လူကုန္ကူးမွဳ အေၾကာင္း တေစ့တေစာင္း (အပိုင္း -၁)

စကားခ်ီး


ဒီေန႕ညေနတုန္းက မေတြ႕ရတာ ၾကာျပီျဖစ္တဲ့ မိတ္ေဆြေဟာင္း တေယာက္က ဖုန္းဆက္လာပါတယ္။ သူက်ြန္မတို႕ ျမိဳ႕ကို ေရာက္ေနလို႕ လာလည္လို႕ ရမလားဆိုတဲ့ အေၾကာင္းပါ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒီလို ဖုန္းဆက္ျပီးမွ၊ အခ်ိန္ခ်ိန္းျပီးမွ လာလည္တဲ့ ဓေလ့ကို က်ြန္မသိပ္ႏွစ္သက္တာပဲ။ ဆိုင္းမဆင့္၊ ဗံုမဆင့္ ေကာက္ခါ ငင္ခါဆို တေယာက္ေယာက္က အလုပ္မ်ားေနရင္ ႏွစ္ေယာက္စလံုးအတြက္ မေကာင္းတာ အမွန္ပါပဲ။ တခါတရံေတာ့လဲ စိတ္ေလာၾကီးျပီး က်ြန္မလဲ ေကာက္ခါငင္ခါ သြားမိတတ္တာေတြ ရွိခဲ့ဖူးပါတယ္။ ေနာက္ပိုင္းေတာ့ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ အဆင္မေျပႏိုင္တာေၾကာင့္ အလည္သြားတာေတြတင္မက ဖုန္းေျပာရင္ေတာင္ တဘက္က အားရဲ႕လားလို႕ အရင္ေမးျပီးမွ စကားဆက္ေျပာတတ္တဲ့ အက်င့္ျဖစ္လာခဲ့ပါေတာ့တယ္။

ဒါနဲ႕ က်ြန္မလဲ လြန္ခဲ့တဲ့ အပတ္က သားေလ ရုတ္တရက္တက္ျပီး သတိလစ္သြားလို႕ ေဆးရံုမွာ ေလး၊ ငါးရက္ ေရာက္ေနတဲ့အေၾကာင္း၊ အိမ္ျပန္ေရာက္ေတာ့လဲ အလုပ္လုပ္စရာေတြ ေရးထားတဲ့ ဒိုင္ယာရီမွတ္တမ္းကိုေတာင္ ျပန္လွန္မၾကည့္ရဲေသးတဲ့ အေၾကာင္း၊ လာမယ့္ အပတ္မွာ မီးဖိုေခ်ာင္နဲ႕ ေရခ်ိဳးခန္း အသစ္ျပင္ဆင္မွဳေတြလုပ္ဖို႕ ခ်ိန္းျပီးသားျဖစ္ေနလို႕ ပစၥည္းပစၥယေတြ သိမ္းဆည္းျပင္ဆင္ေနရတဲ့ အေၾကာင္းေတြ ေျပာျပျဖစ္ပါတယ္။ သူက လာကူေပးလို႕ျဖစ္မလားဆိုလာတာေၾကာင့္ သူမ်ားအကူအညီ လက္ခံဖို႕ ခဲယဥ္းတဲ့ က်ြန္မလဲ ေျခကုန္လက္ပန္းက်ေနခ်ိန္မို႕လားမသိ။ ၀မ္းသာအားရနဲ႕ လက္ခံမိပါေတာ့တယ္။ ႏွစ္ေယာက္အတူလုပ္လိုက္ေတာ့လဲ အခ်ိန္ခဏေလးနဲ႕ ျပီးသြားပါတယ္။ ဒါနဲ႕ ညေနစာကို နီးရာဆိုင္တဆိုင္ကေန မွာျပီး စားျဖစ္ၾကရင္း စကားစျမည္ ေျပာျဖစ္ၾကပါတယ္။

သူနဲ႕ က်ြန္မဆိုတာကလဲ Anti- money laundering သင္တန္းတခုမွာ ဆံုခဲ့ၾကသူေတြ ျဖစ္ေလေတာ့ စိတ္၀င္စားမွု နယ္ပယ္ေတြခ်င္းက ဆက္စပ္ေနတတ္ပါတယ္။ စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ ဥေပေဒေရးရာေတြဆိုတာက တခုနဲ႕တခု အနည္းနဲ႕အမ်ား ဆက္စပ္ေနတာေတြခ်ည္းပါပဲ။ သူက ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ ရာဇ၀တ္မွဳ ႏွိမ္နင္းေရး နယ္ပယ္ထဲေရာက္၊ က်ြန္မက စစ္ဗ်ဴဟာေလ့လာေရး၊ အၾကမ္းဖက္မွဳ တိုက္ဖ်က္ေရးဆိုင္ရာ ေလ့လာသူျဖစ္လာေပမယ့္ ဒီႏွစ္ခုဟာ အေတာ္ပဲ ဆက္စပ္ေနတာေၾကာင့္ က်ြန္မတို႕ စကား၀ိုင္းကလဲ ဒါေတြအေၾကာင္းပဲ ျဖစ္ေနျပန္ပါေတာ့တယ္။ သူက အင္တာပိုက ျပဳလုပ္ေနတဲ့ အာရွရာဇ၀တ္ဂိုဏ္းေတြကို ပစ္မွတ္ထားတဲ့ ပေရာဂ်က္ ေအအိုစီ အေၾကာင္းေတြ၊ ပင္လယ္ဓားျပေတြကို ပစ္မွတ္ထားတဲ့ ပေရာဂ်က္ ဘာတာ အေၾကာင္းေတြကို ေျပာျပပါတယ္။ ဒီအေၾကာင္းေတြကတဆင့္ အာရွမွာ နာမည္ၾကီးေနတဲ့ လူကုန္ကူးမွဳအေၾကာင္းဆီ ေရာက္သြားၾကပါတယ္။ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြနဲ႕ ကေနဒါ၊ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံေတြဆီကို အာရွတိုက္ကေန လူကုန္ကူးမွဳေတြ၊ အာရွတိုက္ႏိုင္ငံအခ်င္းခ်င္း လိင္ လုပ္ငန္းဆိုင္ရာ လူကုန္ကူးမွဳေတြ၊ ကေလးသူငယ္ကုန္ကူးမွဳေတြကို ေျပာဆိုျဖစ္ၾကပါတယ္။ အာရွတိုက္နာမည္ၾကီး လူကုန္ကူးမွဳလမ္းေၾကာင္းေတြျဖစ္တဲ့ ယူဘက္ကစ္စတန္လမ္းေၾကာင္း၊ မေလးရွားလမ္းေၾကာင္း၊ ထိုင္းလမ္းေၾကာင္း၊ ေဘာ္လကန္လမ္းေၾကာင္းစတာေတြအေၾကာင္း ေျပာေနၾကရင္း ျမန္မာႏိုင္ငံအေၾကာင္းေတြ ဆက္ေျပာျဖစ္ပါတယ္။


သူက လက္ရွိျမန္မာ့အေရးအေျခအေနေတြရယ္၊ ျမန္မာျပည္နဲ႕ လူကုန္ကူးမွု ျပႆနာေတြရယ္ကို ေဆြးေႏြးေမးျမန္းပါတယ္။ က်ြန္မလဲ သိထားတဲ့ သတင္းအခ်က္အလက္ေတြကို ေျပာျပရင္း စစ္အာဏာရွင္လက္ေအာက္က ျမန္မာျပည္သူေတြရဲ႕ လူမွဳေရး၊ စီးပြားေရးအေျခအေနေတြနဲ႕ လူကုန္ကူးမွု၊ လိင္ေက်းက်ြန္သြတ္သြင္းခံရမွဳေတြကိုပါ ထည့္သြင္းေျပာဆိုျဖစ္ပါတယ္။ လူကုန္ကူးမွဳ တားဆီးေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေလ်ာ့တိေလ်ာ့ရဲျဖစ္ေနတဲ့ ျမန္မာ့ဥေပေဒ ဘက္ေတာ္သားေတြ ၊ တရားစီရင္ေရးစနစ္ စတဲ့အေၾကာင္းကိုပါ ေျပာျပရင္း ျမန္မာျပည္ၾကီး မလြတ္ေျမာက္ေသးသမွ် ျမန္မာျပည္သူေတြ ပိုမိုဆိုး၀ါးတဲ့ ဘ၀ေတြ ခံေနရမွာပဲ လို႕ မွတ္ခ်က္ေပးျဖစ္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ သူက က်ြန္မေျပာတဲ့ မွတ္ခ်က္ကို လက္ခံတယ္။ အာဏာရွင္စနစ္ဆိုးေတြမွာ ဥပေဒဘက္ေတာ္သားေတြဟာ မဆိုင္တဲ့ အလုပ္ေတြ ပိုလုပ္ေနၾကရတယ္။ လူကုန္ကူးမွဳ၊ ဘိန္းကုန္ကူးမွုေတြကို တိုက္ဖ်က္ေရးမွာ သံုးရမယ့္ အင္အားေတြကို ႏိုင္ငံေရးေလာက အတြက္ ျဖဳန္းေနသလို ျဖစ္ေနတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီကိစၥေတြဟာ ဒီမိုကေရစီ စနစ္မွာလဲ အခုလို အေျခအေနမဆိုးရင္ေတာင္ ရွိေတာ့ရွိေနမွာပဲ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီမိုကေရစီမရခင္ကတည္းက လုပ္ႏိုင္တာေတြကိုလဲ ၾကိဳလုပ္ထားဖို႕ လိုတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ သူ႕စကားက စိတ္၀င္စားစရာ ေကာင္းတာေၾကာင့္ အေသးစိတ္ဆက္ေဆြးေႏြးျဖစ္သြားပါတယ္။

သူက လူကုန္ကူးမွဳက်ဴးလြန္သူေတြမွာ သားေကာင္ကို စည္းရံုးသူ၊ လမ္းေၾကာင္းဆက္သြယ္သူ၊ လမ္းေၾကာင္းတေလွ်ာက္ သယ္ယူပို႕ေဆာင္ေပးသူနဲ႕ သားေကာင္ကို လက္ခံသူစတာေတြ ပါ၀င္ေၾကာင္း ေျပာျပပါတယ္။ ရာဇ၀တ္မွဳက်ဴးလြန္သူ အမ်ားအျပားပါ၀င္မွဳ၊ သတင္းအခ်က္အလက္ ရယူႏိုင္မွဳအားနည္းခ်က္၊ သတင္းရတဲ့ အခ်ိန္ေႏွာင့္ေႏွးမွဳ စတာေတြဟာ ဥပေဒဘက္ေတာ္သားေတြအတြက္ အခက္အခဲ ၾကန္႕ၾကာမွုေတြ အမ်ားအျပား ျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္း ရွင္းျပပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္က သားေကာင္အမ်ိဳးအစားပါ။ တခ်ိဳ႕က ဒါနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဗဟုသုတ မရွိတာျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ကက်ေတာ့ ႏိုင္ငံေရး၊ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရး အခက္အခဲေတြေၾကာင့္ ဘယ္လိုပဲၾကံဳၾကံဳဆိုျပီး စြန္႕စားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ လူကုန္ကူးမွဳရဲ႕ သားေကာင္ဘ၀ က်ေရာက္ရတဲ့အခါမွာ အသက္ေသေၾကပ်က္စီးမွဳ၊ ဘ၀ ပ်က္မွဳ၊ ဥပေဒေၾကာင္းအရ ျပစ္ဒဏ္က် အေရးယူခံရမွုေတြ စတဲ့ ဆိုးက်ိဳးေတြ ၾကံဳေတြ႕ၾကရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုဆိုးက်ိဳးေတြနဲ႕ လူကုန္ကူးမွဳဆိုင္ရာ အခ်က္အလက္ေတြ၊ လူကုန္ကူးမွဳ က်ဴးလြန္တတ္တဲ့ ရာဇ၀တ္သားေတြရဲ႕ စည္းရံုးေရး နည္းလမ္းေတြကို လူထုကို ပညာေပးဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ အဲဒီမွာမွ ျမန္မာျပည္လို ႏိုင္ငံေတာ္က ပညာေပးမွု အားနည္းတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာ ျပည္သူမွ ျပည္သူသို႕ ပညာေပးျခင္း နည္းလမ္းကို အေကာင္အထည္ေဖာ္လို႕ရတဲ့အေၾကာင္း၊ စာေပ၊ စာနယ္ဇင္းေတြ၊ သီခ်င္းေတြ၊ ဇာတ္လမ္းေတြ အမ်ားအျပား အသံုးျပဳသင့္ေၾကာင္း ဆိုပါတယ္။

ပညာေပးမွုအျပင္ လူထုရဲ႕ ႏိုးႏိုးၾကားၾကား သတင္းေပးပို႕မွဳ နည္းလမ္းကိုလဲ က်င့္သံုးသင့္ေၾကာင္း သူက အၾကံျပဳပါတယ္။ ေနထိုင္ရာ ရပ္ကြက္၊ ေက်းရြာေတြမွာ အမ်ိဳးသမီးငယ္ေတြ၊ ကေလးေတြ၊ ေက်ာင္းသားေတြကို စည္းရံုးေနတာေတြ ေတြ႕ရင္ တာ၀န္ရွိသူေတြကို သတင္းေပးပို႕မွဳျပဳလုပ္တဲ့ နည္းနဲ႕ သားေကာင္အျဖစ္ စည္းရံုးလွဳံေဆာ္ခံရျခင္း ေလ်ာ့နည္းသြားေအာင္ လုပ္လို႕ရတယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္း ေျပာရင္း ျပည္တြင္း ျမန္မာမ်ားသာမက ျပည္ပျမန္မာမ်ားမွာပါ တာ၀န္ရွိေၾကာင္း သူက ဆိုလာခဲ့ပါတယ္။ လူကုန္ကူးမွဳဆိုတာ ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ရာဇ၀တ္မွဳျဖစ္တာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံတည္းရဲ႕ ရဲတပ္ဖြဲ႕မွာတင္ တာ၀န္ရွိတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံတကာရဲတပ္ဖြဲ႕ (အင္တာပို) မွာဆိုရင္ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ရဲတပ္ဖြဲ႕အခ်င္းခ်င္းအၾကားမွာ လံုျခံဳတဲ့ ဆက္သြယ္ေရးစနစ္နဲ႕ ရာဇ၀တ္မွဳ သတင္းအခ်က္အလက္ မွတ္တမ္းတင္မွဳ စနစ္ရွိေၾကာင္း ေျပာပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျပည္ပႏိုင္ငံေတြမွာ ေရာက္ေနတဲ့ လူကုန္ကူးမွဳသားေကာင္ဘ၀ က်ေရာက္ခဲ့ဖူးသူေတြ၊ မိမိတို႕ရဲ႕ ပတ္စ္ပို႕၊ ခရီးသြားလက္မွတ္ေတြကို ခိုးယူျခင္း၊ လိမ္ညာယူေဆာင္ျခင္း ခံထားရသူေတြ အေနနဲ႕ သက္ဆိုင္ရာႏိုင္ငံက ရဲတပ္ဖြဲ႕ေတြကို သတင္းေပးပို႕ ဖို႕ လိုအပ္ေၾကာင္း သူက ေျပာပါတယ္။ ဒါတင္မကပဲ မိမိတို႕ လူ႕အဖြဲ႕အစည္းအတြင္းမွာ တစံုတေယာက္က လူကုန္ကူးမွဳ လုပ္ေနတယ္လို႕ သိခဲ့ရင္ သတင္းေပးပို႕သူရဲ႕ အမည္ကို ေဖာ္ျပစရာ မလိုအပ္ပဲ ရာဇ၀တ္မွဳ က်ဴးလြန္သူရဲ႕ သတင္းအခ်က္အလက္ကိုသာ သက္ဆိုင္ရာကို သတင္းေပးပို႕လို႕ ရတယ္ဆိုတဲ့ အေၾကာင္းေတြ ရွင္းလင္းေျပာျပခဲ့ပါတယ္။

သူေျပာတဲ့ အခ်က္အလက္ေတြကို တခ်ိဳ႕ကိုလဲ သင္တန္းေတြမွာ သင္ယူဖူး၊ ၾကားဖူးျပီးသားျဖစ္ေပမယ့္ ဂရုတစိုက္ သတိမထားမိခဲ့ပါဘူး။ တခါတရံမွာ လူေတြက ေရွ႕ခရီးမွာ ေတာင္ၾကီးတခု ကာဆီးေနရင္ ဒီေတာင္ကို ဘယ္လိုျဖိဳရမလဲ ဆိုတာပဲ စဥ္းစားေနမိတတ္ၾကပါတယ္။ တကယ္ေတာ့ ဒီေတာင္ကို ျဖိဳရင္း ေတာင္မျပိဳခင္မွာ လုပ္ႏိုင္မယ့္ အလုပ္ေတြလဲ အမ်ားၾကီး ရွိပါေသးတယ္။ တခါက က်ြန္မေရးခဲ့ဖူးပါတယ္။ ျမန္မာျပည္နဲ႕ ပတ္သက္လို႕ က်န္းမာေရး၊ ပညာေရး၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးကို စိတ္ပါ၀င္စားသူေတြက သူစိတ္၀င္စားတာကို တကယ္သာ လုပ္မယ္ဆိုရင္ ဖေယာင္းတိုင္ အလင္းကို ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဒီအလင္းေတြ ေပါင္းစပ္သြားတာနဲ႕အမွ် အလင္းေရာင္ကလဲ က်ယ္ျပန္႕လာမွာပါ။ ဒီလိုပါပဲ။ ဖေယာင္းတိုင္နဲ႕ပဲ ေရရွည္သြားလို႕ေတာ့ မျဖစ္ႏိုင္တာေၾကာင့္ စနစ္ကို ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲရမွာ ျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီအေရးကို စိတ္၀င္စားသူေတြကလဲ လုပ္စရာေတြကို စဥ္ဆက္မျပတ္ဆက္လုပ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒါမွလဲ အနာဂတ္ျမန္မာျပည္အတြက္ လွ်ပ္စစ္မီးအလင္းေရာင္လို ေရရွည္တည္တံ့မယ့္ ပညာေရး၊ က်န္းမာေရး၊ ဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္ေရးေတြကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ အေရးၾကီးတာကေတာ့ သူလင္းတယ္၊ ငါလင္းတယ္နဲ႕ အလင္းထြန္းညွိဖို႕ မၾကိဳးစားပဲ ျငင္းခံုေနတဲ့ အလုပ္ကို ေရွာင္ၾကဥ္ဖို႕ပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

တခ်ိန္တည္းမွာပဲ အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ အျမစ္တြယ္ေနျပီျဖစ္တဲ့ ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ရာဇ၀တ္မွဳေတြ ပေပ်ာက္ေရးမွာလဲ တဘက္တလမ္းကေန ျမန္မာဆိုတဲ့ တာ၀န္အသိနဲ႕ လုပ္ၾကရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေရာဂါဆိုတာက အခ်ိန္ၾကာၾကာ မကုပဲထားရင္ ပိုျပီး ဆိုးလာတတ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီ မရေသးေပမယ့္ မရေသးခင္ကတည္းက ဒီမိုကေရစီ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္မွာ ေပၚေပါက္လာမယ့္ အခက္အခဲေတြကို ၾကိဳတင္သိျမင္ ေတြးထားျပီး၊ အခုအခ်ိန္ကတည္းက ရွင္းလို႕ရႏိုင္တဲ့ အခက္အခဲေတြကို ၾကိဳရွင္းထားႏိုင္ရင္ ပိုေကာင္းပါတယ္။ အလံုးစံုကင္းစင္ ပေပ်ာက္မွာ မဟုတ္ေပမယ့္ (ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံၾကီးေတြလဲ ဒါကိုေတာ့ မတတ္ႏိုင္ၾကေသးပါ) တဘက္တလမ္းကေနေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္သစ္ တည္ေဆာက္ေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိႏိုင္မွာ ျဖစ္ပါတယ္။

အာဏာရွင္စနစ္ကေန ဒီမိုကေရစီ စနစ္ကို ကူးေျပာင္းတဲ့ ႏိုင္ငံအမ်ားစုရဲ႕ အသြင္ကူးကာလေတြမွာ စစ္ပြဲေတြ၊ တရားဥပေဒစိုးမိုးေရး ျပႆနာရပ္ေတြ၊ အသစ္တက္လာတဲ့ အစိုးရေတြရဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ဆိုင္ရာ ခ်ိဳ႕ယြင္းအားနည္းခ်က္ေတြ၊ ဂိုဏ္းဂန အစြဲေတြနဲ႕ အကြဲအျပဲေတြ၊ အတိတ္ပ႗ိပကၡေဟာင္းေတြကို အသက္ျပန္သြင္းမွဳေတြနဲ႕ ျပည့္ႏွက္ေနတတ္ပါတယ္။ အဆိုးဆံုးျပႆနာေတြကေတာ့ ႏိုင္ငံျဖတ္ေက်ာ္ ရာဇ၀တ္မွဳေတြပါပဲ။ အာဏာရွင္ေဟာင္းရဲ႕ လက္ကိုင္ဒုတ္ေတြ ျဖစ္ခဲ့ဖူးတဲ့ ဥပေဒဘက္ေတာ္သားေတြကိုလဲ အသစ္တက္လာတဲ့ အစိုးရသစ္က အျပည့္အ၀ မယံုၾကည္ပါဘူး။ လူထုကလဲ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ နည္းေနတတ္တယ္။ ဒီလိုအခ်ိန္မွာပဲ အာဏာရွင္ေဟာင္းလက္ထက္မွာ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမွုေတြၾကီးစိုးျပီး ရာဇ၀တ္ဂိုဏ္းသားေတြ အတြက္ ထြက္ေပါက္ၾကီးေတြ မ်ားျပားခဲ့ေတာ့ အသစ္တက္လာတဲ့ အစိုးရရဲ႕ governance မွာ ထိခိုက္မွဳေတြ အမ်ားအျပား ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ အသြင္ကူးေျပာင္းကာလေတြမွာ အစိုးရသစ္ေတြရဲ႕ ျပည္ထဲေရး တာ၀န္ရွိသူေတြ လုပ္ၾကံခံရတာ၊ အသက္အႏၱရာယ္ျခိမ္းေခ်ာက္ ခံရတာေတြဟာ ႏိုင္ငံမ်ားစြာမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့ပါတယ္။ ပမာဆိုရရင္ စည္းကမ္းၾကီးျပီး စာအသင္ေကာင္းတဲ့ ဆရာမတေယာက္ ေရာက္လာတာကို ေက်ာင္းသားေကာင္းေတြက သေဘာက်ေပမယ့္ ေက်ာင္းသားဆိုးေတြက နည္းမ်ိဳးစံုသံုးျပီး ပညာျပၾကသလိုပါပဲ။

ဒီလိုအေျခအေနေတြကို ကိုင္တြယ္ႏိုင္ဖို႕အတြက္ လူ႕စြမ္းအားအရင္းအျမစ္ေတြ အမ်ားၾကီး လိုအပ္ပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္စနစ္ကို ခ်ဳပ္ျငိမ္းဖို႕ လုပ္တာဟာ စစ္တပ္ကို ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးအဖြဲ႕ေနရာကေန ဖယ္ရွားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီမိုကေရစီ ရျပီးတဲ့ အခါမွာလဲ တပ္တြင္း ဒီမိုကေရစီ ရွင္သန္ထြန္းကားေရးနဲ႕ အရပ္ဘက္၊ စစ္ဘက္ဆက္ဆံေရးေတြကို အေကာင္အထည္ေဖာ္ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုပါပဲ။ ရဲတပ္ဖြဲ႕ကို ရပ္ရြာတရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး တာ၀န္ကေန ဖယ္ရွားပစ္တာ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံမွာ တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရး မရွိလို႕ မရပါဘူး။ ဒီလိုပါပဲ။ အရပ္ဘက္၊ စစ္ဘက္ ေထာက္လွမ္းေရးကိုလဲ ဖယ္ရွားပစ္လို႕ မရပါဘူး။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ရပ္တည္မွုအတြက္ intelligence services လိုအပ္ပါတယ္။ Human intelligence (HUMINT) မရွိတဲ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရးဆိုတာ ေၾကာက္ခမန္းလိလိ အေျခအေနဆိုးၾကီး ျဖစ္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီ စနစ္ မတိုင္ခင္မွာက်ေတာ့ ဒီအဖြဲ႕အစည္းေတြဟာ အာဏာရွင္လက္ကိုင္ဒုတ္ဘ၀မွာ ေပးတာယူ၊ ေက်ြးတာစားနဲ႕ တေသြးတသံတမိန္႕ကိုသာ နာခံၾကရတာေၾကာင့္ လူထုဘက္က မရပ္တည္မခ်င္း လူထုနဲ႕ ပ႗ိပကၡျဖစ္ေနတတ္ပါတယ္။ လူအမ်ားက မုန္းတီးၾကပါတယ္။ ဒီပ႗ိပကၡ စိတ္အနာေတြဟာ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းကာလ ျပည္သူ႕အစိုးရသစ္နဲ႕ ဒီအဖြဲ႕ေတြရဲ႕ အၾကားမွာ၊ လူထုနဲ႕ ဒီအဖြဲ႕ေတြအၾကားမွာ ရံဖန္ရံခါ ေပၚလာတတ္တာေတြ ရွိပါတယ္။ အဲဒီအခါ ရာဇ၀တ္မွဳႏွိမ္နင္းေရး ကိစၥမ်ိဳးေတြ၊ တိုင္းျပည္ရဲ႕ အေရးေပၚကာလေတြမွာ အခက္အခဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြမွာ ၾကားကေန ေစ့စပ္ညွိႏွိဳင္းေျဖရွင္းေပးႏိုင္မယ့္ သူေတြ လိုအပ္လွပါတယ္။ တျခား လိုအပ္တဲ့ က႑ေတြအမ်ားၾကီးပါပဲ။

