ကနဦးအစကတည္းက အားလံုးရွင္းထားတာ ေကာင္းပါတယ္။ အလုပ္ခြင္ဆက္ဆံေရးမွာ၊ မိဘနဲ႕သားသမီး ဆက္ဆံေရးမွာ၊ အိမ္ေထာင္ေရးေတြမွာ ျပႆနာ အျဖစ္ဆံုး အခ်က္က ဒီအခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္လို႕ ဆိုလိုက္ရင္ လူေတြက ေငြေတြ၊ စိန္ေတြ သြားျမင္ၾကပါတယ္။ အဲဒါေတြကို ဆိုလိုတာမဟုတ္ပါ။ လူတဦးနဲ႕ တဦး မိတ္ေဆြျဖစ္တယ္ဆိုရင္ တဦးနဲ႕ တဦး မိတ္ေဆြျဖစ္ခ်င္တဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ ရွိလို႕ မိတ္ေဆြျဖစ္တာပါ။ အဲဒီမွာမွ ကိုယ္က ဘယ္လိုမိတ္ေဆြမ်ိဳးလိုခ်င္တာလဲ။ ေစ်းအတူသြားဖို႕ မိတ္ေဆြလား၊ ဖုန္းဆက္စကားေျပာဖို႕ မိတ္ေဆြလား၊ တဦးနဲ႕တဦး တိုင္တိုင္ပင္ပင္လုပ္ဖို႕ မိတ္ေဆြလား၊ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း အေစာၾကီးကတည္းက ရွင္းလင္းေျပာျပထားတာ ေကာင္းပါတယ္။ မတူတာေတြညွိျပီး၊ လံုး၀မတူရင္လဲ ကနဦးကတည္းက အသိအက်ြမ္းေလာက္ အဆင့္မွာပဲ ထားလို႕ရပါတယ္။ ခင္မင္ရင္းႏွီးနီးစပ္မွဳ အတိုင္းအတာတခုရွိလာျပီးမွ ကိုယ္က ဖုန္းဆက္တာကို သူက မကိုင္လို႕၊ ေစ်း၀ယ္ထြက္ဖို႕ေျပာတာကို သူက မအားဘူးေျပာလို႕၊ သူက အြန္လိုင္းမွာ ခ်က္တင္ လုပ္ခ်င္တာကို ကိုယ္က မလုပ္ႏိုင္လို႕ေတြနဲ႕ တေယာက္နဲ႕တေယာက္ စိတ္ေတြခုျပီး မေခၚႏိုင္၊ မေျပာႏိုင္ေတြျဖစ္ျပန္တာနဲ႕ စာရင္ ေစာေစာကတည္းက သိရံု၊ က်ြမ္းရံုေလာက္ပဲ ရွိေနတာက ပိုေကာင္းပါတယ္။

လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ အလုပ္စမလုပ္ခင္ကတည္းက အလုပ္တာ၀န္ ခြဲေ၀မွဳ လုပ္ထားသင့္ပါတယ္။ က်ြမ္းက်င္မွဳ အေျခအေန၊ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးေပၚမူတည္ျပီး တိတိက်က် အလုပ္အကိုင္ရွိထားသင့္ပါတယ္။ အဲလိုမဟုတ္ပဲ ေနာက္မွ သူက ဒါမလုပ္လို႕၊ ငါကခ်ည္းပဲ လုပ္ေနရလို႕၊ မင္းကဘာလုပ္လဲ၊ ငါက ဘာလုပ္လဲနဲ႕ ျဖစ္လာၾကရင္ လူၾကားလို႕လဲ မေကာင္း။ တေယာက္နဲ႕တေယာက္ ယံုၾကည္မွဳေတြလဲပ်က္နဲ႕ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အစုအဖြဲ႕စိတ္ေလးေတြလဲ ေပ်ာက္ကုန္တတ္ပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းေတြ ဖြဲ႕ၾက၊ ကြဲၾက၊ ျပန္ေပါင္းၾက၊ ျပန္ကြဲၾကေတြ ျဖစ္ေနတာ ဒီကိစၥေၾကာင့္ မ်ားပါတယ္။ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း အျပန္အလွန္ ၾကိဳတင္အသိေပးျပီးမွ အလုပ္တခုကို လုပ္တာေကာင္းပါတယ္။

အိမ္ေထာင္ေရးမွာလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ဒီအခ်က္ဟာ အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ က်ြန္မက အိမ္ေထာင္ကြဲတေယာက္ဆိုေတာ့ အိမ္ေထာင္ကြဲတေယာက္က အိမ္ေထာင္ေရးအေၾကာင္း ေျပာတာ မဆီမေလ်ာ္ဖူးလို႕ တခ်ိဳ႕က ထင္ခ်င္ထင္ပါမယ္။ က်ြန္မေျပာခ်င္တာက က်ြန္မတို႕ အိမ္ေထာင္ေရး ျပိဳကြဲရျခင္းဟာ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ရွင္းလင္းမွဳ မရွိတာေၾကာင့္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ေျပာၾကားလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ြန္မဘက္မွာက က်ြန္မအိမ္ေထာင္ဘက္ေဟာင္းနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဘာေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မွ ရွိခဲ့တာ မဟုတ္ပါ။ ေပ်ာက္ဆံုးသြားခဲ့တဲ့ ခ်စ္သူတေယာက္နဲ႕ ေမြးေန႕တူ၊ ေမြးဖြားႏွစ္တူသူ တေယာက္ကို ေတြ႕ရတာမို႕ စိတ္၀င္စားမိရံုေလး သက္သက္ပါ။ ေျပလည္တဲ့ ဆက္ဆံေရး၊ အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မွဳ၊ နားလည္မွဳ တည္ေဆာက္ျပီးမွ အဆင္သိပ္ေျပသြားရင္ေတာင္ ေစ့စပ္တာေလာက္ပဲ လုပ္ျပီး၊ က်ြန္မမွန္းထားတဲ့ ပညာအဆင့္အတန္းနဲ႕ အလုပ္အကိုင္အဆင့္အတန္း တခုေရာက္မွ အိမ္ေထာင္ျပဳဖို႕ ရည္ရြယ္သူပါ။ ဒီေတာ့ က်ြန္မမွာ သူနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အိမ္ေထာင္ေရး ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ လံုး၀မရွိခဲ့ပါ။ သူ႕ကို အိမ္ေထာင္ဘက္အျဖစ္ လက္ခံဖို႕ဆိုတာ စိတ္ကူးထဲမွာ ရွိေတာင္ မရွိေသးပါ။ သူ႕ဘက္က အိမ္ေထာင္မျပဳခင္ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကိုေတာ့ လက္ထပ္ျပီးေနာက္ပိုင္း၊ လမ္းခြဲမယ္ဆိုတဲ့ အခ်ိန္မွာမွ သိလိုက္ရပါတယ္။

ဒီတုန္းက သူက ဒီလိုဆိုပါတယ္။ “မိန္းမပဲကြာ။ အတင္းအဓမၼျပဳက်င့္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တျခားဘယ္လိုနည္းနဲ႕ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီေယာက်္ားနဲ႕ ကေလးရသြားရင္ ယူကို ယူရမွာပဲ။ ေယာက်္ားယူျပီးရင္လဲ အဲဒီ ေယာက်္ားက ဘယ္လိုလူပဲျဖစ္ေနေန၊ ေနာက္ဆံုး ဇိမ္ေခါင္းပဲ ျဖစ္ေနေန ဆက္ေပါင္းရမွာပဲ။ ကြာမယ္ဆိုရေအာင္ မင္းက ဘယ္လိုမိန္းမမ်ိဳးမို႕လဲ။ ငါလိုခ်င္တာက ငါက လွမ္းၾကည့္လိုက္တာနဲ႕ ပါးစပ္ပိတ္ေနမယ့္ မိန္းမမ်ိဳး“ လို႕ ဆိုပါတယ္။ ရီရခက္၊ ငိုရခက္လို႕ပဲ ဆိုရမယ္ ထင္ပါရဲ႕။ အဲဒီစကားကို က်ြန္မနားထဲ စြဲေနမိတယ္။ ျပန္ေတြးၾကည့္မိတိုင္းလဲ ျပံဳးမိတာ အခါခါ။ ဖူးစာမ်ား ၾကံၾကံဖန္ဖန္ ဆံုမွ ဆံုတတ္ပါရဲ႕။

