မႏၱေလးႏွင့္ အနီးတ၀ိုက္ျမိဳ႕နယ္မ်ားတြင္ မိုးသည္းထန္စြာ ရြာသြန္းမွဳေၾကာင့္ ေရေဘးအႏၱရာယ္ က်ေရာက္ေနပါသည္။ မိုးဆက္လက္ ရြာသြန္းျပီး ဆည္မ်ား က်ိဳးေပါက္မွဳရွိလာပါက သဘာ၀ေဘးအႏၱရာယ္ က်ေရာက္မွဳမွာ ပိုမို ဆိုးရြားလာႏိုင္ဖြယ္ ရွိပါသည္။
မႏၱေလး ျမိဳ႕အတြင္းတြင္ပင္ လူအမ်ား ေသေၾကပ်က္စီးျခင္းႏွင့္ အိုးအိမ္ဆံုးရွံဳးမွဳမ်ား ျဖစ္ကာ နီးစပ္ရာ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းမ်ား၊ ဘုရားေက်ာင္းကန္ႏွင့္ ၀ိုင္အမ္စီေအ စသည္႕ေနရာမ်ားတြင္ ေခတၱခိုလွံဳေနထိုင္ေနၾကရပါသည္။
ျပည္တြင္းျပည္ပရွိ ျမန္မာျပည္သူမ်ားမွ လူမွဳေရး အသိ၊ မိသားစု စိတ္ဓာတ္တို႕ျဖင့္ တႏိုင္တပိုင္ ၀ိုင္း၀န္းကူညီေပးၾကပါရန္ ေလးစားစြာ တိုက္တြန္း ႏွိဳးေဆာ္အပ္ပါသည္။
ေလးစားစြာျဖင့္
ခင္မမမ်ိဳး (၁၂၊ ၁၀၊ ၂၀၁၀)
ဘေလာ့ လိပ္စာသစ္သို႕ ေျပာင္းေရႊ႕ျခင္း
ယခုအခါတြင္ ဘေလာ့ကို ဖြင့္ရန္ အခ်ိန္ၾကာျမင့္မွဳမ်ား ရွိေနေၾကာင္း၊ စာဖတ္သူအခ်ိဳ႕မွ အေၾကာင္းၾကားလာပါသျဖင့္ www.khinmamamyo.info တြင္ စာမ်က္ႏွာသစ္ကို ဖြင့္လွစ္ထားပါသည္။
စာမ်က္ႏွာသစ္တြင္ အခ်ိဳ႕ေသာ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရးဆိုင္ရာ ေဆာင္ပါးမ်ားႏွင့္ ရသစာစုမ်ား (ႏွစ္ရာေက်ာ္ခန္႕)ကိုလည္း က႑မ်ားခြဲ၍ ျပန္လည္ေဖာ္ျပထားပါသည္။
ယခုဘေလာ့စာမ်က္ႏွာကို ဆက္လက္ထားရွိထားမည္ျဖစ္ေသာ္လည္း ယေန႕မွစ၍ ပို႕စ္အသစ္မ်ား ထပ္မံ တင္ေတာ့မည္ မဟုတ္ပါေၾကာင္းႏွင့္ ပို႕စ္အသစ္မ်ားကို စာမ်က္ႏွာသစ္တြင္သာ တင္ေတာ့မည္ျဖစ္ပါေၾကာင္း ေလးစားစြာ အသိေပး အေၾကာင္းၾကားပါသည္။
စာမ်က္ႏွာသစ္သို႕ အလည္လာေရာက္ပါရန္ကိုလဲ လွိဳက္လွဲစြာ ဖိတ္ေခၚအပ္ပါသည္။
ေလးစားစြာျဖင့္
ခင္မမမ်ိဳး (၁၇၊ ၁၀၊ ၂၀၁၁)
www.khinmamamyo.info
မႏၱေလး ေရေဘး အသိေပး ႏွိဳးေဆာ္ခ်က္
Tuesday, October 12, 2010
အေျခအျမစ္ မခိုင္လံုေသာ သတင္းမ်ားအား တုန္႕ျပန္ခ်က္
Thursday, April 15, 2010
ရက္စြဲ။ ။ ဧျပီလ (၁၅) ရက္၊ ၂၀၁၀ ခုႏွစ္
အေျခအျမစ္ မခိုင္လံုေသာ သတင္းမ်ားအား တုန္႕ျပန္ခ်က္
(၁) ရန္ကုန္ျမိဳ႕၊ ကရ၀ိတ္အနီး ကန္ေတာ္ၾကီးေစာင္း ေရကစားမ႑ပ္တြင္ ဗံုးမ်ား ေပါက္ကြဲျပီး လူအမ်ားေသေၾက ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရမွဳႏွင့္ ပတ္သက္၍ Aung Zaw အမည္ခံသူ မွ
(၂) အထက္ပါ သတင္းအခ်က္အလက္တြင္ ပါ၀င္ေသာ ျပည္ပ အေျခစိုက္ NCUM ဆိုသည္မွာ မွန္ကန္ျခင္း မရွိပါ။ ျမန္မာအမည္ျဖင့္ ျပည္ေထာင္စုအမ်ိဳးသားေကာင္စီ- ျမန္မာႏိုင္ငံ ဟု အမည္တြင္ေသာ National Council of the Union of Myanmar (NCUM) အဖြဲ႕အစည္းသည္ ျပည္တြင္းအေျခစိုက္ အဖြဲ႕အစည္းျဖစ္ျပီး၊ ျပည္ပတြင္ အလုပ္မွဳေဆာင္အဖြဲ႕ငယ္သာ ထားရွိသည့္ အဖြဲ႕ျဖစ္သည္။
(၃) NCUM အဖြဲ႕ စတင္ ေပၚေပါက္လာခ်ိန္မွစတင္၍ အဖြဲ႕အစည္း၏ Manifesto ကို ေၾကျငာထားခဲ့ရာတြင္ ဥေယ်ာဇဥ္၌ “မည္သို႕ေသာ အၾကမ္းဖက္မွဳႏွင့္ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္မွဳ သ႑ာန္မ်ိဳးစံုကိုမဆို ကန္႕ကြက္ဆန္႕က်င္သည္” ဟု ပါရွိျပီး ျဖစ္ရာ အၾကမ္းဖက္မွဳကို ဆန္႕က်င္ေသာ အဖြဲ႕အစည္း၏ ရပ္တည္ခ်က္မွာ ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း ရွင္းလင္းလ်က္ရွိသည္။
(၄) ကိုေအာင္ေဇာ္၏ စြပ္စြဲခ်က္တြင္ ပါ၀င္ေသာ အခ်က္ျဖစ္သည့္ ေဖာက္ခြဲေရးသမား (၅) ဦးဆိုသည္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ မိမိတို႕ အဖြဲ႕အစည္းသည္ ျပည္သူမ်ား၏ အသက္အိုးအိမ္စည္းစိမ္ကို ထိခိုက္ေစတတ္ေသာ ေဖာက္ခြဲေရးႏွင့္ အၾကမ္းဖက္ေရးကို ဆန္႕က်င္သည့္ အဖြဲ႕ျဖစ္သျဖင့္ မည္သည့္ ေဖာက္ခြဲေရးသမားမ်ား ကိုမွ ေလ့က်င့္သင္တန္းေပးျခင္းႏွင့္ ျပည္တြင္းသို႕ ေစလႊတ္ျခင္းမ်ား မရွိေၾကာင္း အခိုင္အမာ ေျပာၾကားလိုသည္။
(၅) ထို႕အျပင္ ကိုေအာင္ေဇာ္၏ စြပ္စြဲခ်က္အား ကိုးကားထားေသာ မဲေဆာက္ႏိုင္ငံေရး အသိုင္းအ၀ိုင္းဆိုသည္မွာ မည္သူမည္၀ါဟု သတင္းအျပည့္အစံု ေဖာ္ျပထားျခင္း မရွိသျဖင့္ အေျခအျမစ္ မရွိေသာ ေကာလဟလ သတင္း တရပ္သာ ျဖစ္သည္။
(၆) သို႕ျဖစ္ရာ အေျခအျမစ္ မရွိေသာ ေကာလဟလ သတင္းမ်ားကို အေျခခံ၍ အြန္လိုင္းေပၚတြင္ သတင္းမ်ားျဖန္႕ေ၀ေသာ ကိုေအာင္ေဇာ္ အမည္ခံသူ၏ လုပ္ရပ္သည္ မိမိတို႕အဖြဲ႕အစည္း၏ ႏိုင္ငံေရး ရပ္တည္ခ်က္ႏွင့္ ဂုဏ္သိကၡာကို တိုက္ရိုက္ထိပါး ေစာ္ကားျခင္းျဖစ္သည္။ အေျခအျမစ္မရွိေသာ သတင္းမ်ားျဖင့္ လူပုဂၢိဳလ္ကိုေသာ္လည္းေကာင္း၊ အဖြဲ႕အစည္းတရပ္ကိုေသာ္လည္းေကာင္း စြပ္စြဲမွဳမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္းသည္ ဥပေဒေၾကာင္းအရ အေရးယူ တရားစြဲဆိုႏိုင္ေသာ ျပစ္မွဳမ်ား ျဖစ္သျဖင့္ ရပ္တန္းက ရပ္ရန္ႏွင့္ မိမိတို႕အဖြဲ႕အစည္းသည္ ႏိုင္ငံေရးရပ္တည္ခ်က္ႏွင့္ ဂုဏ္သိကၡာကို ထိခိုက္ေစာ္ကားလာသည့္ မည္သို႕ေသာ လုပ္ေဆာင္ခ်က္မ်ိဳးကိုမဆို လက္ခံမည္ မဟုတ္ေၾကာင္း အသိေပး အေၾကာင္းၾကားအပ္ပါသည္။
ေရႊစင္ထြန္း
ျပည္ပတာ၀န္ခံကိုယ္စားလွယ္
ျပည္ေထာင္စုအမ်ိဳးသားေကာင္စီ (ျမန္မာႏိုင္ငံ)
Tel: (+1) 301-523-9292
ခင္မမမ်ိဳး
ညႊန္ၾကားေရးမွဴး (မဟာဗ်ဴဟာႏွင့္ မူ၀ါဒေရးရာဌာန)
ျပည္ေထာင္စုအမ်ိဳးသားေကာင္စီ (ျမန္မာႏိုင္ငံ)
Tel: (+44) 778-406-3636
www.ncum.info
မိုင္းအႏၱရာယ္ သိမွတ္ဖြယ္
Sunday, April 4, 2010
မိုင္းဆိုသည္မွာ
မိုင္းဆိုတာ လူကို ေသေစတတ္တဲ့၊ ဒါမွမဟုတ္ ထိခိုက္ဒဏ္ရာ ရေစတတ္တဲ့ ေပါက္ကြဲပစၥည္းေတြ ပါ၀င္တဲ့ အရာ၀တၳဳ တခုျဖစ္ပါတယ္။ မိုင္းေတြကို ေျမျပင္ေပၚမွာ ေတြ႕ရွိႏိုင္သလို ေျမၾကီးထဲမွာ ျမွဳပ္ႏွံထားတာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ မိုင္းေတြမွာ ဒီဇိုင္းေတြ အမ်ိဳးမ်ိဳး ကြဲျပားသလို ထိခိုက္မွဳ ျဖစ္ေစႏိုင္မွဳကလဲ ေပါက္ကြဲအားေပၚ မူတည္ျပီး ကြဲျပားပါတယ္။
မိုင္းအသံုးျပဳမွဳ သမိုင္းေၾကာင္း
ပထမကမၻာစစ္အတြင္းမွာ တင့္ကားေတြကို စစ္လက္နက္ပစၥည္းအျဖစ္ စတင္အသံုးျပဳလာခ်ိန္က စျပီး တင့္ကားေတြကို တိုက္ခိုက္ဖို႕ မိုင္းေတြကိုလဲ စတင္အသံုးျပဳလာၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ကမၻာ့စစ္တပ္အသီးသီးမွာ မိုင္းေတြကို ရွာေဖြရွင္းလင္းတဲ့ အထူးတပ္ေတြကိုပါ စတင္ ဖြဲ႕စည္းလာၾကပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းမွာ ကမၻာတလႊားမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ျပည္တြင္းစစ္ေတြမွာ မိုင္းေတြကို တြင္တြင္က်ယ္က်ယ္ အသံုးျပဳလာခဲ့ၾကပါတယ္။
ဘာေၾကာင့္ မိုင္းကို အသံုးျပဳရသလဲ
(၁) စစ္အေျခစိုက္စခန္္းမ်ားကို ကာကြယ္ရန္
(၂) ရန္သူ႕စစ္ေၾကာင္းမ်ားကို လမ္းလႊဲရန္ (သို႕မဟုတ္) သတ္ကြင္းသို႕ ေမာင္းသြင္းရန္
(၃) အခ်ိဳ႕ေသာ လမ္းေၾကာင္းမ်ားကို ရန္သူမ်ား အသံုးျပဳျခင္းမွ ေရွာင္ရွားေစရန္၊ နယ္ေျမစိုးမိုးရန္
(၄) ရန္သူ႕လွဳပ္ရွားမွဳမ်ား ေႏွာင့္ေႏွးၾကန္႕ၾကာေစရန္
(၅) ႏိုင္ငံမ်ားအၾကား က်ဴးေက်ာ္မွဳမ်ားကို တားဆီးေရးအတြက္ နယ္စပ္ေဒသ ကာကြယ္ေစာင့္ေရွာက္ရန္
(၆) ရန္သူမ်ားအား ထိခိုက္ဒဏ္ရာရေစရန္၊ ေသေၾကပ်က္စီးေစရန္
ေပါက္ကြဲေစတတ္ေသာ ပစၥည္းအမ်ိဳးအစားမ်ား
(၁) anti-personnel landmines
ဒီမိုင္းအမ်ိဳးအစားမွာ ေျမျမွဳပ္မိုင္းနဲ႕ ဆြဲမိုင္းေတြ ပါ၀င္ပါတယ္။
(၂) Anti-armor (တင့္ကားမ်ား၊ လက္နက္ၾကီးမ်ား)
တင့္ကားေတြနဲ႕ လက္နက္ၾကီးေတြကို ေဖာက္ခြဲဖို႕ အသံုးျပဳေလ့ရွိတဲ့ မိုင္းအမ်ိဳးအစားျဖစ္ပါတယ္။
(၃) ခဲယမ္းမီးေက်ာက္မ်ား
လက္ပစ္ဗံုး၊ လက္နက္ၾကီးက်ည္၊ ေမာ္တာက်ည္၊ ဒံုးက်ည္၊ က်ည္ဆံ စတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
(၄) လက္လုပ္ဗံုးမ်ား
(၅) ဓာတုပစၥည္းမ်ား
မိုင္းႏွင့္ ေပါက္ကြဲေစတတ္ေသာ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားတတ္ေသာ ပ်က္စီးဆံုးရွံဳးမွဳမ်ား
(၁) ကိုယ္ခႏၶာ ထိခိုက္မွဳ- မိုင္းေတြ ေပါက္ကြဲျခင္းေၾကာင့္ လူေတြ ေသေၾကပ်က္စီးတာ၊ ေျခလက္အဂၤါဆံုးရွံဳးတာ၊ အျမင္အာရံု ခ်ိဳ႕ယြင္းတာေတြ ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။
(၂) စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္မွဳ- မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွဳ ေလ်ာ့နည္းျပီး သိမ္ငယ္စိတ္မ်ား ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။
(၃) စီးပြားေရးဆိုင္ရာ ထိခိုက္မွဳ- ေျမျမွဳပ္မိုင္းေတြကို လယ္ယာေျမေတြမွာ ျမွဳပ္ႏွံမွဳေတြေၾကာင့္ ကၽြဲႏြားေတြ ေသေၾကပ်က္စီးမွဳဟာ လယ္သမား၊ ယာသမားေတြရဲ႕ စီးပြားေရးကို ထိခိုက္ေစပါတယ္။ လူကို ထိခိုက္ဒဏ္ရာရေစမွဳမွာလဲ ထိခိုက္သူဟာ အိမ္ရဲ႕ စား၀တ္ေနေရးကို ရွာေဖြေနသူဆိုရင္ မိသားစုတခုလံုးရဲ႕ စား၀တ္ေနေရးကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါတယ္။ စိုက္ပ်ိဳးေျမေတြကို စြန္႕လႊတ္ရမွဳေတြ ရွိေစပါတယ္။
(၄) ဘ၀ရပ္တည္ေရးဆိုင္ရာ ထိခိုက္မွဳ- အဆိုး၀ါးဆံုးကေတာ့ ေသာက္သံုးေရ ရရွိႏိုင္မယ့္ ေနရာေဒသေတြကို မသြားရဲေအာင္ ျဖစ္ေစတတ္ပါတယ္။
ဘာေၾကာင့္ လူေတြ မိုင္းအႏၱရာယ္ရဲ႕ သားေကာင္ေတြ ျဖစ္ၾကရသလဲ
တခ်ိဳ႕က ဒါကို ကံဆိုးလို႕လို႕ ဆိုတတ္ၾကပါတယ္။ အရာအားလံုးမွာ ကံကိုယံုျပီး ဆူးပံုနင္းလို႕ မရပါ။ မိုင္းအႏၱရာယ္ရဲ႕ သားေကာင္ျဖစ္ရသူေတြကို ေလ့လာၾကရာမွာ နယ္ေျမေဒသအေျခအေနကို သိရက္နဲ႕ မလိုလားအပ္တဲ့ စြန္႕စားမွဳေတြ ျပဳလုပ္တတ္သူေတြ အမ်ားအျပား ပါ၀င္ေနတာကို ေတြ႕ၾကရပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္ ဒီလို စြန္႕စားမွဳေတြ လုပ္တတ္ၾကသလဲ။
(၁) အမွဳမဲ့၊ အမွတ္မဲ့ေနျခင္း- မိုင္းနင္းျပီးမွ ေသမယ္ဆိုတဲ့ လူဟာ ေသမွာပဲ။ ေရွာင္လို႕ ရမွာ မဟုတ္ပါဘူး လို႕ ယူဆျပီး အမွဳမဲ့၊ အမွတ္မဲ့ေနျခင္း။ အႏၱရာယ္ကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားမွဳ မျပဳျခင္း
(၂) အတင့္ရဲျခင္း- အႏၱရာယ္မွ လြတ္ေျမာက္ထားဖူးသူမ်ားမွ ေနာင္တြင္လည္း လြတ္ေျမာက္မည္ ယူဆျပီး အတင့္ရဲျခင္း
(၃) စြန္႕စားျခင္း- အႏၱရာယ္ရွိမွန္း သိလ်က္ႏွင့္ စြန္႕စားသြားလာလိုစိတ္ရ်ိျခင္း
(၄) စီးပြားေရးလိုအပ္ခ်က္- သံထည္ပစၥည္းမ်ားအား ရွာေဖြေရာင္းခ်ျခင္း (စစ္အတြင္းမွ က်န္ရစ္ေသာ ဗံုးဆန္၊ အေျမာက္ဆန္မ်ားကို ရွာေဖြရင္း အသက္ဆံုးရွံဳးမွဳမ်ား ရွိတတ္ပါတယ္)
မိုင္းႏွင့္ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္အႏၱရာယ္ ရွိႏိုင္ေသာ ေနရာေဒသမ်ား
ပ်က္စီးေနေသာ အေဆာက္အအံုမ်ား
ဖုန္းဆိုးေျမ
စစ္တလင္း ေဒသ ကြင္းျပင္မ်ား
ေတာလမ္းမ်ား
ယာယီအေျခစိုက္ စစ္ခန္းခ်ရာေနရာမ်ား
တိုက္ပြဲမ်ား ျဖစ္ပြားတတ္သည့္ ေဒသမ်ား
စစ္ေၾကာင္းမ်ားသြားလာလွဳပ္ရွားတတ္ေသာ လမ္းမ်ား
စြန္႕ပစ္ထားေသာ စစ္လက္နက္ ပစၥည္းမ်ား
စြန္႕ပစ္ထားေသာ အေဆာက္အဦး၊ ေနရာေဒသမ်ား
အခ်က္ျပအမွတ္အသားမ်ား
အနီးအနားမွ သစ္ပင္မ်ားတြင္ စတုရန္း၊ ေထာင့္မွန္စတုဂံ၊ ၾတိဂံႏွင့္ အႏၱရာယ္ အခ်က္ျပအမွတ္အသားမ်ား ရွိတတ္သည္။ အဆိုျပအခ်က္ျပအမွတ္အသားမ်ား မရွိေသာ္လည္း မိုင္းႏွင့္ ေပါက္ကြဲေစေသာ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္ အႏၱရာယ္ရွိသည္ဟု ယူဆႏိုင္ေသာ သက္ေသမ်ားမွာ ေသဆံုးေနေသာ တိရစာၦန္မ်ား၊ မိုင္းအစိတ္အပိုင္းမ်ား၊ ဆြဲမိုင္း ၀ါယာမ်ား၊ လံုျခံဳေရး အစို႕အပိတ္မ်ား၊ ပံုမွန္မဟုတ္ေသာ အမိုက္သရိုက္ အစုအပံုမ်ား၊ က်ည္ခြံမ်ား ပ်ံ႕က်ဲေနမွဳမ်ား၊ ပံုမွန္မဟုတ္ေသာ နယ္ေျမေဒသအေျခအေန စသည္တို႕ျဖစ္သည္။
မိမိႏွင့္ အကၽြမ္း မ၀င္ေသာ နယ္ေျမလမ္းခရီးကို သြားေရာက္ပါက လိုက္နာေဆာင္ရြက္ဖြယ္မ်ား
(၁) နယ္ေျမခံလူထုႏွင့္ တာ၀န္ရွိသူမ်ားအား လံုျခံဳေသာ လမ္းေၾကာင္းကို ေမးျမန္းရန္
(၂) ေတာလမ္းခရီး အသံုးျပဳျခင္းမွ ေရွာင္ရွားရန္
(၃) လမ္းေၾကာင္းႏွင့္ ေလွကားေထာင့္ စသည္မ်ားမွ အတားအဆီးမ်ားကို သတိျပဳရန္
(၄) မိမိ မျမင္ဖူးေသာ ပစၥည္းတစံုတရာကို ေတြ႕ပါက ကိုင္တြယ္ၾကည့္ရွဳျခင္းမွ ေရွာင္ရွားရန္
သံသယျဖစ္ဖြယ္ ပစၥည္းအား ေတြ႕ရွိပါက မည္သို႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မည္နည္း
(၁) အနီးသို႕ မသြားပါႏွင့္။ (ပစၥည္းမဟုတ္ပဲ ေပါက္ကြဲမွဳေၾကာင့္ ရေသာ ဒဏ္ရာႏွင့္ လဲေလ်ာင္းေနသူ ျဖစ္ေစကာမူ အေစာတလ်င္ အနီးသို႕ မသြားပါႏွင့္။ ၀န္းက်င္တြင္ ထပ္မံ ေပါက္ကြဲေစတတ္ေသာ မိုင္းမ်ား ရွိေနတတ္သည္)
(၂) မကိုင္ပါႏွင့္
(၃) ပစၥည္းကို ယူေဆာင္ျပီး မလႊင့္ပစ္ပါႏွင့္
(၄) နီးစပ္ရာ တာ၀န္ရွိသူမ်ားကို ဆက္သြယ္ပါ
မိုင္းကြင္းထဲ ေရာက္ေနပါက ျပဳလုပ္ဖြယ္ရာမ်ား
(၁) စိတ္ကို ေအးေအး ထားပါ
(၂) လွဳပ္ရွားမွဳမ်ားကို ရပ္တန္႕ပါ