အခုဒီေဆာင္းပါးမွာကေတာ့ လူကုန္ကူးမွဳ နဲ႕ ပတ္သက္ဆယ္ႏြယ္မွဳေတြကိုပဲ အေျခခံ သေဘာတရားေတြ၊ ရာဇ၀တ္မွဳ က်ဴးလြန္တတ္သူေတြရဲ႕ လုပ္ေဆာင္တတ္ပံု နည္းလမ္းေတြ၊ မိခင္ႏိုင္ငံက တရားဥပေဒ စိုးမိုးေရးမွာ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမွဳေတြ ၾကီးစိုးေနတဲ့အခါ လူကုန္ကူးမွဳျဖစ္စဥ္တေလွ်ာက္မွာ ပါ၀င္တဲ့ တျခားႏိုင္ငံ ဥပေဒဘက္ေတာ္သားေတြကို ဆက္သြယ္ေဆာင္ရြက္ႏိုင္မွဳေတြ၊ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳကာလမွာ လူကုန္ကူးမွဳ တားဆီးႏွိမ္နင္းေရးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေဆာင္ရြက္ဖြယ္ နည္းလမ္းစတာေတြကို အေသးစိတ္ ေရးသားေဖာ္ျပမွာျဖစ္ပါတယ္။

(ဆက္လက္ေဖာ္ျပပါမည္)

ခင္မမမ်ိဳး (၂၂၊ ၈၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ဦးေအာင္တင္ႏွင့္ မခင္မမမ်ိဳးတို႕၏ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးေဆာင္းပါးႏွင့္ စပ္လ်ဥ္း၍ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးခ်က္

ဦးေအာင္တင္၏ ေဆြးေႏြးခ်က္

Reply to Ma Khin Ma Ma Myo on NC by U Aung Tin


မခင္မမမ်ိဳး၏ ေဆြးေႏြးခ်က္

ဦးေအာင္တင္ရွင့္။

ဦးေအာင္တင္ ရဲ႕ ေထာက္ျပေဆြးေႏြးမွဳကို အထူးပဲ ေက်းဇူးတင္ရွိပါတယ္။ က်ြန္မေဆာင္းပါးထဲက အခ်က္တခ်ိဳ႕ကို ဦးေအာင္တင္ရဲ႕ သေဘာထားကြဲလြဲတဲ့ အေၾကာင္းမ်ားနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဆက္လက္ေဆြးေႏြးလိုပါတယ္။

(၁) ၾကားျဖတ္အစိုးရနဲ႕ ဒိုင္ယာေလာ့ ကိစၥကို ေျပာခ်င္ပါတယ္။ က်ြန္မက ဒိုင္ယာေလာ့ဆိုတာကို ၾကားျဖတ္အစိုးရတခုခုျဖစ္ထြန္းျပီးမွ ေပၚလာတဲ့ ဒိုင္ယာေလာ့ကမွ ေအာင္ျမင္ႏိုင္တဲ့ ရာခိုင္ႏွဳန္းမ်ားခဲ့တယ္ဆိုတာကို ေထာက္ျပေဆြးေႏြးထားတာျဖစ္ပါတယ္။ စာမ်က္ႏွာ (၃) ဟာ ျမန္မာ့အေရးကို ညြန္းထားတာမဟုတ္ပါ။ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံတကာ ျဖစ္ရပ္မ်ားစြာ ရွိပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကမွာ ၾကားျဖတ္အစိုးရေပၚလာျပီးမွ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ ဒိုင္ယာေလာ့ ေအာင္ျမင္ခဲ့ပါတယ္။

သိရိလကၤာ တမီးလ္သူပုန္မ်ားနဲ႕ သိရိလကၤာအစိုးရၾကားက ဒိုင္ယာေလာ့က ႏိုင္ငံတကာအစိုးရမ်ားနဲ႕ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားက ဦးေဆာင္ျပီး ျပင္ပ ႏို္င္ငံေတြမွာ က်င္းပေပးခဲ့ပါတယ္။ မေအာင္ျမင္ခဲ့ပဲ အခုေနာက္ဆံုး အျပီးသတ္နီးပါး ေခ်မွဳန္းခံလိုက္ရပါတယ္။

ပါလက္စတိုင္းနဲ႕ အစၥေရးတို႕အၾကားမွာ ဒိုင္ယာေလာ့မ်ားစြာ ေပၚေပါက္ခဲ့ပါတယ္။ လက္ရွိမွာ ပါလက္စတိုင္းတို႕ အေျခအေန ဘယ္လိုျဖစ္ေနတယ္ဆိုတာ အားလံုးမ်က္ျမင္ျဖစ္ပါတယ္။

ယူဂိုစလားဗီးယားႏိုင္ငံမွာ တင္းမာမွဳေတြ ျဖစ္ေနစဥ္တုန္းက ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိခဲ့ပါတယ္။ မေအာင္ျမင္ခဲ့ပါဘူး။ ေနာက္ဆံုးမွ ဒီေဒသတြင္း ျငိမ္းခ်မ္းေရးအတြက္ Dayton Peace Accord ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္မွာေတာ့ ႏိုင္ငံတႏိုင္လံုးဟာ အစိတ္စိတ္အျမြာျမြာ ကြဲသြားခဲ့ျပီးသား ျဖစ္ေနပါျပီ။

အိုင္ယာလန္ေျမာက္ပိုင္းမွာ ျငိမ္းခ်မ္းေရးေဆြးေႏြးပြဲျဖစ္စဥ္ ဘာေၾကာင့္ စတင္ခဲ့ပါသလဲ။ အာဏာပိုင္ဘက္ကေန စတင္ဆက္သြယ္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ အာဖရိက ႏိုင္ငံမ်ားစြာမွာလဲ ဒီလိုပါပဲ။

ဒိုင္ယာေလာ့ဆိုတာ အာဏာရွင္ဘက္ကေန ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳ လုပ္မယ့္ သ႑ာန္ (သို႕) အလားတူစစ္မွန္တဲ့ ကမ္းလွမ္းမွဳ(သို႕) ဒီလိုျပဳလုပ္ဖို႕ ဖြဲ႕စည္းလိုက္တဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရပဲျဖစ္ေစ၊ အတိုက္အခံဘက္က ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းလိုက္တဲ့ ၾကားျ့ဖတ္အစိုးရပဲျဖစ္ေစ၊ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္ ပါ၀ါရွယ္ယာပဲျဖစ္ေစ၊ ႏိုင္ငံတကာက ၀င္ေရာက္ျပီး ၾကားျဖတ္အစိုးရတခုစတင္ဖြဲ႕စည္းျပီးမွျဖစ္ေစ ေအာာင္ျမင္မွဳရွိႏိုင္တာကို ဆိုလိုထားတာပါ။

ဦးေအာင္တင္ဆိုလိုထားသလိုပဲ ဒိုင္ယာေလာ့က ခဏရွင္ရိုက္၊ ျပန္ေသသြားလိုက္၊ ျပန္ရွင္သန္ေအာင္လုပ္လိုက္ ရွိတယ္ဆိုတာ လက္ခံပါတယ္။ ေအာင္ျမင္မွဳရာခိုင္ႏွဳန္းနည္းပါတယ္။ အခ်ိန္ေတြၾကာျပီး လူထုက ေပးဆပ္ရမွု ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာၾကာပါတယ္။

အခုဒီအခ်က္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဦးေအာင္တင္ေဆြးေႏြးခ်က္က ဒိုင္ယာေလာ့က တရားေသအဆင့္သတ္မွတ္လို႕မရ။ ရွိႏိုင္တယ္ဆိုတဲ့ stand က ေဆြးေႏြးျပီး၊ က်ြန္မက ဒိုင္ယာေလာ့ဟာ ႏိုင္ငံေရး အေျခအေနအရ ေျပာင္းလဲမွဳ ေပၚမွာ အၾကိမ္မ်ားစြာ ရွိေနႏိုင္ေပမယ့္ ေအာင္ျမင္မွဳနည္းတယ္ဆိုတာကို ေဆြးေႏြးတာျဖစ္ပါတယ္။ ဘယ္အခ်ိန္မွာမွ ေအာင္ျမင္မွဳ ရာခိုင္ႏွဳန္းမ်ားမယ္ဆိုတာကို ေဆြးေႏြးတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ပမာဆိုရရင္ ဦးေအာင္တင္က စာေမးပြဲဆိုတာ ဘယ္အခ်ိန္ခ်ိန္ပဲ ေျဖေျဖ ေျဖလို႕ရတယ္။ ၀င္ေျဖၾကည့္လို႕ရတယ္။ ၀င္မေျဖဖို႕ ေျပာရင္ လက္ေတြ႕မက်ဘူးလို႕ ဆိုလိုထားတာျဖစ္ျပီး၊ က်ြန္မက စာေမးပြဲဆိုတာ ဘယ္လိုၾကိဳးစားရတယ္။ ျပင္ဆင္ရတယ္။ ဘယ္အခ်ိန္မ်ိဳးမွာ ေျဖရင္ စာေမးပြဲေအာင္ႏိုင္တယ္ဆိုတာကို ဆိုလိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဦးေအာင္တင္က အားေပးမွဳျဖစ္ျပီး၊ က်ြန္မက အားထုတ္မွဳ ကို ေဇာင္းေပးတာေၾကာင့္ က်ြန္မတို႕ႏွစ္ေယာက္ ဒီအခ်က္အေပၚမွာ သေဘာထားကြဲလြဲတာျဖစ္ပါတယ္။

(၂) စာမ်က္ႏွာ (၁၀) မွာ ဦးေအာင္တင္ ေျပာဆိုထားတဲ့ အခ်က္မတိုင္ခင္မွာ ”အတိုက္အခံေတြဘက္ကသာ

လူထုတိုက္ပြဲအတြက္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားမွဳ၊ ႏိုင္ငံတကာအေပၚမွာ အလြန္အကၽံြအားကိုးမွဳန႕ဲ အခ်ိန္အခါမဟုတ္ပ ဲေခၚဆိုထားခ့တဲ ့ဲ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတာ မရိွထားခ့ဲရင္ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးဆိုတာ အတိုက္အခံဦးေဆာင္တဲ့ၾကားျဖတ္အစိုးရ (သို႕မဟုတ္) ပါ၀ါရွယ္ယာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ျပဳလုပ္ျခင္း၊ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပျခင္း၊ တိုင္းျပည္တည္ေဆာက္မွဳနဲ႕ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္စတင္ျခင္းလုပ္ငန္းစဥ္အဆင့္ဆင့္ကို ဆက္တက္သြားလို႕ ရတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပထမဆံုးလုပ္ရမယ့္

အလုပ္ကိုေက်ာ္ျပီး နအဖကေန ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေခၚမေယာင္ အသံထြက္လာခဲ့ပါတယ္။” လို႕ ဆိုထားျပီးသားျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဦးေအာင္တင္ ေျပာသလို က်ြန္မအေနနဲ႕ တေၾကာင္းျမင္၊ တေၾကာင္းေတြး သံုးသပ္ထားတာ မဟုတ္ဘူးဆိုတာ ဒီအခ်က္ကို ကနဦးဖတ္ၾကည့္ရင္ သိသာႏိုင္ပါတယ္။

ဒီအခ်က္ေတြအျပင္ တျခားဦးေအာင္တင္ျမင္တဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြကိုလဲ ထပ္မံေဆြးေႏြးေပးပါ။ တိုက္ပြဲငယ္ေလးတခုမွာေတာင္ operation failure ျဖစ္တဲ့အခါ ဘာေၾကာင့္ျဖစ္လဲဆိုတာေတြကို ရွံဳးခဲ့တဲ့ တိုက္ပြဲရဲ႕ တပ္မွဴးေတြ၊ အထက္အရာရွိေတြ စုေပါင္းျပီး အေျဖရွာၾကရပါတယ္။ ကြင္းဆင္းျပီး ေအာက္ေျခရဲ႕ အသံနဲ႕႔ ထင္ျမင္ခ်က္ကိုလဲ အေရးၾကီးရင္ ၾကီးသလို ေလ့လာၾကရပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဒီေလာက္ၾကီးမားခဲ့တဲ့ ျဖစ္ရပ္ၾကီးမွာ မေအာင္ျမင္ခဲ့တဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြကို က်ြန္မတို႕အားလံုး ၀ိုင္း၀န္းေဖာ္ထုတ္ ေထာက္ျပဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။

(၃) စာမ်က္ႏွာ (၁၁) မွာ ဦးေအာင္တင္ ဆိုထားတဲ့အခ်က္မွာ ေရွ႕မွာပါတဲ့ စကားလံုးျဖစ္တဲ့ “စစ္အာဏာရွင္ဘက္က ၾကည့္ရင္ေတာ့ အလြန္ပင္ ဟာသ ေျမာက္စရာေကာင္းတဲ့ ႏိုင္ငံေရးထိုးစစ္ ျပက္လံုး“ လို႕ ေရးသားထားတာျဖစ္ပါတယ္။ က်ြန္မဘက္ကၾကည့္ရင္၊ ဦးေအာင္တင္ဘက္က ၾကည့္ရင္လို႕ ေရးသားထားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဦးေအာင္တင္ ဆက္ျပီး ဆိုထားတာက ဦးေအာင္တင္ဘက္က အျမင္ကို ဆိုထားတာျဖစ္ပါတယ္။

တိုက္ပြဲတခုကို ထိုးစစ္ဆင္တဲ့အခါ ဥပမာေပါ့ရွင္။ စစ္မဟာဗ်ဴဟာ သင္တန္းေလးတခုမွာေတာင္ ထိုးစစ္တခုအေၾကာင္းကို သင္ၾကားတဲ့အခါမွာ သင္တန္းသားသံုးပံုတပံုကို ထိုးစစ္စီမံခ်က္ေရးဆြဲခိုင္းရပါတယ္။ အဲဒီအေပၚမွာ တျခားသင္တန္းသားသံုးပံုတပံုကို ခံစစ္အေနနဲ႕ဆိုရင္ ဘယ္လိုကာကြယ္မလဲ။ ဒီထိုးစစ္အေပၚမွာ ဘယ္လိုျမင္လဲ ဆိုတာကို ေဆြးေႏြးခိုင္းရပါတယ္။ က်န္တဲ့ သင္တန္းသား သံုးပံုတပံုကိုေတာ့ ဒီႏွစ္ဘက္ရဲ႕ ေဆြးေႏြးမွဳေတြကို ေဘးကေနၾကည့္ျပီး လိုအပ္ခ်က္ေတြကို ေထာက္ျပခိုင္းရပါတယ္။ ဒီေတာ့မွလဲ complete picture ထြက္ပါတယ္။

ဒီေတာ့ အခုဒီအဆိုျပဳခ်က္နဲ႕ပတ္သက္ျပီး နအဖဘက္က ဘယ္လိုျမင္ႏိုင္လဲ ဆိုတာ စစ္အာဏာရွင္ေနရာမွာ ေခတၱ၀င္ေတြးၾကည့္ျပီး ဦးေအာင္တင္ စဥ္းစားၾကည့္ပါ။ ဘယ္လို ထြက္လာပါသလဲဆိုတဲ့ အျမင္ကို ျပန္လည္ေဆြးေႏြးေပးဖို႕ ေမတၱာ ရပ္ခံပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္က က်ြန္မ ရဲ႕ ေနာက္ဆံုးစာမ်က္ႏွာမွာ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတဲ့ သေဘာတရား၊ အဆိုျပဳခ်က္ေတြကို က်ြန္မလက္ခံတယ္လို႕ ေရးသားျပီးသားျဖစ္ပါတယ္။ ေရွ႕ဆံုးစာမ်က္ႏွာမွာလဲ ဒါဟာ ေရရွည္ခံျငိမ္းခ်မ္းေရးလိုအပ္ခ်က္လို႕ ဆိုထားျ႔ပီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးရဲ႕ လိုအပ္ခ်က္ကို သေဘာေပါက္ျပီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါကို လက္မခံတာမဟုတ္ပဲ ဒီလို အခ်ိန္၊ အေျခအေနမွာမွ ဘာေၾကာင့္ ေပၚထြက္လာရသလဲ ဆိုတာကို သံုးသပ္ထားျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး ဘာေၾကာင့္ လိုအပ္ရလဲ ဆိုတာထက္ အခုအခ်ိန္မွာမွ ဘာေၾကာင့္ ဒီအဆိုျပဳခ်က္ ထြက္ေပၚလာရလဲ ဆိုတာကို ထပ္မံ ေဆြးေႏြးေပးဖို႕ ဖိတ္ေခၚပါတယ္။

ဇယားေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ျဖစ္စဥ္အသစ္ေတြ ေပၚလာရင္ ဇယားကို ျပန္ျပင္ရမယ္ဆိုတာ ဟုတ္ပါတယ္။ လက္ခံပါတယ္။ သီအိုရီသစ္ေတြ ရွိႏိုင္မလားဆိုတာအတြက္ သုေတသနျပဳေနသူတေယာက္ ျဖစ္လို႕ ဒီအခ်က္ကို လံုး၀ လက္ခံပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဇယားျပန္ျပင္ရေလာက္ေအာင္ ေအာင္ျမင္မွဳ ရာခိုင္ႏွဳန္း မည္ေရြ႕မည္မွ် ရွိႏိုင္သလဲ ဆိုတာကိုပဲ ေစာင့္ၾကည့္ရပါမယ္။ အခုနအဖဘက္က ဘယ္လို တုန္႕ျပန္မလဲဆိုတာ ေစာင့္ၾကည့္ရမွာျဖစ္တဲ့အတြက္ ဒီအခ်က္ကို ဆက္လက္ေဆြးေႏြးဖို႕ အခ်ိန္တခု ေစာင့္ၾကရေအာင္ပါ။

(၄) စာမ်က္ႏွာ (၁၂) နဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဦးေအာင္တင္ ေဆြးေႏြးမွဳမွာလဲ က်ြန္မေရးသားထားတဲ့ စကားလံုးတခ်ိဳ႕ကို ခ်န္ထားျပီးမွ ေဆြးေႏြးထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေအာင္တင္က အခ်ိန္အခါနဲ႕ မညီတဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးမွာ ပါ၀င္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းသံုးရင္းလို႕ေျပာထားပါတယ္။ က်ြန္မေရးသားထားတာက အခ်ိန္အခါနဲ႕ မညီတဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး အဆိုျပဳခ်က္ၾကီး ထြက္ေပၚလာမွဳအေပၚမွာ ပါ၀င္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း သံုးရင္းလို႕ ေရးထားတာျဖစ္ပါတယ္။ စကားလံုးတခ်ိဳ႕ကို ခ်န္လိုက္ရင္ အဓိပၸာယ္က တမ်ိဳးထြက္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဦးေအာင္တင္ ျပန္ဖတ္ၾကည့္ေပးပါ။ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတာကို က်ြန္မလံုး၀ကန္႕ကြက္ျခင္းမရွိပါ။ အထပ္ထပ္အခါခါေျပာျပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ အဆိုျပဳခ်က္ထြက္လာတဲ့ အခ်ိန္အခါ၊ အေျခအေနကိုပဲ ေ၀ဖန္ေျပာဆိုတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒီအဆိုျပဳခ်က္မွာပါ၀င္တဲ့ အုပ္စုေတြရဲ႕ ပါ၀င္ရျခင္း ျဖစ္ႏိုင္ေခ်သံုးရပ္ကို ေျပာဆိုထားတာျဖစ္ပါတယ္။ အုပ္စုသံုးစုပါတယ္လို႕ ေျပာၾကားထားတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ေသခ်ာျပန္ဖတ္ၾကည့္ပါရွင္။ အေၾကာင္းအရာျဖစ္ရပ္တခုကို သံုးသပ္တဲ့အခါမွာ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူတေယာက္ဟာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ဆန္းစစ္ရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ် သံုးခုကို ေျပာျပီး ျဖစ္ႏိုင္ေခ်တခုခ်င္းဆီကို ဆက္လက္ရွင္းလင္းထားပါတယ္။

ဒီေတာ့ ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႕ အန္အယ္ဒီက အမ်ိဳးသားသင့္ျမတ္ေရးကို လက္ခံထားသူေတြ ျဖစ္တာမို႕ ဘယ္အုပ္စုထဲထားသင့္သလဲဆိုတာ ကူညီသတ္မွတ္ေပးပါ ဆိုလာတဲ့အခ်က္နဲ႕ပတ္သက္ျပီး ဦးေအာင္တင္ကို အရင္ေမးပါရေစ။

အခုအဆိုျပဳခ်က္ကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္နဲ႕ အန္အယ္ဒီနဲ႕က လက္ခံျပီး ျပဳလုပ္ထားတာျဖစ္ပါသလား

အမ်ိဳးသားသင့္ျမတ္ေရးဆိုတာကို နအဖစစ္အာဏာရွင္အစိုးရက လြဲရင္ ဘယ္သူမဆို လက္ခံပါတယ္။ က်ြန္မလဲ ေရးထားျ႔ပီးျဖစ္ပါတယ္။ ရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတာ ပဋိပကၡရွိလို႕လုပ္ရတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ထုတ္ဆီးတိုးရင္း၊ ေဘာလံုးကန္ရင္း ရန္ျဖစ္ဖူးတဲ့ ကေလးေတာင္ ပဋိပကၡရွိရင္ ရင္ၾကားေစ့ေရးျပန္လုပ္ရတယ္ဆိုတာ နားလည္တယ္လို႕ ေရးထားတာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပနဲ႕ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးကို လက္ခံတာနဲ႕ပဲ အခု အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး အဆိုျပဳခ်က္ ထြက္ေပၚလာတဲ့ အခ်ိန္အခါ၊ အေျခအေနကို လက္ခံတာနဲ႕ က သီးျခားစီပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဥပမာဆိုရရင္ လူနာတေယာက္ေဆးရံုေရာက္လာတဲ့အခါ ခြဲဖို႕ လိုအပ္တဲ့ လူနာဆိုရင္ ခြဲဖို႕ လိုအပ္တယ္လို႕ ဆရာ၀န္ေတြအားလံုးက လက္ခံတာပါပဲ။ ဘယ္အခ်ိန္ခြဲမလဲ ဆိုတာကေတာ့ တဦးနဲ႕ တဦး ကြဲျပားႏိုင္ပါတယ္။ ေမ့ေဆး ဘယ္လိုမွ ေပးလို႕ မရႏိုင္တဲ့ အခ်ိန္ဖို႕ ခြဲဖို႕ မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေမ့ေဆးဆရာ၀န္က ကန္႕ကြက္တာကို အဲဒီအေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါကို မစဥ္းစားပဲ ဒီလူနာခြဲဖို႕ လိုအပ္တယ္ဆိုတာ နားမလည္ဘူးလားလို႕ ျပန္ေျပာတဲ့ ခြဲစိိတ္ဆရာ၀န္ေတာ့ ေဆးေလာကမွာ မရွိပါဘူး။

အခုလဲဒီအတိုင္းပါပဲ။ က်ြန္မက အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါကို ေ၀ဖန္ထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဦးေအာင္တင္က ေယဘုယ်ရွိေနတဲ့ အမွန္တရားလိုအပ္ခ်က္ကိုပဲ လိုအပ္ပါတယ္လို႕ ထပ္ေျပာထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဘာေၾကာင့္ အခုအေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါမွာမွ ဒီအဆိုျပဳခ်က္ ထြက္ေပၚလာရလဲဆိုတာကို ဦးေအာင္တင္ ဘက္က ဆက္ျပီး ေဆြးေႏြးေပးဖို႕ ေမတၱာရပ္ခံပါတယ္။

ေလးစားစြာျဖင့္

ခင္မမမ်ိဳး

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ဦးညြန္႕ေရႊႏွင့္ မခင္မမမ်ိဳးတို႕၏ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး ဆိုရာ၀ယ္ ေဆာင္းပါးအား အျပန္အလွန္ ေဆြးေႏြးခ်က္

အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး ေဆာင္းပါးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အင္တာနက္ စာမ်က္ႏွာေပၚမွာ အျပန္အလွန္ေဆြးေႏြးထားခ်က္ေတြ ျဖစ္ပါတယ္။