ဒါေၾကာင့္လဲ ကေလးေနာင္ေရးဆိုျပီး ၾကား၀င္ေစ့စပ္မယ္ဆိုသူတိုင္းကို က်ြန္မက အသည္းအသန္ တားရပါတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ က်ြန္မဆီမွာကလဲ သူ႕လို ေယာက်္ားမ်ိဳးကို အိမ္ေထာင္ဘက္အေနနဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေနေနသာသာ၊ မိတ္ေဆြအေနနဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတာင္ ရွိတာ မဟုတ္လို႕ပါပဲ။ ဒီလိုပဲ သူ႕ရဲ႕ အေတြးအေခၚ၊ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ အေနနဲ႕ဆိုရင္လဲ အိမ္ေထာင္ဘက္ေယာက်္ားဆိုတာကို အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳ၊ တဦးနဲ႕ တဦး တန္ဖိုးထားမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွဳရွိတဲ့ ဘ၀လက္တြဲေဖာ္တေယာက္လို႕ပဲ ျမင္ျပီး၊ ေက်းက်ြန္တေယာက္လို မေနႏိုင္တဲ့ မိန္းမတေယာက္ကို အိမ္ေထာင္ဘက္အေနနဲ႕ ဆက္ရွိေနရမွာ အေတာ္ခက္ခဲမွာ ျဖစ္လို႕ပါပဲ။ သူ႕အတြက္ သူေမွ်ာ္မွန္းတဲ့ အိမ္ေထာင္ဘက္ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးရွိမယ့္ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္နဲ႕ ဘ၀သစ္တည္ေဆာက္တာက ေရရွည္မွာ ပိုေကာင္းမြန္မယ္ဆိုတာကို က်ြန္မသိေနျပီး ျဖစ္လို႕ပါပဲ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေကာက္ခါငင္ခါ၊ ထင္ရာစိုင္းလိုက္တဲ့ သူ႕ရဲ႕ အျပဳအမူတခုေၾကာင့္ က်ြန္မဘက္မွာလဲ အမ်ားၾကီး နစ္နာသြားခဲ့သလို၊ သူ႕ဘက္မွာလဲ တာ၀န္မေက်တဲ့ ဖခင္တေယာက္ ျဖစ္သြားခဲ့တယ္။ ကေလးငယ္တေယာက္ ဓားစာခံ ျဖစ္သြားခဲ့တယ္။ ဒါေတြဟာ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြကို ၾကိဳတင္ျပီး ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မေျပာထားခဲ့ၾကလို႕ပါပဲ။ ခ်စ္သူေတြ၊ အိမ္ေထာင္ဘက္ ေတြဟာ ဒီအခ်က္ေတြကို အထူးတလည္ ဂရုျပဳသင့္ပါတယ္။ မိဘပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သားသမီးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ခ်စ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဇနီးခင္ပြန္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သူငယ္ခ်င္းပဲျဖစ္ျဖစ္ တဦးနဲ႕ တဦး ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြကို ရွင္းရွင္းအသိေပးျပီးမွ ေရွ႕ဆက္သင့္ပါတယ္။

(၅) စိတ္ခ်ယံုၾကည္ရမွဳကို ျပသျခင္း

ဒီအခ်က္က အေတာ္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္လို႕ စာေရးသူက ဆိုထားပါတယ္။ က်ြန္မကိုယ္ေတြ႕အရလဲ ဒီအခ်က္က အေရးၾကီးတယ္ျမင္ပါတယ္။ က်ြန္မတို႕ လူသားေတြအားလံုးဆီမွာ အဆိုးျမင္၊ အေကာင္းျမင္စိတ္ေလးေတြ ရွိၾကပါတယ္။ လူတိုင္းမွာကလဲ အဆိုးလဲ ရွိပါတယ္။ အေကာင္းလဲ ရွိပါတယ္။ တူတာ တြဲလုပ္၊ မတူတာ ခြဲလုပ္၊ လံုး၀တြဲလို႕မရရင္လဲ ေရွာင္လုပ္ဖို႕ပဲ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူအားလံုးမွာ အားနည္းခ်က္တခုကေတာ့ ကိုယ့္ရန္သူ၊ ကိုယ့္ျပိဳင္ဘက္ရဲ႕ ေကာင္းတာေလးေတြကို ျမင္တဲ့အခါ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ျပီး၊ ဆိုးတာမွ ေရြးေျပာခ်င္တဲ့ အက်င့္ပဲ။ လူတိုင္းမွာ ရွိတဲ့ အားနည္းခ်က္ပါ။ ေနာက္အားနည္းခ်က္တခုကေတာ့ သူတပါးေအာင္ျမင္တာ၊ ၾကီးပြားတာဆိုရင္ စိတ္ထဲမွာ ၀င္တတ္ၾကတဲ့ မနာလိုစိတ္ေလးေတြပါ။ လူေတြက တေယာက္နဲ႕ တေယာက္နဲ႕ မသိသူေတြဆို အေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး။ သိသူေတြမွာ တေယာက္ေယာက္က တေနရာရာမွာ ကိုယ္နဲ႕ မတူပဲ အတိုင္းအတာတခုအထိ ေအာင္ျမင္သြားရင္ ျပႆနာျဖစ္လာတာေတြ ရွိပါတယ္။ မရွိတုန္းမွာ မွ်တစားေနတာပဲ။ အဲဒီထဲမွာ တေယာက္က နည္းနည္းမရွိလာလိုက္နဲ႕။ သူက ဘယ္လိုပါ။ အလကားပါ စျပီး ျဖစ္ေတာ့တာပဲ။ လူမွဳဆက္ဆံေရးမွာ ျဖစ္သင့္တာေတြက ကိုယ့္မိတ္ေဆြေအာင္ျမင္သြားရင္ သူနဲ႕ကိုယ္နဲ႕ မိတ္ေဆြအေနနဲ႕ ဂုဏ္ယူေပးတာ၊ ေအာင္ျမင္ခ်ိန္နဲ႕ ဆံုးရွံဳးခ်ိန္အားလံုးမွာ အဆင္သင့္ရွိေနတဲ့ မိတ္ေဆြေကာင္းအျဖစ္ ရပ္တည္ေပးတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူ႕စိတ္ေတြက အေတာ္ခက္ပါတယ္။ ေအာင္ျမင္ခ်ိန္ေတြက်ရင္ ေရွာင္ခြာျပီး ငယ္က်ိဳးငယ္နာေဖာ္၊ ပုတ္ခတ္မွဳေတြ လုပ္တတ္တဲ့ အက်င့္ေတြ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ေအာင္ျမင္သူေတြဘက္ကလဲ ဘ၀ျမင့္ျပီး ေရွာင္ခြာခြာ လုပ္တာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ လူ႕ဘ၀ဆိုတာ နိမ့္တုန္ျမင့္တုန္ အျမဲရွိတတ္တယ္၊ ေၾကြတလွည့္၊ ၾကြက္တခုန္ဆိုတဲ့ သေဘာေလးကို ကိုင္စြဲျပီး ရွံဳးနိမ့္ခ်ိန္ေတြကို ျပင္ဆင္ထားဖို႕လဲ လိုအပ္လွပါတယ္။ တခါတရံမွာ လူေတြကို အရင္က လုပ္ခဲ့တာေတြနဲ႕ လက္ရွိအလုပ္ေတြနဲ႕ ခ်ိန္ထိုးၾကည့္ေပးဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ အရင္က ဓားျပဗိုလ္၊ အခုလက္ရွိ လူအမ်ားၾကည္ညိဳေလးစားစရာေကာင္းတဲ့ ဘုန္းေတာ္ၾကီးလဲ ရွိတတ္တာပဲ။ အရင္က ေက်ာင္းဆရာ၊ အခု လက္မရြံအရက္သမားျဖစ္ေနတာလဲ ရွိတတ္တာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္လဲ အရင္က သူေဌးျဖစ္ျပီး၊ ခုက်မွ လမ္းေဘးေရာက္ေနတဲ့ အိမ္ေျခယာမဲ့ရဲ႕ ဘ၀ဇာတ္ေၾကာင္းကိုသာ စိတ္မ၀င္စားရင္ေနမယ္၊ နာမည္ၾကီး လူတေယာက္ရဲ႕ ငယ္ငယ္တုန္းက ေက်ာင္းခန္းထဲ ေဆးလိပ္ခိုးေသာက္ဖူးတာကို ေျပာဆိုျပီး အထင္မၾကီးပါဘူးကြာ လုပ္ခ်င္သူေတြက အမ်ားသားကလား။