(၃) မည္သည့္သံသယျဖစ္ဖြယ္ပစၥည္းမ်ားကုိမွ မကိုင္တြယ္ပါႏွင့္
(၄) လူသူမ်ားအနီးအနားတြင္ ရွိပါက ေအာ္ဟစ္အကူအညီေတာင္းပါ။
မိုင္းအႏၱရာယ္ကို လူအမ်ား အဘယ္ေၾကာင့္ သတိျပဳသင့္သနည္း။
မိုင္းအႏၱရာယ္ေၾကာင့္ အနည္းဆံုး ေျခတဘက္ဆံုးရွံဳးၾကရသူမ်ား ကမၻာေပၚမွာ အေျမာက္အျမား ရွိေနပါတယ္။ မိုင္းမ်ားကို ဖယ္ရွားရတာက ထုတ္လုပ္မွဳအတြက္ ကုန္က်စရိတ္ထက္ ပိုမို ကုန္က်လ်က္ရွိပါတယ္။ မိုင္းအႏၱရာယ္သားေကာင္မ်ားရဲ႕ ရွစ္ဆယ္ရာခိုင္ႏွဳန္းမွာ အမ်ိဳးသမီးႏွင့္ ကေလးသူငယ္မ်ားအပါအ၀င္ အရပ္သားျပည္သူလူထုသာျဖစ္ပါတယ္။ မိုင္းအႏၱရာယ္ဟာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ၾကာေအာင္ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းကို ျခိမ္းေခ်ာက္ေနဦးမွာပါပဲ။
မိုင္းအႏၱရာယ္ကင္းေ၀းေရးအတြက္ ဘာေတြ လုပ္ေဆာင္သင့္သလဲ။
မိုင္းအႏၱရာယ္ ကင္းေ၀းေရးအတြက္ အစိုးရေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာ အဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ အန္ဂ်ီအိုေတြအပါအ၀င္ ျပည္သူလူထု တရပ္လံုးက ႏိုးႏိုးၾကားၾကား ပါ၀င္ေဆာင္ရြက္သင့္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာမွာ ျပဳလုပ္ေလ့ရွိတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကေတာ့
(၁) မိုင္းအႏၱရာယ္ ပညာေပးျခင္း (Mine Risk Education)
ရုပ္ျမင္သံၾကား၊ ေရဒီယို၊ စာနယ္ဇင္း စတာေတြကေနတဆင့္ မိုင္းအႏၱရာယ္ကို လုူအမ်ား သတိထားမိလာေအာင္ ပညာေပးျခင္း
မိုင္းအႏၱရာယ္ျဖစ္ပြားမွဳ ျမင့္မားေသာ ေနရာေဒသမ်ားတြင္ မိုင္းအႏၱရာယ္ ပညာေပးအဖြဲ႕မ်ား ဖြဲ႕စည္းျပီး ေက်းရြာမ်ားတြင္ လွည့္လည္ ေဟာေျပာပညာေပးျခင္း
လူထုအေျချပဳ မိုင္းအႏၱရာယ္ ေလွ်ာ့ခ်ေရး (Community based mine risk reduction- CBMRR) စီမံကိန္းမ်ား အေကာင္အထည္ေဖာ္ျခင္း
မိုင္းအႏၱရာယ္သတိျပဳမိေစေရး ေန႕မ်ား သတ္မွတ္ျပီး အခမ္းအနားမ်ား ျပဳလုပ္ျခင္း
ဆိုင္းဘုတ္မ်ား ေရးဆြဲျပီး လူထုပညာေပးျခင္း
(၂) ေျမျမွဳပ္မိုင္း ရွင္းလင္းေရး (Mine Clearance- Demining)
မိုင္းရွင္းေခြးမ်ား အသံုးျပဳျခင္း
UXO (Unexploded Ordnance)မ်ား ရွင္းလင္းျခင္း
စက္ပစၥည္းမ်ား အသံုးျပဳ ရွင္းလင္းျခင္း
(၃) အႏၱရာယ္ သားေကာင္မ်ားအား ကူညီပံံ့ပိုးျခင္း (Victims Assistance)
၂၀၀၉ ခုႏွစ္ Convention on Cluster Munitions (CCM) မွာ သားေကာင္ဆိုတာကို မိုင္းအႏၱရာယ္နဲ႕ အျခား ခဲယမ္းမီးေက်ာက္မ်ား အသံုးျပဳမွဳေၾကာင့္ ကိုယ္ကာယပိုင္းဆိုင္ရာ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရမွဳ၊ စီးပြားေရး ပ်က္စီးဆံုးရွံဳးမွဳ၊ လူမွဳေရး ထိခိုက္နစ္နာမွဳနဲ႕ လူသားတေယာက္ခံစားရမယ့္ အခြင့္အေရးမ်ား ဆံုးရွံဳးရမွဳေတြကို ၾကံဳေတြ႕ခဲ့ရသူမ်ားလို႕ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုထားပါတယ္။ ဒီအထဲမွာ တိုက္ရိုက္ ထိခိုက္သူေတြ ပါသလို သြယ္၀ိုက္ ထိခိုက္ဆံုးရွံဳးရတဲ့ မိသားစု၀င္ေတြလဲ ပါပါတယ္။ ဒီလို သားေကာင္ေတြကို ႏိုင္ငံေတာ္နဲ႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းက ကူညီေစာင့္ေရွာက္ရမွဳ ျပဳလုပ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။
(၄) ကိုယ္စားျပဳ ေလွ်ာက္လဲခ်က္ေပးျခင္း (advocacy)
အႏၱရာယ္ကို လူအမ်ား သတိျပဳမိလာေအာင္ ျပဳလုပ္ျခင္း
မိုင္းအႏၱရာယ္ ကင္းေ၀းေရး လွဳပ္ရွားမွဳမ်ားအတြက္ လူ႕စြမ္းအားႏွင့္ ဘ႑ာေရး အရင္းအျမစ္မ်ား ရွာေဖြအသံုးျပဳျခင္း
ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရႏွင့္ လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ မိုင္းမ်ားအသံုးျပဳမွဳႏွင့္ ဖယ္ရွားမွုမ်ားတြင္ ႏိုင္ငံတကာ ဥပေဒမ်ား၏ စံခ်ိန္ စံညႊန္းႏွင့္ အညီ ေဆာင္ရြက္ျခင္း ရွိမရွိ ေလ့လာေစာင့္ၾကည့္ျခင္း
အႏၱရာယ္သားေကာင္မ်ား၏ လူ႕အခြင့္အေရးမ်ားကို မီးေမာင္းထိုးျပျခင္း
မိုင္းအႏၱရာယ္ကင္းေ၀းေရးကို ႏိုင္ငံေတာ္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး စီမံကိန္းမ်ားတြင္ ပါ၀င္လာေစရန္ ကင္ပိန္းမ်ား ေဖာ္ေဆာင္ျခင္း၊ စည္းရံုးလွံဳေဆာ္ျခင္း
မိုင္းအႏၱရာယ္ကင္းရွင္းေရးအတြက္ ဘ႑ာေရး ခြဲေ၀ အသံုးျပဳမွဳ စရိတ္ တိုးျမင့္လာေအာင္ ေဆာင္ရြက္ျခင္း
ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ား၊ ေဒသဆိုင္ရာ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားႏွင့္ ဘ႑ာေရး အဖြဲ႕မ်ားတြင္ မိုင္းအႏၱရာယ္ကင္းရွင္းေရး စီမံခ်က္မ်ား ထြက္ေပၚလာေအာင္ ၾကိဳးပမ္းျခင္း
အစီရင္ခံစာမ်ား ထုတ္ေ၀ျခင္း
စတာေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
လူတိုင္း၊ လူတိုင္း မိုင္းနဲ႕ ေပါက္ကြဲေစတတ္ေသာ ခဲယမ္းမီးေက်ာက္မ်ား အႏၱရာယ္မွ ကင္းေ၀းၾကေစရန္ ရည္သန္လ်က္။
ခင္မမမ်ိဳး (၄၊ ၄၊ ၂၀၁၀)
ရည္ညြန္းကိုးကား။
Australia Agency for International Development (2005) Mine Action Strategy, AUSADI
Chris Rush (2009) 'Sri Lanka: Mine Action in a Deteriorating Environment', Journal of Mine Action, 13 (3), Mine Action Information Centre
Geneva International Centre for Humanitarian Mining (2005) Mine Action: Lessons and Challenges, Geneva
Mudhafar Aziz Hamad (2007) 'The Child-to-Adult Method in Mine-risk Education', Journal of Mine Action, 11 (1), Mine Action Information Centre
Salomon Schreuder (2007) 'Iraq Facing the Legacy of Landmines and Explosive Remnants of War', Journal of Mine Action, 11 (2), Mine Action Information Centre
United Nations (2010) Gender Guidelines for Mine Action Programmes, March, 2010
US Department of State (2005) The Landmine Action Smart book, 2nd edition
Emotional Bank Account
Tuesday, November 10, 2009
က်ြန္မတို႕ လူသားေတြ အားလံုးဟာ ခႏၶာကိုယ္အေသြးအသား၊ စဥ္းစားဥာဏ္ရွိတဲ့ ဦးေႏွာက္၊ ခံစားတတ္တဲ့ စိတ္ႏွလံုးသားေတြနဲ႕ လူ႕ပတ္၀န္းက်င္မွာ က်င္လည္ေနၾကရပါတယ္။ နံနက္မိုးလင္းမွာ မ်က္စိႏွစ္လံုး စဖြင့္ခ်ိန္ကစလို႕ ခႏၶာကိုယ္သန္႕စင္ေရး၊ စားေရးေသာက္ေရး၊ အိမ္အလုပ္၊ ေက်ာင္းအလုပ္၊ ရံုးအလုပ္စျပီး ကိုယ့္တာ၀န္နဲ႕ကိုယ္ ရုန္းကန္လွဳပ္ရွားေနၾကရပါတယ္။ ေန႕စဥ္လူမွဳဘ၀မွာ အတူေနတဲ့ မိသားစု၊ အိမ္ေထာင္စု၀င္ေတြက အစျပဳလို႕ က်င္လည္ေနရတဲ့ နယ္ပယ္အလုိက္ လူအမ်ားနဲ႕ မျဖစ္မေန ဆက္ဆံၾကရပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ အလုပ္၊ ေက်ာင္း၊ မိသားစု တာ၀န္၀တၱရားေတြရဲ႕ စိတ္ဖိစီးမွဳေတြေၾကာင့္ စိတ္ခံစားမွဳအလိုက္ စဥ္းစားေတြးေခၚ ေျပာဆိုတာေလးေတြ ရွိတတ္တယ္။
လူၾကီးသူမေတြကေတာ့ အိမ္က ျပႆနာ အလုပ္ထဲ မသယ္သြားနဲ႕။ အလုပ္က ျပႆနာ အိမ္မသယ္လာနဲ႕ လို႕ေတာင္ ဆိုစမွတ္ျပဳၾကပါရဲ႕။ ရံုးထဲမွာလဲ ဒီေန႕ေတာ့ ရာသီဥတု မသာယာဘူး ဆိုျပီး လူၾကီးေတြရဲ႕ စိတ္အေျခအေနကို အခ်င္းခ်င္း သတိေပး ေျပာတတ္ၾကတယ္။ မိသားစုတြင္းမွာလဲ မိဘနဲ႕ သားသမီး ဆက္ဆံေရးေတြမွာ ျပႆနာေတြ ခဏခဏ တက္တတ္ၾကတယ္။ အိမ္ေထာင္ဘက္ ေတြအခ်င္းခ်င္း ရန္ေတြ ျဖစ္ၾကတယ္။ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္အခ်င္းခ်င္း ၾကည့္မရျဖစ္တယ္။ အရမ္းခင္တဲ့ သူငယ္ခ်င္းေတြကေန မေခၚႏိုင္၊ မေျပာႏိုင္ေတြ ျဖစ္တာေတြလဲ ရွိတယ္။ အစည္းအေ၀းေတြမွာ ေကာင္းမိေကာင္းရက္ ေဆြးေႏြးေနရင္းက ထျငင္းကုန္တာရွိတာ။ စိတ္မထိန္းႏိုင္ပဲ ခြန္းၾကီးခြန္းငယ္ ေတြျဖစ္ၾက၊ ထခ်ကုန္တာေတြလဲ ရွိတယ္။
ကိုယ့္စိတ္က အားငယ္ေနတဲ့အခ်ိန္၊ ရွံဳးနိမ့္ေနတယ္လို႕ ထင္ခ်ိန္မွာ ေျပာရိုးေျပာစဥ္အတိုင္း လူတဘက္သားက ေျပာတာကိုလဲ ဆရာလုပ္တယ္ ထင္တတ္တယ္။ ကိုယ့္စိတ္က ဘ၀ျမင့္ေနတဲ့ အခ်ိန္မွာ တဘက္လူက ၾကည့္ရိုးၾကည့္စဥ္ ၾကည့္တာကိုလဲ ကိုယ့္ကို ေစာ္ကားေနတယ္လို႕ ထင္တတ္တယ္။ လူတေယာက္ကို အႏုတ္လကၡဏာကေန ၾကည့္မိျပီးရင္ အေပါင္းလကၡဏာျဖစ္လာဖို႕ကလဲ ေတာ္ေတာ္ခဲယဥ္းျပန္ေရာ။ အေပါင္းလကၡဏာနဲ႕ ၾကည့္မိရင္လဲ ဘာလုပ္လုပ္ေကာင္းေနျပန္ေရာ။ လူေတြရဲ႕ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြ၊ ျပဳမူေဆာင္ရြက္ပံုေတြက ေလ့လာေလ၊ နက္နဲေလ။ မိမိကိုယ္ကို ေလ့လာၾကည့္ၾကရင္ေတာင္ အေတာ္နက္နဲတဲ့ ကိစၥ။ တခါတေလ ေဒါသထြက္သြားမိတဲ့ ကိစၥတခုကို ေသြးေအးခ်ိန္မွာ ဘာေၾကာင့္ ထြက္သြားရတာလဲ ျပန္စဥ္းစားၾကည့္ေတာ့ ေသြးဆူခ်ိန္မွာေလာက္ ေဒါသျဖစ္စရာ မေကာင္းေတာ့တာေတြ လူတိုင္း ၾကံဳဖူးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ က်ြန္မတို႕လူသားေတြဟာ တဦးတေယာက္တည္းပဲ အပူအပင္ကင္းႏိုင္သမွ် ကင္းကင္း ေနေတာ့မယ္လို႕ ယတိျပတ္ မဆံုးျဖတ္ႏိုင္ေသးစဥ္ကာလတခုအထိမွာ လူေတြနဲ႕ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံ ေနထိုင္ေနၾကရဦးမွာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
က်ြန္မဟာ ပင္ကိုယ္သဘာ၀အရ စိတ္အေတာ္ဆတ္တဲ့ လူပါ။ နီးစပ္တဲ့ လူအမ်ားက စိတ္ရွည္တယ္၊ သည္းခံတတ္တယ္ ဆိုၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ က်ြန္မသည္းမခံႏိုင္တဲ့ ကိစၥေလးေတြ တခ်ိဳ႕ကလဲ ရွိတတ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြက်ေတာ့ သည္းခံလိုက္ရင္၊ ျငိမ္ေနရင္ ျပီးေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ကိစၥေတြက်ေတာ့လဲ ထိပ္တိုက္ရင္ဆိုင္ ေျဖရွင္းလိုက္မွ ျပီးႏိုင္တာေတြကလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ျပႆနာအမ်ိဳးအစားေပၚ မူတည္မယ္ထင္ပါတယ္။ စိတ္ခံစားမွဳနဲ႕ တုန္႕ျပန္မိတာေတြလဲ ရွိတတ္ပါရဲ႕။ ဘယ္လိုပဲ ျဖစ္ျဖစ္ အသက္အရြယ္၊ အေျခအေနတခု ေရာက္လာခ်ိန္က်ေတာ့ လူမွဳပတ္၀န္းက်င္ဆက္ဆံေရးမွာ အေရးၾကီးတဲ့ Emotional Bank Accountကို ဖြင့္ဖို႕ ၾကိဳးစားလာရပါေတာ့တယ္။ ဒီစကားလံုးေလးကို က်ြန္မ စေတြ႕တာက Stephen Covey ေရးတဲ့ The 7 Habits of Highly Effective People: Powerful lessons in Personal Change ဆိုတဲ့ စာအုပ္ထဲမွာပါ။ စာေရးဆရာကေတာ့ လူသားေတြဟာ ေငြေၾကးဓန ဘဏ္စာရင္းေတြ ဖြင့္ထားၾကသလို Emotional Bank Accountကိုလဲ ဖြင့္ဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။
ဒီဘဏ္စာရင္းမွာ ထည့္သြင္းသင့္တဲ့ စာရင္းေျခာက္ခ်က္ကိုလဲ သူက ဆိုထားပါေသးတယ္။
(၁) တဘက္သားကို နားလည္မွဳ
စာေရးဆရာက တဘက္သားကို နားလည္မွဳရွိဖို႕ ဆိုထားပါတယ္။ က်ြန္မကိုယ္ေတြ႕နဲ႕ ယွဥ္ျပီး ေျပာရရင္ေတာ့ နားလည္တယ္ဆိုတဲ့ စကားလံုးေလးက အေျပာလြယ္သေလာက္ အလုပ္အလြန္ခက္တဲ့ ကိစၥပါ။ မိဘနဲ႕ သားသမီးအၾကား၊ ေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းအၾကား၊ ငယ္ေပါင္းသူငယ္ခ်င္းေတြအၾကားမွာေတာင္ နားလည္မွဳ လြဲမွားရာက ဆက္ဆံေရးအဆင္မေျပတာေလးေတြ ရွိတတ္တယ္ဆိုရင္ သူစိမ္းသူမနဲ႕ဆိုရင္ေတာ့ ပိုဆိုးႏိုင္ပါတယ္။ နားလည္မွဳဆိုတာက ခ်က္ခ်င္းရႏိုင္တာေတာ့ မဟုတ္ပါ။ အျပန္အလွန္ နားလည္မွဳရလာေအာင္ ၾကိဳးပမ္းယူရပါတယ္။ နားလည္မွဳမရခင္ ဆက္ဆံေရး ျပိဳလဲသြားတာလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အနည္းဆံုး နားလည္လာေအာင္ ၾကိဳးစားခ်င္စိတ္ေလးရွိဖို႕ကေတာ့ လိုအပ္လွပါတယ္။ တဘက္သားက ကိုယ့္စိတ္ကို အေႏွာင့္ အယွက္ျဖစ္ေစတဲ့ အေျပာအဆို၊ အျပဳအမူေလးေတြ ရွိလာရင္ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါ၊ သူျပဳမူရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း စတာေတြကို ေလ့လာၾကည့္ျပီးမွ တုန္႕ျပန္သင့္တာကို တုန္႕ျပန္တာမ်ိဳးကို ဆိုလိုတာပါ။ သူ႕ေနရာကေန တခ်က္ ျပန္၀င္စဥ္းစားၾကည့္လိုက္တာမ်ိဳးပါ။ မလြယ္ပါ။ အလြန္ခက္လွပါတယ္။ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါတိုင္းမွာ က်င့္သံုးလို႕ မျဖစ္ႏိုင္ေပမယ့္ က်င့္သံုးလို႕ ရႏိုင္တဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ကိုယ္နဲ႕ မိတ္ေဆြျဖစ္လာမယ့္သူေတြ၊ မိတ္ေဆြျဖစ္ျပီးသူေတြကို ဆံုးရွံဳးမွဳနည္းမွာ အမွန္ပါပဲ။
(၂) အေသးအမႊားေလးေတြကို ဂရုစိုက္တတ္မွဳ
ဒီအခ်က္ကို ဖတ္ရေတာ့ ကိုယ္ေတြ႕ျဖစ္ရပ္ေလးေတြနဲ႕ ယွဥ္ျပီး ေတြးမိတယ္။ က်ြန္မတို႕တေတြဟာ အလုပ္အလြန္မ်ားတဲ့ အခ်ိန္ေတြမွာ ဒီကိစၥေတြကို ေမ့ေလ်ာ့ေန တတ္ၾကပါတယ္။ ဒီအခ်က္က အာရံုထားတာနဲ႕လဲ ပတ္သက္မယ္လို႕ က်ြန္မေတာ့ ယူဆမိပါတယ္။ ကေလးေတြနဲ႕ အသက္အရြယ္ၾကီးသူေတြက လူလတ္ပိုင္းေတြထက္ တျခားသူေတြကို ပိုဂရုစိုက္ တတ္ၾကပါတယ္။ လူလတ္ပိုင္းေတြက်ေတာ့ ၾကင္နာမွဳ၊ ေႏြးေထြးမွဳ မရွိတာလား ဆိုေတာ့ မဟုတ္ပါ။ တျခား အာရံုထားစရာေတြ မ်ားလို႕ တေယာက္နဲ႕ တေယာက္ ဂရုမစိုက္မိၾကတာပါ။ အနီးကပ္ဆံုး အိမ္ေထာင္ဘက္ေတြမွာေတာင္ တတိယအရြယ္ေရာက္မွ တဦးနဲ႕တဦး ပိုျပီး ေဖးေဖးမမ၊ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး ေတြ ရွိလာၾကတယ္လို႕ က်ြန္မမိတ္ေဆြ အဖိုးၾကီး၊ အဖြားၾကီးမ်ားက ေျပာၾကပါတယ္။
ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ လူငယ္ပိုင္း၊ လူလတ္ပိုင္းေတြမွာလဲ မိသားစုအတြင္းမွာ၊ မိတ္ေဆြသူငယ္ခ်င္းေတြ အတြင္းမွာ၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြအတြင္းမွာ၊ ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြ အၾကားမွာ၊ ဆရာတပည့္ေတြအၾကားမွာ အေသးအမႊားကိစၥေလးေတြကို ဂရုတစိုက္နဲ႕ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး ဆက္ဆံမွဳေလးေတြ ရွိလာရင္ ဆက္ဆံေရးက ေတာ္ေတာ္ေျပလည္ႏိုင္ပါတယ္။ ေသးေကြးတဲ့ ၾကင္နာမွဳေလးတခုကေန ဘ၀တသက္တာ မိတ္ေဆြေတြ ျဖစ္သြားတတ္တာေတြ ရွိသလို၊ သူငယ္ခ်င္းအရင္းေတြ ၾကားမွာ ထားရွိရမယ့္ အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳကို ေဖာက္ဖ်က္တာေလးတခုကေန တသက္လံုး မေခၚႏိုင္မေျပာႏိုင္ ျဖစ္သြားတတ္တာေလးေတြလဲ ရွိတတ္လို႕ပါ။ ဘ၀အေတြ႕အၾကံဳေလးေတြမွာ ဘတ္စ္ကားေပၚအတက္ အိတ္ေလးမတင္ေပးမိတာကေန စားအိမ္ေသာက္အိမ္ မိတ္ေဆြျဖစ္ခဲ့ဖူးတာ ရွိသလို၊ အမွတ္တမဲ့နဲ႕ သူ႕ေရွ႕မွာ တျခား သူငယ္ခ်င္းတေယာက္ကို ပိုဦးစားေပးမိသလို ျဖစ္သြားတာကို ခံစားသြားျပီး သူငယ္ခ်င္းအျဖစ္က ရပ္စဲခံခဲ့ရဖူးတာလဲ ရွိပါရဲ႕။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီအခ်က္ေလးဟာ တစံုတရာေတာ့ လူ႕ဘ၀အတြက္ အက်ံဳး၀င္မွာ အေသအခ်ာပါပဲ။ အေသးအမႊားေလးေတြကို ဂရုစိုက္ပါ။ လူေတြကို ၾကင္နာပါ။ ေႏြးေႏြးေထြးေထြး ဆက္ဆံပါ။
(၃) လူတဘက္သားအေပၚမွာ ေလးေလးနက္နက္ထားရွိမွဳ
စာေရးသူကေတာ့ ကတိေပးထားတဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေလးေတြကို မျဖစ္မေန လုပ္ေပးဖို႕ တိုက္တြန္းထားပါတယ္။ အနည္းဆံုး မလုပ္ေဆာင္ေပးႏိုင္ရင္ေတာ့ ပ်က္ကြက္မွဳအတြက္ ေလးေလးနက္နက္ ေတာင္းပန္သင့္တယ္၊ အစားထိုးအစီအစဥ္ လုပ္ေပးသင့္တယ္လို႕ က်ြန္မကေတာ့ ထပ္ဆင့္ ထည့္သြင္းခ်င္ပါတယ္။ အလုပ္သိပ္မ်ားတဲ့အခါမွာ အေရးၾကီးမွဳ၊ ဦးစားေပးမွဳေပၚ မူတည္ျပီး ပ်က္ကြက္တာေလးေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ က်ြန္မသားေပါက္စေလးကို ၾကားရက္ ညဦးပိုင္းေတြမွာ က်ြန္မစာဖတ္တာကို မေႏွာင့္ယွက္ပဲ သူ႕ဘာသာ ကစားမယ္ဆိုရင္ တနဂၤေႏြေန႕မွာ ပင္လယ္ကမ္းေျခက ကစားကြင္းကို ေခၚသြားမယ္လို႕ ကတိေပးခဲ့ဖူးပါတယ္။ တိုက္ဆိုင္ခ်င္ေတာ့ အဲဒီတနဂၤေႏြေန႕တုန္းက သူ႕ကို အ၀တ္ေတြ အကုန္လဲေပးျပီးမွ တျခားပိုအေရးၾကီးတဲ့၊ ဦးစားေပးသင့္တဲ့ ကိစၥတခုေပၚလာပါတယ္။ အြန္လိုင္းေပၚ ေရာက္ေနရတာေၾကာင့္ သူ႕ကို တီဗြီကာတြန္းေလးပဲ ဖြင့္ေပးလိုက္ရပါတယ္။ ေနာက္တပတ္ တနဂၤေႏြေန႕မွာ အျပင္သြားရေအာင္ဆိုျပီး အ၀တ္လဲေပးဖို႕ ေခၚပါတယ္။ သူက်ြန္မဆီ ခ်က္ခ်င္းမလာဘူး။ က်ြန္မကိုၾကည့္တဲ့ သူ႕မ်က္လံုးေလးထဲမွာ အရိပ္တခ်ိဳ႕ကို က်ြန္မခံစားလို႕ ရေနသလိုပဲ။ ဒါနဲ႕ က်ြန္မကိုယ္တိုင္ အ၀တ္အရင္လဲရပါတယ္။ ဖိနပ္စီးျပီး၊ အားလံုးျပင္ဆင္ျပီးမွ သူ႕ကိုေခၚေတာ့ အေပၚအက်ီၤေလးကို သူ႕ဘာသာသူ ခ်ြတ္ျပီး က်ြန္မဆီ ေျပးလာေတာ့တာပါပဲ။ သံုးႏွစ္နီးပါး ကေလးငယ္ေလးမွာေတာင္ ယံုၾကည္မွဳနဲ႕ တဘက္သားအေပၚ အေလးအနက္ထားမွဳ ရွိမရွိအေပၚ ခံစားတတ္ပါလားဆိုတာ မ်က္ျမင္ေတြ႕လိုက္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ တဘက္သားအေပၚ အေလးအနက္ ထားပါ။ ကတိေပးျပီးရင္ ၾကိဳးစားလုပ္ေပးပါ။ အေျခအေနေၾကာင့္ ပ်က္ကြက္ခဲ့ရရင္ ရွင္းျပေတာင္းပန္ပါ။ တဘက္သားကို တျခားအစားထိုး အစီအစဥ္ေလးေတြ လုပ္ေပးပါလို႕ ဆိုခ်င္ပါတယ္။
(၄) ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေျပာပါ
စာေရးသူကတဦးနဲ႕ တဦး ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း ေဖာ္ထုတ္ေပးဖို႕ ဆိုထားပါတယ္။ အနည္းငယ္ခက္တာ အမွန္ေပမယ့္ ခုရွဳတ္မွ ေနာင္ရွင္း ဆိုသလိုပဲ က်ြန္မဘ၀ကိုယ္ေတြ႕အရဆိုရင္ေတာ့ ကနဦးအစကတည္းက အားလံုးရွင္းထားတာ ေကာင္းပါတယ္။ အလုပ္ခြင္ဆက္ဆံေရးမွာ၊ မိဘနဲ႕သားသမီး ဆက္ဆံေရးမွာ၊ အိမ္ေထာင္ေရးေတြမွာ ျပႆနာ အျဖစ္ဆံုး အခ်က္က ဒီအခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္လို႕ ဆိုလိုက္ရင္ လူေတြက ေငြေတြ၊ စိန္ေတြ သြားျမင္ၾကပါတယ္။ အဲဒါေတြကို ဆိုလိုတာမဟုတ္ပါ။ လူတဦးနဲ႕ တဦး မိတ္ေဆြျဖစ္တယ္ဆိုရင္ တဦးနဲ႕ တဦး မိတ္ေဆြျဖစ္ခ်င္တဲ့ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ ရွိလို႕ မိတ္ေဆြျဖစ္တာပါ။ အဲဒီမွာမွ ကိုယ္က ဘယ္လိုမိတ္ေဆြမ်ိဳးလိုခ်င္တာလဲ။ ေစ်းအတူသြားဖို႕ မိတ္ေဆြလား၊ ဖုန္းဆက္စကားေျပာဖို႕ မိတ္ေဆြလား၊ တဦးနဲ႕တဦး တိုင္တိုင္ပင္ပင္လုပ္ဖို႕ မိတ္ေဆြလား၊ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း အေစာၾကီးကတည္းက ရွင္းလင္းေျပာျပထားတာ ေကာင္းပါတယ္။ မတူတာေတြညွိျပီး၊ လံုး၀မတူရင္လဲ ကနဦးကတည္းက အသိအက်ြမ္းေလာက္ အဆင့္မွာပဲ ထားလို႕ရပါတယ္။ ခင္မင္ရင္းႏွီးနီးစပ္မွဳ အတိုင္းအတာတခုရွိလာျပီးမွ ကိုယ္က ဖုန္းဆက္တာကို သူက မကိုင္လို႕၊ ေစ်း၀ယ္ထြက္ဖို႕ေျပာတာကို သူက မအားဘူးေျပာလို႕၊ သူက အြန္လိုင္းမွာ ခ်က္တင္ လုပ္ခ်င္တာကို ကိုယ္က မလုပ္ႏိုင္လို႕ေတြနဲ႕ တေယာက္နဲ႕တေယာက္ စိတ္ေတြခုျပီး မေခၚႏိုင္၊ မေျပာႏိုင္ေတြျဖစ္ျပန္တာနဲ႕ စာရင္ ေစာေစာကတည္းက သိရံု၊ က်ြမ္းရံုေလာက္ပဲ ရွိေနတာက ပိုေကာင္းပါတယ္။
လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ အလုပ္စမလုပ္ခင္ကတည္းက အလုပ္တာ၀န္ ခြဲေ၀မွဳ လုပ္ထားသင့္ပါတယ္။ က်ြမ္းက်င္မွဳ အေျခအေန၊ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးေပၚမူတည္ျပီး တိတိက်က် အလုပ္အကိုင္ရွိထားသင့္ပါတယ္။ အဲလိုမဟုတ္ပဲ ေနာက္မွ သူက ဒါမလုပ္လို႕၊ ငါကခ်ည္းပဲ လုပ္ေနရလို႕၊ မင္းကဘာလုပ္လဲ၊ ငါက ဘာလုပ္လဲနဲ႕ ျဖစ္လာၾကရင္ လူၾကားလို႕လဲ မေကာင္း။ တေယာက္နဲ႕တေယာက္ ယံုၾကည္မွဳေတြလဲပ်က္နဲ႕ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အစုအဖြဲ႕စိတ္ေလးေတြလဲ ေပ်ာက္ကုန္တတ္ပါတယ္။ အဖြဲ႕အစည္းေတြ ဖြဲ႕ၾက၊ ကြဲၾက၊ ျပန္ေပါင္းၾက၊ ျပန္ကြဲၾကေတြ ျဖစ္ေနတာ ဒီကိစၥေၾကာင့္ မ်ားပါတယ္။ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကို ရွင္းရွင္းလင္းလင္း အျပန္အလွန္ ၾကိဳတင္အသိေပးျပီးမွ အလုပ္တခုကို လုပ္တာေကာင္းပါတယ္။
အိမ္ေထာင္ေရးမွာလဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ ဒီအခ်က္ဟာ အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ က်ြန္မက အိမ္ေထာင္ကြဲတေယာက္ဆိုေတာ့ အိမ္ေထာင္ကြဲတေယာက္က အိမ္ေထာင္ေရးအေၾကာင္း ေျပာတာ မဆီမေလ်ာ္ဖူးလို႕ တခ်ိဳ႕က ထင္ခ်င္ထင္ပါမယ္။ က်ြန္မေျပာခ်င္တာက က်ြန္မတို႕ အိမ္ေထာင္ေရး ျပိဳကြဲရျခင္းဟာ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ရွင္းလင္းမွဳ မရွိတာေၾကာင့္ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ေျပာၾကားလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။ က်ြန္မဘက္မွာက က်ြန္မအိမ္ေထာင္ဘက္ေဟာင္းနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဘာေမွ်ာ္လင့္ခ်က္မွ ရွိခဲ့တာ မဟုတ္ပါ။ ေပ်ာက္ဆံုးသြားခဲ့တဲ့ ခ်စ္သူတေယာက္နဲ႕ ေမြးေန႕တူ၊ ေမြးဖြားႏွစ္တူသူ တေယာက္ကို ေတြ႕ရတာမို႕ စိတ္၀င္စားမိရံုေလး သက္သက္ပါ။ ေျပလည္တဲ့ ဆက္ဆံေရး၊ အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မွဳ၊ နားလည္မွဳ တည္ေဆာက္ျပီးမွ အဆင္သိပ္ေျပသြားရင္ေတာင္ ေစ့စပ္တာေလာက္ပဲ လုပ္ျပီး၊ က်ြန္မမွန္းထားတဲ့ ပညာအဆင့္အတန္းနဲ႕ အလုပ္အကိုင္အဆင့္အတန္း တခုေရာက္မွ အိမ္ေထာင္ျပဳဖို႕ ရည္ရြယ္သူပါ။ ဒီေတာ့ က်ြန္မမွာ သူနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အိမ္ေထာင္ေရး ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ လံုး၀မရွိခဲ့ပါ။ သူ႕ကို အိမ္ေထာင္ဘက္အျဖစ္ လက္ခံဖို႕ဆိုတာ စိတ္ကူးထဲမွာ ရွိေတာင္ မရွိေသးပါ။ သူ႕ဘက္က အိမ္ေထာင္မျပဳခင္ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ကိုေတာ့ လက္ထပ္ျပီးေနာက္ပိုင္း၊ လမ္းခြဲမယ္ဆိုတဲ့ အခ်ိန္မွာမွ သိလိုက္ရပါတယ္။
ဒီတုန္းက သူက ဒီလိုဆိုပါတယ္။ “မိန္းမပဲကြာ။ အတင္းအဓမၼျပဳက်င့္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တျခားဘယ္လိုနည္းနဲ႕ပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီေယာက်္ားနဲ႕ ကေလးရသြားရင္ ယူကို ယူရမွာပဲ။ ေယာက်္ားယူျပီးရင္လဲ အဲဒီ ေယာက်္ားက ဘယ္လိုလူပဲျဖစ္ေနေန၊ ေနာက္ဆံုး ဇိမ္ေခါင္းပဲ ျဖစ္ေနေန ဆက္ေပါင္းရမွာပဲ။ ကြာမယ္ဆိုရေအာင္ မင္းက ဘယ္လိုမိန္းမမ်ိဳးမို႕လဲ။ ငါလိုခ်င္တာက ငါက လွမ္းၾကည့္လိုက္တာနဲ႕ ပါးစပ္ပိတ္ေနမယ့္ မိန္းမမ်ိဳး“ လို႕ ဆိုပါတယ္။ ရီရခက္၊ ငိုရခက္လို႕ပဲ ဆိုရမယ္ ထင္ပါရဲ႕။ အဲဒီစကားကို က်ြန္မနားထဲ စြဲေနမိတယ္။ ျပန္ေတြးၾကည့္မိတိုင္းလဲ ျပံဳးမိတာ အခါခါ။ ဖူးစာမ်ား ၾကံၾကံဖန္ဖန္ ဆံုမွ ဆံုတတ္ပါရဲ႕။
ဒါေၾကာင့္လဲ ကေလးေနာင္ေရးဆိုျပီး ၾကား၀င္ေစ့စပ္မယ္ဆိုသူတိုင္းကို က်ြန္မက အသည္းအသန္ တားရပါတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ က်ြန္မဆီမွာကလဲ သူ႕လို ေယာက်္ားမ်ိဳးကို အိမ္ေထာင္ဘက္အေနနဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေနေနသာသာ၊ မိတ္ေဆြအေနနဲ႕ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတာင္ ရွိတာ မဟုတ္လို႕ပါပဲ။ ဒီလိုပဲ သူ႕ရဲ႕ အေတြးအေခၚ၊ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ အေနနဲ႕ဆိုရင္လဲ အိမ္ေထာင္ဘက္ေယာက်္ားဆိုတာကို အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳ၊ တဦးနဲ႕ တဦး တန္ဖိုးထားမွဳ၊ တန္းတူညီမွ်မွဳရွိတဲ့ ဘ၀လက္တြဲေဖာ္တေယာက္လို႕ပဲ ျမင္ျပီး၊ ေက်းက်ြန္တေယာက္လို မေနႏိုင္တဲ့ မိန္းမတေယာက္ကို အိမ္ေထာင္ဘက္အေနနဲ႕ ဆက္ရွိေနရမွာ အေတာ္ခက္ခဲမွာ ျဖစ္လို႕ပါပဲ။ သူ႕အတြက္ သူေမွ်ာ္မွန္းတဲ့ အိမ္ေထာင္ဘက္ ကိုယ္ရည္ကိုယ္ေသြးရွိမယ့္ အမ်ိဳးသမီးတေယာက္နဲ႕ ဘ၀သစ္တည္ေဆာက္တာက ေရရွည္မွာ ပိုေကာင္းမြန္မယ္ဆိုတာကို က်ြန္မသိေနျပီး ျဖစ္လို႕ပါပဲ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ေကာက္ခါငင္ခါ၊ ထင္ရာစိုင္းလိုက္တဲ့ သူ႕ရဲ႕ အျပဳအမူတခုေၾကာင့္ က်ြန္မဘက္မွာလဲ အမ်ားၾကီး နစ္နာသြားခဲ့သလို၊ သူ႕ဘက္မွာလဲ တာ၀န္မေက်တဲ့ ဖခင္တေယာက္ ျဖစ္သြားခဲ့တယ္။ ကေလးငယ္တေယာက္ ဓားစာခံ ျဖစ္သြားခဲ့တယ္။ ဒါေတြဟာ ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြကို ၾကိဳတင္ျပီး ရွင္းရွင္းလင္းလင္း မေျပာထားခဲ့ၾကလို႕ပါပဲ။ ခ်စ္သူေတြ၊ အိမ္ေထာင္ဘက္ ေတြဟာ ဒီအခ်က္ေတြကို အထူးတလည္ ဂရုျပဳသင့္ပါတယ္။ မိဘပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သားသမီးပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ခ်စ္သူပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ဇနီးခင္ပြန္းပဲျဖစ္ျဖစ္၊ သူငယ္ခ်င္းပဲျဖစ္ျဖစ္ တဦးနဲ႕ တဦး ေမွ်ာ္မွန္းခ်က္ေတြကို ရွင္းရွင္းအသိေပးျပီးမွ ေရွ႕ဆက္သင့္ပါတယ္။
(၅) စိတ္ခ်ယံုၾကည္ရမွဳကို ျပသျခင္း