ကနဦးအေနနဲ႕ ဦးညႊန္႕ေရႊရဲ႕ ေဆြးေႏြးထားမွဳကို တင္ျပပါမယ္။

ဦးညြန္႕ေရႊ၏ ေဆြးေႏြးခ်က္

မခင္မမမ်ိဳးနဲ႔ မိတ္ေဆြအားလံုုးခင္ဗ်ား၊

အခ်ိန္မရတဲ့ၾကားက မခင္မမမ်ိဳးရဲ႕ “အမ်ိဳးသား ရင္ၾကားေစ့ေရး ဆိုုရာ၀ယ္“ ဆိုုတဲ့ စာတန္းကိုု က်ေနာ္ အေျပးအလႊားဖတ္လိုုက္ပါတယ္။ မခင္မမမ်ိဳးဟာ နိုုင္ငံေရးသိပ္ပံပညာကိုု အတန္ရင္းႏွီးပံုုရပါတယ္။ အေတာ္ေလးအားထုုတ္ၿပီး ေရးထားပံုုလဲရပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သတ္တိေလး နဲနဲလိုုေနေသးတာရယ္၊ ေတြ႕ဆံုုေဆြးေႏြးေရး သေဘာတရားအေပၚ အစာမေၾကတာရယ္ စသျဖင့္ေတြ႕ရပါတယ္။ အခ်ိန္လဲမရလိုု႔ခ်ဳပ္ၿပီးေျပာရရင္၊
၁။ ဒိုုင္ယာေလာ့ခ္ေခၚတာ ႏွစ္ဖက္လက္ခံနိုုင္တဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုုးရေပၚၿပီးမွ ေခၚရမွာျဖစ္တယ္။ နိုုင္ငံေရးနားမလည္သူေတြသာ အခ်ိန္မက်ေသးပဲ ဒိုုင္ယာေလာ့ကိုု ေတာင္းတာ။ (ေဒၚစုု၊ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္၊ အင္စီဂ်ီယူဘီ၊ ကုုလအပါအ၀င္ အေနာက္နိုုင္ငံအစိုုးရမ်ား အားလံုုးမွားတယ္၊ နိုုင္ငံေရး နားမလည္ရွာၾကဘူးလိုု႔ အဓိပ္ပါယ္ေရာက္တယ္။)
၂။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ အနာဂတ္ကံၾကမ္မာကိုု ဘယ္သူတစ္ဦးတစ္ေယာက္၊ ဘယ္ပါတီမွ လက္၀ါးႀကီးအုုပ္ တရားေသ ယူထားလိုု႔မရဘူး၊ (အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကိုု ရည္ရြယ္ပံုုရတယ္)။
၃။ ျမန္မာျပည္သူေတြကိုု ဘယ္ေခါင္းေဆာင္ ဘယ္ကယ္တင္ရွင္မွ မေမ ွ်ာ္နဲ႔ ကိုုယ့္ဖာသာလုုပ္ယူ၊ ေခါင္းေဆာင္ဟာ တိုုက္ပြဲၾကားကေပၚတာလိုု႔ ဆိုုတယ္။
၄။ အခုုက်င္းပတဲ့ ဂ်ာကာတာေဆြးေႏြးပြဲဟာ အင္စီယူဘီ၊ အင္စီဂ်ီယူဘီတိုု႔ရဲ႕ အနာဂတ္နုုိင္ငံေရးအခင္းအက်င္းမွာ မပါရမွာစိုုးလိုု႔ သိုု႔မဟုုတ္ ေနရာရေအာင္လိုု႔ ေလာဘ ေမာဟနဲ႔ လုုပ္တဲ့ပြဲျဖစ္တယ္။
၅။ အဲဒီအဖြဲ႕ႏွစ္ဖြဲ႕မွာ အမ်ားေထာက္ခံမႈ ဘာမွမရွိဘူး။

၆။ အကယ္ေရြ႕ ဒိုုင္ယာေလာ့တာ ေခၚမထားခဲ့ရင္ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးတုုန္းက ၾကားျဖတ္အစိုုးရေပၚလာဖိုု႔ရွိတယ္။ အဲဒီကေနမွ ဒိုုင္ယာေလာ့ လုုပ္ရမွာျဖစ္တယ္ စသျဖင့္။
မခင္မမမ်ိဳးဟာ ကိုုယ္ေရးတဲ့အေပၚမွာ တကယ္ယံုုၾကည္မႈအျပည့္အ၀ရွိရင္ ျမန္မာျပည္ နုုိင္ငံေရးပဋိပက္ခကိုု ဒိုုင္ယာေလာ့နဲ႔ ေျဖရွင္းမွသာ ရမယ္လိုု႔ တြင္တြင္ႀကီးေျပာခဲ့သူ၊ ေျပာေနသူဟာ ေဒၚစုုပဲျဖစ္တယ္။ ေဒၚစုုမွားတယ္လိုု႔ မေျပာရဲေပမဲ့ သူ႔စာဖတ္လိုုက္ရင္ အဲလိုုေျပာေနတာနဲ႔ အတူတူပဲဆိုုတာ ေတြ႕ရလိမ့္မယ္။ ေဒၚစုု အကုုန္မမွန္နိုုင္ဘူး၊ ေနရာတကာ မမွန္နိုုင္ဘူးဆိုုတာကိုု က်ေနာ္သေဘာတူပါတယ္။ ေနာက္တစ္ခုုက မခင္မမမ်ိဳးေျပာတဲ့ ဒီလိုုအေျခအေနမ်ိဳး (အာဏာရွင္က အင္အားေကာင္းၿပီး အတုုိက္အခံက ခ်ည့္နဲ႔ေနဆဲ) မွာ ဒိုုင္ယာေလာ့ေခၚလဲ အပိုုပဲဆိုုတာ မွန္ေတာ့မွန္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ နည္းပရိယာယ္တစ္ခုုအေနနဲ႔ အာဏာရွင္ရဲ႕ ငါတစ္ေကာေကာမႈကိုု ဖြဲ႕ခ်ေနတဲ့သေဘာအေနနဲ႔ အတိုုက္အခံက ေတာက္ေလ ွ်ာက္သံုုးေနတာလဲ ျဖစ္နုုိင္တယ္။ တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ အတိုုက္အခံကိုု ပုုိမိုုအင္အားေတာင့္တင္းေအာင္၊ စစ္အစိုုးရက ရိုုေသခန္႔ၿငားေလာက္ေအာင္ တည္ေဆာက္ရမယ္၊ အလုုပ္လုုပ္ရမယ္ဆိုုတာ ထက္ခ်ပ္ပါေနရမွာျဖစ္တယ္၊ အဲလိုုမပါလိုု႔ လူထုုဦစိန္၀င္းက တေလာေလးကတင္ ဘီဘီစီမွာ ေ၀ဖန္ေထာက္ျပသြားတာရွိတယ္။ ဒိုုင္ယာေလာ့ေခၚတာ မွားတယ္လိုု႔ ဘယ္သူကမွ မေျပာဘူး။
မိတ္ေဆြမ်ားအေနနဲ႔ က်ေနာ့္ရဲ႕ အက်ဥ္းခ်ဳပ္ကိုုဖတ္ၿပီး မခင္မမမ်ိဳးကုုိ မေ၀ဖန္ေစခ်င္ပါ။ သူ႔စာကိုု ဖတ္ၿပီး ခ်င့္ခ်ိန္ၿပီးမွသာ ေ၀ဖန္ေစခ်င္ပါတယ္။ က်ေနာ္က ေဒၚစုု၊ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္၊ မက္ဒ္ရင္းအဖြဲ႕ေတြအတြက္ ေရွ႕ေနမလုုပ္ပါ။ က်ေနာ့္အျမင္ကိုုသာ ထုုတ္ျပတာျဖစ္တယ္။ တစ္ခုုေသခ်ာတာကေတာ့ ဒိုုင္ယာေလာ့ေခၚမထားလဲ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးဟာ အေျခမႈန္းခံရမွာပါပဲ။ သူ႕ထက္ႀကီးတဲ့ ရွစ္ေလးလံုုးေတာင္ ျပဳတ္ထြက္သြားတာပဲ။ မခင္မမမ်ိဳးအေနနဲ႔ အန္နာဟားဒင့္ရဲ႕ အြန္ ဗိြဳင္းအိုုးလင့္စ္နဲ႔ ခ်ားလ္စ္တီလီရဲ႕ ကြန္တင္းရွပ္စ္ ေပၚလစ္တစ္ကုုိလဲ ဖတ္ဖိုု႔ တုုိက္တြန္းလိုုက္ပါတယ္။ ၿပီးေတာ့ ေတာင္ကိုုရီးယားစစ္အစိုုးရကေန ဒီမိုုကေရစီကိုု ဘယ္လိုုေျပာင္းသလဲဆိုုတာကိုုလဲ နည္းနည္း ေလ့လာေစခ်င္ပါတယ္။ မခင္မမမ်ိဳးတိုု႔ဟာ အရြယ္လဲရွိၾကေသးတယ္၊ ေလ့လာအားလဲ ေကာင္းၾကတယ္ဆိုုေတာ့ အနာဂါတ္ျမန္မာျပည္အတြက္ ျဖည့္စြမ္းနိုုင္တာေတြ အမ်ားႀကီးရွိမယ္လိုု႔ ယံုုၾကည္ပါတယ္။ သိုု႕ေပမဲ့ အေျခခံ အသိမွန္ဖိုု႔အေရးႀကီးတယ္၊ ၀ါဒတစ္ခုုခုုရဲ႕မိႈင္းသင့္ေနမယ္ဆိုုရင္ ပင္ကိုုယ္အသိေလးက ေျပာခ်င္တာေတာင္ ၀ါဒမိႈင္းကိုု ေဖာက္ဖိုု႔ မ၀ံ႔လိုု႔ မေျပာရဲ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အေကာင္းဆံုုးကေတာ့ အမ်ိဳးသားနိုုင္ငံေရးကိုု ဦးတည္ပါ၊ ဘုုရား တရား သံဃာ ဆရာ မိဖတိုု႔ကိုု မွန္ကန္စြာ သေဘာေပါက္ၿပီး ဦးထိပ္ထက္ထားပါလိုု႔ အၾကံေပး တိုုက္တြန္းလိုုက္ပါတယ္။

အၾကမ္းမဖက္ ၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး သိုု႕၊

ေမတ္တာျဖင့္
ညြန္႔ေရႊ


မခင္မမမ်ိဳး၏ ေဆြးေႏြးခ်က္

ဦးညြန္႕ေရႊရွင့္။

အခုလို ေ၀ဖန္ခ်က္ေပးတဲ့အတြက္ အထူးပဲ ေက်းဇူးတင္ရွိပါတယ္။ ဦးညြန္႕ေရႊေျပာၾကားတဲ့ က်ြန္မရဲ႕ အျမင္ ေျခာက္ခုဆိုတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေျပာၾကားလိုပါတယ္။

(၁) ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေခၚတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး က်ြန္မ ေရးသားထားတဲ့အခ်က္က ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေခၚတာ မွားတယ္လို႕ ဆိုလိုထားတာမဟုတ္ပါ။ အေျခအေနနဲ႕ အခ်ိန္အခါ ေၾကာင့္ ရန္သူအသံုးခ်စရာ လက္နက္တခုျဖစ္သြားခဲ့ရတယ္ဆိုတာကို ေ၀ဖန္ေထာက္ျပထားတာျဖစ္ပါတယ္။ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရး ကို ရန္သူနအဖက ေခ်မွဳန္းျပီးစအခ်ိန္မွာ နအဖဘက္က ေျခလွမ္းေတြကို ေရးသားထားတာျဖစ္ပါတယ္။
(ဒီအတြက္ ေဒၚစု၊ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ က ႏိုင္ငံေရးနားမလည္ဘူးလို႕ ေျပာဆိုထားျခင္း လံုး၀မရွိပါ။ ဒီအခ်က္က ဦးညႊန္႕ေရႊက ေကာက္ခ်က္ခ်ထားျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။)

(၂) ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ကံၾကမၼာကို ဘယ္သူတဦးတေယာက္၊ ဘယ္ပါတီကမွ လက္၀ါးၾကီးအုပ္တရားေသ ရယူထားလို႕ မရဘူးဆိုတာက ျမန္မာ့သမိုင္းတေလွ်ာက္မွာျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရးအေျပာင္းအလဲေတြျဖစ္တဲ့ ၀ိုင္အမ္ဘီေအ၊ ဂ်ီစီဘီေအ၊ ေနာက္ေတာ့ တို႕ဗမာအစည္းအရံုး၊ ဖက္ဆစ္ေခတ္ေရာက္ေတာ့ ဖတပလ၊ ဖဆပလ စသျဖင့္ သမိုင္းစဥ္ေတြ၊ ႏိုင္ငံတကာသမိုင္း ျဖစ္ရပ္ေတြကို ၾကည့္ျပီး၊ ဘယ္ႏိုင္ငံမွာမဆို မွန္ကန္တဲ့ ေယဘုယ်သေဘာတရားကို ေျပာဆိုထားတာပါ။ (အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ကို ရည္ရြယ္ပံုရပါတယ္ဆိုတဲ့ ေကာက္ခ်က္ကို ဘယ္စာေၾကာင္း၊ စာလံုးကေန ေပၚထြက္လာလို႕ ေကာက္ခ်က္ရပါသလဲ)

(၃) ျမန္မာျပည္သူေတြကို ဘယ္ေခါင္းေဆာင္၊ ကယ္တင္ရွင္မွ မေမွ်ာ္နဲ႕။ ေခါင္းေဆာင္ဟာတိုက္ပြဲၾကားက ေပၚတယ္ဆိုတာလဲ ျဖစ္ေပၚေလ့ရွိတဲ့ အမွန္တရားကို ဆိုထားတာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ၈၈ လူထုတိုက္ပြဲၾကီးကေန ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္ဆိုတဲ့ လူထုေခါင္းေဆာင္၊ မင္းကိုႏိုင္၊ မိုးသီးဇြန္၊ ကိုကိုၾကီးစတဲ့ ေက်ာင္းသားေခါင္းေဆာင္ေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့တာ မဟုတ္ပါဘူးလား။

(၄) အခုဂ်ကာတာနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး အန္စီဂ်ီယူဘီ၊ အန္စီယူဘီ တို႕ရဲ႕ အနာဂတ္ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းမွာ မပါရမွာစိုးလို႕၊ ေနရာရေအာင္လို႕ ေလာဘ၊ ေမာဟနဲ႕ လုပ္တယ္ဆိုတဲ့ စာေၾကာင္းမ်ိဳး က်ြန္မ ေဆာင္းပါးထဲမွာ လံုး၀ထည့္သြင္းထားျခင္း မရွိပါ။ ေဆာင္းပါးကို ေသခ်ာျပန္ဖတ္ၾကည့္ပါ။ ႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူတေယာက္ဟာ ျဖစ္ရပ္တခုကို ဆန္းစစ္တဲ့အခါမွာ ျဖစ္ေစတဲ့အေၾကာင္းရင္း ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေတြကို ထည့္သြင္းစဥ္းစားရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေတြကို အခ်က္အလက္နဲ႕ ေျပာထားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေလာဘ၊ ေမာဟလို႕လဲ မထည့္သံုးထားပါ။ စစ္မွန္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမား၊ အဖြဲ႕အစည္းေတြလို႕ ယူဆခ်က္ေၾကာင့္ ဒီျဖစ္ႏိုင္ေခ် မဟုတ္ဘူးလို႕ ေမွ်ာ္လင့္ထားတယ္လို႕ပါ ထပ္မံ ထည့္သြင္းေရးသားထားပါေသးတယ္။ ဘယ္လိုကေန ဘယ္လို ေလာဘ၊ ေမာဟ ဆိုတဲ့ စကားလံုးေတြကို ဦးညြန္႕ေရႊက ထပ္ထည့္လိုက္ရပါသလဲ။


(၅) အဲဒီအဖြဲ႕မွာ အမ်ားေထာက္ခံမွဳ ဘာမွ မပါဘူးလို႕ ဦးညြန္႕ေရႊက ေျပာထားပါတယ္။ က်ြန္မ ဒီလိုမ်ိဳးေရးထားတဲ့ စာတေၾကာင္းမွ မရွိပါ။ ျပန္လည္ဖတ္ၾကားၾကည့္ပါ။ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုၾကီးမ်ားလို႕ ေရးသားထားပါတယ္။ အင္အားစုဆိုမွေတာ့ အမ်ားေထာက္ခံမွုရွိလို႕ပဲ မဟုတ္ပါလား။ အမ်ားေထာက္ခံမွဳနဲ႕ လူအမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳမွဳ ရာခိုင္ႏွဳန္း ဆိုတဲ့ သေဘာတရားႏွစ္ခုကေတာ့ ကြာျခားပါတယ္။ ဒါကို က်ြန္မ ဆိုထားတာျဖစ္ပါတယ္။

(၆) ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရး အရွိန္ ဘယ္လိုအခ်ိန္၊ ဘယ္လိုကာလမွာ ျပဳတ္က်သြားျပီး ပြဲျပီးမီးေသ ျဖစ္ခဲ့လဲ ဆိုတာ ပါ၀င္ခဲ့သူေတြ အသိဆံုးျဖစ္မွာမို႕ ဦးညြန္႕ေရြေျပာၾကားတဲ့ ဒီအခ်က္ကိုေတာ့ က်ြန္မ ဘာမွ ထပ္မေျပာလိုပါ။



ေနာက္တပိုဒ္မွာကေတာ့ က်ြန္မေဆာင္းပါးရဲ႕ သေဘာတရားနဲ႕ လူထုေခါင္းေဆာင္နဲ႕ကို မဆီမဆိုင္ ဆက္စပ္ျပီး ဦးညြန္႕ေရႊဆိုထားတဲ့ ကိစၥပါ။ ႏိုင္ငံေရးပဋိပကၡကို ဒိုင္ယာေလာ့ခ္နဲ႕ ေျဖရွင္းမွရမယ္ဆိုတာကို ေဒၚေအာင္ဆန္းစုၾကည္က အမ်ားဆံုးေျပာၾကားခဲ့တာပါ။ ဒီအခ်က္ကိုလဲ က်ြန္မ လက္ခံေၾကာင္း ေရးထားျပီးသား ျဖစ္ပါတယ္။ ေခၚဆိုတဲ့ အေျခအေနကိုပဲ က်ြန္မ ေ၀ဖန္ထားတာရွိပါတယ္။ အဲဒီအေျခအေနေတြမွာကလဲ ေဒၚစုက ေခၚဆိုထားတာမဟုတ္ပါ။


ေနာက္ထပ္ ဦးညြန္႕ေရႊေကာက္ခ်က္ခ်ထားတဲ့ ”ေဒၚစုမွားတယ္လို႕မေျပာရဲေပမယ့္ သူ႕စာဖတ္ၾကည့္ရင္ အဲလိုၾကီးပဲ ေတြ႕ရပါလိမ့္မယ္” ဆိုတာကေတာ့ ဦးညြန္႕ေရႊရဲ႕ တဘက္သတ္ေကာက္ခ်က္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ကမၻာေပၚမွာ ရွိေနတဲ့ မည္သူတဦးတေယာက္ကိုမဆို မွားတယ္၊ မွန္တယ္ဆိုတဲ့ ကိုယ့္အျမင္ကို လြတ္လြတ္လပ္လပ္ သံုးသပ္ေ၀ဖန္ခြင့္ရွိပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ မေျပာရဲစရာ ဘာအေၾကာင္းမွလဲ မရွိပါ။ ေျပာစရာ မရွိလို႕ မေျပာတာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒိုင္ယာေလာ့ခ္နဲ႕ ပတ္သက္လို႕ကေတာ့ ဂႏၶီကြန္ဖရင့္မွာ အစိုးရဖြဲ႕လိုက္ျပီးမွ ေခၚတာဆိုရင္ ပိုျပီး ထိေရာက္မွဳရွိခဲ့မွာ အမွန္ပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ အခ်ိန္နဲ႕ အေျခအေနကို ေ၀ဖန္ေဆြးေႏြးထားတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီအခ်ိန္အခါမွာတုန္းက ေဒၚစုကလဲ အက်ယ္ခ်ဳပ္အခ်ိန္ကာလျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဒၚစုကို ဘာမွလဲ ေျပာစရာမလိုပါ။ ဘာမွလဲ မေျပာထားပါပဲ ဦးညႊန္႕ေရႊေကာက္ခ်က္ခ်ထားက မဆိုင္တဲ့ အခ်က္ကို ထည့္သြင္းထားတာနဲ႕ တူေနပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္က ဦးညြန္႕ေရႊေကာက္ခ်က္ခ်မွဳနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး က်ြန္မကို မေ၀ဖန္ေစလိုပါလို႕ ဆိုထားပါတယ္။ ေ၀ဖန္ေဆြးေႏြးမွဳဲကို က်ြန္မလက္ခံပါတယ္။ စာတမ္းထဲကအခ်က္ေတြနဲ႕ ဦးညႊန္႕ေရႊေကာက္ခ်က္မွဳနဲ႕ ကိုက္ညီလား၊ မကိုက္ညီလားဆိုတာကိုေတာ့ ကနဦးစာတမ္းကို ဖတ္ျပီး သံုးသပ္ျပလို႕ရပါတယ္။ ဒါမွလဲ က်ြန္မနဲ႕ အျမင္မတူတာေတြဆိုရင္ အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳနဲ႕ ေဆြးေႏြးလို႕ရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။


ေနာက္တခ်က္ျဖစ္တဲ့ ေဒၚစု၊ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္နဲ႕ ျပည္ပအင္အားစုၾကီးေတြအတြက္ ေရွ႕ေနမလုပ္ပါ ဆိုတဲ့ စကားကေတာ့ က်ြန္မရဲ႕ စာတမ္းေအာက္ဆံုးမွာ ေရးသားထားသလိုပဲ ဘယ္လူပုဂၢိဳလ္၊ ဘယ္အဖြဲ႕အစည္းကို မွ တိုက္ခိုက္စြပ္စြဲထားျခင္း၊ တရားခံသတ္မွတ္ျခင္း မရွိတာေၾကာင့္ ေရွ႕ေနလဲ မလိုအပ္ဘူး ထင္ပါတယ္။


စာအုပ္ဖတ္စရာေတြ ရည္ညြန္းေပးတဲ့ အတြက္လဲ အထူးပဲ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။

၀ါဒမွိဳင္းမိေနရင္ ေဖာက္ဖို႕ မ၀ံ့မရျဖစ္ေနတယ္ဆိုတဲ့ အပိုင္းနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေျပာရရင္ ဘယ္၀ါဒမွိဳင္းက်ြန္မ ကို သင့္ေနတယ္လို႕ ဦးညြန္႕ေရႊ ထင္ျမင္ပါသလဲ။ ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ေဆြးေႏြးေမးျမန္းလို႕ရပါတယ္။

အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးကို ဦးတည္ဖို႕ အၾကံေပးမွဳအတြက္လဲ အထူုးပဲ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္။ က်ြန္မလဲ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးကို ဦးတည္ေဆာင္ရြက္ေနတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးဆိုတာကို ဦးညႊန္႕ေရႊရဲ႕ အဓိပၸာယ္ဖြင့္ဆိုခ်က္ကို ကနဦးေဆြးေႏြးေပးပါ။ က်ြန္မဦးတည္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးနဲ႕ ဦးညႊန္႕ေရြဦးတည္ေနတဲ့ အမ်ိဳးသားႏိုင္ငံေရးၾကားမွာ ဘယ္လို ကြာျခားခ်က္ရွိလဲဆိုတာ ထပ္မံ ေဆြးေႏြးရေအာင္ပါ။


နိဂံုးခ်ဳပ္အေနနဲ႕ ဦးညြန္႕ေရႊရဲ႕ စာမွာ မိတ္ေဆြမ်ားအားလံုးလို႕ ဆိုထားတဲ့အတြက္ စာဖတ္မိတ္ေဆြမ်ားအားလံုးကိုလဲ တခုေျပာၾကားလိုပါတယ္။ အခုဒီေဆာင္းပါးဟာ မည္သူတဦးတဖြဲ႕မွ ေရးသားထားခ်က္မဟုတ္ပဲ သေဘာတရား၊ အခ်က္အလက္နဲ႕ သမိုင္းေၾကာင္းကို ေရးသားထားခ်က္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္အေပၚမွာ ဦးညႊန္႕ေရႊက က်ြန္မအေနနဲ႕ ေဒၚစု၊ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္တို႕ကို ေျပာတယ္လို႕ ထပ္ဆင့္ ေကာက္ခ်က္ခ်ျပီး ျပန္လည္ေျပာၾကားထားျခင္းသာလွ်င္ျဖစ္ပါတယ္။ က်ြန္မအေနနဲ႕ကေတာ့ ေယဘုယ်အခ်က္အလက္ေတြကို ကိုယ့္အျမင္၊ ကိုယ့္ရွဳေထာင့္ကေန လြတ္လပ္စြာ ေရးသားခြင့္ကို လက္ကိုင္ျပဳျပီး ေရးသားထားျခင္းသာ ျဖစ္ပါေၾကာင္း။


ေလးစားစြာျဖင့္

ခင္မမမ်ိဳး

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အမ်ိဳးသား ရင္ၾကားေစ့ေရး ဆိုရာ၀ယ္

ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးမွာ ေရပန္းအလြန္စားခဲ့တဲ့ စကားလံုးေလးေတြ ရွိပါတယ္။ နယ္ခ်ဲ႕ေခတ္က ေရပန္းစားခဲ့တဲ့ လံုး၀ လြတ္လပ္ေရး၊ ဖဒရယ္ျပည္ေထာင္စုအေရး၊ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္၊ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး (၀ါ) အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး (National Reconciliation) စတဲ့ စကားလံုးေလးေတြပါ။ နယ္ခ်ဲ႕ခတ္၊ လြတ္လပ္ေရးရျပီး ေခတ္ေတြက စကားလံုးေလးေတြကေတာ့ အခ်ိန္အခါ၊ အေျခအေနနဲ႕ ေလ်ာ္ညီစြာ ထြက္ေပၚလာခဲ့တဲ့ စကားလံုးေလးေတြပါ။ စစ္အာဏာရွင္ေခတ္ေရာက္ေတာ့ ထြက္ေပၚလာတဲ့ စကားလံုးေတြက စကားလံုးအေနနဲ႕ဆိုရင္ အလြန္တန္ဖိုးရွိေပမယ့္ အခ်ိန္အခါ၊ အေျခအေနနဲ႕ မေလ်ာ္ညီပဲ ထြက္ေပၚလာတဲ့ စကားလံုးေတြ ျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ အခုဒီေဆာင္းပါးမွာ လတ္တေလာေရပန္းစားေနတဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး စကားလံုးနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ အေျခခံသေဘာတရားနဲ႕ စကားလံုးအသံုးျပဳရတဲ့ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါကို တင္ျပလိုပါတယ္။



အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး

အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတာ ေရရွည္ခံျငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္မွဳ အတြက္ အလြန္အေရးၾကီးတဲ့ သေဘာတရားတခုျဖစ္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံက ျပည္သူလူထု၊ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္၊ လူမ်ိဳးစုေတြ အခ်င္းခ်င္း အၾကားမွာ ပဋိပကၡေတြ ျဖစ္ပြားလာတဲ့အခါ အၾကမ္းဖက္မွဳ၊ တရားမွ်တမွဳကင္းမဲ့တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြ ေပၚထြက္လာတတ္ ပါတယ္။ အင္အားၾကီးသူက အင္အားနည္းသူကို အႏိုင္က်င့္ႏွိပ္စက္သတ္ျဖတ္မွဳေတြ ျဖစ္ပြားလာပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ပဋိပကၡေတြေျပလည္လာျပီးတဲ့အခါ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ျပည္သူနဲ႕ တပ္မေတာ္အၾကား၊ လူမ်ိဳးစု အခ်င္းခ်င္းေတြအၾကားမွာ တဦးနဲ႕တဦးတည္ရွိမွဳနဲ႕ ရပ္တည္မွဳကို အျပန္အလွန္ အသိအမွတ္ျပဳျခင္း၊ တဦးနဲ႕တဦးရဲ႕ ကြဲျပားျခားနားမွဳေတြ၊ အက်ိဳးစီးပြားေတြ၊ တန္ဖိုးထားမွဳေတြကို အျပန္အလွန္ေလးစားျခင္းစတဲ့ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမွဳေတြ ျပဳလုပ္ရပါတယ္။ ဒီလိုေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမွဳေတြဟာ ပဋိပကၡေပၚမွာ မူတည္ျပီး ေရတို၊ ေရရွည္ အခ်ိန္အတိုင္းအတာ တခု ၾကာတတ္ပါတယ္။ ဒီလို ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးမွဳေတြျပဳလုပ္တဲ့ ျဖစ္စဥ္ကို အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္အျဖစ္ ေခၚဆိုပါတယ္။

ႏိုင္ငံေရးအၾကမ္းဖက္မွဳရဲ႕ စိတ္ပိုင္းဆိုင္ရာေနာက္ဆက္တြဲျပႆနာေတြကို ေလ့လာခဲ့တဲ့ ပညာရွင္ Montville ဆိုသူက ႏိုင္ငံေရးပဋိပကၡေတြအၾကားမွာ အၾကမ္းဖက္မွဳခံထားရသူမ်ားဟာ ေနာင္မွာ ဒီလိုအၾကမ္းဖက္မွဳေတြ ထပ္မံျဖစ္ပြားလာမွာကို ေၾကာက္႐ြံ႕စိတ္ေတြ ႐ွိေနတတ္ျပီး၊ ဒီိလိုေၾကာက္႐ြံ႕စိတ္ေတြဟာ သူတို႕အေပၚ အၾကမ္းဖက္ခဲ့သူေတြအေပၚ ယံုၾကည္မွဳကို ေလ်ာ့နည္းေစတတ္တယ္လို႕ ဆိုထားပါတယ္။ ဒီလိုယံုၾကည္မွဳ ေလ်ာ့နည္းေနတာာနဲ႕အမွ် စစ္မွန္တဲ့ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္မွဳနဲ႕ တိုင္ပင္ညွိႏွိဳင္းမွဳေတြ ႐ွိလာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒီအခါမွာ ႏိုင္ငံတႏိုင္ရဲ႕ တည္ေဆာက္မွဳျဖစ္စဥ္ကို ထိခိုက္ေစႏိုင္ပါေတာ့တယ္။

ဖိႏွိပ္သူေတြနဲ႕ ဖိႏွိပ္ခံရသူေတြအၾကားမွာ စစ္မွန္တဲ့ နားလည္ခြင့္လႊတ္မွဳျဖစ္ေပၚလာေရးမွာ အဆင့္ သံုးဆင့္ရွိပါတယ္။ ပထမအဆင့္ကေတာ့ အသိေပးျခင္းအဆင့္ (acknowledgment) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ ဖိႏိွပ္ခဲ့တဲ့ အာဏာရွင္ေတြဟာ သူတို႕ဘာေတြလုပ္ခဲ့လဲဆိုတာကိုအမ်ားျပည္သူကို အသိေပးမွဳေတြ ျပဳလုပ္ရပါတယ္။ အမွန္တရားကို ေဖာ္ထုတ္ေျပာၾကားျပီး၊ ေနာင္အခ်ိန္မွာ ဒီလို မျဖစ္ေစရဘူးဆိုတဲ့ အသိကို လူအမ်ားယံုၾကည္လာေအာင္ အသိေပးရပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ contrition အဆင့္ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ ဖိႏွိပ္ခ်ဳပ္ခ်ယ္သူအာဏာရွင္ေတြဟာ အတိတ္ကျဖစ္ရပ္ေတြအတြက္ တာ၀န္ယူတာ၊ ေနာင္တရမွဳကို ထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားတာနဲ႕ ခြင့္လႊတ္ဖို႕ တိုက္႐ိုက္ေတာင္းပန္မွဳေတြ ျပဳလုပ္ရပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ ႐ိုးသားမွဳဟာ အေရးၾကီးဆံုးျဖစ္ပါတယ္။ တတိယအဆင့္ကေတာ့ ခြင့္လြတ္ျခင္းအဆင့္ (forgiveness) ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္ကေတာ့ ဖိႏွိပ္ခံခဲ့ရသူမ်ားက အတိတ္က နာက်ည္းခ်က္မ်ားကို သင္ပုန္းေခ်ျပီး နားလည္ခြင့္လႊတ္ ေပးတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအတြက္ အခ်ိန္အတိုင္းအတာတခု ၾကာျမင့္တတ္ပါတယ္။ ပထမအဆင့္ႏွစ္ဆင့္မွာ ဖိႏွိပ္သူေတြဘက္က ဘယ္ေလာက္အတိုင္းအတာအထိ ႐ိုးသားစြာျပင္ဆင္ခဲ့လဲ ဆိုတာေပၚမွာ အဓိက မူတည္ပါတယ္။

ဒါေၾကာင့္လဲ မွန္ကန္တဲ့ နားလည္ခြင့္လႊတ္လက္ခံမွဳေတြ ျဖစ္လာဖို႕ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ (national reconciliation process) ဆိုတာ လိုအပ္လာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါမွလဲ အနာဂတ္တိုင္းျပည္ တည္ေဆာက္မွဳကို အ႐ွိန္အဟုန္နဲ႕ တိုးတက္ေအာင္ လက္တြဲတည္ေဆာက္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။ လူႏွစ္ေယာက္အိမ္ေထာင္ျပဳမွဳမွာေတာင္ အိမ္ေထာင္ဘက္တဦးဆီမွာ သံသယေတြ၊ မယံုၾကည္မွဳေတြ၊ အႏိုင္က်င့္ေစာ္ကားမွဳေတြ ရွိေနမယ္ဆိုရင္ ဒီအိမ္ေထာင္ဟာ ျပိဳလဲျခင္းျဖစ္ရင္ျဖစ္၊ မျဖစ္ရင္လဲ သာယာျငိမ္းခ်မ္းမွဳ ရွိႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။ အျပန္အလွန္ေလးစားမွဳ၊ ယံုၾကည္မွဳ၊ ညွိႏွိဳင္း ေဆာင္ရြက္မွဳေတြအေပၚမွာ အေျခတည္မွာ မိသားစုရဲ႕ အနာဂတ္ဘ၀ကို ေကာင္းေကာင္းမြန္မြန္ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္ လက္တြဲတည္ေဆာက္လို႕ ရႏိုင္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံရဲ႕ အေျခခံယူနစ္ေလးတခုျဖစ္တဲ့ မိသားစုေလးတခု တည္ေဆာက္တာမွာေတာင္ အျပန္အလွန္ယံုၾကည္မွဳ၊ အျပန္အလွန္ ေလးစားမွဳ၊ နားလည္ခြင့္လႊတ္မွဳဟာ ဒီေလာက္အေရးၾကီးတယ္ဆိုရင္ ႏိုင္ငံတႏိုင္ငံတည္ေဆာက္မွဳမွာဆိုရင္ မည္မွ် အတိုင္းအတာအထိ အေရးၾကီးမယ္ဆိုတာ ခန္႕မွန္းလို႕ရႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေတာ့ ဘယ္လိုအေျခအေနမ်ိဳးမွာ အမ်ိဳးသား ရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ စတင္လာမလဲ ဆိုတာ ေလ့လာၾကည့္ရေအာင္ပါ။

အေျခအေနႏွင့္ အခ်ိန္အခါ

အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ပဋိပကၡျဖစ္စဥ္နဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန၊ ႏိုင္ငံေရး အခင္းအက်င္း အခ်ိန္အခါေတြအေပၚမွာ မူတည္ပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးအေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါ ကို မသံုးသပ္ပဲ သေဘာတရားနဲ႕ ျဖစ္စဥ္ေတြကို အသံုးျပဳလို႕ မရပါဘူး။ ဥပမာ- ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတဲ့ စကားလံုးကို နမူနာၾကည့္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတာက ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳအေျခအေနမွာဆိုရင္ ကနဦးဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ (Initial Democratization) အရ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚေပါက္လာျပီးမွ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ခိုင္မာမွဳ (democratic consolidation) ကို အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳ ကာလ (transition period) မွာ ေခၚဆိုရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီၾကားျဖတ္အစိုးရဆိုတာမွာ အတိုက္အခံဦးေဆာင္တဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (opposition-led provisional government) ဒီမိုကေရစီအတိုက္အခံမ်ားနဲ႕ အာဏာရွင္ဘက္မွ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလိုသူမ်ား ပူးတြဲတည္ေထာင္တဲ့ ပါ၀ါရွယ္ယာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (power sharing interim government)၊ အာဏာရွင္ဘက္မွ ဒီမိုကေရစီ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳျပဳလုပ္ရန္ ေၾကညာဖြဲ႕စည္းတဲ့ အိမ္ေစာင့္အစိုးရ (incumbent-led caretaker government) နဲ႕ ႏိုင္ငံတကာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (international interim government)ဆိုျပီး သဏၭာန္ေလးမ်ိဳး ရွိပါတယ္။ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတာ ဒီလိုၾကားျဖတ္အစိုးရ တခုခုရွိျပီးမွ ေခၚယူရတာျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီမွာမွ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြး အေျဖရွာရင္ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးကိုပါ တည္ေဆာက္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာက်ေတာ့ ဒီအေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါကို သေဘာမေပါက္ပဲ မုန္႕ဆီေၾကာ္က ဘယ္ေနမွန္းမသိ၊ ႏွာခမ္းနာနဲ႕ တည့္ပါ့မလား ဆိုတဲ့ အျဖစ္မ်ိဳးေတြ ေပၚလာတတ္ပါတယ္။ ၾကားျဖတ္အစိုးရဆိုတာ မေပၚေပါက္ေသးခင္မွာ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ကို ေခၚတတ္ၾကပါတယ္။ ရလာဘ္ကေတာ့ အင္မတန္အႏွစ္သာရရွိတဲ့ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးအေျဖရွာေရး စကားလံုးဟာ ထပ္ခါတလဲလဲ ေျပာစရာေတြျဖစ္ျပီး ဆီသည္မလက္သုတ္ ျဖစ္သြားေတာ့တာပါပဲ။ အာဏာရွင္ဘက္ကၾကည့္မယ္ဆိုရင္လဲ အလြန္ကို ဟာသေျမာက္ေစတဲ့ ႏိုင္ငံေရးထိုးစစ္ ျဖစ္လာေစပါေတာ့တယ္။ ပမာဆိုရရင္ ရပ္ကြက္ထဲေရာက္လာတဲ့ ဓားကိုင္ အမူးသမားေရွ႕မွာ ရပ္ကြက္သူ၊ ရပ္ကြက္သားေတြ ဒူးေထာက္ထိုင္ပီး “ဒို႕တေတြ ေဆြးေႏြးၾကရေအာင္” လို႕ သြားေျပာေနတာနဲ႕ အတူတူပါပဲ။ အမူးသမားက လူစိတ္ေပ်ာက္ေနခ်ိန္ ျဖစ္ေနေလေတာ့ ဒီလိုသြားေျပာေနရင္ အားရပါးရ ဇက္ေတြကို ပိုင္းခ်လိုက္မွာ အေသအခ်ာပါ။ အမွန္တကယ္လုပ္သင့္တာက လူအားနဲ႕ အမူးသမားလက္က ဓားကို အထိအခိုက္အနည္းဆံုးနဲ႕ ဘယ္လိုျပဳတ္ထြက္သြားေအာင္ လုပ္ရမလဲ ဆိုတာကို စဥ္းစားျပီး ညီညီညာညာ လုပ္သင့္တာမ်ိဳးပါ။ ျပီးမွ အမူးသမားကို ေခတၱေစာင့္ၾကည့္ထားျပီး၊ အမူးေျပမွ ေဆြးေႏြးမွဳလုပ္ရတာမ်ိဳးပါ။ ေဆြးေႏြးႏိုင္ဖို႕ဆိုတာက တဘက္က ျခိမ္းေခ်ာက္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနကို အရင္ထိန္းခ်ဳပ္ျပီးမွ လုပ္ရမယ့္အရာသာျဖစ္ပါတယ္။

ဒီလိုမဟုတ္ပဲ အခ်ိန္အခါကို မခ်င့္ခ်ိန္တတ္ပဲ ၾကားျဖတ္အစိုးရကလဲ မေပၚေသး၊ ယုတ္စြအဆံုး အာဏာရွင္ေတြဘက္က ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳလုပ္မယ့္ အိမ္ေစာင့္အစိုးရဖြဲ႕မယ္ဆိုတဲ့ အရိပ္အေယာင္ေလး ေတြေတာင္ မေပၚေသးခင္မွာ ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳကို ဦးေဆာင္သူမ်ားအျဖစ္ ျပည္သူလူထုက ေရြးခ်ယ္ထားခဲ့သူေတြ၊ မိမိဘာသာ ဦးေဆာင္သူမ်ားအျဖစ္ တံဆိပ္ကပ္ထားသူေတြက ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတဲ့ စကားလံုးကိုသာ တြင္တြင္ၾကီး ခရားေရလႊတ္ ေျပာလာၾကတဲ့အခါက်ေတာ့ အာဏာရွင္ေတြအတြက္က ဟားစရာျဖစ္လာပါတယ္။ ဟားလို႕ေကာင္းတဲ့အျပင္ ရန္သူ႕လက္နက္၊ ကိုယ့္လက္နက္ပါ လုပ္လို႕ရလာပါေသးတယ္။ ျပည္သူလူထုရဲ႕ လွဳပ္ရွားမွဳအားေကာင္းလာရင္၊ လူထုတိုက္ပြဲေတြ အရွိန္ရလာရင္ အတိုက္အခံဦးေဆာင္တဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရေပၚလာျပီး ကနဦးဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ျဖစ္ေပၚသြားတတ္ပါတယ္။ ဒါကို အာဏာရွင္ေတြက အလြန္ေၾကာက္ပါ တယ္။ ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳ အခ်ိန္ေတြ ၾကာျမင့္လာရင္ေတာ့ ဒါကို ေၾကာက္သူေတြက အာဏာရွင္ေတြတင္ မဟုတ္ေတာ့ပါဘူး။ မေအာင္ျမင္တဲ့ ဒီမိုကေရစီတိုက္ပြဲကို ဦးေဆာင္ခဲ့သူမ်ားထဲက စိတ္ထားမမွန္သူေတြကလဲ သူတို႕ရဲ႕ status quo ေပ်ာက္သြားမွာ စိုးရိမ္လာၾကပါတယ္။

အဲဒီမွာတင္ အာဏာရွင္ဘက္ကလဲ လူထုတိုက္ပြဲ အရွိန္ေကာင္းလာျပီး ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕တဲ့အဆင့္ထိ မတက္လွမ္းခင္မွာ အျမန္အဆန္ ျဖိဳခြင္း၊ ရန္သူ႕လက္နက္၊ ကိုယ့္လက္နက္လုပ္ျပီး ဒိုင္ယာေလာ့ခ္လုပ္မယ္ ကမ္းလွမ္းေတာ့တာပါပဲ။ ဒါကို status quo ေပ်ာက္မွာ စိုးရိမ္သူေတြကလဲ အလ်င္အျမန္ လက္ခံေတာ့တာပါပဲ။ ႏိုင္ငံတကာအဖြဲ႕အစည္းေတြကလဲ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးေတြကို ေထာက္ခံပါတယ္။ ဘာေၾကာင့္လဲဆိုေတာ့ သူတို႕ ေခါင္းေပၚက်ေနတဲ့ ၀န္ထုပ္၀န္ပိုးတခု က်သြားလို႕ပါပဲ။ ေနာက္ဆံုးေတာ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (သို႕) အိမ္ေစာင့္အစိုးရ တခုေပၚလာျပီးမွ ထြက္ေပၚလာရမယ့္ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတာကလဲ သီးခ်ိန္တန္သီး၊ ပြင့္ခ်ိန္တိုင္ပြင့္ရမွာ မဟုတ္ပဲ အတင္းသီးခိုင္းေနသလိုျဖစ္တဲ့အတြက္ အသီးက မသီးပဲ political deadlock ျဖစ္သြားေတာ့တာပါပဲ။ အဲဒီလို ေရွ႕မတိုး၊ ေနာက္မဆုတ္ျဖစ္လာတဲ့ အခါက်ေတာ့ ျပည္သူလူထုကလဲ သူတို႕ကိုယ္တိုင္ ေရြးခ်ယ္ေပးခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္သူေတြ၊ မိမိဘာသာဦးေဆာင္ တံဆိပ္ကပ္ထားသူေတြကို စိတ္ပ်က္လာပါတယ္။ ယံုၾကည္မွဳမဲ့ လာပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးလုပ္ေနသူေတြအၾကားမွာလဲ အျမင္ေတြကြဲလာပါတယ္။ ေဘးထြက္ထိုင္ေနသူေတြ မ်ားလာပါတယ္။ မ်ိဳးဆက္သစ္ေတြကလဲ မ်ိဳးဆက္ေဟာင္းေတြကို အထင္ေသးလာပါတယ္။ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ အားနည္းလာၾကပါတယ္။ အဲဒီမွာတင္ လူထုနဲ႕ ဒီမိုကေရစီတိုက္ပြဲနဲ႕ တသားတည္းျဖစ္မွဳနဲ႕ မ်ိဳးဆက္သစ္မ်ိဳးဆက္ေဟာင္းအၾကား၊ ႏိုင္ငံေရးတက္ၾကြလွုပ္ရွားသူမ်ားအၾကားမွာ ပူးေပါင္းေဆာင္ရြက္မွဳ ေလ်ာ့က်သြား ပါေတာ့တယ္။ အေျဖကေတာ့ အာဏာရွင္ သက္ဆိုးရွည္သြားေစတာပါပဲ။ အာဏာရွင္ေတြ စိတ္တိုင္းက် လုပ္ခ်င္ရာ လုပ္လို႕ ရသြားေစေတာ့တာပါပဲ။

အခုဆက္လက္ျပီး အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး ျဖစ္စဥ္စတင္တဲ့ အေျခအေနနဲ႕ အခ်ိန္အခါကို တင္ျပလိုပါတယ္။ ရင္ၾကားေစ့ေရး (၀ါ) ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ရတယ္ဆိုတာက ပဋိပကၡရွိေနလို႕ ျပဳလုပ္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပဋိပကၡရွိေနရင္ တခ်ိန္မွာ ျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးလုပ္ရတယ္ဆိုတာကေတာ့ ထုပ္ဆီးတိုးရင္း၊ ေဘာလံုးကန္ရင္း ရန္ျဖစ္ဖူးတဲ့ ကေလးကအစ နားလည္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ မည္၍မည္မွ် အေရးၾကီးတယ္ဆိုတာကို ေရၾကီးခြင္က်ယ္ ျငင္းခုန္ေဆြးေႏြးေနၾကစရာ၊ အစည္းအေ၀းပြဲေတြက်င္းပျပီးရွင္းျပေနစရာ မလိုအပ္လွပါ။ ဘယ္လိုအခ်ိန္မွာ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ ေပၚထြက္ေအာင္ျပဳလုပ္ႏိုင္သလဲဆိုတာကသာ ပိုျပီး အေရးၾကီးတဲ့ ကိစၥရပ္ျဖစ္ပါတယ္။ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတာ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားမွဳ အဆင့္ဆင့္ရဲ႕ Peace and Reconciliation stage မွာ ေပၚထြက္ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။

ဒါနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ပဋိပကၡျဖစ္ပြားမွဳအဆင့္ဆင့္ကို ၾကည့္ၾကရေအာင္ပါ။


ႏိုင္ငံတခုအတြင္းမွာ ျဖစ္ေပၚတဲ့ ပဋိပကၡ (Intrastate conflict) အမ်ိဳးအစားမွာပဲျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံအခ်င္းခ်င္းအၾကားမွာ ျဖစ္ေပၚတဲ့ ပဋိပကၡ (Interstate conflict) မွာပဲျဖစ္ျဖစ္ ေလ့လာသူပညာရွင္မ်ား၊ မူ၀ါဒခ်မွတ္သူမ်ား စတင္ျပဳလုပ္ရတာကေတာ့ ပဋိပကၡအေျခအေန၊ အဆင့္ကို ဆန္းစစ္ရတာျဖစ္ပါတယ္။ ဆန္းစစ္မွဳ နည္းလမ္းအမ်ိဳးမ်ိဳးကြဲျပားမွုရွိေပမယ့္ အထက္မွာ ေဖာ္ျပထားတဲ့ ပံုထဲက ပဋိပကၡအဆင့္ဆင့္ကို ပညာရွင္အမ်ားစုက အသံုးျပဳေလ့ရွိပါတယ္။