ေနာက္အားနည္းခ်က္တခုက အတင္းတုပ္တတ္တဲ့ အက်င့္ပါပဲ။ “သန္းရွာအတင္းတုပ္၊ မိန္းမအလုပ္“ဆိုလို႕ မိန္းမမ်ားၾကီးပဲ မယူဆပါနဲ႕။ ေယာက်္ားမ်ား အတင္းတုပ္ရင္လဲ မိန္းမမ်ားထက္ ပိုဆိုးျပီး ေပါက္ကရေလးဆယ္ အကုန္ေျပာတတ္ပါတယ္။ လူဟာ လူပဲမို႕ လူလိုပဲ က်င့္ၾကံၾကပါတယ္။ ေယာက်္ားရယ္၊ မိန္းမရယ္ မဟုတ္ပါ။ ေနာက္ထပ္အက်င့္တခုကေတာ့ တျခားသူကို ႏွိမ့္ခ်ျပီး မိမိကိုယ္ကို ကိုယ္ရည္ေသြးတတ္တဲ့ အက်င့္ပါ။ ဒါကလဲ လူတိုင္းလိုလိုမွာ ရွိတတ္တဲ့ အတြင္းစိတ္ေလးေတြပါ။ ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမထဲမွာေတာင္ ျဖစ္တတ္တာေလးေတြ ရွိပါတယ္။ မသိမသာလဲရွိသလို ထင္ထင္ရွားရွား လူသိရွင္ၾကားလဲ ရွိပါတယ္။ သူဘာလဲ၊ ငါဘာလဲ ျငင္းခုန္မွဳေတြ ျဖစ္တတ္တာက ဒီစိတ္အေျခခံ ေလးေတြေၾကာင့္ပါ။ မသိမသာေလးေတြက နားလည္ေပးႏိုင္ၾကေပမယ့္ ထင္ရွားလြန္း လာရင္က်ေတာ့ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးကို ထိခိုက္ေစပါေတာ့တယ္။ တျခားလူတေယာက္ကို ႏွိမ့္ခ်ျပီး၊ လာေျပာတာကို နားေထာင္ေနရသူတေယာက္ရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ငါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီးေကာ သူအဲလိုပဲ ေျပာေနတာမ်ားလား ဆိုတဲ့ မယံုၾကည္မွုေတြ တိုးပြားလာေစလို႕ပါပဲ။ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးမွာ ေခါင္းေဆာင္လုပ္ေနသူေတြ ဒီအခ်က္ကို ဂရုစိုက္ဖို႕ လိုပါတယ္။

(၆) အမွားလုပ္မိပါက ရိုးသားစြာနဲ႕ ေတာင္းပန္ျခင္း

စာေရးသူကေတာ့ ေတာင္းပန္ပါဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ေနာက္ဆံုးအခ်က္အေနနဲ႕ ထည့္ထားပါတယ္။ က်ြန္မကိုယ္ေတြ႕အရဆိုရင္ေတာ့ ေတာင္းပန္တယ္ဆိုတာကလဲ အလြန္ကို ခက္ခဲတတ္တာကလား။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ “ငါ“ ဆိုတဲ့ မာနေတြက ခံေနၾကလို႕ပါ။ သူငယ္ခ်င္းအခ်င္းခ်င္းက်ေတာ့လဲ ေတာင္းပန္ရေအာင္ “သူက ဘာမို႕လဲ“၊ မိဘက်ေတာ့လဲ “ငါေမြးထားတဲ့သားသမီးကို ငါက ျပန္ေတာင္းပန္စရာလား“၊ သားသမီးက်ေတာ့လဲ “မိဘပဲဥစၥာ။ နားလည္ေပးရမွာေပါ့“၊ ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမက်ေတာ့လဲ “အရင္းၾကီးေတြပဲ၊ ၾကီးၾကီးက်ယ္က်ယ္ေတြ မလိုပါဘူး“၊ အထက္လူၾကီးက်ေတာ့လဲ “ငါေတာင္းပန္လိုက္ရင္ အရိုအေသ တန္သြားမွာေပါ့”၊ လက္ေအာက္ငယ္သားက်ေတာ့လဲ “အေျခအေနအရသာ ေတာင္းပန္ရတာ၊ စိတ္ထဲက ေတာင္းပန္ခ်င္တာ မဟုတ္ဘူး။ အလုပ္ျပဳတ္မွာစိုးလို႕။ ဒီလူၾကီး ပင္စင္ယူျပီးမွ သိမယ္“ စတဲ့ မာန္မာနေလးေတြက ခံေနတတ္ၾကပါတယ္။ ခက္တာက ေတာင္းပန္လိုက္ရင္ ေတာင္းပန္သူဘက္ကလဲ ေအာက္က်ေနာက္က် ေတာင္းပန္ရတယ္လို႕ အထင္ရွိေနသလို၊ ေတာင္းပန္ခံရသူဘက္ကလဲ ဟုတ္လွျပီထင္ျပီး ဘ၀င္ျမင့္သြားတတ္တဲ့ အက်င့္ေတြပဲ။ တကယ္က မွားသြားတာ တခုျဖစ္တယ္၊ ေတာင္းပန္သူက ေတာင္းပန္လိုက္တယ္၊ ေက်ေအးသူက ေက်ေအးလိုက္တာ။ အဲဒီမွာတင္ ဒီကိစၥက ျပီးသြားျပီျဖစ္တယ္။ ေရွ႕ဆက္ဆံေရးကို သယ္ေဆာင္သြားဖို႕ မလိုအပ္သလို၊ အမွတ္ထားျပီး အစေဖာ္ဖို႕လဲ မလိုအပ္ဘူး။ တခ်ိန္မွာ တေယာက္က မွားျပီး၊ ေနာက္တခ်ိန္က်ေတာ့ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနတတ္တာလဲ ရွိတတ္တယ္။ ဒါမ်ိဳးေတြက မိဘနဲ႕ သားသမီးမွာလဲ ရွိတတ္တယ္။ ပထမကိစၥရပ္မွာ သားသမီးကမွားတယ္၊ မိဘက မွန္တယ္။ ေနာက္ကိစၥတခုက်ေတာ့ “သားဟိုတခါကလဲ ျဖစ္ျပီးျပီေလ။ သားေတာင္းပန္လို႕ ေဖေဖက ခြင့္လႊတ္ထားရတာ။ ခုတေခါက္လဲ ေဖေဖပဲမွန္တယ္။ ေဖေဖေျပာသလို သားလုပ္ရမယ္“ လို႕ ေျပာတတ္တဲ့ မိဘေတြ မရွိဘူးမဟုတ္ဘူး။ ရွိကိုရွိတယ္။ အဲဒီမွာတင္ သားနဲ႕ အေဖၾကားက ဆက္ဆံေရး တံတိုင္းတခုျဖစ္ေတာ့တာပဲ။ မိဘနဲ႕ သားသမီးမွာေတာင္ ျဖစ္တတ္ေသးရင္ တျခားလူေတြကေတာ့ ပိုဆိုးေရာဆိုပါေတာ့။ ဒါေၾကာင့္ အမွားလုပ္မိရင္ ရိုးသားစြာနဲ႕ ေတာင္းပန္ပါ။ သူတပါး ေတာင္းပန္မွုကိုလဲ အခြင့္အေရး မယူပါနဲ႕လို႕ က်ြန္မက ထပ္မံ ျဖည့္စြက္ခ်င္ပါတယ္။

နိဂံုး

နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ က်ြန္မဟာ စိတ္ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ပညာရွင္တေယာက္မဟုတ္ပါ။ လူသားေတြရဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို ေလ့လာတဲ့ ပညာရွင္တေယာက္လဲ မဟုတ္ပါ။ က်ြန္မမွတ္သားထားမိဖူးတဲ့ အခ်က္ေျခာက္ခ်က္ကို က်ြန္မရဲ႕ ဘ၀ကိုယ္ေတြ႕ျဖစ္ရပ္ေတြေပၚမွာ အေျခခံျပီးမွ ဒီေဆာင္းပါးကို ေရးသားထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးမွာ ပါတဲ့ လူေတြရဲ႕ အက်င့္ေတြဆိုတာကလဲ လူုသားတိုင္းရဲ႕ ေယဘူယ်အက်င့္ေတြကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ လူတိုင္းမွာ အက်င့္ဆိုးေတြ ရွိၾကပါတယ္။ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ အတိမ္အနက္ပဲ ကြာၾကပါတယ္။ က်ြန္မလဲ ကိုယ့္ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို ဆန္းစစ္ျပီး၊ Emotional Bank Account မွာ ပမာဏမ်ားလာေအာင္ ၾကိဳးစားျပဳျပင္ေနဆဲပါ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီေဆာင္းပါးေလးထဲကေန စာဖတ္သူအတြက္ တစံုတရာ ေပးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ ေမွ်ာ္လင့္ရင္း----။

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

Short Essay: The End of the Cold War: The End of History and The End of political ideas?