ဒီအခ်က္က အေတာ္အေရးၾကီးတဲ့ အခ်က္လို႕ စာေရးသူက ဆိုထားပါတယ္။ က်ြန္မကိုယ္ေတြ႕အရလဲ ဒီအခ်က္က အေရးၾကီးတယ္ျမင္ပါတယ္။ က်ြန္မတို႕ လူသားေတြအားလံုးဆီမွာ အဆိုးျမင္၊ အေကာင္းျမင္စိတ္ေလးေတြ ရွိၾကပါတယ္။ လူတိုင္းမွာကလဲ အဆိုးလဲ ရွိပါတယ္။ အေကာင္းလဲ ရွိပါတယ္။ တူတာ တြဲလုပ္၊ မတူတာ ခြဲလုပ္၊ လံုး၀တြဲလို႕မရရင္လဲ ေရွာင္လုပ္ဖို႕ပဲ ရွိပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူအားလံုးမွာ အားနည္းခ်က္တခုကေတာ့ ကိုယ့္ရန္သူ၊ ကိုယ့္ျပိဳင္ဘက္ရဲ႕ ေကာင္းတာေလးေတြကို ျမင္တဲ့အခါ မသိခ်င္ေယာင္ေဆာင္ျပီး၊ ဆိုးတာမွ ေရြးေျပာခ်င္တဲ့ အက်င့္ပဲ။ လူတိုင္းမွာ ရွိတဲ့ အားနည္းခ်က္ပါ။ ေနာက္အားနည္းခ်က္တခုကေတာ့ သူတပါးေအာင္ျမင္တာ၊ ၾကီးပြားတာဆိုရင္ စိတ္ထဲမွာ ၀င္တတ္ၾကတဲ့ မနာလိုစိတ္ေလးေတြပါ။ လူေတြက တေယာက္နဲ႕ တေယာက္နဲ႕ မသိသူေတြဆို အေၾကာင္းမဟုတ္ဘူး။ သိသူေတြမွာ တေယာက္ေယာက္က တေနရာရာမွာ ကိုယ္နဲ႕ မတူပဲ အတိုင္းအတာတခုအထိ ေအာင္ျမင္သြားရင္ ျပႆနာျဖစ္လာတာေတြ ရွိပါတယ္။ မရွိတုန္းမွာ မွ်တစားေနတာပဲ။ အဲဒီထဲမွာ တေယာက္က နည္းနည္းမရွိလာလိုက္နဲ႕။ သူက ဘယ္လိုပါ။ အလကားပါ စျပီး ျဖစ္ေတာ့တာပဲ။ လူမွဳဆက္ဆံေရးမွာ ျဖစ္သင့္တာေတြက ကိုယ့္မိတ္ေဆြေအာင္ျမင္သြားရင္ သူနဲ႕ကိုယ္နဲ႕ မိတ္ေဆြအေနနဲ႕ ဂုဏ္ယူေပးတာ၊ ေအာင္ျမင္ခ်ိန္နဲ႕ ဆံုးရွံဳးခ်ိန္အားလံုးမွာ အဆင္သင့္ရွိေနတဲ့ မိတ္ေဆြေကာင္းအျဖစ္ ရပ္တည္ေပးတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လူ႕စိတ္ေတြက အေတာ္ခက္ပါတယ္။ ေအာင္ျမင္ခ်ိန္ေတြက်ရင္ ေရွာင္ခြာျပီး ငယ္က်ိဳးငယ္နာေဖာ္၊ ပုတ္ခတ္မွဳေတြ လုပ္တတ္တဲ့ အက်င့္ေတြ ရွိတတ္ၾကပါတယ္။ ေအာင္ျမင္သူေတြဘက္ကလဲ ဘ၀ျမင့္ျပီး ေရွာင္ခြာခြာ လုပ္တာေတြလဲ ရွိပါတယ္။ လူ႕ဘ၀ဆိုတာ နိမ့္တုန္ျမင့္တုန္ အျမဲရွိတတ္တယ္၊ ေၾကြတလွည့္၊ ၾကြက္တခုန္ဆိုတဲ့ သေဘာေလးကို ကိုင္စြဲျပီး ရွံဳးနိမ့္ခ်ိန္ေတြကို ျပင္ဆင္ထားဖို႕လဲ လိုအပ္လွပါတယ္။ တခါတရံမွာ လူေတြကို အရင္က လုပ္ခဲ့တာေတြနဲ႕ လက္ရွိအလုပ္ေတြနဲ႕ ခ်ိန္ထိုးၾကည့္ေပးဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ အရင္က ဓားျပဗိုလ္၊ အခုလက္ရွိ လူအမ်ားၾကည္ညိဳေလးစားစရာေကာင္းတဲ့ ဘုန္းေတာ္ၾကီးလဲ ရွိတတ္တာပဲ။ အရင္က ေက်ာင္းဆရာ၊ အခု လက္မရြံအရက္သမားျဖစ္ေနတာလဲ ရွိတတ္တာပါပဲ။ ဒါေပမယ့္လဲ အရင္က သူေဌးျဖစ္ျပီး၊ ခုက်မွ လမ္းေဘးေရာက္ေနတဲ့ အိမ္ေျခယာမဲ့ရဲ႕ ဘ၀ဇာတ္ေၾကာင္းကိုသာ စိတ္မ၀င္စားရင္ေနမယ္၊ နာမည္ၾကီး လူတေယာက္ရဲ႕ ငယ္ငယ္တုန္းက ေက်ာင္းခန္းထဲ ေဆးလိပ္ခိုးေသာက္ဖူးတာကို ေျပာဆိုျပီး အထင္မၾကီးပါဘူးကြာ လုပ္ခ်င္သူေတြက အမ်ားသားကလား။
ေနာက္အားနည္းခ်က္တခုက အတင္းတုပ္တတ္တဲ့ အက်င့္ပါပဲ။ “သန္းရွာအတင္းတုပ္၊ မိန္းမအလုပ္“ဆိုလို႕ မိန္းမမ်ားၾကီးပဲ မယူဆပါနဲ႕။ ေယာက်္ားမ်ား အတင္းတုပ္ရင္လဲ မိန္းမမ်ားထက္ ပိုဆိုးျပီး ေပါက္ကရေလးဆယ္ အကုန္ေျပာတတ္ပါတယ္။ လူဟာ လူပဲမို႕ လူလိုပဲ က်င့္ၾကံၾကပါတယ္။ ေယာက်္ားရယ္၊ မိန္းမရယ္ မဟုတ္ပါ။ ေနာက္ထပ္အက်င့္တခုကေတာ့ တျခားသူကို ႏွိမ့္ခ်ျပီး မိမိကိုယ္ကို ကိုယ္ရည္ေသြးတတ္တဲ့ အက်င့္ပါ။ ဒါကလဲ လူတိုင္းလိုလိုမွာ ရွိတတ္တဲ့ အတြင္းစိတ္ေလးေတြပါ။ ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမထဲမွာေတာင္ ျဖစ္တတ္တာေလးေတြ ရွိပါတယ္။ မသိမသာလဲရွိသလို ထင္ထင္ရွားရွား လူသိရွင္ၾကားလဲ ရွိပါတယ္။ သူဘာလဲ၊ ငါဘာလဲ ျငင္းခုန္မွဳေတြ ျဖစ္တတ္တာက ဒီစိတ္အေျခခံ ေလးေတြေၾကာင့္ပါ။ မသိမသာေလးေတြက နားလည္ေပးႏိုင္ၾကေပမယ့္ ထင္ရွားလြန္း လာရင္က်ေတာ့ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေရးကို ထိခိုက္ေစပါေတာ့တယ္။ တျခားလူတေယာက္ကို ႏွိမ့္ခ်ျပီး၊ လာေျပာတာကို နားေထာင္ေနရသူတေယာက္ရဲ႕ စိတ္ထဲမွာ ငါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီးေကာ သူအဲလိုပဲ ေျပာေနတာမ်ားလား ဆိုတဲ့ မယံုၾကည္မွုေတြ တိုးပြားလာေစလို႕ပါပဲ။ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးမွာ ေခါင္းေဆာင္လုပ္ေနသူေတြ ဒီအခ်က္ကို ဂရုစိုက္ဖို႕ လိုပါတယ္။
(၆) အမွားလုပ္မိပါက ရိုးသားစြာနဲ႕ ေတာင္းပန္ျခင္း
စာေရးသူကေတာ့ ေတာင္းပန္ပါဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ေနာက္ဆံုးအခ်က္အေနနဲ႕ ထည့္ထားပါတယ္။ က်ြန္မကိုယ္ေတြ႕အရဆိုရင္ေတာ့ ေတာင္းပန္တယ္ဆိုတာကလဲ အလြန္ကို ခက္ခဲတတ္တာကလား။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ “ငါ“ ဆိုတဲ့ မာနေတြက ခံေနၾကလို႕ပါ။ သူငယ္ခ်င္းအခ်င္းခ်င္းက်ေတာ့လဲ ေတာင္းပန္ရေအာင္ “သူက ဘာမို႕လဲ“၊ မိဘက်ေတာ့လဲ “ငါေမြးထားတဲ့သားသမီးကို ငါက ျပန္ေတာင္းပန္စရာလား“၊ သားသမီးက်ေတာ့လဲ “မိဘပဲဥစၥာ။ နားလည္ေပးရမွာေပါ့“၊ ညီအစ္ကို ေမာင္ႏွမက်ေတာ့လဲ “အရင္းၾကီးေတြပဲ၊ ၾကီးၾကီးက်ယ္က်ယ္ေတြ မလိုပါဘူး“၊ အထက္လူၾကီးက်ေတာ့လဲ “ငါေတာင္းပန္လိုက္ရင္ အရိုအေသ တန္သြားမွာေပါ့”၊ လက္ေအာက္ငယ္သားက်ေတာ့လဲ “အေျခအေနအရသာ ေတာင္းပန္ရတာ၊ စိတ္ထဲက ေတာင္းပန္ခ်င္တာ မဟုတ္ဘူး။ အလုပ္ျပဳတ္မွာစိုးလို႕။ ဒီလူၾကီး ပင္စင္ယူျပီးမွ သိမယ္“ စတဲ့ မာန္မာနေလးေတြက ခံေနတတ္ၾကပါတယ္။ ခက္တာက ေတာင္းပန္လိုက္ရင္ ေတာင္းပန္သူဘက္ကလဲ ေအာက္က်ေနာက္က် ေတာင္းပန္ရတယ္လို႕ အထင္ရွိေနသလို၊ ေတာင္းပန္ခံရသူဘက္ကလဲ ဟုတ္လွျပီထင္ျပီး ဘ၀င္ျမင့္သြားတတ္တဲ့ အက်င့္ေတြပဲ။ တကယ္က မွားသြားတာ တခုျဖစ္တယ္၊ ေတာင္းပန္သူက ေတာင္းပန္လိုက္တယ္၊ ေက်ေအးသူက ေက်ေအးလိုက္တာ။ အဲဒီမွာတင္ ဒီကိစၥက ျပီးသြားျပီျဖစ္တယ္။ ေရွ႕ဆက္ဆံေရးကို သယ္ေဆာင္သြားဖို႕ မလိုအပ္သလို၊ အမွတ္ထားျပီး အစေဖာ္ဖို႕လဲ မလိုအပ္ဘူး။ တခ်ိန္မွာ တေယာက္က မွားျပီး၊ ေနာက္တခ်ိန္က်ေတာ့ ေျပာင္းျပန္ျဖစ္ေနတတ္တာလဲ ရွိတတ္တယ္။ ဒါမ်ိဳးေတြက မိဘနဲ႕ သားသမီးမွာလဲ ရွိတတ္တယ္။ ပထမကိစၥရပ္မွာ သားသမီးကမွားတယ္၊ မိဘက မွန္တယ္။ ေနာက္ကိစၥတခုက်ေတာ့ “သားဟိုတခါကလဲ ျဖစ္ျပီးျပီေလ။ သားေတာင္းပန္လို႕ ေဖေဖက ခြင့္လႊတ္ထားရတာ။ ခုတေခါက္လဲ ေဖေဖပဲမွန္တယ္။ ေဖေဖေျပာသလို သားလုပ္ရမယ္“ လို႕ ေျပာတတ္တဲ့ မိဘေတြ မရွိဘူးမဟုတ္ဘူး။ ရွိကိုရွိတယ္။ အဲဒီမွာတင္ သားနဲ႕ အေဖၾကားက ဆက္ဆံေရး တံတိုင္းတခုျဖစ္ေတာ့တာပဲ။ မိဘနဲ႕ သားသမီးမွာေတာင္ ျဖစ္တတ္ေသးရင္ တျခားလူေတြကေတာ့ ပိုဆိုးေရာဆိုပါေတာ့။ ဒါေၾကာင့္ အမွားလုပ္မိရင္ ရိုးသားစြာနဲ႕ ေတာင္းပန္ပါ။ သူတပါး ေတာင္းပန္မွုကိုလဲ အခြင့္အေရး မယူပါနဲ႕လို႕ က်ြန္မက ထပ္မံ ျဖည့္စြက္ခ်င္ပါတယ္။
နိဂံုး
နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ က်ြန္မဟာ စိတ္ပညာရပ္ဆိုင္ရာ ပညာရွင္တေယာက္မဟုတ္ပါ။ လူသားေတြရဲ႕ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြကို ေလ့လာတဲ့ ပညာရွင္တေယာက္လဲ မဟုတ္ပါ။ က်ြန္မမွတ္သားထားမိဖူးတဲ့ အခ်က္ေျခာက္ခ်က္ကို က်ြန္မရဲ႕ ဘ၀ကိုယ္ေတြ႕ျဖစ္ရပ္ေတြေပၚမွာ အေျခခံျပီးမွ ဒီေဆာင္းပါးကို ေရးသားထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေဆာင္းပါးမွာ ပါတဲ့ လူေတြရဲ႕ အက်င့္ေတြဆိုတာကလဲ လူုသားတိုင္းရဲ႕ ေယဘူယ်အက်င့္ေတြကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ လူတိုင္းမွာ အက်င့္ဆိုးေတြ ရွိၾကပါတယ္။ အားနည္းခ်က္ေတြ ရွိပါတယ္။ အတိမ္အနက္ပဲ ကြာၾကပါတယ္။ က်ြန္မလဲ ကိုယ့္ရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြကို ဆန္းစစ္ျပီး၊ Emotional Bank Account မွာ ပမာဏမ်ားလာေအာင္ ၾကိဳးစားျပဳျပင္ေနဆဲပါ။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီေဆာင္းပါးေလးထဲကေန စာဖတ္သူအတြက္ တစံုတရာ ေပးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႕ ေမွ်ာ္လင့္ရင္း----။
ကေလးသူငယ္ ျပဳစုပ်ိဳးေထာင္ျခင္း - ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး
Saturday, August 29, 2009
ကေလးသူငယ္မ်ားရဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွုဟာ တျခားစြမ္းရည္ေတြျဖစ္တဲ့ နားလည္မွု စြမ္းရည္၊ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွုနဲ႕ လူမွုဆက္ဆံေရး စြမ္းရည္ေတြအေပၚမွာ အက်ိဳးသက္ေရာက္မွု ရွိပါတယ္။ ကေလးငယ္ေလးေတြ စျပီး တြားသြားလာတာ၊ တေတာက္ေတာက္ေလွ်ာက္လာတာေလးေတြဟာ သူတို႕ရဲ႕ အမွီအခိုကင္းကင္းနဲ႕ ရပ္တည္လာႏိုင္မွုအတြက္ ပထမဆံုး ၾကိဳးပမ္းအားထုတ္တာေလးေတြပါ။ ကေလးငယ္ေလး စျပီး တြားသြားလာတာနဲ႕ မိဘေဆြမ်ိဳးေတြက ကေလးငယ္ ေ႐ြ႕လ်ားႏိုင္မယ့္ ပတ္၀န္းက်င္သစ္ေလးကို ဖန္တီးေပးရပါမယ္။ အႏၱရာယ္ျဖစ္ေစႏိုင္မယ့္ ပစၥည္းေတြကို ဖယ္႐ွားေပးတာ၊ သူ႕အတြက္ ကစားစရာ ေနရာ သတ္မွတ္ေပးတာေလးေတြ ျပဳလုပ္ေပးရပါမယ္။ ဒါမွလဲ ကေလးငယ္ေလးရဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို ကူညီေပးႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ကေလးငယ္ရဲ႕ ကိုယ္ကာယၾကီးထြားမွုႏွံဳးဆိုတာ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွုနဲ႕ ကြာျခားပါတယ္။ ကိုယ္ကာယၾကီးထြားႏွုန္းဆိုတာက ကေလးရဲ႕ အရပ္နဲ႕ အေလးခ်ိန္ၾကီးထြားမွုနဲ႕ ဆက္စပ္တာျဖစ္ျပီး၊ ကိုယ္ကာယဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကေတာ့ ကိုယ္ခႏၶာကို ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားႏိုင္မယ့္ စြမ္းရည္နဲ႕ ဆိုင္ပါတယ္။ ကေလးငယ္ရဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ တိုးတက္မွုကို ပညာရွင္ေတြက တိုးတက္မွုပံုသ႑ာန္ေတြ ခြဲျခားသတ္မွတ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီသ႑ာန္ေတြကေတာ့
(၁) ရိုးရွင္းမွုမွသည္ ႐ွဳပ္ေထြးမွုဆီသို႕
ကေလးငယ္ေလးဟာ လမ္းမေလွ်ာက္ႏိုင္ခင္မွာ မတ္တပ္အရင္ရပ္တာ၊ ခုန္ေပါက္ေျပးလႊားတာေတြ မလုပ္ႏိုင္ခင္မွာ လမ္းအရင္ေလွ်ာက္တာေတြကို ဆိုလိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။
(၂) ဦးေခါင္းမွ သည္ ေျခဖ်ားဆီသို႕
ကေလးငယ္ေလးရဲ႕ တိုးတက္မွုက ေခါင္းကေန စတင္ပါတယ္။ ဦးေခါင္းကို ဘယ္ညာ လွည့္လာတာကေန လက္ကေလးေတြ လွုပ္တာ၊ ေျခေထာက္ေလးေတြ လွုပ္လာတာေလးေတြနဲ႕ အဆင့္ဆင့္ တိုးတက္လာပါတယ္။
(၃) အတြင္းမွ အျပင္သို႕
ကေလးငယ္ေလးဟာ သူ႕လက္ေလးေတြကို အသံုးျပဳတဲ့အခါမွာ အရာ၀တၳဳပစၥည္း (ဥပမာ- အရုပ္၊ ေသာ့တြဲ) တခုကို လိုခ်င္တဲ့အခါ ဒီပစၥည္းဆီ ေရာက္ေအာင္ အရင္ လက္က လွမ္းပါတယ္။ ေနာက္မွ ေကာက္ယူႏိုင္တဲ့အထိ အဆင့္ဆင့္ တိုးတက္သြားပါတယ္။
(၄) ေယဘုယ်မွသည္ သီးျခားဆီသိို႕
အရမ္းငယ္တဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြဟာ သူတို႕ရဲ႕ ေက်နပ္ေပ်ာ္႐ႊင္မွုကို ေယဘုယ်တုန္႕ျပန္ တာေလးေတြျဖစ္တဲ့ မ်က္လံုးေလးက်ယ္လာတာ၊ လက္ကေလးနဲ႕ ေျခေထာက္ကေလးေတြကို ေ၀ွ႕ယမ္းတာနဲ႕ ျပသပါတယ္။ အ႐ြယ္နည္းနည္း ရလာတဲ့ အခါက်ေတာ့ သူတို႕ရဲ႕ ေပ်ာ္ရြင္မွုကို ျပံဳးျပတာ၊ လက္ခုပ္တီးျပတာေလးေတြနဲ႕ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါအလိုက္ ျပဳလုပ္တတ္လာပါတယ္။
ဒီလို သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးနဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္တိုးတက္မွုမွာ စြမ္းရည္အမ်ိဳးအစားႏွစ္မ်ိဳးရွိပါတယ္။ တမ်ိဳးကေတာ့ အၾကမ္းဖ်င္း ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ (gross motor skills) ျဖစ္ျပီး၊ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ တိုးျမင့္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ (fine motor skills) ျဖစ္ပါတယ္။ အၾကမ္းဖ်င္း ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္က ကိုယ္ခႏၶာရဲ႕ ၾကီးမားတဲ့ ၾကြက္သားေတြကို အသံုးျပဳရတဲ့ စြမ္းရည္ေတြျဖစ္ျပီး၊ လမ္းေလွ်ာက္တာ၊ ေျပးလႊားတာ၊ အျမင့္ကို တြယ္တက္တာ ေတြနဲ႕ စပ္ဆိုင္ပါတယ္။ တိုးျမင့္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ကေတာ့ လက္လွုပ္ရွားမွုစြမ္းရည္ (အရာ၀တၳဳ၊ ေဘာလံုးစတာေတြကို လႊင့္ပစ္တာ၊ ဖမ္းယူတာ) ေတြနဲ႕ လက္ေခ်ာင္းေလးေတြရဲ႕ လွုပ္ရွားမွဳစြမ္းရည္ (လက္ညွိဳးညႊန္တာ၊ ပံုဆြဲတာ၊ ခရင္းနဲ႕ဇြန္းေတြ အသံုးျပဳတတ္တာ၊ စာေရးတာ၊ ဖိနပ္ၾကိဳးခ်ည္တာ) စတာေတြ နဲ႕ ဆက္စပ္ပါတယ္။
အခုဆက္လက္ျပီး ကေလးသူငယ္ေတြရဲ႕ အသက္အရြယ္အလိုက္ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွုေတြကို တင္ျပပါမယ္။
အသက္ (၁၂) လ
အၾကမ္းဖ်င္းထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ လဲေလ်ာင္းရာကေန ငုတ္တုတ္ထိုင္ႏိုင္တာ၊ လူေတြနဲ႕ အိမ္သံုးပရိေဘာဂေတြရဲ႕ အကူအညီမပါပဲ မတ္တပ္ရပ္ႏိုင္တာ၊ လက္နဲ႕ ဒူးကို အသံုးျပဳျပီး တြားသြားႏိုင္တာ၊ ၾကမ္းျပင္ေပၚမွာ ၀က္၀ံသြားသြားႏိုင္တာ၊ တေယာက္တည္း အၾကာၾကီး မတ္တပ္ရပ္ေနႏိုင္တာ၊ လူတေယာက္ရဲ႕ လက္တဘက္ကို ကိုင္ျပီး လမ္းစေလွ်ာက္ႏိုင္လာတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ အသက္ ၁၃ လရွိတဲ့ ကေလးငယ္တ၀က္ေက်ာ္က လမ္းေလွ်ာက္လာႏိုင္ပါတယ္။
တိုးျမင့္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ စာအုပ္ရဲ႕ စာမ်က္ႏွာေတြကို လွန္ေလွာႏိုင္တာ၊ အရုပ္နဲ႕ ပစၥည္းေတြကို တမင္ပစ္ခ်တာ၊ လႊင့္ပစ္တာ၊ က်သြားတဲ့ ေနရာကို လိုက္ၾကည့္တာ၊ ပစၥည္းေသးေသးေလးေတြကို လက္မနဲ႕ လက္ညွိဳးထိပ္ေလးကို အသံုးျပဳျပီး ေကာက္ယူဖို႕ ၾကိဳးစားတာ၊ သူႏွစ္သက္တဲ့ ပစၥည္းေလးေတြကို လက္ညွိဳးညႊန္ျပတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအရြယ္ေလးေတြမွာ ကေလးေတြက ပစၥည္းေတြပစ္ခ်ရင္ မိဘေတြက ခဏခဏေကာက္ေပးရတာကို စိတ္မရွည္ျဖစ္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါဟာ ကေလးရဲ႕ တိုးတက္မွုျဖစ္ပါတယ္။ ပစ္ခ်လိုက္၊ ေကာက္ေပးလိုက္နဲ႕ ကေလးနဲ႕ ကိုယ္နဲ႕ ကစားေနတဲ့ ကစားပြဲေလးတခုအေနနဲ႕ သတ္မွတ္လိုက္ရင္ ေပ်ာ္စရာေကာင္းသြားပါမယ္။