ႏိုင္ငံေတြအၾကား(သို႕မဟုတ္) ႏိုင္ငံတြင္းမွာ မွီတင္းေနထိုင္ၾကတဲ့ လူမ်ိဳးစုေတြအၾကား (သို႕မဟုတ္) ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ အစိုးရနဲ႕ ျပည္သူလူထုအၾကားမွာ ကြဲျပားျခားနားတဲ့ တန္ဖိုးထားမွဳေတြ၊ လိုအပ္ခ်က္ေတြနဲ႕ အက်ိဳးစီးပြားေတြ ရွိပါတယ္။ ဒီလိုကြဲျပားျခားနားမွဳေတြဟာ ရံဖန္ရံခါမွာ ပဋိပကၡျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အေၾကာင္းတရားေတြ ျဖစ္လာတတ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္ကို Latent stage လို႕ ေခၚဆိုေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီအဆင့္ကေန ေရွ႕ဆက္ျပီးျဖစ္လာတဲ့ triggering event တခုဟာ ပဋိပကၡကို ေဖာက္ခြဲပစ္လိုက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဥပမာဆိုရရင္ ၁၉၆၈ ခုႏွစ္မွာ အိုင္ယာလန္ေျမာက္ပိုင္းက ကက္သလစ္ဘာသာ၀င္လူနည္းစုဟာ ႏိုင္ငံသားဆိုင္ရာ အခြင့္အေရးေတာင္းဆိုမွဳေတြကို အၾကမ္းမဖက္ ဆႏၵျပတဲ့နည္းနဲ႕ ျပဳလုပ္ခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒီဆႏၵျပပြဲကို လူမ်ားစု ပရိုတက္စတင့္ ဘာသာ၀င္ေတြက ထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ အစိုးရက အင္အားသံုးျဖိဳခြင္းခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွာတင္ အတိတ္က ရွိခဲ့ဖူးတဲ့ စိတ္ဒဏ္ရာအနာတရေတြ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ျပန္ေျပာင္းသတိရမွုေတြ ျဖစ္ပြားလာပါတယ္။ ေနာက္ဆံုးမွာေတာ့ လြတ္လပ္တဲ့အိုင္ယာလန္ႏိုင္ငံ တည္ေဆာက္ေရး ေတာင္းဆိုမွဳ တိုက္ပြဲေတြအထိ ၾကီးက်ယ္သြားပါေတာ့တယ္။ ဒီအေျခအေနဟာ conflict emergence အေျခအေနပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ လူအမ်ား ပူးေပါင္းပါ၀င္လာၾကပါတယ္။ လူအမ်ားက ေရြးခ်ယ္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ တံဆိပ္ကပ္ေခါင္းေဆာင္ပဲျဖစ္ျဖစ္ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ အဲဒီကေနတဆင့္ ပဋိပကၡဟာ တစတစနဲ႕ က်ယ္ျပန္႕သြားပါေတာ့တယ္။ အမ်ားက ပူးေပါင္းပါ၀င္မွုေတြ ရွိလာပါတယ္။ ပဋိပကၡျဖစ္ၾကတဲ့ ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္အၾကားက အေပါ့စား နည္းဗ်ဴဟာ (light tactic) ေတြျဖစ္တဲ့ အျပဳသေဘာေ၀ဖန္ေဆြးေႏြးျငင္းခုန္မွဳ၊ ကတိက၀တ္ျပဳမွဳေတြကေန အျပင္းစားနည္းဗ်ဴဟာ (Heavy tactic) ေတြျဖစ္တဲ့ ျခိမ္းေခ်ာက္မွဳ၊ ပါ၀ါကစားမွဳနဲ႕ အၾကမ္းဖက္မွဳေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။ ပဋိပကၡအ႐ြယ္အစားၾကီးလာပါတယ္။ အျဖစ္အပ်က္တခုတည္းကို အာရံုစိုက္မွဳကေန ကိစၥရပ္ေတြပိုမ်ားလာတယ္။ ပါ၀င္တဲ့ ဘက္ႏွစ္ဘက္မွာ ညွိႏွိဳင္းဖို႕ အဆင့္မဟုတ္ေတာ့ပဲ တဘက္နဲ႕ တဘက္ အႏိုင္ယူဖို႕ အဆင့္ျဖစ္လာပါတယ္။ ဒီအေျခအေနကို conflict escalation ျဖစ္လာတဲ့အဆင့္လို႕ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ conflict escalation အဆင့္မွာ အခ်ိန္ၾကာလာတဲ့အခါ ႏွစ္ဘက္စလံုးက ႏိုင္လဲမႏိုင္၊ ရွံဳးလဲ မရွံဳးတဲ့ အေျခအေနကို ေရာက္လာပါတယ္။ ႏွစ္ဘက္စလံုး ေျခကုန္လက္ပမ္းက် လာတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးကို ေျပာတာပါ။ ဒါေပမယ့္ ႏွစ္ဘက္စလံုးကလဲ ရွံဳးတယ္လို႕ လက္မခံႏိုင္ၾကသလို ဘက္တဘက္က အရွံဳးေပးလိုက္တယ္ဆိုတာမ်ိဳးလဲ မရွိပါဘူး။ အဲဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးကို Stalemate အဆင့္လို႕ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ အခ်ိန္ေတြၾကာလာတဲ့အခါမွာ ပဋိပကၡဆက္ျဖစ္ေနရတာဟာ ေပးဆပ္ရတာ သိပ္ၾကီးလြန္းတဲ့အေျခအေန ႏွစ္ဘက္စလံုးမွာ ျဖစ္လာပါတယ္။ ပဋိပကၡစတင္ျဖစ္ပြားစဥ္က ရည္မွန္းခ်က္ေတြကလဲ အသြင္ေျပာင္းလဲလာပါတယ္။ အမ်ားစုကလဲ ေထာက္ခံအားေပးမွဳေလ်ာ့က်လာပါတယ္။ အဲဒီမွာတင္ ဒီၤပဋိပကၡကို ဘယ္လို အဆံုးသတ္သင့္သလဲ၊ ဘယ္လိုအေပးအယူလုပ္သင့္သလဲဆိုတာ ႏွစ္ဘက္စလံုးက စဥ္းစားလာၾကပါေတာ့တယ္။ ဒီလိုျဖစ္လာတဲ့ အေျခအေနကို conflict de-escalation အဆင့္လို႕ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္။ ဥပမာ- ေတာင္အာဖရိက သမၼတ de Klerk ဟာ အမ်ိဳးသားပါတီနဲ႕ ေတာင္အာဖရိက လူျဖဴမ်ားရဲ႕ ရည္မွန္းခ်က္ေတြကို ျပန္လည္ျပဳျပင္ျပီး၊ ႏိုင္ငံသစ္ကို ျပန္လည္တည္ေထာင္ဖို႕အတြက္ ကနဦးဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွုျဖစ္စဥ္အေနနဲ႕ incumbent-led caretaker government ကို စတင္ခဲ့ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္လဲ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္နဲ႕ ပဋိပကၡေျဖရွင္းမွဳ (conflict/ dispute settlement) အဆင့္ကို ထပ္ေရာက္သြားျပီး၊ ပဋိပကၡျဖစ္ပြားျပီးေနာက္ပိုင္း ျငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္မွဳနဲ႕ အမ်ိဳးသား ရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ေတြ ေပၚထြက္လာခဲ့တာ ျဖစ္ပါတယ္။ ေတာင္အာဖရိကႏိုင္ငံက အမ်ိဳူသားရင္ၾကား ေစ့ေရးျဖစ္စဥ္အျပင္ တျခားအမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္မ်ားျဖစ္တဲ့ အာဂ်င္တီးနား၊ ခ်ီလီ၊ ဥ႐ုေဂြး၊ El Salvador၊ Guatemala၊ ခ်က္ကိုစလိုဗက္ကီးယား၊ အယ္လ္ေဘးနီးယား၊ ဘူလ္ေဂးရီးယား၊ ႐ိုေမးနီးယား၊ ပိုလန္၊ ဟန္ေဂရီ၊ ဂ်ာမဏီနဲ႕ စပိန္ႏိုင္ငံမ်ားမွာလဲ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ဆိုတာ conflict de-escalation (သို႕မဟုတ္) conflict settlement အဆင့္ေတြေနာက္ပိုင္းမွာမွ ျငိမ္းခ်မ္းေရးတည္ေဆာက္မွဳနဲ႕အတူ တြဲဖက္ေပၚလာတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္ဆင့္ေတြဟာ အဆင့္လိုက္ျဖစ္ေပမယ့္ တခ်ိဳ႕အဆင့္ေတြမွာ ရပ္တန္႕ေနတာမ်ိဳး၊ ေနာက္ျပန္ဆုတ္သြားျပီးမွ အရွိန္ယူျပီး တဆင့္ျပန္တက္တာမ်ိဳးေတြလဲ ရွိတတ္ပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ conflict de-escalation မျဖစ္ျပီးသေ႐ြ႕ စစ္မွန္တဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတာ ျဖစ္ေပၚလာမွာ မဟုတ္ပါဘူး။

အခုဆက္လက္ျပီး ျမန္မာ့အေရးမွာ လတ္တေလာ အလြန္ေရပန္းစားေနတဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတဲ့ စကားလံုးဟာ လက္ရွိအေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါနဲ႕ ကိုက္ညီမွဳ ရွိမရွိဆိုတာကို ဆက္လက္တင္ျပပါမယ္။

ျမန္မာ့အေရး

ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္က်င့္သံုးခဲ့စဥ္တုန္းက စနစ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ပဋိပကၡေတြ ရွိပါတယ္။ ဒါေတြဟာ ဗမာလူမ်ိဳးစုနဲ႕ မြန္လူမ်ိဳးစုအၾကား၊ ဗမာလူမ်ိဳးစုနဲ႕ ရွမ္းလူမ်ိဳးစုအၾကား၊ ဗမာလူမ်ိဳးစုနဲ႕ ရခိုင္လူမ်ိဳးစုအၾကားမွာ ျဖစ္ပြားတဲ့ ပဋိပကၡေတြမဟုတ္ပါဘူး။ ေရွးေခတ္တပ္မေတာ္ေတြရဲ႕ ဖြဲ႕စည္းပံုစနစ္၊ တပ္မေတာ္ေတြကို အာဏာတပ္မက္တဲ့ ဘုရင္ေတြက ကိုယ္လိုရာဆြဲယူအသံုးခ်လို႕ ရႏိုင္တဲ့ သက္ဦးဆံပိုင္ဘုရင္စနစ္ေတြေၾကာင့္ အိမ္ၾကက္ခ်င္းအိုးမဲသုတ္ အခြပ္ခံခဲ့ရတာ ျဖစ္ပါတယ္။ နယ္ခ်ဲ႕ေခတ္ ေရာက္ေတာ့လဲ ဒီအတိုင္းပါပဲ။ တိုင္းရင္းသားစည္းလံုးညီညြတ္ေရးဟာ နယ္ခ်ဲ႕စနစ္ရဲ႕ အုပ္ခ်ဳပ္ေရး ယႏၱရားတည္တံ့ခိုင္မာမွဳကို ျခိမ္းေခ်ာက္ႏိုင္တဲ့ အႏၱရာယ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ နယ္ခ်ဲ႕စနစ္က ေသြးခြဲအုပ္ခ်ဳပ္မွဳေတြ ျပဳလုပ္ထားခဲ့ပါတယ္။

လြတ္လပ္ေရးရျပီးခ်ိန္ေရာက္တဲ့အခါက်ေတာ့လဲ စစ္မွန္တဲ့အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး လုပ္ရမယ့္ အေျခအေန ေရာက္ခ်ိန္မွာမွ အေထြေထြ ျပႆနာမ်ိဳးစံုေၾကာင့္ ျမန္မာ့ေျမဟာ စစ္တလင္းျပင္ ျဖစ္ခဲ့ရျပန္ပါတယ္။ စစ္တလင္းျပင္ေျမမွာ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရးအင္အားစုျဖစ္တဲ့ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑က တစတစ ၾကီးထြားလာတတ္တာ ထံုးစံပါပဲ။ လူ႕သေဘာသဘာ၀ဆိုတာက ေနရာေပးလြန္းတာခံရရင္ သူဟာ မရွိမျဖစ္ အေရးပါေနတယ္လို႕ ခံစားရတတ္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ စိတ္သေဘာထားမွန္သူက လုပ္စရာရွိတာ ဆက္လုပ္ျပီး၊ စိတ္သေဘာထား မျပည့္သူက လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို လိုတာထက္ တိုးခ်ဲ႕လာတတ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ေရးရာမွာလဲ ဒီအတိုင္းျဖစ္ခဲ့ေတာ့တာပါပဲ။ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ရဲ႕ အဲဒီေခတ္က ေခါင္းေဆာင္ေတြက စိတ္ထားမမွန္ပါဘူး။ ျပည္တြင္းစစ္အရွိန္ေၾကာင့္ တပ္မေတာ္ရဲ႕ အခန္းက႑တိုးျမင့္လာမွဳကို အခြင့္ေကာင္းယူျပီး၊ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး အင္အားစုအဆင့္ကေန ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳအခန္းက႑ကို တိုးျမွင့္ေနရာယူပါေတာ့တယ္။

ဒီလိုတိုးျမင့္ေနရာယူလာမွဳမွာလဲ ျပည္သူလူထုအက်ိဳးကို ဦးတည္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္မွဳကို ျပဳလုပ္ျခင္းမရွိတာေၾကာင့္ အစိုးရ၊ တပ္မေတာ္၊ ျပည္သူဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံတခုမွာ အေရးၾကီးတဲ့ ၾတိဂံသ႑ာန္ျဖစ္တည္မွဳက ပ်က္သြားပါတယ္။ အစိုးရေနရာကို တပ္မေတာ္က အျပီးအပိုင္ ရယူလိုက္ပါတယ္။ ျပည္သူအက်ိဳးစီးပြားနဲ႕ တိုက္ရိုက္ဆန္႕က်င္တဲ့ လုပ္ရပ္ေတြေၾကာင့္ ျပည္သူနဲ႕ ဆန္႕က်င္ဘက္ျဖစ္လာပါတယ္။ ျပည္သူနဲ႕ စစ္အစိုးရအၾကားက ပဋိပကၡေတြ ပိုမိုျပင္းထန္လာပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္ကို ေတာ္လွန္တဲ့ လူတန္းစားတရပ္ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ အေျမာ္အျမင္ရွိတဲ့ ေတာ္လွန္ေရးေခါင္းေဆာင္မ်ား ဦးေဆာင္တဲ့ လူမ်ိဳးစုေတြအခ်င္းခ်င္းအၾကား ညီညြတ္မွဳကို တည္ေဆာက္ႏိုင္ လာတာနဲ႕အမွ် ဘံုရန္သူကို ဆန္႕က်င္တဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ထြက္ေပၚလာပါတယ္။

လြတ္လပ္ေရးရျပီးစဥ္ကာလကေန ၁၉၈၈ ခုႏွစ္အထိ ကာလတေလွ်ာက္မွာ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္နဲ႕ လူမ်ိဳးစုစစ္တပ္ေတြအၾကား၊ ျမန္မာ့တပ္မေတာ္နဲ႕ ျပည္သူလူထုအက်ိဳးကို ဦးစားေပးစဥ္းစားတဲ့ ေျမေပၚေျမေအာက္ အဖြဲ႕အစည္းေတြအၾကားမွာ စစ္ေရးတိုက္ပြဲ၊ ႏိုင္ငံေရးတိုက္ပြဲေတြ အမ်ားအျပားေပၚထြက္ခဲ့ပါတယ္။ ပဋိပကၡေတြဟာ conflict emergence အဆင့္ကို ေရာက္သြားလိုက္၊ conflict escalation အဆင့္ကို ဆက္မတက္သြားပဲ ရပ္တန္႕ေနလိုက္၊ ရံဖန္ရံခါမွာလဲ latent conflict အဆင့္ကို ျပန္က်သြားလိုက္နဲ႕ ျဖစ္ေနခဲ့ပါတယ္။ အခုက်ြန္မ ဆန္းစစ္ခ်က္က တမ်ိဳးသားလံုအဆင့္၊ တႏိုင္ငံလံုးအဆင့္ကို ေျပာေနတာျဖစ္ပါတယ္။ လူမ်ိဳးစုတစုခ်င္းအလိုက္ သီးျခားဆန္းစစ္မယ္ဆိုရင္ေတာ့ အသြင္သဏၭာန္က တမ်ိဳးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ၁၉၈၈ ခု၊ ဖုန္းေမာ္အေရးအခင္းဟာ ျပည္သူလူထုနဲ႕ အာဏာရွင္အစိုးရအၾကားမွာ ရွိေနခဲ့တဲ့ latent conflicts ေတြအားလံုးကို ေဖာက္ခြဲပစ္လိုက္တဲ့ triggering event ျဖစ္သြားခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီမွာတင္ conflict emergence အဆင့္ျဖစ္သြားျပီး၊ conflict escalation အဆင့္အထိ ၾကီးထြားသြားခဲ့ပါတယ္။ ဒီပဋိပကၡဟာ တစတစနဲ႕ ဆက္ျပီး ၾကီးထြားလာလိုက္တာ ႏွစ္ဘက္စလံုးေျခကုန္လက္ပမ္းက်တဲ့အဆင့္ (stalemate) ကို ေရာက္လုနီးနီး ျဖစ္ခဲ့ပါတယ္။ စစ္အာဏာရွင္ဘက္ကေန အမ်ိဳးသားညီလာခံကို ရပ္တန္႕ထားရျပီး၊ အတိုက္အခံေတြဘက္ကလဲ မာနယ္ပေလာ က်ျပီး ေနာက္ပိုင္း စစ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေရးက်ဆင္းလာတဲ့ အေျခအေနကို ေခၚဆိုတာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ႏွစ္ဘက္စလံုးက မရွံဳးမႏိုင္အေျခအေနကေန conflict de-escalation အဆင့္ကို ဆက္သြားဖို႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္မွဳေတြ မရွိခဲ့ပါဘူး။ ဒီအေျခအေနမွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာရွိေနျပီးမွ အတိုက္အခံဘက္ကလဲ ႏိုင္ငံတကာစစ္မ်က္ႏွာနဲ႕ ထိုးစစ္ျပန္ဆင္လာခဲ့သလို၊ စစ္အာဏာရွင္ဘက္ကလဲ လမ္းျပေျမပံု ခုနစ္ဆင့္နဲ႕ ေအာင္ပြဲရယူဖို႕ ျပန္ျပီး ၾကိဳးစားလာၾကပါတယ္။ Conflict escalation အဆင့္ကို ျပန္ေရာက္သြားတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အတိုက္အခံမ်ားရဲ႕ ႏိုင္ငံတကာထိုးစစ္ျဖစ္တဲ့ ကုလသမဂၢလံုျခံဳေရးေကာင္စီ အေရးယူမွဳ မေပါက္ေျမာက္လာတဲ့အခါက်ေတာ့ ႏွစ္ဘက္အၾကား ပဋိပကၡဟာ latent conflict အဆင့္အထိ ျပန္ေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။

ဒီအေျခအေနမွာပဲ ေလာင္စာဆီေစ်းႏွုန္းတက္မွဳနဲ႕ ပခုကၠဴသံဃာေတာ္မ်ား ႐ိုက္ႏွက္ခံရမွဳေတြဟာ conflict emergence အဆင့္ကို ျဖစ္ေစခဲ့တဲ့ triggering events ေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဲဒီကေန အရွိန္ယူျပီး conflict escalation အဆင့္ျဖစ္တဲ့ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးၾကီး ေပၚထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ အတိုက္အခံေတြဘက္ကသာ လူထုတိုက္ပြဲအတြက္ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ထားမွဳ၊ ႏိုင္ငံတကာအေပၚမွာ အလြန္အကၽြံအားကိုးမွဳနဲ႕ အခ်ိန္အခါမဟုတ္ပဲ ေခၚဆိုထားခဲ့တဲ့ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတာ မရွိထားခဲ့ရင္ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးဆိုတာ အတိုက္အခံဦးေဆာင္တဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရ (သို႕မဟုတ္) ပါ၀ါရွယ္ယာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ဖြဲ႕စည္းျခင္း၊ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ျပဳလုပ္ျခင္း၊ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပျခင္း၊ တိုင္းျပည္တည္ေဆာက္မွဳနဲ႕ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္စတင္ျခင္း လုပ္ငန္းစဥ္အဆင့္ဆင့္ကို ဆက္တက္သြားလို႕ ရတဲ့ အေျခအေနမ်ိဳးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ပထမဆံုးလုပ္ရမယ့္ အလုပ္ကိုေက်ာ္ျပီး နအဖကေန ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေခၚမေယာင္ အသံထြက္လာခဲ့ပါတယ္။ ဒါကို ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ျဖစ္သြားႏိုင္လား၊ မျဖစ္သြားႏိုင္ဘူးလားဆိုတဲ့ အေျခအေနနဲ႕ အခ်ိန္အခါကို မသံုးသပ္ခဲ့တဲ့ အတိုက္အခံႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕ေတြကလဲ ေထာက္ခံၾကိဳဆိုၾကပါေတာ့တယ္။ အဲဒီမွာတင္ ကိုယ့္လက္နက္ဟာ တဘက္က ရန္သူရဲ႕ လက္နက္ျဖစ္သြားပါတယ္။ ဒါကိုပဲ အသံုးခ်ျပီး နအဖစစ္အာဏာရွင္ဘက္ကလဲ conflict escalation အဆင့္မွာ သူတို႕ဘက္က အႏိုင္ရေရးအတြက္ လမ္းျပေျမပံု အဆင့္ဆင့္ကို အျမန္အဆန္ အေကာင္အထည္ေဖာ္ပါေတာ့တယ္။ ဒါကို counter-action လုပ္ဖို႕ အတိုက္အခံေတြဘက္မွာ လုပ္ငန္းစဥ္ အဆင့္ဆင့္ မရွိခဲ့ပါဘူး။ အဲဒီမွာတင္ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးနဲ႕အတူ ျမင့္တက္လာခဲ့တဲ့ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ႏိုင္ငံေရး ေရခ်ိန္ဟာ ျပန္ေလ်ာ့က်သြားပါတယ္။ latent conflict အဆင့္ကို ျပန္ေရာက္သြားပါတယ္။

နအဖဘက္ကလဲ ဒီအေျခအေနကို အခြင့္ေကာင္းယူျပီး လမ္းျပေျမပံုကို တဆင့္ခ်င္းဆက္တိုးပါတယ္။ ဒါေပမယ့္လဲ စစ္တပ္တြင္းက ၇၅- ၂၅ % နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး မေက်လည္မွဳအေျခအေနေတြ၊ လမ္းျပေျမပံုနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး လူထုရဲ႕ မေက်နပ္မွဳေတြ၊ ကမၻာ့စီးပြားေရးပ်က္ကပ္ရဲ႕ ဂယက္ရိုက္မွဳေတြ၊ အေထြေထြ ျပႆနာေတြေၾကာင့္ ပဋိပကၡအဆင့္ဟာ latent conflict ကို ေက်ာ္လြန္ျပီး၊ ေပါက္ကြဲလုလု ျဖစ္လာျပန္ပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမွာသာ triggering event ျဖစ္ျပီး conflict emergence ျဖစ္လာတဲ့အခါ conflict escalation အဆင့္ကို ခ်က္ခ်င္းကူးေျပာင္းသြားႏိုင္မယ့္ အလားအလာေတြ ရွိေနပါတယ္။ အဲဒီအဆင့္မွာလဲ ပါ၀ါရွယ္ယာၾကားျဖတ္အစိုးရ ေပၚထြက္လာႏိုင္မယ့္ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းသ႑ာန္ေတြ ထြက္ေပၚေနပါတယ္။ ဒီလိုသာျဖစ္လာခဲ့ရင္ Initial democratization စတင္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုစတင္ျပီးမွ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေခၚတာ၊ ေရြးေကာက္ပြဲျပဳလုပ္တာ၊ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္စတင္တာေတြ ဆက္တိုက္ျပဳလုပ္လို႕ ရလာပါလိမ့္မယ္။ ဒါေၾကာင့္ လက္ရွိႏိုင္ငံေရးအေျခအေနဟာ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးေနတဲ့ အခ်ိန္အခါ တခုလို႕ ဆိုရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုအေျခအေနနဲ႕ အခ်ိန္အခါမွာ conflict emergence အဆင့္အတြက္၊ conflict escalation အဆင့္အတြက္၊ ပါ၀ါရွယ္ယာၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းႏိုင္ေရး၊ တပ္မေတာ္သားမ်ားအား စည္းရံုးေရး စတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္အမ်ားအျပားကို ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းသစ္တခုအေနနဲ႕ အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ရြက္ျပီး ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ရေတာ့မွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုျပင္ဆင္မွဳေတြ မရွိရင္ ေရႊ၀ါေရာင္ေတာ္လွန္ေရးတုန္းကလိုမ်ိဳး ရုတ္တရက္ေပးလာတဲ့ အခြင့္အလမ္းကို လက္ဆုပ္လက္ကိုင္ မယူလိုက္ႏိုင္သလိုမ်ိဳး ျဖစ္သြားမွာျဖစ္ပါတယ္။

ဒါေပမယ့္ က်ြန္မတို႕ ျမန္မာလူမ်ိဳးေတြရဲ႕ ထူးျခားဆန္းၾကယ္မွဳလို႕ပဲ ေခၚရေလမလား၊ စစ္အာဏာရွင္ဘက္က ၾကည့္ရင္ေတာ့ အလြန္ပင္ ဟာသေျမာက္စရာေကာင္းတဲ့ ႏိုင္ငံေရးထိုးစစ္ျပက္လံုးတခုလို႕ပဲ ေခၚရေလမလား မဆိုႏိုင္တဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး အဆိုျပဳခ်က္ၾကီး ထြက္ေပၚလာပါေတာ့တယ္။ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္ရေအာင္ conflict settlement အဆင့္ကိုလဲ ေရာက္ေသးတာ မဟုတ္ပါ။ အဲဒီအဆင့္ေ၀းလို႕ de-escalation အဆင့္ေတာင္ မေရာက္ေသးပါ။ ေနာက္ဆံုး ႏွစ္ဘက္စလံုးက ရွံဳးေနတဲ့ အေျခအေန (stalemate) အဆင့္မွာပင္ မရွိပါ။ အေသအခ်ာသာေတြးၾကည့္ရင္ conflict emergence အဆင့္နဲ႕ conflict escalation အဆင့္ကို နအဖစစ္အုပ္စုရဲ႕ လမ္းျပေျမပံု အဆံုးမသတ္ခင္မွာ မတက္လွမ္းႏိုင္ပါက latent conflict အဆင့္မွာတင္ ေနာက္ထပ္အႏွစ္ႏွစ္ဆယ္ေလာက္ ဆက္ေနရျပီး အႏိုင္ရအာဏာရွင္ျခယ္လွယ္သမွ် ခံၾကရေတာ့မယ့္ အေျခအေနမ်ိဳးပါ။

အသီးဆိုတာ သီးခိုင္းခ်င္တိုင္းသီးလို႕မရသလို အပြင့္ဆိုတာကလဲ ပြင့္ခိုင္းတိုင္း ပြင့္လို႕မရပါ။ Initial democratization အဆင့္ေရာက္ျပီးမွ သီးခိုင္းရတဲ့ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတဲ့ အသီးကို တိုက္ပြဲကာလမွာကတည္းက အတင္းသြားသီးခိုင္းေနခဲ့လို႕ ျမန္မာျပည္ၾကီး စစ္က်ြန္ဘ၀မွာ သက္ဆိုးရွည္ေနရတာလဲ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ရွိေနခဲ့ပါျပီ။ အခု အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတဲ့ အပြင့္ကိုလဲ သူပြင့္ရမယ့္ အခ်ိန္လဲမဟုတ္၊ အေျခအေနလဲ မဟုတ္ပဲ သြားပြင့္ခိုင္း၍ မရပါ။ ဘယ္လိုမွ ပြင့္မွာဟုတ္ပါ။ ပြင့္မွာမဟုတ္ပဲ စစ္အာဏာရွင္ေတြအတြက္ လက္နက္တခုသြားေရာက္ တပ္ဆင္ေပးသလိုပဲ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။ တကယ္လုိ႕ အခ်ိန္တခုမွာ triggering event တခု ျဖစ္ပြားလာတဲ့အခါ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းေရးအထိ ဦးတည္ႏိုင္တဲ့ အေျခအေနတခုျဖစ္လာခဲ့ရင္ အာဏာရွင္ေတြက ဒိုင္ယာေလာ့ခ္လိုပဲ ဒီစကားလံုးကို ျပန္အသံုးခ်လာမွာ အေသအခ်ာပါပဲ။ ဒီအခါက်ရင္ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ထက္ ပိုျပီး အဆမတန္ၾကီးမားတဲ့ ေထာင္ေခ်ာက္ၾကီးတခုကို အာဏာရွင္ေတြဘက္က ဆင္လို႕ရႏိုင္မယ့္ အခြင့္အလမ္းေတြ အမ်ားၾကီး ရလာမွာျဖစ္ပါတယ္။ စစ္ေရးေလ့လာသူတေယာက္အေနနဲ႕ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတဲ့ စကားလံုးၾကီးကို အသံုးျပဳျပီး ဘယ္လိုၾကီးမားတဲ့ ေထာင္ေခ်ာက္ၾကီးကို ဘယ္နည္းဘယ္ပံုနဲ႕ ဆင္လို႕ ရႏိုင္သလဲ ဆိုတာကို ေတြ႕ျမင္ေနရပါတယ္။ ျပည္သူလူထုအက်ိဳးစီးပြားကိုပဲ ထာ၀ရရပ္တည္ဖို႕ ရည္သန္တာေၾကာင့္ အာဏာရွင္ကို အားေပးကူညီမွဳျဖစ္သြားေစႏိုင္တဲ့အတြက္ ဒီနည္းလမ္းေတြကို အေသးစိတ္ဆက္ မေရးလိုပါ။ ဒါေပမယ့္ တဘက္ရန္သူကို ဘယ္ေတာ့မွ ေလွ်ာ့မတြက္ဖို႕နဲ႕ ေရွ႕မွာ ေထာင္ေခ်ာက္ၾကီးတခု ရွိလာႏိုင္တယ္ဆိုတာကိုေတာ့ ၾကိဳတင္ အသိေပး တင္ျပလိုပါတယ္။