The End of the Cold War by Khin Ma Ma Myo

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ႏိုင္ငံတကာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းလွဳပ္ရွားမွု သမိုင္းေၾကာင္း

၂၁ ရာစုမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ တကမၻာလံုးမွာ က်ယ္က်ယ္ေလာင္ေလာင္ အသံေတြထြက္ေနပါတယ္။ ႏိုင္ငံမ်ားစြာမ်ားလဲ က်ားမ တန္းတူညီမွ်မွဳအခြင့္အေရးအတြက္ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ပ်ံံ႕ႏွံ႕ေနပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳဆိုတာ ရိုးရာအစဥ္အလာ ဓေလ့ထံုးစံေတြကို စိန္ေခၚမွုတရပ္အေနနဲ႕ ျမင္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အစဥ္အလာဆိုတာ လူေတြက ျပဳလုပ္ခဲ့တာပါ။ ဒီလိုျပဳလုပ္ခဲ့တာမွာ အဲဒီေခတ္အခါရဲ႕ လူမွုစီးပြားစနစ္အရ သင့္ေလ်ာ္သလို ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကတာျဖစ္ပါတယ္။ အခုေခတ္အခါမွာက်ေတာ့ ကမၻာ့လူမွဳစီးပြားစနစ္ေတြလဲ အသြင္သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳး ေျပာင္းလဲေနခဲ့ျပီျဖစ္ ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အစဥ္အလာဓေလ့ထံုးစံေတြထဲက ေခတ္စနစ္နဲ႕ ကိုက္ညီတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကိုသာ လက္ဆင့္ကမ္းသယ္ယူျပီး၊ ဖယ္ရွားသင့္တာေတြကို ဖယ္ရွားရမယ့္ အခ်ိန္ေရာက္ေနျပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွလဲ တိုးတက္တဲ့ လူ႕ေဘာင္သစ္ကို တည္ေဆာက္ႏိုင္မွာပါ။ ေျခက်င္ခရီးကေန ေလယာဥ္ပ်ံေတြ ေပၚေပါက္လာတာ၊ ခိုနဲ႕ စာပို႕စနစ္ကေန လွ်ပ္စစ္စာပို႕စနစ္ေတြ ျဖစ္လာတာကို မလြဲမေသြလက္ခံ အသံုးျပဳလာရတဲ့ အခ်ိန္မွာ က်ားမတန္းတူ ညီမွ်မွဳဆိုတာကလဲ လက္ခံက်င့္သံုးရမယ့္ အေျခအေနတခု ျဖစ္လာေနခဲ့ပါျပီ။ အခုဒီေဆာင္းပါးမွာ က်ားမတန္းတူညီမွ်မွု အေျခတည္ထြက္ေပၚလာခဲ့တဲ့ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳရဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းကို တင္ျပမွာျဖစ္ပါတယ္။



ကနဦးအစ
အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း ေတာင္းဆိုမွဳေတြဟာ ၁၇ ရာစုေႏွာင္းပိုင္းနဲ႕ ၁၈ ရာစုေႏွာင္းပိုင္းေတြမွာ စတင္ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ၁၉ရာစုမွာ ဥေရာပ ေတာ္လွန္ေရးေတြ ထြက္ေပၚလာတဲ့ အခ်ိန္ကာလအထိ ထင္သာျမင္သာ မရွိခဲ့ပါဘူး အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ပထမဆံုး လွဳပ္ရွားခဲ့သူကေတာ့ ျဗိတိသွ်စာေရးဆရာမနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး၀ါဒီတဦးျဖစ္တဲ့ ေမရီအက္စ္တယ္လ္ပါပဲ။ သူမေရးသားခဲ့တဲ့ Serious Proposal to the Ladies ဆိုတဲ့ စာတမ္းထဲမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြ အတြက္ ေတာင္းဆိုမွုေတြ ပါ၀င္ခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြအတြက္ ေကာလိပ္ေက်ာင္းတည္ေထာင္ေပးေရး အခ်က္ပါ၀င္တာေၾကာင့္ “အမ်ိဳးသမီးေတြဆိုတာ အိမ္တြင္းမွဳလုပ္ရမယ္၊ အမ်ိဳးသားေတြက ျပင္ပလူမွဳဆက္ဆံေရး၊ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး လုပ္ရမွာေၾကာင့္ ပညာတတ္ရမယ္“ ဆိုတဲ့ အေတြးအေခၚေတြ အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ အဲဒီေခတ္လူ႕အဖြဲ႕အစည္းရဲ႕ ေ၀ဖန္ျပစ္တင္ရွံဳ႕ခ်ျခင္းကို ခံခဲ့ရပါတယ္။

အေမရိကန္ျပည္တြင္းစစ္ကာလေတြထဲက ၁၇၇၆ ခုႏွစ္မွာ Abigail Adams ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးဟာ ေနာင္တခ်ိန္မွာ အေမရိကန္ရဲ႕ vice-president ျဖစ္လာခဲ့တဲ့ သူမရဲ႕အမ်ိဳးသား ဂ်ြန္ကို ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေရးရာေတြ ထည့္သြင္းဖို႕ တိုက္တြန္းခဲ့ပါတယ္။ သူမက ေနာင္တခ်ိန္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးေတြ ေပၚထြက္လာဦးမယ္လို႕ ဆိုခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕အဆိုဟာ ၁၇၈၉ ခုႏွစ္မွာ အမွန္တကယ္ျဖစ္လာခဲ့ပါတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ၁၇၈၉ ခုႏွစ္ ျပင္သစ္ ေတာ္လွန္ေရးကာလမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းအတြက္ လွဳပ္ရွားေတာင္းဆိုမွုေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့လို႕ပါပဲ။ ၁၇၉၂ ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အဂၤလန္က Mary Wollstonecraft ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးဟာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လမ္းညႊန္စာတမ္းကို ထုတ္ေ၀ခဲ့ပါတယ္။ သူမရဲ႕စာတမ္းကို ဘာသာစကား ေျမာက္ျမားစြာ ဘာသာျပန္ဆိုခဲ့ၾကျပီး၊ တကမၻာလံုးမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းနဲ႕ပတ္သက္ျပီး က်ယ္က်ယ္ျပန္႕ျပန္႕ သိလာၾကပါတယ္။ သူမဟာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအခြင့္အလမ္းေတြကို ေတာင္းဆိုခဲ့တာေၾကာင့္ အဲဒီေခတ္ကာလက အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ “ႏိုင္ငံေရးဆိုတာ အမ်ိဳးသားေတြနဲ႕ပဲ သက္ဆိုင္တယ္“ဆိုတဲ့ အယူအဆေတြကို ကိုင္စြဲထားသူေတြက ျပစ္တင္ရွံဳ႕ခ်တာကို ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ ေနာင္ႏွစ္ေပါင္း ေလးဆယ္ေက်ာ္အၾကာမွာေတာ့ သူမရဲ႕ ေတာင္းဆိုခ်က္ေတြကို ကိုင္စြဲျပီး ကမၻာအႏွံ႕မွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရး လွဳပ္ရွားမွုေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။

ပထမဦးဆံုးႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းလွဳပ္ရွားမွဳ
၁၈၃၀ နဲ႕ ၁၈၄၀ ကာလေတြဟာ လူေနမွဳစနစ္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးကာလေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဥေရာပနဲ႕ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ မဲေပးခြင့္ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ စတင္ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ဥေရာပမွာ ေပၚေပါက္လာခဲ့တဲ့ ဘာသာေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြ၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ ေပၚေပါက္လာခဲ့တဲ့ လက္ထပ္ထားေသာ အမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ေျမယာပိုင္ဆိုင္မွဳအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားမွဳေတြ၊ ၁၈၄၇-၄၈ ကာလ ဥေရာပ ေတာ္လွန္ေရးေတြဟာ အမ်ိဳးသမီး လွဳပ္ရွားတက္ၾကြသူမ်ားစြာကို ေဖာ္ထုတ္ေပးႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ စာေပဟာ ေတာ္လွန္ေရးတခုရဲ႕ လက္နက္ျဖစ္တာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားသူေတြဟာ စာေပလက္နက္ကို အသံုးျပဳျပီး တိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳၾကီး အခ်ိန္တိုကာလအတြင္းမွာတင္ ႏိုင္ငံတကာ လွဳပ္ရွားမွု အသြင္သ႑ာန္ကို ကူးေျပာင္းသြားတဲ့ အဓိကအခ်က္ကေတာ့ တက္ၾကြလွဳပ္ရွားသူေတြဟာ ႏိုင္ငံ၊ လူမ်ိဳး၊ အဖြဲ႕အစည္း မခြဲျခားပဲ အခ်င္းခ်င္းအားေပးကူညီမွုနဲ႕ ေတာ္လွန္ေရးလမ္းေၾကာင္းေပၚအေျခတည္ေသာ ေသြးစည္းညီညြတ္မွုကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ၾကလို႕ပါပဲ။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းလွဳပ္ရွားသူေတြဟာ လွဳပ္ရွားမွဳေဖာ္ေဆာင္တဲ့ ေဆာင္းပါးေတြ၊ စာအုပ္ေတြကို တႏိုင္ငံနဲ႕ တႏိုင္ငံ ပို႕ေဆာင္ျဖန္႕ေ၀ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဘာသာစကားက်ြမ္းက်င္သူေတြက တျခားဘာသာစကားတခုကေန မိခင္ဘာသာစကားကို ျပန္ဆိုျဖန္႕ေ၀ ခဲ့ၾကတယ္။ အမ်ိဳးသမီးထုအတြင္းကို အေတြးအေခၚသစ္ေတြ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေရာက္ရွိေအာင္ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ ၾကိဳးပမ္း ခဲ့ၾကပါတယ္။ လူထုေဟာေျပာပြဲေတြ ျပဳလုပ္ၾကပါတယ္။ (၁၈၄၇) ခုႏွစ္မွာ အမ်ိဳးသမီး၀ါဒီမ်ားအျဖစ္ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္လက္ခံတဲ့ ရာေပါင္းမ်ားစြာေသာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာပူးေပါင္းလွဳပ္ရွားမွု အသြင္နဲ႕ ေျခဆန္႕လာခဲ့ၾကပါတယ္။

၁၈၄၈ ခုႏွစ္မွာ နယူးေယာက္မွာ ပထမဆံုးအမ်ိဳးသမီးညီလာခံၾကီးကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ က်င္းပႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ နစ္နာမွဳမ်ား ေၾကညာစာတမ္းကို ေရးဆြဲခဲ့တဲ့ အက္လီဇဘက္ စတင္တန္ဟာ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးမွာ တစတစ နာမည္ၾကီးလာခဲ့ပါတယ္။ အက္လီဇဘက္ဟာ ၁၉၅၁ ခုႏွစ္မွာ အန္တိုနီဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးတဦးကို စတင္ေတြ႕ဆံုခဲ့ပါတယ္။ သူတို႕ႏွစ္ေယာက္ဟာ အေတြးအေခၚနဲ႕ ယံုၾကည္ခ်က္တူညီတဲ့အတြက္ တဦးနဲ႕တဦး ကူညီေထာက္ခံတဲ့ ဘ၀တသက္တာ မိတ္ေဆြမ်ားအျဖစ္ ယံုၾကည္မွဳတည္ေဆာက္ႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အန္တိုနီက ဖြဲ႕စည္းတည္ေဆာက္ေရးနဲ႕ မဟာဗ်ဴဟာ ေရးဆြဲေရးေတြမွာ အားသာခ်က္ရွိပါတယ္။ အက္လီဇဘက္မွာ လူထုေဟာေျပာမွုနဲ႕ စည္းရံုးေရးစြမ္းရည္ေတြမွာ အားသာခ်က္ရွိပါတယ္။

လွဳပ္ရွားမွုတခုမွာ ဒီစြမ္းရည္ေတြက အေရးၾကီးဆံုး ျဖစ္ပါတယ္။ စင္ေပၚမွာ ကျပရတဲ့ အရည္အခ်င္းေတြနဲ႕ စင္ေနာက္မွာ ဇာတ္ညႊန္းေရးဆြဲရတဲ့ အရည္အခ်င္းေတြလို႕ အတိုခ်ံဳး ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ လူ႕စိတ္ဆိုတာကလဲ အေတာ္ရွဳပ္ေထြးပါတယ္။ လူအမ်ားက စင္ေပၚမွာ ကျပရင္း ရလာမယ့္ ေက်ာ္ၾကားမွဳေတြ၊ လက္ခုပ္သံေတြကို လူမသိ၊ သူမသိနဲ႕ စင္ေနာက္မွာေနျပီး ကိုယ့္ဇာတ္ညြန္းေအာင္ျမင္သြားလို႕ ေပ်ာ္ရႊင္တဲ့ ပီတိ အရသာေတြထက္ ပိုျပီး ႏွစ္သက္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္လာတဲ့အခါ မင္းသားၾကီး မလုပ္ရလို႕ ပတ္မထိုးေဖာက္သူေတြ၊ စင္ေပၚ မရမေန ကုတ္ကပ္တက္သူေတြ၊ တစင္ေထာင္သူေတြ မ်ားလာျပီး လွဳပ္ရွားမွဳစင္လဲ ျပိဳလဲေတာ့တာပါပဲ။ စင္ေပၚက အရည္အခ်င္းနဲ႕ စင္ေနာက္က အရည္အခ်င္း ရွိသူေတြ ဟန္ခ်က္ညီ လက္တြဲမိႏိုင္ဖို႕ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ ဒါဟာ လွဳပ္ရွားမွဳတိုင္းရဲ႕ အသက္ေသြးေၾကာပါပဲ။

အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းလွဳပ္ရွားမွုမွာေတာ့ နပိုလီယံလို႕ အမ်ားက နာမည္ေပးထားတဲ့ ဗ်ဴဟာေရးဆြဲေရး က်ြမ္းက်င္သူ အန္တိုနီနဲ႕ လူထုစည္းရံုးေရးက်ြမ္းက်င္သူ အက္လီဇဘက္တို႕ ဟန္ခ်က္ညီ လက္တြဲသြားမိခဲ့ၾကပါတယ္။ သူတို႕ႏွစ္ဦးဟာ နယူးေယာက္ ဥေပေဒမွာ အမ်ိဳးသမီးကေလး သူငယ္ ေစာင့္ေရွာက္ခြင့္နဲ႕ ဥစၥာပစၥည္းပိုင္ဆိုင္ခြင့္၊ ကိုယ္ပိုင္လစာကို ကိုယ္ပိုင္ထိန္းခ်ဳပ္သံုးစြဲခြင့္ ဆိုင္ရာ အခြင့္အလမ္းေတြကို ျပငွာန္းတဲ့ ဥေပေဒအခ်က္အလက္ေတြ ပါ၀င္လာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ႏိုင္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီေခတ္ကာလက အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အိမ္ေထာင္ဘက္နဲ႕ လမ္းခြဲရင္ မိခင္က ကေလးသူငယ္အုပ္ထိန္းခြင့္မရပဲ ဖခင္ကသာ ရပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ အိမ္ေထာင္ျပဳလိုက္ရင္ မိဘအေမြအႏွစ္ ဥစၥာပစၥည္းေတြကို အမ်ိဳးသားကို လႊဲေျပာင္းေပးရပါတယ္။ ကိုယ္ပိုင္လုပ္အားေၾကာင့္ ရလာတဲ့ လစာကိုလဲ ကိုယ္တိုင္သံုးစြဲခြင့္မရွိပါဘူး။ ဒီအေျခအေနေတြကို အန္တိုနီနဲ႕ အက္လီဇဘက္တို႕ဦးေဆာင္တဲ့ အေမရိကန္အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အေရးလွဳပ္ရွားသူေတြက ေျပာင္းလဲႏိုင္ ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီေအာင္ပြဲဟာ ကမၻာအႏွံ႕ကို ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားခဲ့ပါတယ္။ ျဗိတိသွ်၊ ဂ်ာမဏီ၊ ကေနဒါႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီး၀ါဒီေတြဟာ အမ်ိဳးသမီး ေျမယာပိုင္ဆိုင္မွုအခြင့္အလမ္းေတြအတြက္ တက္တက္ၾကြၾကြ လွဳပ္ရွားလာခဲ့ၾကပါေတာ့တယ္။ (၁၈၈၈) ခုႏွစ္မွာက်ေတာ့ အန္တိုနီနဲ႕ အက္လီဇဘက္ စတင္တန္တို႕ဟာ ဥေရာပအမ်ိဳးသမီး၀ါဒီ အဆက္အသြယ္ေတြနဲ႕ ပူးတြဲျပီး၊ ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီးေကာင္စီကို ဦးေဆာင္တည္ေထာင္ခဲ့ၾကပါေတာ့တယ္။