ဆယ့္ႏွစ္လသားအရြယ္ကေလးငယ္ရဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးအတြက္ လူၾကီးမိဘေတြက လုပ္ေပးသင့္တာေတြကေတာ့ ကေလးငယ္ေလး လမ္းေလွ်ာက္တဲ့အခ်ိန္မွာ မိမိကိုယ္မိမိ ယံုၾကည္မွုတိုးတက္ေစဖို႕ ဘီးနဲ႕တြန္းလို႕ရတဲ့ အရုပ္ေလးေတြ ၀ယ္ေပးသင့္ပါတယ္။ သံစံုျမည္တဲ့ ရုပ္ပံုစာအုပ္ေလးေတြ ဖတ္ျပသင့္ပါတယ္။ ကေလးရဲ႕ လက္ေခ်ာင္းလွုပ္ရွားမွု တိုးတက္ဖို႕ သစ္သားတံုးေလးေတြ၊ တခုနဲ႕ တခု အဆင့္ဆင့္ ထပ္လို႕ရတဲ့ အရုပ္ေလးေတြ ပံ့ပိုးေပးသင့္ပါတယ္။ အရုပ္ေလးေတြ မရွိဘူးဆိုရင္လဲ ကတ္ထူစကၠဴပံုးေလးေတြနဲ႕ ကိုယ္တိုင္လုပ္ေပးလို႕ရပါတယ္။ ကေလးငယ္ေလးကို ေန႕စဥ္နဲ႕အမွ် လုပ္ငန္းေဆာင္တာေလးေတြကို ေျပာျပရပါမယ္။ ကေလးငယ္ေလးက နားမလည္ဘူးဆိုေပမယ့္ ဒါဟာ စကားေျပာစြမ္းရည္တိုးတက္ဖို႕အတြက္ အေရးၾကီးတာေၾကာင့္ ကေလးကို အခ်ိန္ေပးျပီး စကားေျပာရပါမယ္။ သီခ်င္းေလးေတြ ဖြင့္ေပးရပါမယ္။
အသက္ (၁၈) လ
အၾကမ္းဖ်င္း ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ ပံုမွန္ လမ္းေလွ်ာက္ျပီး၊ ထိုင္ခ်လိုက္တာ မဟုတ္ပဲ အႏၱရာယ္ကင္းကင္းနဲ႕ ရပ္တန္႕တာ၊ လူၾကီးေတြထိုင္တဲ့ ကုလားထိုင္ေပၚတြယ္တက္ျပီး တက္ထိုင္တာ၊ ငုတ္တုတ္ထိုင္ရာကေန သူ႕ဘာသာသူ မတ္တပ္ရပ္ႏိုင္တာ၊ ေလွကားေတြကို လက္တန္းကိုင္ျပီး တက္ႏိုင္၊ ဆင္းႏိုင္တာ၊ ဒူးေထာက္ႏိုင္တာ၊ ေျပးလႊားႏိုင္တာျဖစ္ပါတယ္။
တိုးျမင့္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ ကေလးငယ္ေလးရဲ႕ အရာ၀တၳဳေတြကို လက္ညွိဳးညႊန္ျပတာ၊ ေသးငယ္တဲ့ သစ္သားတံုးေလးေတြကို သံုးဆင့္အထိ ထပ္တင္ႏိုင္တာ၊ အစားအစာကုိ သူ႕ဘာသာသူဇြန္းနဲ႕စားတာ၊ တံခါးဘု၊ လက္ကိုင္ေတြကို လွည့္တာ၊ ခဲတံကို ဆုပ္ကိုင္ႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအရြယ္ကေလးငယ္ေလးေတြရဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္တိုးတက္ဖို႕အတြက္ လူၾကီးမိဘေတြ လုပ္ေပးသင့္တာေတြကေတာ့ သဲေတြ၊ ေရေတြနဲ႕ ကစားဖို႕ တြန္းအားေပးတာ၊ တြယ္တက္ဖို႕အတြက္ ခိုင္ခံ႕ျပီး နိမ့္တဲ့ ပရိေဘာဂေတြ တပ္ဆင္ထားေပးတာ၊ ေဘာလံုးေလးေတြ ၀ယ္ေပးျပီး ကန္ဖို႕၊ ေျမွာက္ပင့္ကစားဖို႕ လုပ္ေပးတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ နီးစပ္ရာ အိမ္နီးနားခ်င္း အရြယ္တူ ကေလးငယ္ေလးေတြနဲ႕လဲ မိတ္ဆက္ေပးရပါမယ္။ ပြဲေတြ၊ ေစ်းေတြလဲ ေခၚသြားရပါမယ္။ ဒါမွလဲ လူမွုဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္ပါတိုးတက္လာျပီး၊ လူအမ်ားၾကားမွာ အေၾကာက္အလန္႕မရွိ ေနတတ္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။
ေနာက္တခုက ဒီအရြယ္မွာ ကေလးငယ္ေလးဟာ ေျပးလႊားႏိုင္ေပမယ့္ သူ႕ေျပးလမ္းက အတားအဆီးေတြကို မေရွာင္ႏိုင္ပါဘူး။ တခါတရံ လူၾကီးေတြက ထိမိခိုက္မိမွာ စိုးရိမ္ျပီး မေျပးဖို႕ ဟန္႕တားတတ္ပါတယ္္။ အဲဒီလိုဆိုရင္လဲ ကေလးရဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္တိုးတက္မွုကို ထိခိုက္ႏိုင္တာေၾကာင့္ ပန္းျခံ၊ ကြင္းျပင္၊ ေဘာလံုးကြင္း၊ ကစားကြင္းစတာေတြဆီ ေခၚသြားျပီး ကေလးငယ္ေလး အႏၱရာယ္ကင္းကင္းနဲ႕ ေျပးလႊားႏိုင္မယ့္ ပတ္၀န္းက်င္ေလး ဖန္တီးေပးရပါမယ္။
အသက္ ႏွစ္ႏွစ္
အၾကမ္းဖ်င္းထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ အႏၱရာယ္ကင္းကင္းနဲ႕ ေျပးလႊားႏိုင္တာ၊ အျမဲတမ္းလွဳပ္ရွားတက္ၾကြေဆာ့ကစားေနတာ၊ လက္နဲ႕ ေဘာလံုးကို ကိုင္ျပီး ပစ္ႏိုင္တာ၊ ဘီးပါတဲ့ ပစၥည္းေတြကို တြန္းႏိုင္တာ၊ ဆြဲႏိုင္တာ၊ ေလွကားအတက္အဆင္းကို အကူအညီမလိုပဲ လုပ္ႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးျမင့္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လားစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ စက္၀ိုင္းေလးေတြနဲ႕ လိုင္းေလးေတြ ဆြဲတတ္တာ၊ ပစၥည္းေလးေတြကို ေကာက္ယူႏိုင္တာ၊ သစ္သားတံုးေလးေတြကို ေျခာက္ဆင့္အထိ တာ၀ါေဆာက္ႏုိင္တာ၊ စာအုပ္ေတြကို ႏွစ္သက္ျပီး တရြက္ခ်င္းလွန္ၾကည့္လာတာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအရြယ္မွာ လူၾကီး မိဘေတြက သံုးဘီးစက္ဘီးေလးေတြ၀ယ္ေပးတာ၊ တြယ္တက္စရာ ပရိေဘာဂေတြ ထားေပးတာ၊ ေျပးလႊားေဆာ့ကစားဖို႕ ေနရာသတ္မွတ္ေပးတာေတြ လုပ္သင့္ပါတယ္။ အလုပ္နားရက္ေတြမွာ ကေလးငယ္ေလးကို ပန္းျခံ၊ ျမိဳ႕ျပနဲ႕ ေ၀းတဲ့ ေနရာေတြေခၚသြားျပီး သဘာ၀ပတ္၀န္းက်င္ကို ေလ့လာေစသင့္ပါတယ္။ ပလပ္စတတ္တူ၊ သစ္သားေယာင္းမစတာေတြေပးျပီး ဒန္အိုး၊ ဒန္ခြက္စတဲ့ အသံျမည္ေစတဲ့ အရာ၀တၳဳေတြကို ေခါက္ခိုင္း၊ တီးခိုင္းရပါမယ္။ ဒါမွလဲ ကေလးငယ္ရဲ႕ လက္အသံုးျပဳတဲ့ စြမ္းရည္ တက္လာမွာျဖစ္သလို၊ အသံလာရာကို ေလ့လာစူးစမ္းမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဥာဏ္ရည္ဥာဏ္ေသြးကိုလဲ တိုးျမင့္ေပးရာ ေရာက္ပါတယ္။
သံုးႏွစ္
အၾကမ္းဖ်င္း ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ နိမ့္တဲ့အရာ၀တၳဳေတြေပၚကေန မ်က္ႏွာျပင္ေပၚ ခုန္ခ်ႏိုင္တာ၊ ေျခဖ်ားေထာက္ျပီးရပ္ႏိုင္တာ၊ လမ္းေလွ်ာက္ႏိုင္တာ၊ ေျခေထာက္တဘက္တည္းေပၚမွာ ရပ္ႏိုင္တာ၊ ေလွကားကို ေလွကားတထစ္ကို ေျခတလွမ္းႏွဳန္းနဲ႕ တက္ႏိုင္တာ၊ ေဘာလံုးကို ေျမွာက္ေပးႏိုင္တာ၊ ဖမ္းယူႏိုင္တာ၊ ေဘာလံုးကို အားနဲ႕ ကန္ႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးျမင့္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ ခဲတံကို ဆုပ္ကိုင္ႏုိင္တာ၊ စာရြက္ေတြကို ကတ္ေၾကးနဲ႕ ကိုက္ျပီး ျဖတ္ႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
လူၾကီး မိဘေတြအေနနဲ႕က ဒီအရြယ္မွာ ကေလးနဲ႕ ေဘာလံုးကစားတာေတြ လုပ္ေပးသင့္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က ေဘာလံုးကစားတာ မိန္းကေလးနဲ႕ မဆိုင္ဘူးထင္တတ္ပါတယ္။ ဒီလို မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီအရြယ္မွာ ေျခ၊လက္အသံုးျပဳႏိုင္တဲ့ စြမ္းရည္၊ လက္နဲ႕ မ်က္လံုးတြဲစပ္အသံုးျပဳႏိုင္မွုစြမ္းရည္ေတြအတြက္ ေဘာလံုး ေျမွာက္တာ၊ ေဘာလံုးကန္တာ၊ ဖမ္းယူတာေတြက အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ဒီအရြယ္ကစျပီး ကေလးငယ္ေလးေတြကို တျခားကေလးေတြနဲ႕ ေဆာ့တတ္ေအာင္ ေလ့က်င့္သင္ၾကားေပးရပါမယ္။ တခ်ိဳ႕က ကေလးေတြကို အိမ္ထဲမွာပဲ ထားျပီး တျခားကေလးေတြနဲ႕ မေရာထားခ်င္ၾကပါဘူး။ အဲဒီအခါမွာ ဒီကေလးရဲ႕ လူအမ်ားနဲ႕ ေပါင္းသင္းဆက္ဆံေနထိုင္တတ္မွုစြမ္းရည္ေလ်ာ့က်သြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုကေလးမ်ိဳးေတြဟာ ၾကီးလာတဲ့အခါမွာ တကိုယ္ေကာင္းဆန္ျပီး ကိုယ္က်ိဳးပဲၾကည့္တတ္တဲ့ ကေလးေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။
ဒီအရြယ္ကေလးေလးေတြဟာ စူးစမ္းေလ့လာတဲ့ အေလ့အထေတြ ရွင္သန္ေနတာမို႕ ဒါကို မပိတ္ပင္ပဲ အားေပးအားေျမွာက္လုပ္ရပါမယ္။ ေရကူးတာ၊ ပန္းျခံေခၚသြားတာ၊ လမ္းေလွ်ာက္တာေတြ လုပ္ေစရပါမယ္။ ေရာင္စံုခဲတံေတြ၊ စာရြက္ေတြေတြ ၀ယ္ေပးျပီး ကေလးရဲ႕ ဆန္းစစ္တီထြင္တတ္တဲ့ စြမ္းရည္ကို ျမွင့္တင္ေပးရပါမယ္။ အရုပ္ေတြကို ကစားျပီးရင္ ျပန္သိမ္းဖို႕ သင္ၾကားေပးရပါမယ္။ မိမိ အ၀တ္ေတြကို ေကာင္းေကာင္းသိမ္းဆည္းတတ္ေအာင္ ေလ့က်င့္ေပးရမယ္။ ကေလးရဲ႕ အမွီအခိုကင္းကင္းနဲ႕ ရပ္တည္ႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းကို တိုးျမင့္လာေအာင္ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ သင္ၾကားေလ့က်င့္ေပးရပါမယ္။
ေလးႏွစ္
အၾကမ္းဖ်င္းထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ လမ္းေလွ်ာက္တာမွာ ေျဖာင့္ေျဖာင့္ ေလွ်ာက္တာ၊ ေဘာလံုးကိုဖမ္းယူႏိုင္တာ၊ ေျမွာက္ႏိုင္တာ၊ ကန္ႏိုင္တာ၊ ၾကမ္းျပင္ေပၚက ပစၥည္းေတြကို ခါးကုန္းျပီး ေကာက္ႏိုင္တာ၊ သံုးဘီးတပ္စက္ဘီးကို က်ြမ္းက်ြမ္းက်င္က်င္ေမာင္းႏိုင္တာျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ ခဲတံကို လူၾကီးေတြကို ကိုင္ႏိုင္လာတာ၊ သစ္သားတံုးေလးေတြကို ၁၀ ဆင့္အထိ ထပ္ႏိုင္လာတာေတြျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအရြယ္မွာ လူၾကီးမိဘေတြက ကေလးငယ္ရဲ႕ ကိုယ္ကာယလွုပ္ရွားမွု လုပ္ႏိုင္ခြင့္အခြင့္အလမ္းေတြ ဖန္တီးေပးရပါမယ္။ ကေလးရဲ႕ အျမင့္တက္ႏိုင္တဲ့ စြမ္းရည္တိုးတက္ေအာင္ လုပ္ေပးရပါမယ္။ ေဆာက္လုပ္ေရးအရုပ္ေတြ၊ သစ္သား အပိုင္းအစေတြနဲ႕ ေဆာ့ေစရပါမယ္။ သဲေတြ၊ ေရေတြနဲ႕ ေဆာ့ခိုင္းရပါမယ္။ အ၀တ္အစားကို သူ႕ဘာသာသူ ၀တ္တတ္ေအာင္ သင္ေပးရပါမယ္။ ေရအိမ္သြားတဲ့အခါမွာ သူ႕ဘာသာသူ သြားတတ္ေအာင္ တြန္းအားေပးရပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ကေလးေတြက ေရအိမ္သြားတိုင္း မိဘကို ေခၚတတ္ပါတယ္။ ကိုယ့္ဘာသာကိုယ္သြားဖို႕ တိုက္တြန္းျပီး သူ႕ရဲ႕ ကိုယ့္ဘာသာ ကိုယ္အမွီအခိုကင္းကင္း ရပ္တည္ႏိုင္မွုစြမ္းရည္ျမင့္လာေအာင္ လုပ္ေပးရပါမယ္။ ပန္းခ်ီဆြဲတာ၊ ေရာင္စံုျခယ္တာ၊ ေကာ္ကပ္တာေတြအတြက္ လံုေလာက္မယ့္ ပစၥည္းပစၥယေလးေတြ ၀ယ္ေပးထားရပါမယ္။
ငါးႏွစ္
အၾကမ္းဖ်င္း ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ ၾကိဳးခုန္တာ၊ ေျပးလႊားတာ၊ အျမင့္တက္ႏိုင္တာ၊ ေျခဖ်ားသံုးျပီး ေျပးတာ၊ ေဘာလံုးကို က်ြမ္းက်ြမ္းက်င္က်င္ကစားႏိုင္တာ၊ ဂီတသံနဲ႕ ဟန္ခ်က္ညီ ကႏိုင္တာ၊ ခါးညႊတ္ျပီး ဒူးမေကြးပဲေျခဖ်ားကို ထိႏိုင္တာ၊ ကစားစရာ အမ်ိဳးမ်ိဳး (စီးေလွ်ာ၊ ဒန္း၊ climbing frames) ေတြကို သူ႕ဘာသာ ကစားႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ကေတာ့ ေခါင္း၊ ကိုယ္၊ ေျခ၊ လက္အဂါၤစံုတဲ့ လူပံုဆြဲႏိုင္တာ၊ ခဲတံကို ေကာင္းေကာင္း ကိုင္ႏိုင္တာ၊ လက္ေခ်ာင္းေလးေတြကို အသံုးျပဳျပီး ေရတြက္ႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
ဒီအရြယ္မွာ လူၾကီးမိဘေတြက အိမ္ျပင္ပမွာ ကေလးေတြ ကစားလို႕ရေအာင္ ဖန္တီးေပးရပါမယ္။ ျမိဳ႕လယ္တိုက္ခန္းေတြမွာ ေနတာဆိုရင္ ေဘာလံုးကြင္း၊ ပန္းျခံ၊ ကြင္းျပင္ေတြ ေခၚသြားေပးရပါမယ္။ ကေလးကို စက္ဘီးစီးတတ္ေအာင္ သင္ၾကားေပးရပါမယ္။ ကေလးငယ္ရဲ႕ က်ား၊ မခြဲျခားတဲ့ စိတ္မ်ိဳး မရွိေအာင္ ေယာက်္ားေလးေတြကို ၾကိဳးခုန္ခိုင္းတာမ်ိဳး၊ မိန္းကေလးေတြကို ေဘာလံုးကြင္းမွာ ေဘာလံုးကန္ခိုင္းတာမ်ိဳးေတြ လုပ္ေပးရပါမယ္။ ပံုဆြဲတာနဲ႕ ပန္းခ်ီဆြဲတာေတြကို အားေပးရပါမယ္။
ေျခာက္ႏွစ္
အၾကမ္းဖ်င္း ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ ခုန္ေပါက္ေျပးလႊားေဆာ့ကစားတာ၊ ေဘာလံုးကို ေျခာက္မီတာအကြာအေ၀းေရာက္ေအာင္ ကန္ႏိုင္တာ၊ စက္ဘီးကို က်ြမ္းက်ြမ္းက်င္က်င္စီးတတ္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္ေကာင္းမြန္တဲ႕ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႔႕လ်ားစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ ကေလးငယ္ဟာ အကၡရာစာလံုးေတြ၊ ကိန္းဂဏာန္းေတြကို အရြယ္တူ ေရးတတ္တာ၊ နာမည္ကို ေရးတတ္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
လူၾကီးမိဘေတြအနဲ႕က ဒီအရြယ္ကေလးငယ္ေတြကို အားကစားတမ်ိဳးမ်ိဳး ျပဳလုပ္ေအာင္ အားေပးရပါမယ္။ ေဘာလံုးကန္တာ၊ ဂ်ဳဒိုကစားတာ၊ ေရကူးတာ စတာေတြ လုပ္ခိုင္းရပါမယ္။ ကေလးငယ္ေလးရဲ႕ စာအေရးအသားစြမ္းရည္ တိုးတက္လာေအာင္ ေစ်း၀ယ္စာရင္းရြတ္ျပျပီး လိုက္ေရးခိုင္းတာ၊ ေဆြမ်ိဳးမိတ္ေဆြေတြဆီ စာေရးခိုင္းတာ၊ ဟင္းခ်က္အညႊန္းေတြ လိုက္ကူးေရးခိုင္းတာေတြ လုပ္ခိုင္းလို႕ရပါတယ္။
ခုနစ္ႏွစ္
အၾကမ္းဖ်င္း ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွု စြမ္းရည္ေတြကေတာ့ စက္ဘီးကို ကၽြမ္းက်ြမ္းက်င္က်င္ စီးတတ္တာ၊ ကိုယ္ခံပညာကစားျခင္း၊ ေရကူးျခင္း၊ စကိတ္စီးျခင္း စတာေတြမွာ သက္လံုေကာင္းလာတာ၊ ေျပးလႊားရာမွ အရွိန္ထိန္းတတ္တာ၊ ေဘာလံုးဖမ္းတာ၊ ပစ္တာေတြကို လက္တဘက္တည္းနဲ႕ လုပ္ႏိုင္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုးတက္ေကာင္းမြန္တဲ့ ထိန္းခ်ဳပ္ေရြ႕လ်ားမွုစြမ္းရည္ေတြကေတာ့ စာေရးသားတဲ့ စြမ္းရည္ျမင့္တက္လာတာ၊ အပ္အၾကီးကို သံုးျပီး ခ်ဳပ္လုပ္တတ္တာေတြ ျဖစ္ပါတယ္။
လူၾကီးမိဘေတြက ဒီအရြယ္ေတြကေလးေတြကို ျပင္ပမွာ ကစားတာကို အားေပးတာ၊ ေရကူး၊ စကိတ္စီး၊ စက္ဘီးစီး၊ ကခုန္တာေတြကို အားေပးတာနဲ႕ ကိုယ္ခံပညာေတြ သင္ၾကားေပးတာ ျဖစ္ပါတယ္။