အခုလို အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါနဲ႕ မကိုက္ညီတဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး အဆိုျပဳခ်က္ၾကီး ထြက္ေပၚလာမွဳမွာ ပါ၀င္ၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းမ်ားအေနနဲ႕ ပါ၀င္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္း သံုးမ်ိဳးရွိမယ္လို႕ ယူဆရပါတယ္။ ပထမတခ်က္ကေတာ့ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါနဲ႕ သေဘာတရားကို နားမလည္မွဳျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ ၂၀၁၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ ေပၚထြက္လာတဲ့ အစိုးရနဲ႕ လက္ရွိမွာ အပစ္အခတ္ရပ္စဲထားတဲ့ ျငိမ္းခ်မ္းေရးအဖြဲ႕ေတြအၾကားမွာ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္မ်ား ျဖစ္လာခဲ့ရင္ ကိုယ္မပါလိုက္ရမွာစိုးလို႕ ၾကိဳတင္ျပင္ဆင္ျပထားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုဆိုရင္ေတာ့ ဒါဟာ ျပည္သူလူထုကို သစၥာေဖာက္တာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒဟာ စစ္မွန္တဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးကို ဘယ္လိုမွ ေဆာင္က်ဥ္းႏိုင္မွာ မဟုတ္တဲ့အတြက္ ဒီဖြဲ႕စည္းပံုအေျခခံဥပေဒအေပၚမွာ အေျခတည္ျပီး ေပၚထြက္လာတဲ့ အစိုးရဆိုတာကလဲ အာဏာရွင္ရုပ္ေသးအစိုးရပဲ ျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။ ရုပ္ေသးအစိုးရနဲ႕ ျပည္သူလူထုအက်ိဳးစီးပြားကို ေဆာင္က်ဥ္းေပးႏိုင္မယ့္ တိုင္းျပည္ႏိုင္ငံကို တည္ေဆာက္လို႕မရပါ။ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး ျဖစ္စဥ္ကို ဆိုရင္ ပိုဆိုးပါတယ္။ ဘယ္လိုမွ စစ္မွန္တဲ့ ေရရွည္ခံျငိမ္းခ်မ္းေရး၊ တန္းတူညီမွ်ေရးကို တည္ေဆာက္လို႕ ရမွာ မဟုတ္ပါ။

ေနာက္ဆံုးျဖစ္ႏိုင္ေခ် တခုကေတာ့ အကယ္၍ နအဖစစ္အုပ္စုဘက္က လမ္းျပေျမပံုကို အဆံုးသတ္ျပီး ပဋိပကၡကို အႏိုင္နဲ႕ ပိုင္းျဖတ္ပစ္ခဲ့ရင္ ႏိုင္ငံတကာ မိသားစုမ်ားက ဒီပဋိပကၡျပီးဆံုးသြားျပီလို႕ သတ္မွတ္လာမွာကို စိုးရိမ္မွဳပါ။ ဒီလိုသတ္မွတ္ခ်က္မွာကလဲ ဘ႑ာေရးရာ ေထာက္ပံ့မွဳေတြနဲ႕ ပတ္သက္ေနတာေၾကာင့္၊ ဆက္လက္ရပ္တည္မွဳ အတြက္ လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္ေနတာေၾကာင့္လဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စစ္အုပ္စုဟာ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး လုပ္လိုျခင္းမရွိပါဘူး၊ အတိုက္အခံေတြဘက္က ကမ္းလွမ္းအဆိုျပဳခ်က္ကို လက္မခံပါဘူး ဆိုတဲ့ သ႑ာန္ကို ႏိုင္ငံတကာမိသားစုမ်ားက ကြက္ကြက္ကြင္းကြင္း ျမင္လာေအာင္ ေထာင္ေခ်ာက္ဆင္မွဳ တခုလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုယ္ဆင္မယ့္ ေထာင္ေခ်ာက္ထဲ ကိုယ္ျပန္မက်သြားေအာင္ ဘယ္လိုဘယ္ပံုနဲ႕ တားဆီးမလဲ၊ ရန္သူက ျပန္ဆင္လိုက္မယ့္ ေထာင္ေခ်ာက္ၾကီးထဲ က်မသြားေအာင္ ဘယ္လိုျပင္ဆင္ကာကြယ္မလဲဆိုတဲ့ လုပ္ငန္းစဥ္ေတြ ဆက္ရွိေနဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဆင္နင္းျမင္းကန္ဘ၀ မေရာက္သြားေအာင္ အရံအတားေတြ လုပ္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ဒီလိုျဖစ္ႏိုင္ေခ်သံုးရပ္မွာ စစ္မွန္တဲ့ ႏိုင္ငံေရးသမား၊ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြလို႕ ယူဆတာေၾကာင့္ ျပည္သူလူထုရဲ႕ ဆႏၵကိုပဲ ကိုယ္စားျပဳျပီး၊ ျပည္သူလူထုအက်ိဳးဆိုတဲ့ ေႏွာင္ၾကိဳးရဲ႕ ၾကိဳးဆြဲမွဳကိုပဲ ခံယူလိမ့္မယ္လို႕ပဲ ေမွ်ာ္လင့္မိပါတယ္။ ျပည္သူလူထုကို သစၥာေဖာက္တဲ့ လုပ္ရပ္ျဖစ္တဲ့ ေရြးေကာက္ပြဲအျပီး ႏိုင္ငံေရးအေျခအေနမွာ အာဏာပါ၀ါ မရမွာစိုးလို႕ ၾကိဳတင္ခင္းက်င္းထားတဲ့ ႏိုင္ငံေရးအခင္းအက်င္းလို႕ေတာ့ မသတ္မွတ္လိုပါ။ စကားလံုးရဲ႕ အေျခခံသေဘာတရားနဲ႕ စကားလံုးအသံုးျပဳသင့္တဲ့ အခ်ိန္အခါကို သေဘာေပါက္မွဳအားနည္းတာ (သို႕မဟုတ္) ကြဲျပားစြာ နားလည္သေဘာေပါက္တာလဲ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီလိုကြဲျပားစြာ သေဘာေပါက္တာဆိုရင္ေတာ့ ဒီအခ်ိန္အခါ၊ အေျခအေနဟာ ဘာေၾကာင့္ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး အဆိုျပဳခ်က္ကို ကမ္းလွမ္းဖို႕ သင့္ေလ်ာ္ရလဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္နဲ႕ ဒီလိုကမ္းလွမ္းခ်က္ျပဳလုပ္ဖို႕ သင့္ေလ်ာ္တဲ့ အခ်ိန္ျဖစ္ခဲ့တဲ့ လြန္ခဲ့တဲ့ ဆယ္ႏွစ္ေက်ာ္ကာလက ႏွစ္ဦးႏွစ္ဘက္လံုး stalemate ျဖစ္ေနတဲ့ ကာလမွာ ဘာေၾကာင့္ မကမ္းလွမ္းခဲ့လဲ ဆိုတဲ့ အခ်က္ကို ျပည္သူလူထုနဲ႕ ရဲေဘာ္ရဲဘက္ေတြကို ရွင္းလင္းတင္ျပဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။
တတိယျဖစ္ႏိုင္ေခ်ျဖစ္တဲ့ ဘ႑ာေရးဆိုင္ရာနဲ႕ ပတ္သက္ေနခဲ့ရင္လဲ လူအမ်ားကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း ရွင္းျပဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီလို transparency နဲ႕ honesty မရွိပဲ ဒီမိုကေရစီျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမွဳကို ဦးေဆာင္ႏိုင္မယ့္ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ားအေနနဲ႕ လူထုက အသိအမွတ္ျပဳေပးလာမွာ မဟုတ္ပါ။ ျပည္တြင္းျပည္ပ ျမန္မာျပည္သူလူထုရဲ႕ အသိအမွတ္ျပဳမွဳ၊ လက္ခံမွု မရွိပဲနဲ႕လဲ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္အဖြဲ႕မ်ားအမည္ခံျပီး ထင္ရာစိုင္းလို႕ ရမွာမဟုတ္ပါ။ အစိုးရဆိုတာ ျပည္တြင္းေရြးေကာက္ပြဲ အႏိုင္ရပါတီက ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းမွ အမ်ားကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ အစိုးရျဖစ္မွာျဖစ္ပါတယ္။ မဲအႏိုင္ရသူ အခ်ိဳ႕ကပဲ လြတ္ေျမာက္နယ္ေျမမွာ ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းတာကေတာ့ စင္ျပိဳင္အစိုးရပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စင္ျပိဳင္အစိုးရကို ျပည္သူလူထုအားလံုးကို ကိုယ္စားျပဳတဲ့ အစိုးရလို႕ မသတ္မွတ္ႏိုင္သလို ျမန္မာ့ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္ အစိုးရလို႕လဲ အမ်ားက လက္ခံထားမွာ မဟုတ္ပါ။ ႏိုင္ငံတကာစစ္မ်က္ႏွာမွာ အဖြဲ႕အစည္းဆိုတာထက္ ပိုျပီး ျပယုဂ္ေကာင္းတဲ့ အစုအဖြဲ႕ေလးတခုသာ ျဖစ္ပါတယ္။ တျခား သမိုင္းအစဥ္အလာၾကီးမားတဲ့ အဖြဲ႕အစည္းမ်ား ပူးေပါင္းဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ေကာင္စီေတြ၊ အဖြဲ႕ခ်ဳပ္ေတြ ဆိုတာကလဲ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုၾကီးမ်ားသာ ျဖစ္ပါတယ္။ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးကံၾကမၼာကို အလံုးစံု ဆံုးျဖတ္လုပ္ပိုင္ခြင့္ကို လူထုတရပ္လံုးက လႊဲအပ္ထားတဲ့ အၾကြင္းမဲ့ႏိုင္ငံေရး ဦးေဆာင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ား မဟုတ္ပါ။ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးတေလွ်ာက္မွာ ဂ်ပန္ေခတ္ကာလ တခုတည္းမွာပဲ ဒီလိုဦးေဆာင္အဖြဲ႕အစည္းမ်ိဳး ေပၚေပါက္ခဲ့ဖူးတာ ျဖစ္ပါတယ္။ ပိုမိုသိသာထင္ရွားတဲ့ အခ်က္ကေတာ့ အခု အခ်ိန္မွာ အသက္ (၃၈) ႏွစ္ေအာက္ လူအမ်ားဟာ ၁၉၉၀ ေရြးေကာက္ပြဲမွာ မဲေပးခဲ့သူမ်ား မဟုတ္သလို ၊ အသက္ (၃၅) ႏွစ္ေအာက္ လူအမ်ားဟာလဲ ရွစ္ေလးလံုးမွာ တက္တက္ၾကြၾကြ ပါ၀င္ခဲ့သူမ်ား မဟုတ္ပါ။ ဒါေၾကာင့္ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ ေနရာယူမွဳျပဳလုပ္မယ္ဆိုရင္ ဒီအသက္အရြယ္အပိုင္းအျခားမွာ ရွိေနတဲ့ လူေတြရဲ႕ ယံုၾကည္ေလးစားမွဳနဲ႕ ေထာက္ခံမွဳဟာ မလြဲမေသြလိုအပ္ပါတယ္။ လက္ရွိအမတ္မ်ားနဲ႕ ေခါင္းေဆာင္မ်ားဟာ ဒီအသက္အရြယ္အပိုင္းအျခားလူငယ္၊ လူလတ္ပိုင္းက ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ထားသူေတြ မဟုတ္ပါဘူး။ ဒါေၾကာင့္ မၾကာခင္မွာ က်င္းပေတာ့မယ့္ ဂ်ကာတာ ကြန္ဖရင့္အျပီးမွ ျပည္သူလူထုကို ပန္ၾကားခ်က္ေတြ၊ အေျခအေနရွင္းလင္းတင္ျပမွဳေတြ ျပဳလုပ္ရမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ငါ့ျမင္းငါစိုင္း၊ စစ္ကိုင္းေရာက္ေရာက္ ဆိုတဲ့ ႏိုင္ငံေရးစင္ျမင့္သ႑ာန္ကို လြတ္လပ္ေရးရျပီးစ ႏိုင္ငံတခုရဲ႕ ျပည္သူလူထုကေတာင္ လက္မခံခဲ့ဘူးဆိုရင္ အာဏာရွင္လက္ေအာက္မွာ ဆယ္စုႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ ဖိႏွိပ္ခံခဲ့ရလို႕ ခါးသီးမွဳေတြနဲ႕ ျပည့္ႏွက္ေနတဲ့ ျပည္တြင္း ျပည္သူလူထု၊ ႏိုင္ငံတကာကို ေျခဦးနဲ႕ ၾကမ္းျပင္လွည့္ပတ္အလုပ္လုပ္ေနၾကရတဲ့ ျပည္ပေရာက္ျမန္မာ အလုပ္သမားထု၊ အေတြးအေခၚနဲ႕ ဆင္ျခင္တံုတရားရွိတဲ့ ပညာတတ္လူလတ္တန္းစားေတြနဲ႕ ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ ၂၁ရာစု ျမန္မာ့လူု႕အဖြဲ႕အစည္းကဆိုရင္ ပိုျပီး လက္ခံႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ေနာက္တခ်က္က မၾကာခင္ က်င္းပမယ့္ ဂ်ကာတာညီလာခံကို ျမန္မာ့သမိုင္းရဲ႕ အထင္ကရ ပင္လံုညီလာခံနဲ႕ ခိုင္းႏွိဳင္းေျပာဆိုေနတာေတြ ရွိလာျပန္ပါတယ္။ အႏွစ္သာရခ်င္း၊ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါခ်င္း ဘယ္လိုမွ ဆက္စပ္ႏွိဳင္းယွဥ္လို႕ မရပါ။ ပင္လံုညီလာခံဆိုတာက ေအာင္ဆန္းအက္တလီစာခ်ဳပ္နဲ႕ နယ္ခ်ဲ႕ျဗိတိသွ်နဲ႕ ျမန္မာတို႕အၾကားမွာ conflict settlement ရွိျပီးမွ အနာဂတ္လြတ္လပ္တဲ့ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ ေရွးႏွစ္မ်ားစြာက ရွိခဲ့တဲ့ ပဋိပကၡ စိတ္အနာေဟာင္းေတြ ထပ္မထြက္လာေအာင္၊ နယ္ခ်ဲ႕တို႕ ေသြးခြဲအုပ္ခ်ဳပ္ခဲ့လို႕ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ လူမ်ိဳးစုအၾကား အထင္လြဲမွုေတြ ၾကီးထြားမလာေအာင္ ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ တိုင္းရင္းသား စည္းလံုးညီညြတ္ေရး၊ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ ကနဦးညီလာခံျဖစ္ပါတယ္။ ဒီညီလာခံကို ျပည္သူလူထု ေထာင္ေပါင္းမ်ားစြာက ေထာက္ခံအားေပးခဲ့ၾကပါတယ္။ ဒါေတာင္ ကနဦးညီလာခံမွာ မပါ၀င္ခဲ့တဲ့ လူမ်ိဳးစုေတြ၊ ကနဦးညီလာခံရဲ႕ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ကို ဆက္လက္ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ျခင္း မရွိတာေတြေၾကာင့္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ျဖစ္ပြားခဲ့တဲ့ ပဋိပကၡေတြက အမ်ားၾကီး ရွိပါတယ္။

အခုဂ်ကာတာ ညီလာခံက်ေတာ့ ပင္လံုလို ျမန္မာ့ေျမေပၚမွာ က်င္းပတဲ့ ညီလာခံလဲမဟုတ္၊ အခ်ိန္အခါ၊ အေျခအေနနဲ႕အညီ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးအဆင့္ကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္မယ့္ ညီလာခံလဲ မဟုတ္။ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး အဆိုျပဳခ်က္ကို တဘက္ကို တင္ျပရံု အဆင့္ပဲ ရွိေသးတဲ့ ညီလာခံသာ ျဖစ္ပါတယ္။ တိုင္းရင္းသားစည္းလံုးညီညြတ္ေရးဆိုတာကလဲ ျပည္ပမွာရွိေနတဲ့ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕ေလးေတြ ေကာက္ခါငင္ခါ ညီလာခံ ထက်င္းပျပီး တည္ေဆာက္လို႕ရႏိုင္တဲ့ သေဘာတရားၾကီးလဲ မဟုတ္ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြင္းမွာ မွီတင္းေနထိုင္ၾကတဲ့ တိုင္းရင္းသားလူမ်ိဳးစုအားလံုးကို ဘယ္လိုမွ ကိုယ္စားမျပဳႏိုင္သလို ျပည္ပမွာရွိေနတဲ့ တိုင္းရင္းသားအဖြဲ႕အားလံုးပင္ စံုစံုလင္လင္ တက္ေရာက္ျခင္း မရွိေသးပါ။ ႏိုင္ငံေရးအင္အားစုမ်ားက အဆိုျပဳခ်က္တခုကို ညီညီညြတ္ညြတ္ပူးေပါင္းျပဳလုပ္တဲ့ ညီလာခံတရပ္သာပဲ ျဖစ္ျပီး၊ ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရးအတြက္ အက်ိဳးရွိႏိုင္မလားဆိုတာကလဲ တဘက္စစ္အုပ္စုက ဘယ္လိုတုန္႕ျပန္လိုက္သလဲ ဆိုတာေပၚမွာပဲ မူတည္ေနပါေသးတယ္။


နိဂံုး

ဒါေၾကာင့္ နိဂံုးခ်ဳပ္အေနနဲ႕ ဆိုရရင္ ႏိုင္ငံေရးဦးေဆာင္အဖြဲ႕ျဖစ္ခ်င္တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းမ်ားကလဲ ျပည္သူလူထုအေပၚ ရိုးသားသစၥာရွိဖို႕ လိုအပ္ပါေၾကာင္းပါနဲ႕ ျပည္သူလူထုအေနနဲ႕ကလဲ ဘယ္လိုႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းကိုမွ အားကိုးအားထား မျပဳပဲ၊ မိမိတို႕ လုပ္စရာရွိတဲ့ စစ္အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး၊ ျပည္သူ႕အာဏာ ျပည္သူထံ ျပန္လည္ေရာက္ရွိေရး၊ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးလုပ္ငန္းစဥ္မ်ားကို ေခါင္းေဆာင္မေမွ်ာ္၊ ကယ္တင္ရွင္မေမွ်ာ္ပဲ လုပ္ေဆာင္ဖို႕ လိုအပ္လွပါေၾကာင္း ေရးသားတင္ျပလိုက္ရပါတယ္။

”လူထုတိုက္ပြဲေတြဟာ လူထု ေခါင္းေဆာင္ေတြကို ေမြးဖြားပါတယ္။
ဒီကေန႕ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာလဲ မနက္ျဖန္ေခါင္းေဆာင္ေတြ
ျဖစ္ခ်င္မွ ျဖစ္လာပါလိမ့္မယ္။
ျပည္သူ႕ေတာ္လွန္ေရးကို မည္သည့္ လူပုဂၢိဳလ္ႏွင့္
အဖြဲ႕အစည္းကမွ ေမာင္ပိုင္စီးထား၍ မရပါ။
ေမာင္ပိုင္စီးရန္ ၾကိဳးစားတာ၊ ပုဂၢိဳလ္ေရး ကိုးကြယ္မွဳ ျပဳလုပ္တာဟာ
ေတာ္လွန္ေရးက်ဆံုးေစတဲ့ လကၡဏာပဲ ျဖစ္ပါတယ္။
ညီညြတ္ေရးဆိုတာ တိုက္ပြဲရွိမွ တည္ေဆာက္လို႕ ရပါတယ္။
ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးဆိုတာ ၾကားျဖတ္အစိုးရတခု
ေပၚထြက္မွဳျပီးတဲ့အခ်ိန္မွာလုပ္မွ ေအာင္ျမင္ႏိုင္ပါတယ္။
အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုတာ ပဋိပကၡေတြျပီးဆံုးမွ
ေဖာ္ေဆာင္လို႕ ရပါတယ္။
ေတာ္လွန္ေရးသစၥာျဖင့္
ခင္မမမ်ိဳး (၁၂၊ ၈၊ ၂၀၀၉)
မွတ္ခ်က္။ ။

ယခုေဆာင္းပါးသည္ မည္သူတဦးတေယာက္၊ မည္သည့္ အဖြဲ႕အစည္း တခုတေလကို မွ ထိခိုက္ ေရးသားျခင္း မဟုတ္ပါ။ အခ်ိန္အခါ၊ အျဖစ္အပ်က္၊ အေျခအေနမ်ားကို ဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းတက် အျပဳသေဘာျဖင့္ ေ၀ဖန္ဆန္းစစ္ ထားျခင္းသာ ျဖစ္သည္။ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးဆိုသည့္ သေဘာတရားကို မူအရ ေထာက္ခံသည္။ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရး ျဖစ္စဥ္စတင္လာပါက မည္သို႕မည္ပံုျပဳလုပ္မည္ဆိုသည္ကိုကား ဟင္းခ်က္စရာ ပစၥည္းမရွိေသးပဲ၊ ၀ယ္ယူဖို႕ ပိုက္ဆံလဲ မရွိေသးပဲ တရုတ္ဟင္းခ်က္မယ္၊ ကုလားဟင္းခ်က္မယ္၊ ျပင္သစ္စတိုင္ ျပင္ဆင္မယ္ ျငင္းခုန္ေနျခင္းနဲ႕ တူသည္ဟု ထင္မွတ္ေသာေၾကာင့္ ျငင္းခုန္ ေဆြးေႏြးစရာ ကိစၥမ်ားတြင္ ၀င္ေရာက္ေဆြးေႏြးမည္မဟုတ္ပါ။ ကုလားဟင္းခ်က္ခ်င္သူက ကုလားဟင္းခ်က္နည္း စာအုပ္ကိုင္ထား၍ တရုတ္ဟင္းခ်က္ခ်င္သူက တရုတ္ဟင္းခ်က္နည္း ကိုင္ထားျပီး၊ နားလည္ေအာင္ အရင္ဖတ္သည္က ပို၍ အက်ိဳးရွိေပလိမ့္မည္။

သို႕ျဖစ္ရာ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးသေဘာတရားကို ေထာက္ခံျပီးျဖစ္ျခင္း၊ အဆိုပါသေဘာတရားသည္ ျမန္မာႏိုင္ငံအတြက္ မည္မွ်အေရးၾကီးသည္ကို လက္ခံနားလည္ျပီးျဖစ္ျခင္းတို႕ေၾကာင့္ အဆိုပါ အခ်က္အလက္မ်ားကို လက္ကိုင္ျပဳ၍ လာေရာက္ျငင္းခုန္ျခင္းမ်ား လာေရာက္မျပဳလုပ္ရန္ ေမတၱာရပ္ခံသည္။ အခ်ိန္အခါ၊ အေျခအေနမ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ ဤသေဘာတရားအား အဆိုျပဳခ်က္သည္ ယေန႕အေျခအေန၊ အခ်ိန္ကာလအတြက္ မည္မွ်အက်ိဳးရွိသည္ဟု ကြဲလြဲသည့္ အျမင္ရွိပါက khinmamamyo@gmail.com အီးေမးလ္သို႕ ဆက္သြယ္၍ အျပန္အလွန္ ေလးစားမွဳျဖင့္ ေဆြးေႏြးေပးပါရန္ ေလးစားစြာ ေမတၱာရပ္ခံအပ္သည္။

သူဘာလဲ၊ ငါဘာလဲ ေျပာဆိုမွဳမ်ားကို လက္ခံ တုန္႕ျပန္မည္ မဟုတ္ပါ။ စာေရးသူသည္ ဘာမွ မဟုတ္ပါ။ ျမန္မာႏိုင္ငံကို တိုးတက္ေစခ်င္သူ၊ ျမန္မာႏိုင္ငံတြင္ ျဖစ္ပြားေနေသာ ပဋိပကၡမ်ားကို ျပီးဆံုးေစလိုသူ၊ စစ္မွန္တဲ့ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးျဖစ္စဥ္ကို ျဖစ္ေပၚေစလိုသူ၊ တန္းတူညီမွ်မွု၊ လြတ္လပ္မွဳႏွင့္ အျပန္အလွန္ ေလးစားမွဳအေပၚတြင္ အေျခတည္သည့္ ျမန္မာ့လူ႕ေဘာင္တရပ္ ထြန္းကားလာေစလိုသူ ျမန္မာျပည္သူ တေယာက္သာျဖစ္ပါတယ္။

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

လူထုေခါင္းေဆာင္

နအဖဟာ လူထုေခါင္းေဆာင္ကို အမွဳဆင္ ဖမ္းျပီး
မတရားတဲ့ ျပစ္ဒဏ္ခ်မွတ္မွဳေတြကို ျပဳလုပ္ေနျပီျဖစ္တယ္။


ဒါဟာ-စစ္အုပ္စုအေနနဲ႕၊ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရးနဲ႕ အမ်ိဳးသားသင့္ျမတ္ေရးအတြက္

လုပ္ေဆာင္လိုစိတ္မရွိဘူးဆိုတာကို သက္ေသျပတာပဲျဖစ္တယ္။


ဒါေၾကာင့္ ဖက္ဆစ္စစ္အုပ္စုကို ေတြ႔ဆံုေဆြးေႏြးပါ၊ အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးလုပ္ပါလို႕