၂၀ ရာစုေခတ္ အမ်ိဳးသမီး ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္မွဳ

၁၉၀၄ ခုႏွစ္မွာ ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံ၊ ဘာလင္မွာ က်င္းပတဲ့ ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီးေကာင္စီ ကြန္ဖရင့္မွာ ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီး မဲေပးခြင့္လွဳပ္ရွားမွဳ မဟာမိတ္အဖြဲ႕ ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး လွဳပ္ရွားမွဳေတြဟာ ႏိုင္ငံအႏွံ႕မွာ သီးျခားဆီ ျဖစ္ေပၚေနတာ ျဖစ္ေပမယ့္ ႏိုင္ငံေပါင္းစံုက အမ်ိဳးသမီး၀ါဒီေတြဟာ တဖြဲ႕ခ်င္း၊ တဖြဲ႕ခ်င္း ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္မွဳေတြ၊ ကူညီအားေပးမွုေတြ၊ အေတြးအျမင္ ဖလွယ္မွဳေတြ ရွိေနခဲ့ၾကပါတယ္။ ၁၉၁၀ မွာ ဂ်ာမဏီမွာ က်င္းပတဲ့ ဆိုရွယ္လစ္အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံတကာ ကြန္ဖရင့္မွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းလွဳပ္ရွားသူေတြကို ဂုဏ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ အမ်ိဳးသမီး မ်ားေန႕ကို စတင္သတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ (စကားခ်ပ္- ကမၻာ့ကုလသမဂၢက ၁၉၇၅ ခုႏွစ္က်မွ မတ္လ (၈) ရက္ေန႕ကို ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီးမ်ားေန႕အေနနဲ႕ သတ္မွတ္ခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္)

ပထမကမၻာစစ္မတိုင္ခင္ ကာလတေလွ်ာက္မွာ အမ်ိဳးသမီးေတြဟာ မဲေပးခြင့္အတြက္ ႏိုင္ငံေပါင္းစံုမွာ လွဳပ္ရွားတိုက္ပြဲ၀င္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ျဗိတိန္နဲ႕ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံတို႕မွာ မဲေပးခြင့္အတြက္ ျပင္းျပင္းထန္ထန္ လွဳပ္ရွားခဲ့ၾကသလို၊ နယ္သာလန္က Carrie Catt ဆိုတဲ့ အမ်ိဳးသမီးကလဲ ဘာသာေရးမစ္ရွင္ ခရီးထြက္ရင္း၊ ဖိလစ္ပိုင္၊ ပါလက္စတိုင္း၊ အင္ဒိုနီးရွား၊ ျမန္မာ ႏိုင္ငံစတဲ့ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေတြမွာ အမ်ိဳးသမီး မဲေပးခြင့္ အခြင့္အလမ္းေတြကို ေဟာေျပာလွံဳ႕ေဆာ္ခဲ့ပါတယ္။ ပထမကမၻာစစ္ၾကီးကာလ (၁၉၁၅) ခုႏွစ္မွာ ဥေရာပအမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းၾကီးေတြျဖစ္တဲ့ ဆိုရွယ္လစ္အမ်ိဳးသမီး ႏိုင္ငံတကာ ကြန္ဖရင့္နဲ႕ ဥေရာပ- အေမရိက ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီး ကြန္ဂရက္ တို႕ဟာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲေတြ စတင္ျပဳလုပ္ လာခဲ့ၾကပါတယ္။ (၁၉၁၉) က်ေတာ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လြတ္ေျမာက္ေရးဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ၾကီးကို ဆြစ္ဇလန္၊ ဂ်ာနီဗာမွာ ဖြဲ႕စည္းခဲ့ၾကပါတယ္။

ပထမကမၻာစစ္အျပီးကာလမွာ ပဲရစ္ ျငိမ္းခ်မ္းေရးကြန္ဖရင့္ကို အမ်ိဳးသမီးကိုယ္စားလွယ္ေတြသြားေရာက္ခဲ့ျပီး အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းဆိုင္ရာ အၾကံျပဳခ်က္စာတမ္းေတြ ေပးအပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီကာလတေလွ်ာက္မွာ အမ်ိဳးသမီးလွဳပ္ရွားမွဳဟာ ဥေရာပနဲ႕ အေမရိကသာမကပဲ တကမၻာလံုးကို ပ်ံ႕ႏွံ႕သြားပါျပီ။ အီဂ်စ္၊ အိႏိၵိယ၊ တရုတ္၊ ဂ်ပန္၊ မက္ဆီကို ႏိုင္ငံေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးအဖြဲ႕အစည္းေတြ စတင္ေပၚေပါက္လာပါတယ္။ ၁၉၂၆ ခုႏွစ္မွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လြတ္ေျမာက္ေရးဆိုင္ရာ ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီး အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ၾကီးမွာ အဖြဲ႕၀င္ ငါးေသာင္းေက်ာ္ ပါ၀င္ေနပါျပီ။ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားသူေတြဟာ ႏိုင္ငံတကာ ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္လွဳပ္ရွားမွဳေတြ ျပဳလုပ္ျပီး၊ လွဳပ္ရွားမွဳ အရွိန္အဟုန္ကို ျမွင့္တင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ၾကီးျဖစ္လာေတာ့ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ အခန္းက႑ေျပာင္းလဲလာပါတယ္။ လူ႕စြမ္းအား အရင္းအျမစ္လိုအပ္ခ်က္ေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ လုပ္အားကို ခ်န္လွပ္ထားလို႕ မရေတာ့တဲ့ အေျခအေနျဖစ္လာပါတယ္။ ၁၉၄၀ အလြန္ကာလေတြမွာ အေမရိကန္နဲ႕ ဥေရာပက အိမ္ေထာင္မရွိအမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ၉၀ ရာခိုင္ႏွဳန္းနဲ႕ အိမ္ေထာင္ရွိအမ်ိဳးသမီးမ်ားရဲ႕ ၈၀ ရာခိုင္ႏွဳန္းဟာ လုပ္ငန္းခြင္ေတြဆီ ေရာက္ေနၾကပါျပီ။ အမ်ိဳးသမီးအလုပ္သမားေတြအတြက္ လစာတိုးျမွင့္မွဳ၊ အလုပ္လုပ္ခ်ိန္ မွ်တမွုဳ ဆိုင္ရာ မူ၀ါဒသစ္ေတြလဲ ျပငွန္းလာၾကရပါေတာ့တယ္။ အမ်ိဳးသားနဲ႕ အမ်ိဳးသမီး လူမွဳညီမွ်မွု ပထမဆံုးအၾကိမ္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ စစ္ျပီးကာလေရာက္ေတာ့ ႏိုင္ငံအမ်ားအျပားမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြ မဲေပးခြင့္ ရရွိလာပါေတာ့တယ္။

ဒုတိယကမၻာစစ္ျပီးကာလက်ေတာ့ ၁၉၄၆ ခုႏွစ္မွာ ကုလသမၼဂၢ အမ်ိဳးသမီးအဆင့္အတန္း ေကာ္မရွင္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီးေတြရဲ႕ တန္းတူညီမွ် ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ပညာေရးအခြင့္အလမ္းေတြကို တိုးျမွင့္ေဖာ္ထုတ္ေပးဖို႕ျဖစ္ပါတယ္။ ၁၉၅၁ မွာ အျပည္ျပည္ဆိုင္ရာ အလုပ္သမားအဖြဲ႕ၾကီး (အိုင္အယ္လ္အို) ကေနအမ်ိဳးသမီး လုပ္အားခ တန္းတူညီမွ်ေရး ကြန္ဗင္းရွင္း ကို လက္ခံျပီး၊ ၁၉၅၃ မွာ စတင္က်င့္သံုးပါတယ္။ ႏိုင္ငံေပါင္း မ်ားစြာက လက္ခံက်င့္သံုးလ်က္ရွိပါတယ္။



အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ကမၻာ့ကုလသမဂၢ

၁၉၇၀ ကာလေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္း လွဳပ္ရွားမွဳ လွိဳင္းလံုးၾကီးက ကမၻာတ၀ွမ္းမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕ေနခဲ့ပါျပီ။ ကမၻာ့ကုလသမဂၢက ဒီလွိဳင္းလံုးၾကီးကို အသိအမွတ္ျပဳတဲ့အေနနဲ႕ ၁၉၇၅ ခုႏွစ္ကို ႏိုင္ငံတကာအမ်ိဳးသမီးမ်ားႏွစ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ (၁၉၇၅) ခုႏွစ္မွာ မက္ဆီကိုမွာ က်င္းပခဲ့တဲ့ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီးညီလာခံၾကီးမွာ အန္ဂ်ီအိုအဖြဲ႕မ်ားက အမ်ိဳးသမီး ေျခာက္ေထာင္ေက်ာ္နဲ႕ အစိုးရကိုယ္စားလွယ္အမ်ိဳးသမီး (၁၃၃) ဦး တက္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ကိုလိုနီစနစ္ရဲ႕ ဖြ႕ံျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံမ်ားေပၚ သက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ေဆြးေႏြးခဲ့ၾကျပီး၊ ကမၻာ့ကုလသမဂၢ အမ်ိဳးသမီး ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး ရံပံုေငြအဖြဲ႕ကို တည္ေထာင္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ၁၉၇၆ ကေန ၁၉၈၅ ခုႏွစ္အထိကို အမ်ိဳးသမီးမ်ားအတြက္ ကုလသမဂၢ ဆယ္စုႏွစ္အျဖစ္ သတ္မွတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။

(၁၉၈၀) ခုႏွစ္မွာ ကိုပင္ေဟဂင္မွာ က်င္းပတဲ့ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီး ညီလာခံၾကီးမွာ ႏိုင္ငံေပါင္း (၁၄၅) ႏိုင္ငံက အမ်ိဳးသမီးကိုယ္စားလွယ္မ်ားနဲ႕ အန္ဂ်ီအိုင္အဖြဲ႕မ်ားက အမ်ိဳးသမီး ရွစ္ေထာင္ေက်ာ္ တက္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ကိုပင္ေဟဂင္ကြန္ဖရင့္ကေန အမ်ိဳးသမီးမ်ားႏိုင္ငံေရးနဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္ေရးမွာ ပါ၀င္ခြင့္ ရရွိေရး၊ ဥေပဒနဲ႕ မူ၀ါဒမ်ားမွာ အမ်ိဳးသမီးေတြကို ႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံမွဳ ပေပ်ာက္ေရးေတြကို ေတာင္းဆိုတဲ့ ကမၻာ့လွဳပ္ရွားမွု အစီအစဥ္ကို ေရးဆြဲေဖာ္ေဆာင္ခဲ့ပါတယ္။

အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းလွဳပ္ရွားမွဳကို က်ားမ တန္းတူညီမွ်ေရး လွဳပ္ရွားမွဳအေနနဲ႕ အသြင္သ႑ာန္ ေဖာ္ေဆာင္လာတာကေတာ့ ၁၉၈၅ ခုႏွစ္မွာ ကင္ညာမွာက်င္းပခဲ့တဲ့ တတိယအၾကိမ္ေျမာက္ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီး ညီလာခံမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ အမ်ိဳးသမီး ၀ါဒဆိုတာကို က်ား၊ မ တန္းတူ ညီမွ်မွဳကို ဦးတည္ေစတဲ့ ၀ါဒတရပ္အျဖစ္ လူေတြက သိနားလည္ျခင္း မရွိခဲ့ၾကပါဘူး။ အမ်ိဳးသားေတြဟာ ရာစုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ အမ်ိဳးသမီးေတြအေပၚ ႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံခဲ့ၾကတာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ အတုန္႕အလွည့္အေနနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးေတြက ျပန္လည္ဆက္ဆံမွာကို ေၾကာက္စိတ္၀င္ ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး၀ါဒကို မိန္းမၾကီးစိုးေရး၀ါဒအျဖစ္ ပံုေဖာ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ အမ်ိဳးသမီး၀ါဒဆိုတဲ့ စကားလံုးကို အဆိုးဘက္ကေန ပံုေဖာ္ထားတာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသမီး၀ါဒီေတြကို လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက အဆိုးဘက္ကေန ရွဳျမင္တတ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အမ်ိဳးသမီး၀ါဒရဲ႕ အေျခခံအႏွစ္သာရက အမ်ိဳးသားေတြကို ႏွိမ့္ခ်ဆက္ဆံတာ မဟုတ္ပါဘူး။ က်ားမတန္းတူညီမွ်မွုေပၚမွာ အေျခခံျပီး၊ တဦးနဲ႕တဦး လႊမ္းမိုးခ်ဳပ္ခ်ယ္မွဳကင္းတဲ့ လြတ္လပ္ေသာ လူ႕ေဘာင္သစ္ကို တည္ေဆာက္ဖို႕ ရည္ရြယ္ခ်က္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ မိသားစုတြင္းမွာလဲ လြတ္လပ္မွဳ၊ မွ်တမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွဳ၊ အတူတကြယွဥ္တြဲေနထိုင္မွဳကိုသာ ေဖာ္ေဆာင္ဖို႕ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ကို အမ်ိဳးသမီး၀ါဒီေတြက အမ်ိဳးသမီးေတြသာမက အမ်ိဳးသားေတြပါ နားလည္ေအာင္ ပညာေပးမွဳ ျပဳလုပ္လာခဲ့ၾကရပါတယ္။

ကင္ညာညီလာခံကေန အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းေတြကို က႑သံုးရပ္မွာ ျမွင့္တင္ေပးဖို႕ ဗ်ဴဟာေတြ ခ်မွတ္ခဲ့ပါတယ္။ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒနဲ႕ ဥေပေဒေရးရာက႑၊ လူမွုဘ၀တန္းတူညီမွ်ေရး၊ ႏိုင္ငံေရးပါ၀င္ပတ္သက္မွဳႏွင့္ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ခ်မွတ္မွဳဆိုင္ရာ တန္းတူညီမွ်ေရးတဲ့ က႑ေတြမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီထက္ပိုျပီး ရွင္းလင္းျပတ္သားတဲ့ လွဳပ္ရွားမွုပလက္ေဖာင္းကေတာ့ ၁၉၉၅ ခုႏွစ္မွာ တရုတ္ႏိုင္ငံမွာ က်င္းပတဲ့ စတုတၱအၾကိမ္ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီး ညီလာခံမွာမွ ေပၚေပါက္လာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီညီလာခံၾကီးမွာ အန္ဂ်ီအိုအဖြဲ႕ ၂၁၀၀ ေက်ာ္ကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ အမ်ိဳးသမီး ငါးေထာင္ေက်ာ္၊ အစိုးရကိုယ္စားလွယ္ ၁၈၉ ေယာက္နဲ႕ တသီးပုဂၢလ အန္ဂ်ီအိုဖိုရမ္ ”၉၅ ကေနတဆင့္တက္ေရာက္လာတဲ့ အမ်ိဳးသမီး သံုးေသာင္းေက်ာ္၊ အင္တာနက္ကေန တက္ေရာက္တဲ့ အမ်ိဳးသမီးေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာ ပါ၀င္တက္ေရာက္ခဲ့ၾကပါတယ္။ စုစုေပါင္း ေလးေသာင္းခုနစ္ေထာင္ေက်ာ္ တက္ေရာက္ခဲ့တဲ့ အၾကီးက်ယ္ဆံုးကြန္ဖရင့္ၾကီး တခုျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။

ဒီညီလာခံၾကီးကေန ဘီဂ်င္းေၾကျငာစာတမ္းၾကီးထုတ္ျပန္ခဲ့ျပီး၊ ဘီဂ်င္းလွဳပ္ရွားမွုပလက္ေဖာင္းကို ခ်မွတ္ႏိုင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလွဳပ္ရွားမွဳပလက္ေဖာင္းဟာ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳ၊ ပညာေရးႏွင့္ ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးေရး၊ က်န္းမာေရး၊ အမ်ိဳးသမီးအၾကမ္းဖက္မွဳ၊ လက္နက္ကိုင္ ပ႗ိပကၡ၊ စီးပြားေရး၊ အာဏာရအမ်ိဳးသမီးမ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးေရးရာျမွင့္တင္ေရး institutional mechanisms မ်ား၊ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္လူ႕အခြင့္အေရး၊ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ သတင္း၊စာနယ္ဇင္း၊ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ ပတ္၀န္းက်င္၊ အမ်ိဳးသမီး ကေလးသူငယ္စတဲ့ က႑ာန္စံု လွဳပ္ရွားမွုေတြကို မီးေမာင္းထိုး ေဖာ္ျပထားပါတယ္။