နိဂံုးခ်ဳပ္ဆိုရရင္ ကေလးသူငယ္ေလးေတြရဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးဟာ က်န္းမာေပ်ာ္ရႊင္တဲ့ ကေလးေလးတေယာက္ျဖစ္ေစဖို႕အတြက္ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးဟာ လူမွုဆက္ဆံေရးစြမ္းရည္၊ ဥာဏစြမ္းရည္ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရး၊ စဥ္းစားေတြးေခၚဥာဏ္ ျမင့္မားေရး၊ မိမိကိုယ္ကို ယံုၾကည္မွု ျမင့္မားေရးနဲ႕ အမွီအခိုကင္းကင္းနဲ႕ ရပ္တည္ႏိုင္ေရး ေတြအေပၚ အက်ိဳးသက္ေရာက္ ဆက္စပ္မွုရွိတာေၾကာင့္ မိဘလူၾကီးေတြအေနနဲ႕ ကေလးငယ္ေလးရဲ႕ ကိုယ္ကာယစြမ္းရည္ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို အားေပးကူညီရင္း၊ ကေလးရဲ႕ တိုးတက္မွုေတြကိုလဲ တိုင္းတာ မွတ္တမ္းျပဳစုထားသင့္ပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပအပ္ပါတယ္ရွင္။
ခင္မမမ်ိဳး (၂၄၊ ၈၊ ၂၀၀၉)
ရည္ညႊန္းကိုးကား။ ။
Meggitt, C. & Walker, J. (2004) An Introduction to Child Care and Education, 2nd edition, Hodder, Oxon
Stoppard, M. (2005) New baby care book: a practical guide to the first three years, Penguin, London
မွတ္္ခ်က္။ ။ အေရွ႕မိုးေကာင္းကင္ စာေစာင္ (www.crystalthinktank.com) တြင္ ေရးသားေဖာ္ျပထားသည့္ ေဆာင္းပါးျဖစ္ပါသည္။
World Day of Social Justice (20.2.2009)
Saturday, February 21, 2009
Social Justice နဲ႔ပတ္သက္ျပီး၊ လူအမ်ားက အဓိပၸာယ္အမ်ိဳးမ်ိဳးဖြင့္ဆိုထားၾကပါတယ္။ ဒီအထဲက ခပ္တိုတိုနဲ႔ ဆိုလိုရင္းအနက္ကို ေဖာ္ျပေပးထားတာကေတာ့ Global Exchange အဖြဲ႔ႀကီးကို တြဲဖက္တည္ေထာင္သူလည္းျဖစ္၊ အမွဳေဆာင္ဒါရိုက္တာလဲျဖစ္တဲ့ Kirsten Moller ရဲ႕႕ အဓိပၸာယ္ ဖြင္႔ဆိုခ်က္ေလး ျဖစ္ပါတယ္။ သူက
“Social Justice ဆိုတာ ဆာေလာင္ျပီး အိပ္ယာ၀င္ရတဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြ မရွိေစရဘူး။ လူသားတိုင္း အမိုးအကာမဲ့ေနတာ၊ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္ခံရမွဳ မရွိတာေတြစတဲ့ ဒုကၡဆိုးေတြက ကင္းေ၀ေစရမယ္။ သက္ဆိုင္ရာ လူ႔အဖြဲ႔အစည္းနဲ႔ တိုင္းျပည္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးလမ္းေၾကာင္းနဲ႔ပတ္သက္ျပီး လူေတြအားလံုး လြတ္လပ္စြာ ပါ၀င္ေဆြးေႏြးခြင့္ရွိရမယ္” လို႔ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။
ကမၻာ့ကုလသမဂၢရဲ ႔ အဖြဲ႔၀င္ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံျဖစ္တဲ့ က်ြန္မတို႔ ျမန္မာျပည္မွာ ဒီလို လူမွဳေရးတရားမွ်တမွဳ (Social Justice) ရွိေနပါရဲ႕ လား။ ဆာေလာင္မြတ္သိပ္ျပီး အိပ္ယာ၀င္လိုက္ရတဲ့ ကေလးငယ္ေလးေတြ ဘယ္ေလာက္ရွိေနသလဲ။ အမိုးအကာမဲ့ျပီး ေတာထဲမွာ ေျပးလႊားေနၾကရတဲ့ တိုင္းရင္းသား မိသားစု၀င္ေတြ ဘယ္ေလာက္မ်ားေနသလဲ။ အသျပာမရွိရင္ ေဆးရံု၊ ေဆးခန္းေတြ အနီးကို သြားရဲသူ ရွိပါသလား။ တိုင္းျပည္ရဲ ႔ႏိုင္ငံေရးလမ္းေၾကာင္းအတြက္ လြတ္လပ္စြာ ဆႏၵထုတ္ေဖာ္ခြင့္ေတြ ရွိေနပါရဲ ႔လား။
ျမန္မာျပည္မွာ လူမွဳေရးတရားမွ်တမွဳေတြ ထြန္းကားလာဖို႔ ျမန္မာမ်ားအားလံုး ၀ိုင္း၀န္း လုပ္ေဆာင္ၾကပါစို႔။
(songs- Democratic Voice of Burma)
news
Wednesday, May 7, 2008
From Vicky Bowan
BURMA/MYANMAR: CYCLONE NARGIS APPEALS
The following experienced NGOs have all been established on the ground in
Burma for many years, including in Irrawaddy, Bago, Yangon Divisions and
Rakhine and Mon States. They are variously already conducting assessments
and starting to provide support to the populations hit by the cyclone.
The websites give links to their Nargis appeals, and will allow you to claim
Gift Aid for your donation if you are a UK taxpayer, maximising the
effectiveness.
Save the Children (UK)
Have launched a £5million appeal
http://www.savethechildren.org
Medicins Sans Frontieres (MSF (NL)
http://www.savethechildren.org
working in Yangon area including Hlaingthaya, Dalla and Twante
Merlin
http://www.merlin.org.uk/Lists
£500,000 appeal
Medical team sent to Laputta
Have been active in Irrawaddy Division for some time
Care
<http://www.careinternational
20AS%20DEATH%20TOLL%20FROM
http://www.careinternational
0AS%20DEATH%20TOLL%20FROM
Currently working on needs in South Dagon and Thaketa
World Vision
https://www.worldvision.org.uk
You can identify your donation to their Myanmar cyclone appeal
International Federation of the Red Cross
http://www.ifrc.org/Docs/News
Have been working to build the grassroots capacity of the Myanmar Red Cross
Society which has a network of volunteers throughout the country
Not an NGO, but UNICEF is also organised and active throughout the country,
and appealing for funds
http://www.unicef.org/infobycou
There are also a number of small NGOs and private initiatives, some of which
wish to remain below the radar, so are not included in this list
For a list of US NGOs which are accepting contributions for Nargis (not all
of whom have an on-the-ground presence)
http://interaction.org/burma
news
ျမန္မာႏိုင္ငံ ဆိုင္ကလုန္းဒုကၡသည္မ်ားအား ကမာၻမွ အကူအညီေပးျခင္း
The Associated Press
ပံုႏွိပ္ေန႔စြဲ- ေမလ (၆) ရက္၊ (၂၀၀၈)ခု
ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားခဲ့ေသာ ဆိုင္းကလုန္းမုန္တိုင္းေၾကာင့္ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္သြားသူ ခန္႔မွန္းလူဦးေရ (၁)သန္းခန္႔အား ကမာၻ႔ကုလသမဂၢ၊ ၾကက္ေျခနီအဖြဲ႔ႏွင့္ အျခားကူညီေထာက္ပံ့ေရးအဖြဲ႔အစည္းမ်ားမွ ေပးအပ္ခဲ့ေသာ ကနဦးေထာက္ပံ့မွဳမ်ားမွာ-
- ဥေရာပသမဂၢ - ယူရို (၂)သန္း (အေမရိကန္ေဒၚလာ ၃.၁ သန္း)
- တရုတ္ႏိုင္ငံ- အေမရိကန္ေဒၚလာ တသန္း (ယူရို ေျခာက္သိန္းေလးေသာင္း) ေထာက္ပံ့မွဳ (အေမရိကန္ေဒၚလာ ၅ သိန္းတန္ဖိုးရွိေသာ ကယ္ဆယ္ေရးပစၥည္းမ်ားအပါအ၀င္ျဖစ္သည္)
- ျပင္သစ္ႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး မစၥတာ ဘားနတ္ ကူခ်ာနာမွ ျမန္မာအစိုးရ၏ေငြေၾကးစီမံခန္႔ခြဲမွဳအသံုးခ်ျခင္းအေပၚ ယံုၾကည္မွဳနည္းေသာေၾကာင့္ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံအေနျဖင့္ ေထာက္ပ႔ံမွဳကို ယူရိုႏွစ္သိန္း (ေဒၚလာ သံုးသိန္း ကိုးေထာင့္ႏွစ္ရာ)သာ ေထာက္ပံ့ႏိုင္မည္ျဖစ္ေၾကာင္းေၾကျငာသည္။
- အေမရိကန္အစိုးရဌာနမွ ျမန္မာႏိုင္ငံမွ တာ၀န္ရွိသူမ်ားသည္ ကနဦး ေဒၚလာ ႏွစ္သိန္းခြဲအား လက္ခံရရွိျပီးေနာက္ အေမရိကန္ စစ္ေဆးေရးအဖြဲ႔မွ ၀င္ေရာက္မည့္ ေတာင္းဆိုခ်က္ကို ျငင္းပယ္လိုက္ေၾကာင္းေၾကျငာသည္။ အေမရိကန္သမၼတေဂ်ာ့ဘုရွ္မွ အေမရိကန္ႏိုင္ငံမွ လာေရာက္ကူညီမွဳကို လက္ခံရန္ အဂါၤေန႔က ေျပာၾကားလိုက္သည္။
- ေနာ္ေ၀ႏိုင္ငံအစိုးရမွ ၄င္းတို႔သည္ ကရိုမာ (၁၀)သန္း (အေမရိကန္ေဒၚလာ ၁.၉၆ သန္း၊ ယူရို ၁.၂၅ သန္း) ေပးအပ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္းေၾကျငာသည္။
- ဆြီဒင္ႏိုင္ငံမွ သယ္ယူထိန္းသိမ္းေရးအကူအညီႏွင့္ ေရသန္႔စင္ေသာစနစ္မ်ားအား ကုလသမဂၢ လုပ္ငန္းအေကာင္အထည္မွဳသို႔ ေပးအပ္မည္ျဖစ္သည္။
- ဒိန္းမတ္ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ႔မ်ားမွ အလွဴေငြေကာက္ခံမွဳမ်ားျပဳလုပ္ခဲ့ျပီး၊ ဒိန္းမတ္အစိုးရမွ ကရိုမာ (၅)သိန္း (ယူရို ေျခာက္ေသာင္း ခုနစ္ေထာင္၊ အေမရိကန္ေဒၚလာ တစ္သန္းသံုးေထာင့္ေျခာက္ရာ) ေပးအပ္ခဲ့ေၾကာင္းေၾကျငာသည္။
- ဖင္လန္ႏိုင္ငံမွ ေငြေၾကးႏွင့္ ကယ္ဆယ္ေရးေထာက္ပံ့မွဳမ်ားကို ေတာင္းဆိုပါက ေပးအပ္ရန္အဆင္သင့္ရွိေၾကာင္းအဆိုျပဳသည္၊
- စပိန္ႏိုင္ငံမွ ကုလသမဂၢစားရိပ္ရိကၡာအစီအစဥ္အဖြဲ႕သို႔ ယူရို ငါးသိန္း (ေဒၚလာ ခုနစ္သိန္း၊ ခုနစ္ေသာင္းငါးေထာင္) ေပးအပ္မည္ျဖစ္ေၾကာင္းေၾကျငာသည္။
- Czech အစိုးရမွ ကိုရူနာ ႏွစ္သန္းခြဲ (ေဒၚလာ တသိန္း ငါးေသာင္းငါးေထာင္၊ ယူရိုတစ္သိန္း) ခြဲေ၀ထားသည္။
- ရုရွားသမၼတပူတင္ကလိုအပ္ေသာေထာက္ပ့ံမွဳႏွင့္ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ ျပဳလုပ္မည္ေၾကျငာေသာ္လည္း၊ တိက်ေသာပမာဏကို ေဖာ္ျပျခင္းမရွိပါ။
- ဆြစ္ဇလန္ႏိုင္ငံမွ ကနဦး ဆြစ္ဖရန္႔ ၅သိန္း (အေမရိကန္ေဒၚလာ ၄သိန္း၊ခုနစ္ေသာင္းငါးေထာင္၊ ယူရို သံုးသိန္းငါးေထာင့္ကိုးရာ)ႏွင့္ ဆြစ္ဇလန္ႏိုင္ငံၾကက္ေျခနီအဖြဲ႔မွ ဆြစစ္ဖရန္႔ ႏွစ္သိန္း ေပးအပ္မည္ျဖစ္သည္။
- စင္ကာပူႏိုင္ငံက အေမရိကန္ေဒၚလာ ႏွစ္သိန္း (ယူရို တသိန္းႏွစ္ေသာင္းကိုးေထာင္)အား ယာယီတဲမ်ား၊ ေျမျပင္အခင္းမ်ား၊ အိပ္ယာလိပ္မ်ား၊ ေဆး၀ါးပစၥည္းမ်ား၊ ေသာက္သံုးေရမ်ား၊ အေရးေပၚအစားအစာ မ်ားအတြက္ ေပးအပ္မည္ျဖစ္သည္။
- ဂ်ာမဏီႏိုင္ငံျခားေရး၀န္ၾကီး ဖရန္႕ေ၀ါလ္တာစတိန္းမီးယားမွ ဂ်ာမန္ေထာက္ပံ့မွဳအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအား ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ အေရးေပၚအေဆာက္အဦးမ်ားေဆာက္လုပ္ျခင္း၊ ေသာက္သံုးေရရရွိရန္ေဆာင္ရြက္ျခင္း၊ အိမ္သံုးပစၥည္းမ်ားႏွင့္ ျခင္လံုဇကာမ်ား၀ယ္ယူျခင္း ကူညီေထာက္ပ႔ံေပးရန္ ယူရိုငါးသိန္း (ေဒၚလာ ၇သိန္း၇ေသာင္းသံုးေထာင္) ေပးအပ္ထားေၾကာင္းေၾကျငာသည္။
- အလားတူ ဂ်ာမန္ၾကက္ေျခနီအဖြဲ႔မွ ကနဦးေထာက္ပံ့မွဳ ယူရို ၁သိန္းႏွစ္ေသာင္းႏွစ္ေထာင္အားေပးအပ္ခဲ့ျပီး၊ ေနာက္ပိုင္းတြင္ တိုးျမွင့္ေထာက္ပ့ံႏိုင္ရန္အတြက္ အလွဴေငြေကာက္ခံလ်က္ရွိသည္။
Donation information (5)
Tuesday, May 6, 2008
Cyclone Nargis ေၾကာင့္ ေဘးဒုကၡေရာက္ေနေသာ ျမန္မာျပည္သူမ်ားကို ကူညီရန္အတြက္ အလွဴေငြပါ၀င္ ထည့္လိုသူမ်ား သာသနာ့ဥေသွ်ာင္ အဖြဲ႔၀င္ ဆရာေတာ္ဦးစေႏၵာဘာသ (လန္ဒန္၀ိဟာရေက်ာင္း၊ Wembley)၏ ဘဏ္စာရင္း တြင္ ထည့္သြင္းလွဴဒါန္းႏိုင္ပါသည္။
ေငြစာရင္းမ်ားျဖစ္ေသာ မည္မွ်ရသည္၊ မည္မွ်သံုးသည္ဆိုေသာ အခ်က္အလက္မ်ားကို ေဖၚျပႏိုင္ရန္ႏွင့္ မုန္တိုင္း အကူအညီ ေပးေရး သတင္းအခ်က္အလက္မ်ားအတြက္ သီးသန္႔ ဘေလာ့ အျဖစ္ www.freeburmafunduk.blogspot.com တြင္ မၾကာမီ ၾကည့္ရႈႏိုင္ၾကမည္ ျဖစ္ပါသည္။
အေသးစိတ္ အခ်က္အလက္မ်ားမွာ
For bank transfers...
Bank Name: Barclays
Account Holder Name: Mr A Candobhasa
Sort Code: 20-80-71
Account No.: 9000 2836
Reference: Cyclone
PayPal: ashinucandobhasa@yahoo.co.uk
ဆရာေတာ္ အားတိုက္ရိုက္ ဆက္သြယ္လိုလွ်င္... Mobile: 07877 297 205
Email: ashinucandobhasa@yahoo.co.uk
Donation information (4)
ေမလ ၂ ရက္ႏွင့္ ၃ရက္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္း (ရန္ကုန္တိုင္း၊ ဧရာ၀တီတိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္း၊ ကရင္ျပည္နယ္၊ မြန္ျပည္နယ္)သို႕ တစ္နာရီ မိုင္ ၁၀၀ ေက်ာ္ႏွဳန္းျဖင့္ ၀င္ေရာက္တိုက္ခတ္သြားသည္႕ Nargis ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္းေၾကာင့္ ပ်က္စီးမႈမ်ား အသက္အိုးအိမ္ဆံုးရႈံးမႈမ်ား ဆိုး၀ါးစြာ ၿဖစ္ေပၚလွ်က္ရွိေနၿပီး အေရးေပၚအကူအညီမ်ား အၿမန္ဆံုးလိုအပ္လွ်က္ ရွိေနပါသည္။
လႈဒါန္းေငြမ်ားကို စာရင္းအတိအက် ထုတ္ၿပန္ေၾကၿငာေပးမည္ၿဖစ္ေၾကာင္း ႏွင္႔ သက္ဆိုင္ရာ ဒုကၡသည္မ်ားသို႕ အခ်ိန္မွီ ေပးအပ္ကူညီမည္ ၿဖစ္ေၾကာင္းေလးစားစြာ တိုက္တြန္းအသိေပးအပ္ပါသည္။
ဆက္သြယ္ရန္ ဖုန္းနံပါတ္မ်ား (Singapore Only)
၁။ကိုေအးကိုကို (+၆၅ ၉၆၃၅၂၀၆၄)
၂။ကို၀င္းေက်ာ္ (+၆၅ ၈၁၁၈၀၃၁၅)
၃။ကိုစိုးထြန္း (+၆၅ ၉၄၈၇၄၄၁၃)
၄။ကိုမင္းသိမ္း (+၆၅ ၈၁၈၆၀၀၄၂)
၅။ကိုသူရိန္ (+၆၅ ၈၁၈၆၈၁၅၆)
၆။ကိုညီညီေအာင္ (+၆၅ ၉၇၄၂၀၉၀၅)
Donation information (3)
Dear all,
You might have heard the devastating news about
I still can't contact my family and friends. Worse, I still haven't heard from our working group, an informal group I formed after last October demonstrations, which provide humanitarian and welfare aid to people in suburbs of
The people are left to rebuild their lives on their own with whatever they have. And the Cyclone has taken all they have.