(၁၉၉၇) ခုႏွစ္ေရာက္ေတာ့ အီးယူ (၁၅) ႏိုင္ငံကေန အမ္စတာဒမ္ စာခ်ဳပ္ကို ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီစာခ်ဳပ္မွာ က်ား၊ မ တန္းတူညီမွ်မွဳကို အီးယူရဲ႕ အေျခခံ အခြင့္အေရးအေနနဲ႕ ထည့္သြင္းေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္၊ ဇြန္လက်ေတာ့ ကုလသမဂၢအေထြေထြ ညီလာခံနဲ႕ အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းျမွင့္တင္ေရး ဌာနခြဲတို႕ကေနျပဳလုပ္တဲ့ အမ်ိဳးသမီး ၂၀၀၀ – ၂၁ ရာစု က်ားမ၊ တန္းတူညီမွ်ေရး၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး ႏွင့္ ျငိမ္းခ်မ္းေရး ဆိုတဲ့ ယူအင္ အထူး ေဆြးေႏြးပြဲလုပ္ခဲ့ပါတယ္။ ဘီဂ်င္း + ၅ လို႕ နာမည္ရတဲ့ ဒီေဆြးေႏြးပြဲမွာ ဘီဂ်င္းလွဳပ္ရွားမွဳ ပလက္ေဖာင္းအရ တိုးတက္မွဳေတြကို ျပန္လွန္အကဲျဖတ္ဆန္းစစ္မွဳေတြ လုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။

(၂၀၀၀) ခုႏွစ္၊ ဟက္တင္ဘာ (၆) ရက္ကေန (၈) ရက္ေန႕အတြင္းမွာ နယူးေယာက္ကုလသမဂၢ ရံုးခ်ဳပ္မွာ ႏိုင္ငံေတာ္ အစိုးရအၾကီးအကဲေတြ စုေ၀းေရာက္ရွိခဲ့ၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာ Millennium ေၾကညာခ်က္စာတမ္းၾကီးကို ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ေတြ အတူတကြ ထုတ္ျပန္ေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ဒီေၾကညာစာတမ္းထဲမွာ “က်ားမတန္းတူညီမွ်ေရးကို ျမွင့္တင္ျခင္းႏွင့္ အမ်ိဳးသမီးမ်ားအား empowerment လုပ္ျခင္းသည္ ဆင္းရဲႏြမ္းပါးမွဳ၊ ဆာေလာင္မြတ္သိပ္မွဳႏွင့္ ေရာဂါပိုးမႊားမ်ားကို တိုက္ဖ်က္ေရး၊ ေရရွည္တည္တံ့ခိုင္ျမဲေသာ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးတို႕အတြက္ အထိေရာက္ဆံုး နည္းလမ္းမ်ားျဖစ္သည္“ ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ထည့္သြင္းေဖာ္ျပခဲ့ပါတယ္။ ၂၀၀၀ ခုႏွစ္မွာပဲ ေအာက္တိုဘာလ (၃၁) ရက္ေန႕မွာ အမ်ိဳးသမီး၊ ျငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ လံုျခံဳေရးဆိုင္ရာ Resolution 1325 ကို ကမၻာ့ကုလသမဂၢ လံုျခံဳေရးေကာင္စီက ထုတ္ျပန္ခဲ့ပါတယ္။ ႏို၀င္ဘာ (၂၅ )ရက္ေန႕ကို အမ်ိဳးသမီးမ်ား အၾကမ္းဖက္မွဳခံရမွုမွ လြတ္ကင္းခြင့္ရေရး ႏိုင္ငံတကာ ေန႕အျဖစ္ သတ္မွတ္ျပီး ႏိုင္ငံေပါင္းမ်ားစြာမွာ အထိမ္းအမွတ္ေတြ ျပဳလုပ္ေနၾကပါတယ္။

၂၀၀၅ ခုႏွစ္မွာ ဘီဂ်င္းမွာ စတုတၳအၾကိမ္ေျမာက္ ကမၻာ့အမ်ိဳးသမီးကြန္ဖရင့္ၾကီးရဲ႕ ဆယ္ႏွစ္ျပည့္ ႏွစ္ပတ္လည္ ကြန္ဖရင့္က်င္းပခဲ့ပါတယ္။ ဘီဂ်င္း+၁၀ မွာ အဖြဲ႕၀င္ႏိုင္ငံေတြဟာ gender mainstreaming အေပၚ ယံုၾကည္ေထာက္ခံမွဳကို ေၾကညာခဲ့ၾကျပီး၊ ကြန္ဖရင့္ ေထာက္ခံခ်က္ေတြကို ၂၀၀၅ ခုႏွစ္ World Summit ကို ယူေဆာင္သြားဖို႕ စီမံခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ၂၀၀၅ World Summit မွာ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ မိန္းကေလးငယ္မ်ား အၾကမ္းဖက္မွဳခံရမွဳမွ ပေပ်ာက္ေရး၊ အစိုးရဌာနဆိုင္ရာမ်ားမွာ ဆံုးျဖတ္ခ်က္ ခ်မွတ္ႏိုင္မယ့္ အမ်ိဳးသမီး အၾကီးအကဲမ်ား ပါ၀င္လာေရး စတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ခ်မွတ္အေကာင္ အထည္ေဖာ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။

နိဂံုး
သမိုင္းဆိုတာ လူေတြက ေရးသားရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဓေလ့ထံုးတမ္းအစဥ္အလာဆိုတာကလဲ ေခတ္စနစ္တခုမွာ ရွိေနတဲ့ လူသားေတြက မ်က္ေမွာက္ေခတ္အေျခအေနနဲ႕ အနာဂတ္အလားအလာေတြကို ရွဳျမင္သံုးသပ္ျပီး၊ ပယ္သင့္တာကိုပယ္၊ ယူသင့္တာကိုယူ၊ အသစ္ဖန္တီးသင့္တာကို ၾကံေဆာင္ ဖန္တီးေပးရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာတ၀ွမ္းလံုးက အမ်ိဳးသမီးအခြင့္အလမ္းလွဳပ္ရွားမွဳ သမိုင္းေၾကာင္းကို တိုးတက္တဲ့ အေတြးအေခၚ ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြက ေသြး၊ ေခ်ြး၊ ဦးေႏွာက္ေတြနဲ႕ ဖန္တီး ေရးသားခဲ့ၾကျပီး၊ တိုးတက္တဲ့ အျမင္ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြက ကူညီပံ့ပိုးေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေတြကို တိုးတက္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြက လက္ခံခဲ့ၾကျပီး၊ လိုက္ေလ်ာညီေထြတဲ့ ေျပာင္းလဲမွဳေတြ လုပ္လာခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီလို တိုးတက္တဲ့ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းေတြ ေပါင္းစပ္မွုကေန ယေန႕မ်က္ေမွာက္ေခတ္ တိုးတက္တဲ့ ကမၻာ့လူ႕ေဘာင္ၾကီး ထြက္ေပၚလာခဲ့ပါတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္
လွဳပ္ရွားမွဳသမိုင္းေၾကာင္းကို ေရးသားမယ့္ တိုးတက္ေသာ အေတြးအေခၚရွိတဲ့ အမ်ိဳးသမီးေတြ
ေခတ္စနစ္နဲ႕ အနာဂတ္ကို ရွဳျမင္သံုးသပ္ႏိုင္မယ့္ တိုးတက္ေသာ အျမင္ရွိတဲ့ အမ်ိဳးသားေတြ
ေခတ္နဲ႕အညီလိုက္ေလ်ာညီေထြ ေျပာင္းလဲႏိုင္မယ့္ တိုးတက္ေသာ လူ႕အဖြဲ႕အစည္း ေတြကို
တရားမွ်တမွဳ၊ လြတ္လပ္ပြင့္လင္းမွဳ၊ ညီညြတ္ေသြးစည္းမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွဳ အေပၚမွာ အေျခခံမယ့္ ၂၁ ရာစု ျမန္မာ့လူ႕ေဘာင္သစ္ၾကီးက ေစာင့္ေမွ်ာ္ၾကိဳဆိုလ်က္ရွိပါေၾကာင္း တင္ျပလိုက္ရပါတယ္ရွင္။

ခင္မမမ်ိဳး (၆၊၁၁၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>