The international aid community has offered to help, but the Burmese government has yet to respond. They might say 'no', since they see aid as a way of interfering with local politics, and with the referendum just less than a week away, they may be nervous about accepting outside help.
The Burmese people have had a difficult time for nearly four decades now, yet now, additionally, they have fallen victims to this natural disaster. And without outside aid, most will find it very difficult to survive.
Channelling money into
You might be asked many times for money, but
If you want to donate, please make an online payment to the following account.
Barclays account number: 60552232, sort code: 208915, Name Miss M T Than. Or please send a check to
Miss Tharaphi Than
SEAsia Department
SOAS,
Thanks in advance,
Tharaphi
Donation information (2)
We are collecting donation for people suffered from Nargis Cyclone.
UK
Collected by Myanmar Sanga Association UK and Unity to Victory Group.
u2v@u2v.org.uk
tzhtike2004@gmail.com
Ko Kyaw Swar (+44) 7828 890 224
Ko Thant Zin (+44) 7727 248 755
Ko Moe Swe (+44) 7773 325 635
Ko Myat Soe Khine (+44) 7939 222 932
Ko Htike (+44) 7974 817 387
Singapore
You can participate your donation, collecting at Peninsula Plaza. Collecting Time for 2 days is 5:30 to 8:30.
Lin Let (Second Floor)
Sin Myanmar ( Third Floor)
Daw Than Than Nu (5th Floor)
Lan Pya Kyal Library (5 th Floor)
Donation information (1)
The most urgent and effective mean with transparency, accountability and monitoring for donation for our cyclone victims is through United Nations Central Emergency Response Fund (CERF). CERF is the UN's central donation facility to help ensure that funds are on hand in time to take action on humanitarian emergencies. The fund is financed by voluntary contributions from both public and private donors; already, more than 50 nations have contributed to the CERF, as have many private individuals and organizations.
Individuals or organizations can contribute donations immediately.
Donate online
You can donate from US$ 25
Donate by check
Please check the No. 4 option for the donation
To Donate by Check* please choose from options below.
1- UN Foundation General Fund
PO Box 96619
Washington DC 20090-6619
2- UN Foundation/Global Fund
PO Box 96618
Washington DC 20090-6618
3- United Nations Foundation/Nothing But Nets
PO Box 96539
Washington, DC 20090-6539
4- Funds such as CERF, Polio, UNIFEM, INSTRAW, and UNDP,
please send donations to:
United Nations Foundation
1800 Massachusetts Avenue, NW, Suite 400
Washington, D.C. 20036
attn: Please note which program you are supporting in the
memo line of the check.
The United Nations Foundation is a registered public charity under section 501(c) 3 of the U.S. Internal Revenue Code. 100% of your donation will go to providing nets for children in Africa, no portion of your donation will be diverted for administrative costs.
http://www.unfoundation.org/donate/donate_by_check.asp
Fyi
http://www.unfoundation.org/cerf/index.asp
http://ochaonline.un.org/FundingFinance/tabid/1082/Default.aspx
http://ochaonline.un.org/FundingFinance/ResponseFunds/tabid/4404/Default.aspx
http://news.yahoo.com/s/ap/20080505/ap_on_re_as/myanmar_cyclone
(information sent by Dr Maung Maung Hla Kyaing)
UN, agencies rush to ready aid for Burma cyclone victims, awaiting green light
Monday, May 5, 2008
May 5th, 2008
UN, agencies rush to ready aid for Myanmar cyclone victims, awaiting green light
By ALEXANDER G. HIGGINS,AP
Posted: 2008-05-05 13:18:02
GENEVA (AP) - U.N. and private aid agencies rushed Monday to prepare assistance for victims of a devastating cyclone in Myanmar, awaiting a government go-ahead.
As the death toll climbed toward 4,000, government officials indicated willingness to accept aid, but details how the aid is to be delivered need to be worked out first, said Elisabeth Byrs, spokeswoman for the U.N. Office for the Coordination of Humanitarian Affairs, or OCHA.
“The U.N. team has been activated and is ready to supplement the effort of the government in responding to this disaster as soon as they receive visas,” Byrs said.
Some potential donors said they appeared to need individual approval to deliver aid.
The United States said the Myanmar government had initially refused to allow a U.S. Disaster Assistance Response Team into the country to assess damage to follow up on an emergency contribution of US$250,000 (162,000).
“As of this moment, the Burmese government has not given them permission, however, to go into the country, so that is a barrier to us being able to move forward,” deputy U.S. State Department spokesman Tom Casey told reporters. “We asked for permission but the initial response from the government was that they were not inclined to let them in.”
Relief agency representatives met in Yangon, Myanmar’s biggest city, as well as the regional coordination center in Bangkok, Thailand, to assess the damage and prepare supplies.
A U.N. official in Myanmar said hundreds of thousands of people urgently need drinking water and shelter. The international Red Cross said the national Red Cross society was already distributing supplies.
“Widespread destruction is obviously making it more difficult to get aid to people who need it most,” said Michael Annear, regional disaster management coordinator for the International Federation of the Red Cross and Red Crescent Societies.
“We have received a long list of things that are needed, including shelter material, food, water purification stuff, tarpaulins and things like that,” CARE operations manager Carsten Voelz said in Geneva.
“Given the scale of what has happened, we would certainly have to beef up our personnel that are in the country,” Voelz said.
The United Nations Children’s Fund said it is working with other agencies and the Myanmar Red Cross Society to see how it can help those affected.
“We have five teams assessing the situation on the ground at the moment,” said UNICEF spokeswoman Veronique Taveau. “The situation seems to be quite difficult.”
Aid agencies usually need a government request for international assistance before dispatching staff and supplies to disaster-hit countries.
The European Union said it is providing 2 million (US$3 million) in urgent humanitarian aid for the cyclone victims.
“With every hour that passes, the news coming out of Myanmar gets grimmer and grimmer,” Development Commissioner Louis Michel said. “This is a terrible catastrophe that demands a quick and effective humanitarian response.”
German Foreign Minister Frank-Walter Steinmeier said he was making 500,000 (US$773,000) available to German aid organizations to help Myanmar build emergency housing, provide drinking water and purchase household necessities and mosquito nets.
“I appeal to the military government of Myanmar, in the interests of the people affected by the emergency, to allow an effective aid operation and to work together with international aid organizations,” he said in a statement from Berlin.
OCHA’s Byrs said the Myanmar Red Cross Society also is deploying five assessment teams.
The World Food Program has pre-positioned 500 tons of food in Yangon and plans to bring in more relief supplies, she said.
The U.N. Children’s Fund has relief stocks in Yangon, Taveau said, adding that bringing drinking water to people is critical. Large scale destruction often makes it difficult to reach the people affected by natural disaster, she said.
“We are basically standing on our toes, ready to run,” CARE’s Voelz said.
He said the list of needed supplies “was put together in Bangkok based on our experience on what you need in situations like that. As humanitarian organizations, we have worked in many cyclone situations, so we know what’s needed.”
Agencies outside Myanmar, also known as Burma, were awaiting word from representatives in the country who have been meeting with Myanmar officials, but communications are difficult with limited phone connections.
Yangon was mostly without electricity. Many roads remained littered with debris.
“It’s clear that we’re dealing with a very serious situation,” said Richard Horsey, a Thailand-based spokesman for OCHA.
“What is clear at this point is that there are several hundred thousands of people in dire need of shelter and clean drinking water,” Horsey said.
At a meeting with foreign diplomats and representatives of international aid agencies, Myanmar Foreign Ministry officials said they welcomed international humanitarian assistance and urgently needed roofing materials, plastic sheets and temporary tents, medicine, water purifying tablets, blankets and mosquito nets.
The situation in the countryside remained unclear because of poor communications and roads left impassable by the storm.
The international Red Cross said it is preparing support and funding for the national Red Cross society carrying out the relief work.
“The Myanmar Red Cross volunteers are already distributing some basic items and we are also supporting them with some initial assessment,” said Matthew Cochrane at the federation’s Geneva headquarters.
He said the international Red Cross has released 200,000 Swiss francs (US$189,000; 122,250) from their disaster relief emergency fund for this work.
“Reports are coming out of the delta coast, particularly the Irrawaddy region, that in some villages up to 95 percent of houses have been destroyed,” Cochrane said.
Other agencies taking part in preparations include Save the Children, Oxfam and World Vision.
Associated Press writers Eliane Engeler in Geneva, Matthew Lee in Washington, David Rising in Berlin, and Paul Ames in Brussels contributed to this report
(source: AP news)
How can we help?
မုန္တိုင္းေနာက္ဆက္တြဲအက်ိဳးဆက္မ်ားအား ရင္ဆိုင္ေက်ာ္လႊားျခင္း- အုပ္ခ်ဳပ္သူႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအၾကားတြင္ mediator အျဖစ္ေဆာင္ရြက္ျခင္းႏွင့္ ျပည္သူမွျပည္သူသို႔အကူအညီေပးျခင္း
ခင္မမမ်ဳိး (၅၊ ၅၊ ၂၀၀၈)
ဘဂၤလားပင္လယ္ေအာ္မွ စတင္ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္ တနာရီလွ်င္ (၁၉၂) ကီလိုမီတာအင္အားရွိသည့္ နာဂစ္မုန္တိုင္းၾကီးသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းသို႔ ၀င္ေရာက္တိုက္ခတ္ခဲ့ျပီး၊ ခန္႔မွန္းမရႏိုင္ေလာက္သည့္ ၾကီးမားလွစြာေသာ ပ်က္စီးဆံုးရွံဳးမွဳမ်ားကို ျဖစ္ပြားေစခဲ့သည္။ စစ္အစိုးရက ရန္ကုန္တိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္း၊ မြန္ျပည္နယ္၊ ကရင္ျပည္နယ္ႏွင့္ ဧရာ၀တီတိုင္းစေသာ ျပည္နယ္ႏွင့္တိုင္း (၅)ေနရာအား အေရးေပၚအေျခအေနေၾကျငာထားသည္။
မုန္တိုင္းေၾကာင့္ျဖစ္ပြားေသာ လူအေသအေပ်ာက္ႏွဳန္းမ်ား၊ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ႏွဳန္းမ်ားကို အတိအက်မသိရေသးေပ။ သို႔ရာတြင္ မုန္တိုင္းဒဏ္ခံရေသာအေျခအေနမ်ားအရ အနည္းဆံုး ေထာင္ႏွင့္ခ်ီေသာလူအမ်ားေသဆံုးျပီး၊ သိန္းႏွင့္ခ်ီေသာလူမ်ား အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္ကာ၊ သန္းႏွင့္ခ်ီေသာလူအမ်ား ဆင္းရဲဒုကၡေရာက္ခဲ့သည္ကေတာ့ ေသခ်ာလွသည္။
ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားမွ မုန္တိုင္းဒဏ္ခံစားရေသာ ျပည္သူလူထုအတြက္ ကူညီရန္ အဆင္သင့္ျဖစ္ေနျပီျဖစ္သည္။ စစ္အစိုးရမွ အကူအညီေတာင္းခံျခင္း၊ ယခုစာေရးေနသည့္အခ်ိန္အထိ မရွိေသးပါ။ ကမာၻအႏွံ႔မွ ျပည္ပေရာက္ျမန္မာမ်ား ေမြးရပ္ေျမအတြက္ ပူပန္စိုးရိမ္ေနၾကသည္။ မုန္တိုင္းအႏၱရာယ္က်ေရာက္မည္ကို ၾကိဳတင္သိရွိပါက လံုေလာက္ေသာ ၾကိဳတင္စီမံမွဳမ်ား မျပဳလုပ္ျခင္း၊ မုန္တိုင္းအႏၱရာယ္က်ေရာက္မွဳတြင္ ထိေရာက္ေသာ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား မျပဳလုပ္ႏိုင္သည့္ စစ္အစိုးရအား အျပစ္တင္ေနၾကသည္။ အတိုက္အခံအဖြဲ႔မ်ားမွလည္း ေၾကျငာခ်က္မ်ားထုတ္ျပန္၍ စစ္အစိုးရ၏ တာ၀န္မဲ့မွဳကို မီးေမာင္းထိုးျပေနၾကသည္။ သတင္းမီဒီယာမ်ားမွလည္း ထိုအခ်က္ကိုသာ တစိုက္မတ္မတ္ ေၾကညာေနၾကသည္။
ထိုသို႔ေျပာေန၊ လုပ္ေနရံုႏွင့္ ျပီးပါမည္လား။ က်ြႏု္ပ္တို႔အားလံုးသည္ စစ္အစိုးရထံမွ မည္သည့္အရာကို ေမွ်ာ္လင့္ေနခဲ့ၾကသနည္း။ စစ္အစိုးရသည္ ျပည္သူလူထုအေပၚတြင္ ယခင္ကလည္းတာ၀န္မေက်ခဲ့၊ ယခုလည္းတာ၀န္မေက်၊ ေနာင္လည္း တာ၀န္ေက်မည္မဟုတ္။ ထို႔အတူပင္ ယင္းကဲ့သို႔ေသာ တာ၀န္မသိသည့္ အစိုးရကို အျပစ္ထိုင္ေျပာေနရံုႏွင့္လည္း က်ြႏ္ုပ္တို႔ တာ၀န္ေက်သည္မဟုတ္။ က်ြႏ္ုပ္တို႔အားလံုးသည္ ျမန္မာလူမ်ိဳးမ်ားျဖစ္ျပီး၊ ျမန္မာ့ေျမေပၚတြင္ ျမန္မာ့ေရကိုေသာက္ကာ ၾကီးျပင္းလာခဲ့ၾကသူမ်ားျဖစ္သည္။ ယခုက်ြႏ္ုပ္တို႔ ေျမေပၚတြင္ မွီတင္းေနထိုင္သူမ်ားသည္ အတိဒုကၡေရာက္ရွိေနၾကသည္။
မုန္တိုင္းျပီးလွ်င္ ေလေျပလာတတ္သည္ဆိုေသာ္လည္း၊ လက္ေတြ႕တြင္ကား မုန္တိုင္းေနာက္ကြယ္မွ အက်ိဳးဆက္မ်ားသည္ မုန္တိုင္းက်ေနစဥ္ခ်ိန္ထက္ပင္ ပိုမို၍ ေၾကာက္စရာေကာင္းလွသည္။ အိုးမဲ့အိမ္မဲ့ျဖစ္သြားသူမ်ား၊ ဘ၀ပ်က္သြားသူမ်ား အမ်ားအျပားရွိေနျပီ။ သန္႔ရွင္းေသာေသာက္သံုးေရ မရရွိပါက ကူးစက္ေရာဂါဆိုးမ်ား ပ်ံ႕ႏွံ႕ဖြယ္ရာရွိသည္။ မုန္တိုင္းအမ်ားဆံုး ရိုက္ခတ္သြားျခင္းခံခဲ့ရေသာ ဧရာ၀တီတိုင္းသည္ ျမန္မာတႏိုင္ငံလံုး၏ စပါးက်ီျဖစ္သျဖင့္ အစာေရစာရွားပါးမွဳ၊ ကုန္ေစ်းႏွဳန္းအၾကီးတက္သြားမွဳမ်ားျဖစ္မည္။ ျဖစ္လည္းျဖစ္ေနျပီ။ ေရွ႕ဆက္၍ အဆမတန္တက္ေတာ့မည္။ လူအမ်ားငတ္မြတ္ေခါင္းပါးမွဳ ကပ္ေဘးၾကီးဆိုက္ႏိုင္သည္။ ထိုအႏၱရာယ္ဆိုးမ်ားကို က်ြႏ္ုပ္တို႔ညီေနာင္ဘြား ျမန္မာမ်ား ရင္စည္းခံၾကရေတာ့မည္။ ထိုသို႔ေသာအေျခအေနမ်ိဳးတြင္ က်ြႏ္ုပ္တို႔အားလံုး ေ၀ဖန္အျပစ္တင္ကာ တေယာက္ကိုတေယာက္အျပစ္ပံုခ်ျခင္းျဖင့္သာ အခ်ိန္ကုန္ေနၾကေတာ့မည္ေလာ။ လက္ေတြ႕တြင္ လုပ္ေဆာင္ရန္ၾကိဳးစားသင့္ေသာ နည္းလမ္းႏွစ္သြယ္ရွိပါသည္။
(၁) အုပ္ခ်ဳပ္သူႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားအၾကားတြင္ mediator အျဖစ္ေဆာင္ရြက္ျခင္း
မည္သို႔ပင္ဆိုေစ က်ြႏ္ုပ္တို႔အားလံုး စဥ္းစားလက္ခံၾကရမည့္ အခ်က္တခုမွာ ယခုအခ်ိန္တြင္ ျမန္မာႏိုင္ငံအား တရား၀င္သည္ျဖစ္ေစ၊ တရားမ၀င္သည္ျဖစ္ေစ အုပ္ခ်ဳပ္ေနသည္မွာ စစ္အစိုးရျဖစ္ေနသည္ဆိုျခင္းကို ျဖစ္သည္။ ထိုသို႔အုပ္ခ်ဳပ္ေနျခင္းျဖင့္ ယင္းတို႔တြင္ အာဏာကို အသံုးျပဳခြင့္ရွိေနၾကသည္။ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႔အစည္းမ်ားသည္ အခ်ဳပ္အျခာအာဏာရွိေသာ ႏိုင္ငံတခုအတြင္းသို႔ မည္သို႔ေသာအေၾကာင္းျပခ်က္ႏွင့္ျဖစ္ေစ ၀င္ေရာက္ခြင့္မရွိပါ။ သို႔ျဖစ္ရာ စစ္အုပ္စုမွ တရား၀င္ေတာင္းဆိုမွသာ အကူအညီေပးႏိုင္မည္ျဖစ္သည္။ ထို႔ေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္းမွ ျပည္သူအမ်ား ႏိုင္ငံတကာအကူအညီ ရရွိရန္မွာ စစ္အစိုးရေပၚတြင္ မူတည္လ်က္ရွိေနသည္။
ထိုသို႔စစ္အုပ္စုမွ တရား၀င္ေတာင္းဆိုေအာင္ မည္သည့္နည္းလမ္းမ်ားျဖင့္ ေဆာင္ရြက္ၾကမည္နည္း ဆိုသည္ကို ယခုအခ်ိန္တြင္ ၀ိုင္း၀န္းစဥ္းစားၾကရန္ လိုအပ္သည္။ ျပည္ပအတိုက္အခံမ်ားမွ ေတာင္းဆို၍မရပါ။ ေတာင္းဆိုလိုက္လွ်င္ စစ္အစိုးရက ေနာက္တလွမ္းပင္ ထပ္ဆုတ္သြားလိမ့္ဦးမည္။ ျပည္တြင္းအတိုက္အခံမ်ားမွလည္း ေတာင္းဆို၍မရပါ။ အငတ္ေဘးဆိုက္ေနေသာ ျပည္သူမ်ား လမ္းေပၚေရာက္လာမည္စိုး၍ ပိုမိုခ်ဳပ္ခ်ယ္မွဳမ်ားျပဳလုပ္လာပါက ျပည္သူအမ်ားပင္ တပူေပၚႏွစ္ပူဆင့္ၾကရလိမ့္မည္။
ယခုအခ်ိန္တြင္ ျပည္သူအမ်ားအတြက္ အက်ိဳးေဆာင္ရန္ စစ္အုပ္စုႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအၾကား ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ ၾကားခံေဆာင္ရြက္ ေပးႏိုင္မည့္ အဖြဲ႔အစည္းတခု (ဥပမာ- ျမန္မာႏိုင္ငံမုန္တိုင္းကယ္ဆယ္ေရးႏွင့္ ျပန္လည္ထူေထာင္ေရးအဖြဲ႕ (သို႔) ၾကိဳက္ရာအမည္ေပးပါ) ကဲ့သို႔ေသာ အဖြဲ႔အစည္းတရပ္ ထူေထာင္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ အဖြဲ႔အား ဦးေဆာင္သူမ်ားသည္ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားတြင္ အေျခစိုက္ေနထိုင္ၾကေသာ လူရိုေသ၊ ရွင္ရိုေသ ဆရာ၀န္ၾကီးမ်ားႏွင့္ ပညာရွင္မ်ားျဖစ္သင့္သည္။ အတိုက္အခံဘက္မွလူမ်ား မပါ၀င္သင့္ပါ။ ပါ၀င္ပါက စစ္အစိုးရမွ ယံုၾကည္လက္ခံမည္မဟုတ္ပါ။ ထိုသူမ်ားမွ ဦးေဆာင္၍ ၾကားခံေဆာင္ရြက္ေပးပါက အဆင္ေျပမွဳ ရရွိႏိုင္မည္ ေမွ်ာ္လင့္ပါသည္။
ထို႔အတူ လူသားခ်င္းစာနာေထာက္ထားမွဳ အကူအညီေပးမည့္ႏိုင္ငံမ်ား၊ အဖြဲ႔အစည္းမ်ားအားလံုးသည္ long-term political struggle ရွိေနေသာ ျမန္မာျပည္ကဲ့သို႔ေသာ တိုင္းျပည္မ်ိဳးတြင္ international humanitarian intervention ျပဳလုပ္ရာ၌ လိုက္နာရမည့္ စည္းကမ္းနည္းလမ္းမ်ားကို အတိအက်လိုက္နာမည္ ဆိုပါက စစ္အစိုးရ သေဘာထား အနည္းငယ္ ေပ်ာ့ေပ်ာင္းလာႏိုင္သည္။ ထိုစည္းကမ္းမ်ားမွာ -
· နယ္ေျမခံတာ၀န္ရွိအဖြဲ႔အစည္းမ်ားႏွင့္ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရမည္။
· ႏိုင္ငံေတာ္ႏွင့္ ျပည္သူမ်ား၏ power relation တြင္ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္ျခင္းမျပဳရ။
· ေရရွည္ျပႆနာအေျဖမ်ားအား မရွာေဖြရ။
· မီဒီယာမ်ား၏ အာရံုစိုက္မွဳခံရေအာင္ မျပဳလုပ္ရ။
အထက္ပါအခ်က္မ်ားမွာ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံမ်ားတြင္ လူသားခ်င္းစာနာမွဳ အကူအညီေပးပါက လိုက္နာသင့္ေသာ အခ်က္မ်ားျဖစ္သည္။ အာဏာရွင္အစိုးရမ်ားသည္ လူသားခ်င္းစာနာမွဳအကူအညီကို အသံုးျပဳ၍ political processes မ်ားအား undermine လုပ္မည္ကို စိုးရိမ္တတ္ၾကသည္။ ထိုစိုးရိမ္မွဳသည္ ႏိုင္ငံတကာအကူအညီမ်ားအား အလံုးစံုျငင္းဆန္မွဳ ျပဳေစသည့္ အဓိကအခ်က္ပင္ ျဖစ္သျဖင့္ လူသားခ်င္းစာနာမွဳအကူအညီႏွင့္ ႏိုင္ငံေရးကို မေရာေထြးမိေစရန္ အေရးၾကီးလွသည္။
ဥပမာဆိုရလွ်င္ က်ြႏု္ပ္တို႔သြားရာလမ္းတြင္ ေခ်ာက္ကမ္းပါးတခုရွိေနသည္ဆိုပါစို႔။ ထိုေခ်ာက္ကမ္းပါးအား ေနာင္လာေနာက္သားမ်ား ျဖတ္ေက်ာ္ရျခင္း လြယ္ကူေစရန္ တံတားထိုးရန္ လိုအပ္သည္။ ယင္းအတြက္ ေရရွည္တံတားတည္ေဆာက္မည့္ လူမ်ားလိုအပ္သည္။ ထိုနည္းတူစြာပင္ ေခ်ာက္ကမ္းပါးအျခားတဘက္သို႔ ပို႔ေဆာင္ရမည့္ ပစၥည္းပစၥယမ်ား လ်င္ျမန္စြာ ေရာက္ရွိေစရန္ လိုအပ္ပါ သစ္လံုးတံတားထိုးျပီး၊ ခ်က္ခ်င္းကူးသြားရမည့္ လူမ်ားလည္း လိုအပ္သည္ပင္ျဖစ္သည္။ ယခုအေျခအေနသည္ ေရရွည္တံတားၾကီး ျပီးဆံုးရန္ ေစာင့္ေန၍မရ။ သစ္လံုးတံတားအျမန္ထိုးရန္ လိုအပ္သည့္အေျခအေနျဖစ္သည္။
(၂) ျပည္သူမွျပည္သူသို႔အကူအညီေပးျခင္း
အျခားအေရးပါေသာ နည္းလမ္းမွာ ျပည္သူမွျပည္သူသို႔ အကူအညီေပးျခင္းျဖစ္သည္။ ႏိုင္ငံတကာေရာက္ျမန္မာမ်ား စုေပါင္း၍ တတ္ႏိုင္သမွ် ေငြအားထည့္၀င္ကာ အဆင့္ဆင့္လႊဲေျပာင္းျပီး၊ ဒုကၡေရာက္ေနေသာ ျပည္သူမ်ားအား ကူညီႏိုင္ေစရန္ ေဆာင္ရြက္ၾကျခင္းျဖစ္သည္။ (၁၉၉၇) ခု၊ ေ၀ါနယ္တ၀ိုက္ ေရၾကီးစဥ္က စာေရးသူတို႔ ျပဳလုပ္ဖူးပါသည္။ ခ်မ္းသာေသာမိတ္ေဆြ၊ သူငယ္ခ်င္း အသိုင္းအ၀ိုင္းမ်ားဆီမွ ပိုက္ဆံမ်ားေကာက္ခံကာ၊ ဆန္အိတ္မ်ား၊ အျခားအသံုးအေဆာင္မ်ား၊ အ၀တ္အစားမ်ားအား ကားမ်ားေပၚတင္၍ ရြာဘုန္းၾကီးေက်ာင္းမ်ားသို႔ လိုက္လံပို႕ျခင္းျဖစ္သည္။ ဘုန္းေတာ္ၾကီးေက်ာင္းမ်ားမွ ေရေဘးဒဏ္သင့္ေနေသာ ရြာသူရြာသားမ်ားကို ျပန္လည္ ေ၀ငွေပးပါသည္။ အတိုက္အခံအဖြဲ႔မ်ားမွ လူငယ္မ်ားမွ ျပဳလုပ္ႏိုင္ပါသည္။ အေရးၾကီးဆံုးအခ်က္မွာ ႏိုင္ငံေရးအသြင္ေဆာင္ေသာ မည္သည့္လွဳပ္ရွားမွဳမွ မပါ၀င္ရပါ။ ထိုသို႔ျဖစ္လာပါက သတင္းမီဒီယာမ်ား အေနျဖင့္လည္း အတိုက္အခံအဖြဲ႔မ်ားမွ မည္သူမ်ားပါ၀င္၍ မည္သို႔အကူအညီေပးခဲ့သည္၊ စစ္အစိုးရမွ မည္သုိ႕လက္ပိုက္ၾကည့္ေနသည္စသည္ျဖင့္ ပြဲလွန္႔မွဳမ်ားမလုပ္သင့္ပါ။ ပါ၀င္သူမ်ားအေျခာက္တိုက္အႏၱရာယ္ျဖစ္ကာ၊ ျပည္သူမ်ားဆီသို႔တိုက္ရိုက္ေရာက္ရွိႏိုင္သည့္ အကူအညီလမ္းေၾကာင္းမ်ား ပိတ္သြားႏိုင္ပါသည္။ မည္သူေတြက တာ၀န္ေက်၍၊ တာ၀န္မေက်သည္ကို ျပည္သူက သူ႔ဘာသာအသိဥာဏ္ျဖင့္ သိရိွျပီး ျဖစ္ပါသည္။ ေျပာျပေနစရာမလိုအပ္ပါ။
ထို႔အျပင္ လိုအပ္ပါက စစ္အုပ္စုမွ သံသယကင္းေစရန္ စစ္အုပ္စုေနာက္လိုက္ အဖြဲ႕မ်ားအား ပူးတြဲေဆာင္ရြက္ရန္ အကူအညီေခၚသင့္ပါသည္။ မခ်စ္ေသာ္လည္းေအာင့္ကာနမ္း၊ ေရွာင္လႊဲမရသည့္ အေျခအေနမ်ားရွိႏိုင္ပါသည္။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္ရန္ လိုအပ္ပါက ေခတၲပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္လိုက္ရန္ လိုအပ္ပါသည္။ အကူအညီလိုအပ္ေနသည့္ ျပည္သူမ်ားမ်က္ႏွာကို ၾကည့္ရမည္ျဖစ္သည္။
အလွဴေငြထည့္၀င္ျခင္းမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္ရာ၌လည္း ေစတနာသံုးတန္ျပတ္၍ လွဴၾကရန္လိုအပ္သည္။ အခ်ိဳ႕ကဆိုပါသည္။ မုန္တိုင္းကယ္ဆယ္ေရးအလွဴေငြမ်ား၊ ေထာက္ပံ့ေၾကးမ်ားသည္ စစ္အစိုးရလက္တြင္းေရာက္သြားပါက ျပည္သူဆီသို႔ ေရာက္ခ်င္မွ ေရာက္မည္ဆိုသည့္အခ်က္ျဖစ္သည္။ စစ္အစိုးရအဆင့္ဆင့္မွ အလြဲသံုးစားမွဳမ်ား မရွိမဟုတ္၊ ရွိႏိုင္ပါသည္။ သို႔ေပမယ့္ ရာခိုင္ႏွဳန္းတ၀က္ေက်ာ္ ျပည္သူမ်ားဆီ ေရာက္သြားပါက အက်ိဳးခံစားရသည့္ ျပည္သူမ်ားရွိလာႏိုင္သည္မွာ အျမတ္ပင္မဟုတ္ပါေလာ။ စစ္အစိုးရမွ ျပည္တြင္းတြင္ အလွဴေငြေကာက္ခံေနသည္ မ်ားလည္း ရွိပါသည္။ လွဴမည့္သူမ်ားလည္း သူ႔အစုႏွင့္သူ ေပၚေနလိမ့္မည္။ မီဒီယာမ်ားမွ တတ္ႏိုင္သမွ်ေ၀ဖန္ျခင္းမျပဳရန္ ေတာင္းပန္လိုပါသည္။ ထိုေငြမ်ားအနက္ (၇၀)ရာခိုင္ႏွဳန္းခန္႔သည္ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ားသို႔ ေရာက္သြားသည္ပဲထားဦး၊ အက်ိဳးရွိပါလိမ့္မည္။ ျပည္သူမွျပည္သူသို႔ အကူအညီအေပးႏိုင္မည့္ မည္သည့္လမ္းေၾကာင္းကို မဆို ၀ိုင္း၀န္းေဖာ္ထုတ္ၾကရန္လိုအပ္ပါသည္။
ခ်ဳပ္၍ဆိုရေသာ္ အမိႏိုင္ငံမွ တိုင္းရင္းသားျပည္သူမ်ား ဤကဲ့သို႔ေသာ ေဘးအႏၱရာယ္ဆိုးၾကီး ၾကံဳေတြ႔ေနရခ်ိန္တြင္ က်ြႏ္ုပ္တို႔အားလံုး အေျပာမဟုတ္၊ လက္ေတြ႔လုပ္၍ အကူအညီမည္သို႔ေပးႏိုင္မည္ဆိုသည့္ အခ်က္ကိုသာ ၀ိုင္း၀န္းေဆြးေႏြးအေျဖရွာၾကေစလိုေၾကာင္း ေလးစားစြာ တိုက္တြန္းအပ္ပါသည္။
news from Burma (12)
နာဂစ္ ဆိုင္ကလုန္းမုန္တိုင္းေၾကာင့္ ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ လူ (၃၅၀) ေက်ာ္ေသဆံုး၊
ပ်က္ဆီး ဆံုး႐ံႈးမႈ မ်ားျပား
NEJ/ ၅ ေမ ၂၀၀၈
ၿပီးခဲ့သည့္ စေနေန႔က ျမန္မာႏိုင္ငံ၌ တိုက္ခတ္သည့္ နာဂစ္ ဆိုင္ကလုံးမုန္တိုင္းေၾကာင့္ လူ (၃၅၀) ေက်ာ္ေသဆံုးၿပီး ေနအိမ္ အေဆာက္အအံုမ်ား ပ်က္စီးဆံုး႐ံႈးသြားကာ လူေပါင္း ေသာင္းႏွင့္ခ်ီ၍ အိုးမဲအိမ္မဲ့ျဖစ္သြားသည္ဟု စစ္အစိုးရပိုင္ မီဒီယာမ်ား၌ သတင္းထုတ္ျပန္သည္။
မုန္တိုင္းသည္ ဧရာ၀တီတိုင္း အေနာက္ဘက္ ကမ္း႐ိုးတန္းေဒသႏွင့္ ရန္ကုန္တိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္း တို႔တြင္ တနာရီ (၁၂၀) မုိင္ႏႈန္းျဖင့္ ၀င္ေရာက္တိုက္ခတ္ျခင္းျဖစ္ၿပီး ဟုိင္းႀကီးကၽြန္း၌ (၁၆၂) ဦး အပါအ၀င္ ဧရာ၀တီတိုင္းတတိုင္းလံုး၌ (၂၂၂) ဦး၊ ရန္ကုန္တိုင္း၌ လူ (၁၉) ဦး အပါအ၀င္ တႏိုင္ငံလံုး၌ အနည္းဆံုးလူ (၃၅၁) ဦး ေသဆံုးခဲ့သည္ဟု ျမန္မာ့႐ုပ္ျမင္သံၾကား သတင္းအရ သိရသည္။
မုန္တိုင္းေၾကာင့္ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕၌ သစ္ပင္ႀကီးမ်ား၊ ေၾကာ္ျငာဆိုင္းဘုတ္မ်ား ၿပိဳက်ပ်က္စီးကုန္ၿပီး ေနအိမ္မ်ားႏွင့္ အေဆာက္အအံုအမိုးမ်ား လြင့္ထြက္ကုန္ေၾကာင္း၊ လွ်ပ္စစ္မီး၊ တယ္လီဖုန္းလိုင္း
ႏွင့္ အင္တာနက္လိုင္းမ်ား ျပတ္ေတာက္ကုန္ေၾကာင္း ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ခံတို႔က ေျပာသည္။
ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ခံတဦးက “စျဖစ္တာကေတာ့ (၃) ရက္ေန႔က၊ မနက္ (၃) နာရီကေန (၇) နာရီခြဲအၾကား အခ်ိန္မွာ ေတာ္ေတာ္ဆုိးတယ္။ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ထဲက ေကာင္းကင္မွာဆုိ သြပ္ျပားေတြ ေကာင္းကင္ ထဲမွာ ပ်ံေနတာေတြ႔ရတယ္။ စေလာင္းေတြ ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ပ်က္ကုန္တယ္။ ဆုိင္းဘုတ္ႀကီး ေတြ အကုန္လဲတယ္။ ဓာတ္တုိင္ေတြ၊ ဖုန္းတုိင္ေတြ အကုန္ပ်က္တယ္။ အခု ရန္ကုန္မွာ မီးပ်က္ ေနတယ္၊ ေရပ်က္ေနတယ္။ ဒီရက္ပုိင္းအတြင္းကုိ မီးေရ လုံး၀ရႏုိင္မယ့္ အေနအထားမရွိဘူး” ဟု ေျပာသည္။
ရန္ကုန္ေလဆိပ္ကုိ ပိတ္ပစ္ခဲ့ရၿပီး ရထားခရီးစဥ္မ်ားႏွင့္ ၿမိဳ႕တြင္း ေျပးဆြဲေနသည့္ ဘတ္စ္ကား လိုင္းမ်ားလည္း ရပ္နားထားရေၾကာင္း ရန္ကုန္ဆိပ္ကမ္း ေဘာတံတားအခ်ဳိ႕ ျပဳတ္ထြက္ ေျမာပါ ကုန္ေၾကာင္း သိရသည္။
ရန္ကုန္တိုင္းအတြင္း၌ စမ္းေခ်ာင္း၊ ၾကည့္ျမင္တုိင္၊ အလံု၊ ေတာင္ဥကၠလာ၊ ေတာင္ဒဂုံ၊ သာေကတ၊ ေဒါပုံၿမိဳ႕နယ္တို႔တြင္ ဆိုးဆိုး၀ါး၀ါး ထိခိုက္မႈရွိၿပီး ျပည္လမ္းတေလွ်ာက္ မဂၤလာဒုံ၊ ေထာက္ႀကံ့၊ ေမွာ္ ဘီရွိ သစ္ပင္မ်ား၊ ရန္ကုန္တကၠသိုလ္၊ ကန္ေတာ္ႀကီး၊ ျပည္သူ႔ရင္ျပင္ႏွင့္ လႊတ္ေတာ္အတြင္းပိုင္းရွိ သစ္ပင္မ်ား ၿပိဳလဲကုန္သည္ဟု မ်က္ျမင္တို႔က ေျပာသည္။
မုန္တိုင္းဒဏ္ခံရၿပီးေနာက္ ရန္ကုန္လူထု ေရးမီး အခက္အခဲႏွင့္ ရင္ဆိုင္ႀကံဳေတြ႕ေနရသည္ဟု ၿမိဳ႕ခံတဦးက ေျပာသည္။
၎က “ ေရသန္႔ဘူးဆုိ ျပတ္ထြက္သြားတယ္။ ၿမိဳ႕ထဲက ေရသန္႔ဘူး ခ်ေပးတဲ့ ဆုိင္ေတြဆုိ နာမည္ စာရင္း သြားေပးထားရတယ္။ ဒီအတုိင္း ေကာက္၀ယ္လုိ႔ မရဘူး။ မီးေသြးဆုိင္ေတြလည္း ေစ်း တက္ကုန္တယ္။ ေစ်းေတြကေတာ့ အားလုံး (၂၀၀၊ ၃၀၀၊ ၅၀၀) စသျဖင့္ တက္ကုန္တယ္။ ၿမဳိ႕တြင္း ကေတာ့ ေရျပႆနာ ေတာ္ေတာ္တက္တယ္။ ကားေတြနဲ႔ သြားသယ္ၿပီး အိမ္ေပၚ တင္ရတယ္။ အဓိကကေတာ့ မီးမလာတဲ့အတြက္ ေရတြန္းစက္ေတြက မတြန္းႏုိင္တဲ့အတြက္ ေရမရတာ။ ကုိယ္ပုိင္အ၀ီစိတြင္းရွိတဲ့အိမ္ေတြက ဆီကုိမွ်ထည့္ၿပီး ေရကုိ မွ်သုံးေနၾကရတယ္။ ရန္ကင္းနဲ႔ ကမၻာေအးလမ္းဘက္က လူေတြဆုိရင္ အင္းယားကန္က ေရကို သုံးေရအျဖစ္ သြားယူေနၾကရ တယ္။ အ၀ီစိတြင္းရွိတဲ့ ဘုန္းႀကီးေက်ာင္းေတြကေတာ့ ေသာက္သုံးေရ အိမ္ေတြကုိ ႏွစ္ပုံးသုံးပုံး ခြဲတမ္းနဲ႔ ေပးေနတယ္။ အဓိက အဆုိးဆုံးကေတာ့ ရန္ကုန္ၿမိဳ႕ထဲက စမ္းေခ်ာင္းပဲ” ဟု ေျပာသည္။
ဧရာ၀တီျမစ္၀ကၽြန္းေပၚေဒသတြင္လည္း ေလွ၊ သမၺာန္ႏွင့္ သေဘၤာမ်ား က်ဴိးပဲ့နစ္ျမဳပ္ အေသ အေပ်ာက္မ်ားေၾကာင္း၊ လပြတၱာၿမိ႕နယ္အတြင္း၌ အေဆာက္အအံုမ်ား (၇၅) ရာခုိင္ႏႈန္း ပ်က္စီး ကုန္ၿပီး လူေပါင္း (၉) ေသာင္းေက်ာ္ အိုးအိမ္မဲ့ျဖစ္သြားသည္ဟု စစ္အစိုးရက သတင္းထုတ္ ျပန္သည္။
မုန္တိုင္းေဘးကယ္ဆယ္ေရးအတြက္ ကုလသမဂၢက ေထာက္ပံ့ကယ္ဆယ္ေရးအဖြဲ႕ေစလႊတ္ရန္ စီစဥ္ေနၿပီး ကယ္ဆယ္ခြင့္ ရရွိရန္ ေစာင့္ဆိုင္းေနရဆဲျဖစ္ေၾကာင္း သိရသည္။
စစ္အစိုးရက ရန္ကုန္တိုင္း၊ ပဲခူးတိုင္း၊ ဧရာ၀တီတိုင္း၊ မြန္ႏွင့္ ကရင္ျပည္နယ္တို႔၌ အေရးေပၚ အေျခ အေန ေၾကညာခဲ့ၿပီး ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ႏွင့္ ကာကြယ္ေရးဦးစီးခ်ဳပ္ (ေလ) တို႔က ရန္ကုန္စစ္႐ုံးခ်ဳပ္၌ စခန္း ထုိင္ကာ ကယ္ဆယ္ေရးလုပ္ငန္းမ်ား ၫႊန္ၾကားေနေသာ္လည္း ထိထိေရာက္ေရာက္ ေဆာင္ရြက္ ေပးျခင္း မရွိေသးေခ်။
မုန္တိုင္းကယ္ဆယ္ေရး အေၾကာင္းျပခ်က္ျဖင့္ မူဆယ္ၿမိဳ႕၌ သြင္းကုန္ထုတ္ကုန္လုပ္ငန္းရွင္မ်ားကို အစည္းအေ၀းေခၚယူကာ ကုမၸဏီတခုလွ်င္ အလွဴေငြ က်ပ္ (၁) သိန္း ထည့္ခိုင္းေနသည္ဟု မူဆယ္ၿမိဳ႕ခံ ကုန္သည္တဦးက ေျပာၾကားသည္။
(www.khitpyaing.org)