အဆိုျပဳေနရံုနဲ႕ျမန္မာ့ႏိုင္ငံေရး အတြက္ ဘာအက်ိဳးေက်းဇူးမွ

မရွိဘူးဆိုတာ ထင္ရွားေနျပီျဖစ္ပါတယ္။




တည္ေဆာက္ျပင္ဆင္ရင္း လူထုတိုက္ပြဲကို ေဖာ္ေဆာင္ၾကစို႕။


တူညီလက္ေတြနဲ႕ အာဏာရွင္စနစ္ကို တိုက္ဖ်က္ၾကစို႕။


ညီညြတ္မွဳေတြနဲ႕ ၾကားျဖတ္အစိုးရကို ဖြဲ႕စည္းၾကစို႕။


အာဇာနည္စိတ္ဓာတ္ကို ေမြးၾကစို႕။



တပ္မေတာ္သားမ်ား မိဘျပည္သူရင္ခြင္ကို ျပန္လည္ခိုလွံဳၾကပါ။



ျပည္သူ႕အက်ိဳးအတြက္ အာဏာရွင္စစ္အုပ္စုကို ဖယ္ရွားပစ္ေပးမယ့္


စစ္မွန္တဲ့ တပ္မေတာ္ေခါင္းေဆာင္နဲ႕ တပ္သားေတြကို


လူထုက လက္ကမ္းၾကိဳဖို႕ အသင့္ေစာင့္ေနၾကျပီ။

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

အရွံဳးကို ႏွစ္ျခိဳက္သူမ်ား

အခုတေလာ ျမန္မာျပည္မွာတုန္းက စာသင္ေပးခဲ့ဖူးတဲ့ ကေလးမေလးတေယာက္ကို သတိသြားရေနမိတယ္။ သူက လူခ်မ္းသာ မိသားစုထဲမွာ ၾကီးျပင္းလာခဲ့တာပါ။ မိဘက စက္ရံု၊ အလုပ္ရံုေတြ အမ်ားၾကီး ပိုင္တယ္။ စီးပြားေရးလုပ္ငန္းေတြလဲ အမ်ားၾကီးပါပဲ။ ျမန္မာျပည္မွာ ပိုက္ဆံခ်မ္းသာတဲ့ မိသားစုေတြက သူတို႕သားသမီးေတြကို ပံုစံႏွစ္မ်ိဳးနဲ႕ ေမွ်ာ္လင့္ၾကတယ္။ ပထမတမ်ိဳးက ဆယ္တန္းကို အမွတ္ေကာင္းေကာင္းနဲ႕ ေအာင္ျပီး ေဆးတကၠသိုလ္တက္ဖို႕နဲ႕ ေနာက္တမ်ိဳးက ႏိုင္ငံရပ္ျခားကို မိဘစရိတ္နဲ႕ ပညာေတာ္သင္ပို႕ျပီး၊ အခ်ိန္အတိုင္းအတာအရ ပညာေတြတတ္ျပီး လုပ္ငန္းအေတြ႕အၾကံဳရလာတဲ့အခါ ျမန္မာျပည္က မိဘလက္ငုတ္လက္ရင္း လုပ္ငန္းေတြကို ျပန္လာဦးစီးဖို႕။ ဒီလိုနဲ႕ပဲ မိဘေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ပထမတမ်ိဳးအရ ေဆးပညာဘြဲ႕ရျပီး ဆရာ၀န္မလုပ္တဲ့ ဆရာ၀န္ေတြ ျမန္မာႏိုင္ငံ အႏွံ႕အျပားမွာ ပ်ံ႕ႏွံ႕လာခဲ့သလို ဆရာ၀န္ဘြဲ႕ရျပီးမွ ႏိုင္ငံျခားထြက္ျပီး ၾကံဳရာအလုပ္ လုပ္ေနၾကသူေတြလဲ ေပၚေပါက္လာခဲ့တယ္။ မိဘေမွ်ာ္လင့္ခ်က္ ဒုတိယတမ်ိဳးအရ ႏိုင္ငံရပ္ျခားမွာ စီးပြားေရးပညာ၊ စီမံခန္႕ခြဲမွဳပညာ၊ စာရင္းအင္း ပညာ၊ ေစ်းကြက္ပညာ၊ အိုင္တီနည္းပညာ လာတက္သူေတြကလဲ ႏိုင္ငံေပါင္းစံုမွာ အႏွံ႕ပါပဲ။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ပညာေရး၀န္ေဆာင္မွဳလုပ္ငန္းေတြ၊ ႏိုင္ငံျခားတကၠသိုလ္ေတြနဲ႕ ခ်ိတ္ဆက္ထားတဲ့ သင္တန္းေတြမွာ ႏိုင္ငံျခားထြက္ဖို႕ ၾကိဳးစားေနၾကတဲ့ လူငယ္ေတြက ၾကိတ္ၾကိတ္တိုး ျဖစ္ေနၾကတယ္။



က်ြန္မ တပည့္မေလးက်ေတာ့ ဥာဏ္ေကာင္းေပမယ့္ စာသိပ္ၾကိဳးစားတဲ့ ကေလးမ်ိဳးထဲက မဟုတ္ဘူး။ ဆယ္တန္းစာေမးပြဲတုန္းကေတာင္ မေအာင္ရင္ ေနာက္တႏွစ္ ထပ္စာက်က္ေနရမွာစိုးလို႕ ေအာင္ရံုေလးေတြ ေျဖခဲ့တာဆိုပဲ။ ေအာင္မွတ္ရေလာက္ျပီဆိုတာနဲ႕ ဆက္ေျဖခ်င္စိတ္ကို မရွိေတာ့တာတဲ့။ ဆယ္တန္းတုန္းက သူမ်ားေတြလို ေဆး၊ စက္မွဳ မွန္းခဲ့ဖူးလားေမးေတာ့ စိတ္ကို မ၀င္စားတာတဲ့။ ကဲ- ျပီးေရာ။ တခါတေလလဲ အဲလို ဆယ္တန္းကတည္းက ျပတ္ျပတ္သားသား ရွိတာ အေကာင္းသား လို႕ ေတြးခဲ့မိေသးတယ္။ ျမန္မာျပည္ရဲ႕ ပညာေရးစနစ္ဆိုတာက အသိပညာနဲ႕ အတတ္ပညာကို ညီတူညီမွ် ဦးစားေပးတဲ့ ပညာေရးမ်ိဳး မဟုတ္။ အထက္တန္းေအာင္မွတ္ကို ၾကည့္ျပီးမွ အမွတ္ေကာင္းသူေတြက အတတ္ပညာ ဆရာ၀န္၊ အင္ဂ်င္နီယာ၊ စာရင္းကိုင္၊ အမွတ္နည္းသူေတြက အသိပညာ ဆံုးျဖတ္ခဲ့တဲ့ ပညာေရးစနစ္။ ဘ၀နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး လမ္းညႊန္ျပသရမယ့္ မိဘေဆြမ်ိဳးသားခ်င္းဆိုတာကလဲ ဒီပညာေရးစနစ္၊ ဒီပညာေရး အေတြးအေခၚနဲ႕ ေခါက္ရိုးက်ိဳးေနသူေတြ ျဖစ္ေလေတာ့ ေခတ္မွီတဲ့ ႏိုင္ငံတကာ အဆင့္မွီ ပညာေရး အေတြးအေခၚမ်ိဳး ရွိသူေတြက ခပ္နည္းနည္း။ အမွတ္မ်ားတဲ့ ဆရာ၀န္၊ အင္ဂ်င္နီယာလိုင္းကို ၀င္မွ ဂုဏ္ရွိတယ္ ထင္တတ္ၾကတာမ်ိဳး။ အမွတ္မ်ားမ်ားရတဲ့ သားသမီးက အသိပညာေတြျဖစ္တဲ့ မႏုႆေဗဒ၊ ေရွးေဟာင္းသုေတသန၊ သမိုင္း၊ ႏိုင္ငံတကာဆက္ဆံေရးလို ဘာသာရပ္ေတြ တက္မယ္ဆိုရင္ သားသမီးနဲ႕ မိဘ ျပႆနာတက္ၾကစျမဲ။

ႏိုင္ငံတကာ အဆင့္မွီပညာေရးမွာက်ေတာ့ ဒါမ်ိဳးေတြက မရွိ။ First degree ကိုေတာ့ ကိုယ္စိတ္၀င္စားတဲ့ ဘာသာေတြကို တက္ေလ့ရွိၾကတယ္။ အဂၤလန္မွာဆိုရင္ အသိပညာကို စိတ္၀င္စားသူေတြက GCE A level မွာ အသိပညာနဲ႕ ပတ္သက္တဲ့ ဘာသာရပ္ေတြကို ယူၾကျပီး၊ Grade ေကာင္းေအာင္ၾကိဳးစားၾကတယ္။ ျပီးမွ အဲဒီဘာသာရပ္နဲ႕ ပတ္သက္ျပီး နာမည္ၾကီးတဲ့ တကၠသိုလ္ေတြကို ၀င္ဖုိ႕ၾကိဳးစားေလ့ရွိၾကတယ္။ လူအမ်ားက ေအာက္စဖို႕ဒ္၊ ကင္းဘရစ္၊ လန္ဒန္လို႕ အသိမ်ားေပမယ့္ ဒီတကၠသိုလ္ေတြမွာ မသင္တဲ့ ဘာသာရပ္ေတြကလဲ အမ်ားအျပား။ ဒီေတာ့ ေရြးခ်ယ္ရလြယ္ကူေအာင္ ဘာသာရပ္တခုခ်င္းစီအရ သင့္ေလ်ာ္မယ့္ တကၠသိုလ္ေတြကို career အၾကံေပး ေတြ၊ စာအုပ္ေတြ၊ အင္တာနက္ေတြကေနတဆင့္ လမ္းညႊန္ျပသေပးၾကတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ အသိပညာဘြဲ႕ရျပီးမွ ဘ၀အသက္ေမြး၀မ္းေက်ာင္းပညာေတြကို ျပန္ေရြးခ်ယ္ တက္ေရာက္တဲ့ လူေတြရွိသလို အတတ္ပညာဘြဲ႕ရျပီးမွ အသိပညာမဟာဘြဲ႕ျပန္တက္ျပီး ပါရဂူဘြဲ႕အထိ ယူသြားၾကသူေတြကလဲ အမ်ားအျပား။ မႏုႆေဗဒနဲ႕ ေက်ာင္းျပီးျပီးမွ Graduate entry ေလးႏွစ္ ဆရာ၀န္ဘြဲ႕ကို တက္ျပီး ဆရာ၀န္အလုပ္နဲ႕ အသက္ေမြးသူေတြ ရွိသလို၊ လွ်ပ္စစ္အင္ဂ်င္နီယာဘြဲ႕ရျပီးမွ ေရွးေဟာင္းသုေတသနဘြဲ႕ေတြ ထပ္တက္ျပီး ကထိက ျဖစ္ေနသူေတြလဲ ရွိတာပါပဲ။ တက္ေရာက္ပညာသင္ၾကားေနတဲ့ ပညာရပ္ကို အေၾကာင္းျပဳျပီး လူတေယာက္ရဲ႕ အရည္အခ်င္းကို ခြဲျခားသတ္မွတ္တာမ်ိဳး ႏိုင္ငံတကာ အဆင့္မွီ ပညာတတ္ေတြရဲ႕ အေတြးအေခၚမွာ မရွိတတ္ၾကပါ။ ပညာရပ္ေတြကို တန္ဖိုးထားျပီး၊ ပညာရွင္အခ်င္းခ်င္း အျပန္အလွန္ ေလးစားမွဳရွိၾကပါတယ္။ ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ လူတေယာက္ရဲ႕ အေတြးအေခၚနဲ႕ စိတ္၀င္စားမွဳဆိုတာကလဲ အခ်ိန္၊ ေနရာေတြအေပၚမွာ မူတည္ျပီး အျမဲတမ္း ေျပာင္းလဲတတ္တာေၾကာင့္ ကိုယ္ပိုင္ေရြးခ်ယ္ဆံုးျဖတ္တာကို အားေပးတဲ့ ပညာေရး စနစ္မ်ိဳး ရွိသင့္တာအမွန္ပါပဲ။

ဒီလိုနဲ႕ ဆယ္တန္းကို ေအာင္မွတ္နည္းနည္းနဲ႕ ပြတ္ကာသီကာ ေအာင္လာတဲ့ ဒီကေလးမေလးဟာ ေအာင္စာရင္းထြက္ျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာက်ေတာ့လဲ သူ႕မိဘရဲ႕ ဒုတိယေမွ်ာ္လင့္ခ်က္နဲ႕ ရင္ဆိုင္ရျပန္ပါေတာ့တယ္။ လိုင္းေကာင္းေကာင္း မရတာေၾကာင့္ ႏိုင္ငံျခားပို႕မယ္ဆိုျပီး သူ႕မိဘေတြက စီစဥ္ခဲ့ပါတယ္။ ဒီလိုနဲ႕ ဆယ္တန္းမွာတုန္းကလဲ ေန႕၀ိုင္းက်ဴရွင္၊ ညဂိုက္ေတြနဲ႕ ၀န္းရံေနခဲ့ရတဲ့ ကေလးမေလးဟာ ဆယ္တန္းေအာင္ျပီးတဲ့အခါက်ေတာ့လဲ အဂၤလိပ္စာသင္တန္း၊ စီးပြားေရး စီမံခန္႕ခြဲမွဳ ဒီပလိုမာသင္တန္းေတြနဲ႕ ပိလာျပန္ပါေတာ့တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကေလးမေလးကလဲ အဂၤလိပ္စာ စာေမးပြဲမွာ ႏိုင္ငံျခားေကာလိပ္ေတြမွာ ပညာသင္ခြင့္ရေလာက္မယ့္ အဆင့္ကို မရဘူး။ စီးပြားေရး စီမံခန္႕ခြဲမွဳ ဒီပလိုမာကိုလဲ မေအာင္ျပန္ဘူး။ ဒီလိုနဲ႕ပဲ က်ြန္မ လက္ထဲ ေရာက္လာတယ္ဆိုပါေတာ့ေလ။ သူ႕မိဘကလဲ က်ြန္မကို အေတာ္အားကိုးတယ္။ က်ြန္မကလဲ သူ႕ကို ညီမေလး တေယာက္လို ခင္တယ္။ ဒါနဲ႕ ျဖစ္ေစခ်င္စိတ္နဲ႕ တြန္းတာေပါ့။ ေနာက္ဆံုး စာေမးပြဲနီးတဲ့ အခ်ိန္မွာ ညဘက္ သူနဲ႕ တူတူ သြားအိပ္ျပီးေတာ့ကို အနီးကပ္ေစာင့္ၾကည့္ စာက်က္ခိုင္းခဲ့တာ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ဒါေလးေတြေတာ့ ေအာင္သြားပါေစေတာ့ဆိုျပီး၊ ေမးခြန္းေဟာင္းေတြကို မွတ္စုေတြပါ ထုတ္ေပးခဲ့တာ။

ဒီလိုနဲ႕ စာရင္းကိုင္ဘာသာ၊ စီမံခန္႕ခြဲမွဳဘာသာ၊ စီးပြားဆက္ဆံေရးဘာသာ စတဲ့ ဘာသာရပ္အားလံုးမွာ စာေတြက်က္ခိုင္း၊ mock exam ေတြေျဖခိုင္းျပီး သင္ေပးလာခဲ့တာ စာေမးပြဲခ်ိန္ေရာက္ေတာ့ က်ြန္မ သူ႕ကို လံုး၀ စိတ္ခ်ေနခဲ့ျပီ။ ေမးခြန္းလႊာေတြကို ၾကည့္ျပီး ေနာက္ပိုင္းမွာလဲ ပိုေသခ်ာသြားခဲ့တယ္။ က်ြန္မ ျပင္ဆင္ေပးထားခဲ့တာေတြက ေမးခြန္းရဲ႕ အတိုင္းအတာထက္ေတာင္ ပိုလြန္ေနေသးတယ္။ ေသခ်ာေပါက္ေအာင္ကိုေအာင္ရမယ္ေပါ့။

ဒါေပမယ့္ က်ြန္မရဲ႕ တြက္ဆမွဳေတြ လံုး၀မွားခဲ့တယ္။ ေအာင္စာရင္းထြက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ဘာသာအားလံုးမွာ သူထပ္က်ေနခဲ့ျပန္တယ္။ သူ႕ကို ေအာင္ေစခ်င္တဲ့ စိတ္၊ ငါ့လက္ထဲေရာက္လာတဲ့ ေက်ာင္းသားဆိုရင္ စာေမးပြဲေအာင္ေစရမယ္ဆိုတဲ့ ငယ္ရြယ္တဲ့ ဆရာတေယာက္ရဲ႕ မာနအေတြးေတြနဲ႕ က်ြန္မ ေတာ္ေတာ္ကို ေပါက္ကြဲသြားခဲ့တယ္။ သူ႕ကို ေခၚျပီး အေျဖကိုေမးလိုက္ေတာ့ ရွင္းပါတယ္။

“မမ။ သမီး စာေမးပြဲမေအာင္ခ်င္ဘူး။ ေအာင္ရင္ ႏိုင္ငံျခားသြားရမွာ”တဲ့။ ဘယ္လိုပဲ ေဖ်ာင္းဖ်ဆံုးမေပမယ့္ သူက ေခါင္းမာေနခဲ့ျပန္တယ္။ စာေမးပြဲ ခဏခဏက်ေနရင္ သူ႕မိဘေတြကလဲ လက္ေလွ်ာ့သြားမွာပါတဲ့။ ျမန္မာျပည္မွာပဲေနျပီး ေက်ာင္းတက္၊ အခ်ိန္တန္ရင္ ဘြဲ႕ေလးရတဲ့ ေပ်ာ္ေပ်ာ္ရႊင္ရႊင္၊ ေအးေအးေဆးေဆး ဘ၀ပဲ ေနခ်င္တယ္။ ႏိုင္ငံျခားေရာက္ရင္ စာေတြ အရမ္းက်က္ေနရမွာေပါ့တဲ့။ က်ြန္မက စာေမးပြဲက်တယ္ဆိုတာ ရွံဳးတာနဲ႕အတူတူပဲဆိုေတာ့ သူျပန္ေျပာလိုက္တဲ့ စကားက “ မမကလဲ။ သမီးက အဲဒီအရွံဳးကိုပဲ လိုခ်င္တာေလ။ ရွံဳးမွ သမီးလိုခ်င္တဲ့ အခြင့္အေရးေတြ ရမွာေလ” တဲ့။ ကဲ- ဘယ္ႏွယ့္ရွိစ။

အဲဒီတုန္းက က်ြန္မ အသက္က ၂၂ ႏွစ္။ သူမ အသက္က ဆယ့္ခုနစ္ႏွစ္။ စာေမးပြဲေျဖရင္ ေအာင္ေအာင္ ေျဖရမယ္။ ရွံဳးသြားရင္လဲ အဲဒီ အရွံဳးကို သင္ခန္း စာယူျပီး ေအာင္ေအာင္ ဘယ္လို လုပ္ရမလဲဆိုတာ စဥ္းစားရမယ္ ဆိုတဲ့ အေတြးေတြနဲ႕ ၂၂ ႏွစ္လံုးလံုး လူ႕ေလာကထဲမွာ ရွင္သန္ခဲ့တဲ့ က်ြန္မကို ဆယ့္ ခုနစ္ႏွစ္ ကေလးမေလး တေယာက္က ေပးလိုက္တဲ့ သင္ခန္းစာေလး တခုပါ။ လူတိုင္းလူတိုင္းမွာ တန္ဖိုးထားတာေတြ မတူဘူးဆိုတာရယ္၊ လူ႕ဘ၀ကို ရွဳျမင္သံုးသပ္ပံု မတူဘူးဆိုတာရယ္၊ ကိုယ္တန္ဖိုးထားတဲ့ အခြင့္အေရးေတြ အတြက္ အရွံဳးေပးရျခင္းကို ႏွစ္ျခိဳက္သူေတြလဲ ရွိႏိုင္တယ္ ဆိုတာရယ္ကို ပထမဆံုး နဖူးေတြ႕၊ ဒူးေတြ႕ ၾကံဳခဲ့ရဖူးတာပါပဲ။

ေနာက္ပိုင္းေတာ့လဲ က်ယ္ေျပာလွတဲ့ လူ႕အသိုင္းအ၀ိုင္းၾကီးေတြထဲမွာ သူ႕လို လူမ်ိဳးေတြ အမ်ားၾကီးကို ထပ္ေတြ႕လာခဲ့ရပါတယ္။ လက္ရွိမွာ ရထားတဲ့ အခြင့္အေရးေတြ၊ ေနရာေတြကို လက္မလႊတ္ခ်င္တာနဲ႕ အႏိုင္ႏႊဲလို႕ရႏိုင္တဲ့ ဘ၀တိုက္ပြဲေတြကို မဆင္ႏႊဲပဲ ပိုေနျမဲ၊ က်ားေနျမဲေနတတ္သူေတြကိုလဲ အမ်ားအျပား ေတြ႕လာခဲ့ရပါတယ္။ ကိုယ့္ အခြင့္အေရးေတြ တည္ျမဲဖို႕အတြက္ အရွံဳးေပးတယ္ဆိုတာ ကိုယ္နဲ႕ သက္ဆိုင္တဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြမွာဆိုရင္ ကိုယ့္ဆံုးျဖတ္ခ်က္နဲ႕ကိုယ္မို႕ အေၾကာင္းမဟုတ္ေပမယ့္၊ အမ်ားနဲ႕သက္ဆိုင္တဲ့ လုပ္ငန္းေဆာင္တာ ေတြမွာဆိုရင္ေတာ့ အမ်ားကို သစၥာေဖာက္ရာေရာက္တယ္၊ တကိုယ္ေကာင္းဆန္တယ္ လို႕ က်ြန္မကေတာ့ ေတြးထင္မိပါတယ္။ ေသခ်ာတာတခုကေတာ့ အရွံဳးကို ႏွစ္ျခိဳက္သူေတြ၊ ေအာင္ျမင္ေအာင္ မလုပ္လို႕ ရလာမယ့္ အခြင့္အေရးကိုပဲ တပ္မက္ေနသူေတြနဲ႕ ေအာင္ပြဲဆိုတာကို ရေအာင္ ယူႏိုင္မွာ မဟုတ္တာပါပဲ။ ေအာင္ပြဲဆိုတာ ပိုေနျမဲ၊ က်ားေနျမဲလူေတြ၊ အရွံဳးကို ႏွစ္ျခိဳက္သူေတြကို ေရွ႕ကပဲ ပိတ္ေနေန၊ ေဘးမွာပဲ ကန္႕လန္႕ကန္႕လန္႕တြဲေနေနရွိေနသေရြ႕ ရႏိုင္မွာ မဟုတ္ပါဘူး။

ဘယ္လိုပဲျဖစ္ျဖစ္ အရွံဳးကို ႏွစ္ျခိဳက္သူ ကေလးမေလးတေယာက္ကို က်ြန္မရဲ႕ အခ်ိန္ေတြ သံုးလေလာက္ ေပးခဲ့ဖူးပါတယ္။ သူကိုယ္တိုင္က အရွံဳးကို ႏွစ္ျခိဳက္သူ၊ အရွံဳးက ရလာမယ့္ အခြင့္အေရးေတြကိုပဲ လိုခ်င္သူျဖစ္ေနေလေတာ့ က်ြန္မရဲ႕ ေအာင္ျမင္ေစလိုတဲ့စကား၊ အႏိုင္ရေစမယ့္ လုပ္ရပ္ေတြဟာ သဲထဲေရသြန္ ျဖစ္ခဲ့ရဖူးပါရဲ႕။ ဘ၀ရဲ႕ တျခား အစိတ္အပိုင္းေတြမွာေကာ ဒီလိုျဖစ္ခဲ့သလား၊ ျဖစ္လာမွာလား ဆိုတာ------------------------။

ခင္မမမ်ိဳး (၉၊ ၈၊ ၂၀၀၉)

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

ရွစ္ေလးလံုး အထိမ္းအမွတ္ ပို႔႕စ္စကတ္

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>

လူထုလွဳပ္ရွားမွဳႏွင့္ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲျခင္းျဖစ္စဥ္

ဒီမိုကေရစီဆိုတာ စနစ္တခုျဖစ္ပါတယ္။ စနစ္တခုျဖစ္တာေၾကာင့္ တည္ေဆာက္ယူရပါတယ္။ တခ်ိဳ႕က ဒီမိုကေရစီဆိုတာကို အာဏာရွင္ေတြဆီက ေတာင္းယူလို႕ ရမယ္လို႕ ထင္တတ္ၾကပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အာဏာရွင္ဆိုတာက အာဏာရွင္စနစ္ကို တည္ေဆာက္ေနသူမ်ားျဖစ္တာေၾကာင့္ အာဏာရွင္ဆီမွာ မရွိတဲ့ ဒီမိုကေရစီကို ေတာင္းယူလို႕ မရပါ။ ဒီေတာ့ ေတာင္းယူလို႕မရရင္ တိုက္ယူလို႕ ရမလားလို႕ ေမးစရာရွိလာပါတယ္။ တိုက္ယူတယ္လို႕ ဆိုရင္ေတာ့ မရပါဘူး။ တိုက္တာကေတာ့ တိုက္ရပါမယ္။ လူထုတိုက္ပြဲအသြင္နဲ႕ပဲျဖစ္ျဖစ္၊ လက္နက္ကိုင္တိုက္ပြဲအေနနဲ႕ျဖစ္ျဖစ္၊ ႏိုင္ငံတကာအကူအညီ ေပါင္းစပ္ပါ၀င္မွဳနဲ႕ပဲျဖစ္ျဖစ္ တိုက္ရပါမယ္။ ႏိုင္ငံတကာအကူအညီ ေပါင္းစပ္ပါ၀င္မွဳလို႕ပဲ ဆိုထားပါတယ္။ ႏိုင္ငံတကာတိုက္ပြဲနဲ႕လို႕ ဆိုလိုတာ မဟုတ္ပါ။ ႏိုင္ငံတကာက စစ္မ်က္ႏွာ တခုအေနနဲ႕ပဲ အသံုး၀င္ပါတယ္။ ဒီလိုတိုက္ရာမွာ အာဏာရွင္စနစ္ဆိုတဲ့ စနစ္ကို တိုက္ရပါမယ္။ စနစ္ရဲ႕ ဆိုးက်ိဳးေတြကို ေဖာ္ထုတ္ရပါမယ္။ အာဏာရွင္စနစ္ကို တိုက္ျပီး ဒီမိုကေရစီစနစ္ ကို တည္ေဆာက္ယူရပါမယ္။ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲျခင္း ျဖစ္စဥ္မွာက သ႑ာန္အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိပါတယ္။



ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္အသြင္သ႑ာန္မ်ား

အခ်ိဳ႕က ေခတ္မွီဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္မွဳေပၚမွာ အေျခတည္တဲ့ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို လက္ခံယံုၾကည္ၾကပါတယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္အရဆိုရင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ တည္ေဆာက္မွဳ မတိုင္ခင္မွာ စီးပြားေရးတိုးတက္မွဳရွိရမယ္၊ civil society အားေကာင္းဖို႕ လိုအပ္မယ္လို႕ ယူဆၾကပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးတိုးတက္မွဳကို ဦးစားေပးလုပ္ေဆာင္ရမယ္လို႕ ဆိုၾကပါတယ္။ ဖြံ႕ျဖိဳးဆဲတိုင္းျပည္ေတြမွာ ဒီမိုကေရစီ စနစ္တည္ေဆာက္တဲ့အခါ ဒီလိုစီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးတိုးတက္မွဳေတြ မရွိရင္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ခိုင္ျမဲေအာင္တည္ေဆာက္ဖို႕ မျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း ေထာက္ျပေျပာဆိုၾကပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ Lipset က စီးပြားေရးတိုးတက္လာတာနဲ႕အမွ် ဒီမိုကရက္တစ္ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးစနစ္ အေကာင္အထည္ေပၚလာႏိုင္မယ့္ အခြင့္အေရးေတြကို စီးပြားေရးတိိုးတက္မွဳနဲ႕ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ေတြနဲ႕ ဆက္ႏြယ္ျပီး အဆိုျပဳထားခဲ့ပါတယ္။ ပညာရွင္ Huntington ကလဲ ဒီမိုကေရစီစနစ္တည္ေဆာက္ဖို႕အတြက္ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြ၊ သမဂၢလွဳပ္ရွားမွဳေတြ နည္းပါးရမယ္လို႕ အဆိုျပဳထားပါတယ္။ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြကို ေခတ္မွီဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္တဲ့ ႏိုင္ငံၾကီးအျဖစ္ တည္ေဆာက္ျပီးမွသာ ခြင့္ျပဳရမယ္လို႕ သူ႕ရဲ႕ ေခတ္သစ္ modernization theory မွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ပညာရွင္ Moore ကက်ေတာ့ Lipset ရဲ႕ လူမွဳေရး၊ စီးပြားေရး တိုးတက္မွဳ လိုအပ္ခ်က္ အေျခအေနေတြကို လက္ခံထားခဲ့ေပမယ့္ လူထု လွဳပ္ရွားမွဳေတြကလဲ အေရးၾကီးေၾကာင္း ပထအလွိဳင္း ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွုျဖစ္စဥ္လို႕ ေခၚဆိုၾကတဲ့ အဂၤလန္၊ ျပင္သစ္၊ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏိုင္ငံေတြကို ဥပမာေပးျပီး ဆိုထားခဲ့ပါတယ္။ ဒီသ႑ာန္ဟာ ႏိုင္ငံအခ်ိဳ႕ရဲ႕ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မွာ မွန္ကန္ေပမယ့္ ေပၚတူဂီ၊ ဂရိ၊ ပီရူး တို႕မွာက်ေတာ့ မမွန္ကန္ခဲ့ပါဘူး။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ဒီႏိုင္ငံေတြမွာ စီးပြားေရး၊ လူမူေရး တိုးတက္မွဳ preconditions ေတြ မရွိပဲ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အေကာင္အထည္ေပၚလာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။ ေခတ္မွီဖြံ႕ျဖိဳးတိုးတက္တဲ့ စက္မွဳႏိုင္ငံၾကီးေတြျဖစ္တဲ့ အာဂ်င္တီးနား၊ ဘရာဇီး၊ ခ်ီလီ၊ ေတာင္ကိုးရီးယားႏိုင္ငံေတြမွာက်ေတာ့ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳက ဒီဖြံ႕ျဖိဳးဆဲႏိုင္ငံေလးေတြေနာက္မွာမွ စတင္ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

တခ်ိဳ႕ကက်ေတာ့ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ဆိုတာကို transitology ဆိုတဲ့ elite ေတြကပဲ ဦးေဆာင္ေျပာင္းလဲတဲ့ ျဖစ္စဥ္အေနနဲ႕ ရွဳျမင္ၾကပါတယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္မွာက်ေတာ့ resurrection of Civil Society ဆိုတဲ့ အေျခအေနက အဓိကက်ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနက ျပည္သူလူထု၊ ေက်ာင္းသား၊ အလုပ္သမား၊ ဘာသာေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြအားလံုးက ကနဦးဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ (Initial democratization) ကို လူထုအားနဲ႕ တြန္းအားေပးလိုက္တာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မွာ လူထုရဲ႕ အခန္းက႑က Initial democratization ကို စတြန္းခဲ့တဲ့ ဒီမိုကေရစီ အေရးေတာ္ပံုၾကီးေတြမွာ ဆႏၵျပပြဲေတြ၊ street theatre ေတြမွာ ပါ၀င္မွဳျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုတြန္းအားေပးလိုက္တဲ့အခါမွာ အာဏာရွင္အုပ္စုနဲ႕ ဒီမိုကေရစီအုပ္စုဆိုတဲ့ အင္အားစုၾကီးႏွစ္ရပ္ထြက္ေပၚလာပါတယ္။ ဒီအုပ္စုႏွစ္ရပ္ကေန ေခါင္းေဆာင္ elite ေတြ ေပၚထြက္လာပါတယ္။ ဒီ elites ေတြဟာ ဒီမိုကေရစီ လွဳပ္ရွားမွဳၾကီးကေန ေပၚထြက္လာတာျဖစ္ရံုမက လွဳပ္ရွားမွဳရဲ႕ ရလာဒ္ကိုပါ ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ အင္အားစုေတြ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ ဆက္လက္အေကာင္အထည္ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္လား၊ ရပ္တန္႕ျပီး political deadlock ျဖစ္သြားလာဆိုတာကေတာ့ ဒီမိုကေရစီဘက္က ေခါင္းေဆာင္ေတြဟာ လူထုတိုက္ပြဲအရွိန္ေကာင္းစဥ္မွာ ဖြဲ႕ရမယ့္ အတိုက္အခံဦးေဆာင္ၾကားျဖတ္အစိုးရ (သို႕မဟုတ္) အာဏာရွင္နဲ႕ တြဲဖက္ဖြဲ႕စည္းရမယ့္ ပါ၀ါရွယ္ယာ ၾကားျဖတ္အစိုးရ စတဲ့ၾကားျဖတ္အစိုးရေတြကို ဖြဲ႕စည္းႏိုင္တဲ့ အရည္အခ်င္းနဲ႕ အေျမာ္အျမင္ရွိမရွိ ဆိုတာမွာ မူတည္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဒီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ မေအာင္ျမင္ဖူးဆိုရင္ ဒါဟာ လူထုၾကီးေၾကာင့္ မဟုတ္ပဲ လူထုၾကီးေရြးခ်ယ္လိုက္တဲ့ elite ေတြရဲ႕ အရည္အခ်င္း၊ အေတြးအေခၚ၊ စီမံလုပ္ကိုင္ပံုေတြနဲ႕ပဲ ဆိုင္ပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ ဒီ elite ေတြက ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို အေကာင္အထည္မေဖာ္ႏိုင္ေတာ့ဘူးဆိုတာ ေသခ်ာလာတဲ့အခါ ေနာက္တၾကိမ္ လူထုတိုက္ပြဲေတြ ထပ္မံ ေပၚထြက္ရျပန္ပါတယ္။ cycle of protests လို႕ေခၚဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အဲဒီအခါမွာ ဒီလူထုတိုက္ပြဲေတြကေန elite ေတြ ထပ္ထြက္လာႏိုင္ပါတယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္မွာ တခုသတိထားစရာရွိတာက ေရွ႕ပိုင္း လူုထုတိုက္ပြဲေတြက elite ေတြရဲ႕ အခန္းက႑ပဲျဖစ္ပါတယ္။ လူထုတိုက္ပြဲေတြျဖစ္လာျပီး ထပ္မံေပၚထြက္လာတဲ့ elite အသစ္ေတြက ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို ေအာင္ေအာင္ျမင္ျမင္ စတင္သြားမွာကို ေရွ႕က တခ်ိဳ႕ elite ေတြက စိုးရိမ္တတ္ပါတယ္။ ဒီအခါမွာ ဒီလိုစိုးရိမ္တဲ့ elite ေတြထဲမွာ လုပ္ေဆာင္ပံု ပံုစံႏွစ္မ်ိဳးထပ္ထြက္လာပါတယ္။ ပထမတမ်ိဳးက လူထုတိုက္ပြဲေတြ ထပ္ျပီး မေပၚလာေအာင္ နည္းမ်ိဳးစံုနဲ႕ တားဆီးတာျဖစ္ပါတယ္။ ေရွ႕လဲမတက္၊ ေနာက္လဲ မဆုတ္တဲ့ ပိုေနျမဲ၊ က်ားေနျမဲပံုစံပါ။

ဒုတိယတမ်ိဳးကေတာ့ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳ အားေကာင္းလာတဲ့အခါ ေနရာ၀င္ယူဖို႕ ၾကိဳးစားတာေတြျဖစ္ပါတယ္။ ေခါင္းေဆာင္သစ္ေတြ ထပ္မထြက္လာေအာင္ ေရွ႕ပိုင္းကေန ပိတ္ပင္ထားမွဳေတြ လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ မွာ political deadlock ျဖစ္သြားတဲ့ ႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ဒီမိုကေရစီ အင္အားစုေတြအၾကားမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ ေနရာယူမွဳေတြ၊ အခ်င္းခ်င္း တိုက္ခိုက္ ေျပာဆိုမွဳေတြ၊ မ်ိဳးဆက္သစ္လက္ဆင့္ကမ္းမွဳ အားနည္းတာေတြ၊ က်ဆံုးခဲ့တဲ့ အေတြ႕အၾကံဳနဲ႕ ျဖတ္သန္းမွဳကို ဂုဏ္ေဖာ္ေျပာဆိုမွဳေတြ အားလံုးဟာ ဒီသေဘာတရားမွာ အေျခတည္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုေတြမွာ ဒီလို elite ေတြမ်ားေနရင္ ေနာက္တၾကိမ္လူထုတိုက္ပြဲကေန ထပ္ထြက္လာမယ့္ elite ေတြရဲ႕ အခန္းသ႑ကို ကန္႕သတ္လိုက္သလို ျဖစ္သြားတာေၾကာင့္ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ ေအာင္ျမင္ဖို႕ ခက္ခဲတတ္ပါတယ္။ အေျမာ္အျမင္ၾကီးမွဳ၊ ကိုယ္က်ိဳးထက္ အမ်ားအေရးကို ဦးစားေပး စဥ္းစားမွဳေတြရွိဖို႕က ဒီအသြင္သ႑ာန္ေအာင္ျမင္မွဳရဲ႕ ေသာ့ခ်က္ပါပဲ။

Initial democratization စတင္သြားျပီဆိုရင္လဲ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြက တျခားအသြင္သ႑ာန္ေတြနဲ႕ ဆက္ရွိေနရမွာျဖစ္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ ကနဦးဒီမိုကေရစီ စတင္ျပီးတဲ့အခါ ႏိုင္ငံတည္ေဆာက္မယ့္ ေခါင္းေဆာင္ေတြ ေပၚထြက္ေနျပီအထင္နဲ႕ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳက အားနည္းသြားပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီေခါင္းေဆာင္ေတြက လူထုရဲ႕ အနာဂတ္ ဘ၀တိုးတက္မွဳကို ဖန္တီးအားထုတ္တာ မျပဳလုပ္ပဲ အာဏာလုမွဳေတြ၊ ကိုယ္က်ိဳးရွာမွဳေတြ ျပဳလုပ္လာတာလဲ ရွိေနတတ္ပါတယ္။ ဒါဟာ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မွာတင္ မဟုတ္ပါဘူး။ ႏိုင္ငံေရးေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္တိုင္းမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိပါတယ္။ အာရွနဲ႕ အာဖရိကႏိုင္ငံေတြမွာ ကိုလိုနီအစိုးရလက္ေအာက္က လြတ္ေျမာက္ကာစမွာလြတ္လပ္ေရးနဲ႕အတူ ေပၚေပါက္လာခဲ့တဲ့ အစိုးရေတြမွာလဲ ေဖာက္ျပန္တဲ့ ေခါင္းေဆာင္ေတြ အမ်ားၾကီးေပၚထြက္ခဲ့ဖူးပါတယ္။

အာဏာရွင္စနစ္ကေန ဒီမိုကေရစနစ္ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ ကနဦးအစမွာလဲ လွဳပ္ရွားမွဳမွာ ပါ၀င္ခဲ့တာကို အခြင့္ေကာင္းယူျပီး ေခါင္းေဆာင္ေနရာလုဖို႕ ၾကိဳးစားသူေတြ၊ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေဟာင္းေတြထဲက အုပ္ခ်ဳပ္ေရး၊ တည္ေဆာက္ေရးယႏၳရားထဲမွာ က်န္ရစ္ခဲ့သူေတြနဲ႕ ဒီမိုကေရစီဘက္ေတာ္သားေတြအၾကားက ပဋိပကၡေတြ၊ ႏိုင္ငံေရးသမားအခ်င္းခ်င္း ေစာင္းေျမာင္းတိုက္ခိုက္မွဳေတြ၊ ေငြေၾကးအရွဳပ္အရွင္းေတြ စတဲ့ အေထြေထြ ျပႆနာေတြဟာ ေပၚေပါက္လာမွာပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ ဒီမိုကေရစီစနစ္ဆိုတာ လူထုဆီက အာဏာသက္ဆင္းတဲ့ စနစ္ျဖစ္တာေၾကာင့္ ဒီလိုျပႆနာေတြကို လြတ္လပ္ပြင့္လင္းတဲ့ မီဒီယာေတြ၊ အာဏာရႏိုင္ငံေရးပါတီေတြကို တျခားပါတီနဲ႕ ႏိုင္ငံေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြက ျပန္လွန္ေစာင့္ၾကည့္မွဳေတြ၊ လာဘ္ေပးလာဘ္ယူကိစၥေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားေတြနဲ႕ ေျဖရွင္းသြားႏိုင္မွာ ျဖစ္တယ္။

ဒီမိုကေရစီဆိုတာ စနစ္တခုျဖစ္ျပီး၊ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ဆိုတာက တျခားစနစ္ေတြကေန ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ျပဳျပင္တည္ေဆာက္တဲ့ ျဖစ္စဥ္တရပ္သာျဖစ္တယ္။ အာဏာရွင္စနစ္နဲ႕ ကြာျခားတာက အာဏာရွင္စနစ္ကို လူေတြရဲ႕ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြ၊ အတၱေတြ၊ ေလာဘ၊ ေမာဟက ထိန္းခ်ဳပ္ေမာင္းႏွင္ျပီး၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္မွာက်ေတာ့ စနစ္ရဲ႕ တန္ဖိုးေတြ၊ ယံုၾကည္ခ်က္ေတြက လူေတြရဲ႕ အတၱေတြ၊ ေလာဘ၊ ေမာဟေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ေမာင္းႏွင္တာျဖစ္တယ္။ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေတြက မေကာင္းဘူးလို႕ တထစ္ခ် ေျပာလို႕မရသလို ဒီမိုကေရစီဘက္ေတာ္သားေတြကိုလဲ သူေတာ္စင္ေတြလို႕ ဘယ္သူမွ တပ္အပ္မေျပာႏိုင္ဘူး။ ပိုက္ဆံလက္ထဲ မရွိခင္မွာ ဟိုလူ၊ ဒီလူ ကူညီဖို႕ စဥ္းစားသူေတြဟာ လက္ထဲ ပိုက္ဆံတကယ္ေရာက္လာတဲ့အခ်ိန္မွာ ကိုယ့္အက်ိဳးနဲ႕ ကိုယ့္မိသားစုအတြက္ ပိုျပီး ဦးစားေပးၾကတာပဲ။ ဒါဟာ အျပစ္ဆိုစရာမဟုတ္ဘူး။ လူ႕သဘာ၀ပဲျဖစ္တယ္။

ဒီလို လူ႕အတၱေတြကို အာဏာရွင္စနစ္က တြန္းအားေပးတယ္။ အာဏာရယူလိုစိတ္၊ အာဏာဆုပ္ကိုင္ထားလိုစိတ္၊ အာဏာနဲ႕ ေပ်ာ္ေမြ႕တဲ့ စိတ္ေတြဟာ အာဏာရွင္စနစ္က တြန္းပို႕ေပးတဲ့ စိတ္ေနစိတ္ထားေတြပဲျဖစ္တယ္။ ဒီမိုကေရစီစနစ္က က်ေတာ့ ဒီလို လူ႕အတၱေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္လိုက္တယ္။ လူအမ်ား ဆႏၵနဲ႕ လူအမ်ားအက်ိဳးကို ေဆာင္ရြက္ဖို႕ လူအမ်ားက ေရြးခ်ယ္ထားသူေတြဟာ အမ်ားအက်ိဳးမၾကည့္ပဲ ကိုယ့္အတၱေနာက္ကိုပဲ လိုက္ေနတာကို ဒီမိုကေရစီ စနစ္က ခြင့္မျပဳဘူး။ ဒါေၾကာင့္ လူထုတရပ္လံုးရဲ႕ အနာဂတ္တိုးတက္ေရးကို ျပည္သူလူထုအေပၚမွာ အေျခတည္တဲ့ ျပည္သူ႕ဒီမိုကေရစီစနစ္ကသာ ေဖာ္ေဆာင္ေပးႏိုင္တာျဖစ္တယ္။

တခ်ိဳ႕က ႏိုင္ငံေရးအေတြးအေခၚနဲ႕ ဘက္လိုက္မွဳေတြမွာ လူကို အေျခခံျပီး စဥ္းစားဆံုးျဖတ္တတ္ၾကတယ္။ စနစ္ေပၚအေျခခံ မစဥ္းစားၾကဘူး။ ဒီလိုလူမ်ိဳးေတြဟာ ဒီမိုကေရစီအင္အားစုေတြထဲက လူေတြရဲ႕ အားနည္းခ်က္ေတြ၊ အတၱေတြကို ေတြ႕လာ၊ သိလာတဲ့အခါက်ေတာ့ ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳအေပၚ အထင္အျမင္လြဲလာေတာေတြရွိတယ္။ ဒါဟာ လူုအေပၚမွာ အေျခတည္စဥ္းစားမွဳ၊ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မွဳေတြရဲ႕ ရလာဒ္ေတြပဲျဖစ္တယ္။ လူ႕စိတ္ဆိုတာ အင္မတန္ဆန္းက်ယ္တယ္။ အခ်ိန္၊ ေနရာ၊ အေျခအေနေတြဟာ လူေတြရဲ႕ စိတ္ကို လႊမ္းမိုးႏိုင္တယ္။ အေျခအေန၊ အခ်ိန္အခါအရ လူသတ္မွဳက်ဴဳးလြန္သြားမိသူ အမ်ားစုဟာ မက်ဴးလြန္ခဲ့စဥ္တုန္းက လူအခ်င္းခ်င္း သတ္ျဖတ္တာဟာ မေကာင္းဘူးလို႕ လက္ခံခဲ့ၾကသူေတြခ်ည္းပါပဲ။ ဒါေပမယ့္ အသိတခုနဲ႕ မျပီးဘူး။ ဒါေၾကာင့္ ထိန္းခ်ဳပ္ေပးဖို႕ဥပေဒဆိုတာ ေပၚလာတယ္။ ဒီမိုကေရစီ ဆိုတာလဲ ဒီလိုပဲ။ အစိုးရအုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားနဲ႕ ဒီယႏၱရားထဲက လူေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးတဲ့ စနစ္သာလွ်င္ျဖစ္တယ္။

ဒီေတာ့ ဒီမိုကေရစီဘက္ေတာ္သားေတြရဲ႕ စနစ္နဲ႕ မကိုက္ညီႏိုင္တဲ့ အတၱေတြ၊ လုပ္ရပ္ေတြဟာလဲ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ စလာတဲ့အခါမွာ စနစ္က ျပန္ထိန္းခ်ဳပ္သြားမွာပဲျဖစ္တယ္။ စနစ္နဲ႕ မကိုက္ညီသူေတြကို စနစ္က ဖယ္ရွားပစ္ေလ့ရွိတာ ဓမၼတာသာျဖစ္တယ္။ တိုင္းျပည္တခုမွာ စနစ္ဆိုးရွိေနရင္ စနစ္ဆိုးနဲ႕ မကိုက္ညီသူေတြ ျပည္ပထြက္တာမ်ားျပီး brain drain ဆိုတဲ့ ဦးေႏွာက္ ယိုစီးမွဳျပႆနာျဖစ္ေလ့ရွိတယ္။ စနစ္ေကာင္းကို ျပန္တည္ေဆာက္တဲ့အခါ brain gain ျဖစ္လာတတ္စျမဲပါပဲ။ ဒီအခါမွာ စနစ္နဲ႕ မကိုက္ညီတဲ့ လူေတြရဲ႕ စိတ္ေတြကို စနစ္က ျပဳျပင္မွာ ျဖစ္သလို၊ ျပဳျပင္လို႕ မရသူေတြကလဲ စနစ္ကေန လြင့္ထြက္သြားမွာပါပဲ။ ဒါေၾကာင့္ လူေတြကို ၾကည့္ျပီး စနစ္ေရးရာကို ဆံုးျဖတ္လို႕ မရဘူးဆိုတာ လူအမ်ား သိနားလည္ဖို႕ လိုအပ္ပါတယ္။

ဒီလိုလူေတြရဲ႕ အာဏာ၊ ေငြေၾကးနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ေဖာက္လြဲေဖာက္ျပန္ျဖစ္တတ္တဲ့ သဘာ၀ေတြကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့ ဒီမိုကေရစီစနစ္ အျမစ္တြယ္ခိုင္မာဖို႕ အတြက္ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳ ေတြဟာ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။


လူထုလွဳပ္ရွားမွဳႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္

လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြဟာ ဒီမိုကေရစီ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္တေလွ်ာက္လံုးမွာ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ ႏိုင္ငံေရးပညာရွင္ေတြက လူထုလွဳပ္ရွားမွဳေတြရဲ႕ အခန္းက႑ကို ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ အဆင့္ ငါးဆင့္ခြဲျပီး ပံုေဖာ္ျပသၾကပါတယ္။ ပထမအဆင့္ကေတာ့ ဆန္႕က်င္ေတာ္လွန္ေရး (resistance) အဆင့္ျဖစ္ပါတယ္။ မိသားစုအတြင္းမွာ ဒီမိုကေရစီစနစ္ က်င့္သံုးျခင္းက အစျပဳလို႕ အာဏာရွင္စနစ္အျမစ္တြယ္ေနတဲ့ ထံုးတမ္းစဥ္လာေတြကို ဆန္႕က်င္တာ၊ ႏိုင္ငံေရး လွဳပ္ရွားမွဳ ကြန္ယက္ေတြတည္ေဆာက္တာေတြျဖစ္ပါတယ္။ အလုပ္သမား၊ ေက်ာင္းသား၊ ေတာင္သူလယ္သမား၊ ဘာသာေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြအပါအ၀င္ လူထုလူတန္းစားအလႊာမ်ိဳးစံု အၾကားမွာ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳကို ေထာက္ခံအားေပးမွဳရွိလာေအာင္ စည္းရံုးလွံဳေဆာ္ေပးရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကေနတဆင့္ အာဏာရွင္ဆန္႕က်င္ေရး ကြန္ယက္ၾကီးကို တည္ေဆာက္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီကြန္ယက္တည္ေဆာက္မွဳဟာ အဆံုးအျဖတ္ေပးမယ့္ လူထုတိုက္ပြဲအတြက္ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးပါတယ္။ ခ်ီလီ၊ ပိုလန္၊ အာဂ်င္တီးနား ႏိုင္ငံေတြမွာ ဘာသာေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြက ဒီမိုကေရစီ လွဳပ္ရွားမွဳကြန္ယက္ေတြကို ေထာက္ခံေပးခဲ့ၾကတယ္။ ကြန္ယက္ခ်ိတ္ဆက္လွဳပ္ရွားမွဳေတြအတြက္ အေထာက္အကူေပးခဲ့တယ္။

တခ်ိဳ႕ ဒီမိုကေရစီ လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာက်ေတာ့ ဒီကြန္ယက္ တည္ေဆာက္မွဳကို အားေကာင္းေအာင္ မတည္ေဆာက္ပဲ လူထုကို အတင္းတြန္းျပီး လွဳပ္ရွားခိုင္းတတ္ၾကတယ္။ ဒီအဆင့္မပါပဲ လူထုတိုက္ပြဲေခၚတတ္ၾကတယ္။ သက္ဆိုင္ရာနီးစပ္သူမ်ားနဲ႕ အစုအဖြဲ႕ေလးေတြဖြဲ႕ျပီး လူထုလွဳပ္ရွားမွဳကို ေဇာင္းတင္ၾကတယ္။ အဲဒီလို လွဳပ္ရွားမွဳေတြက ေအာင္ျမင္ႏိုင္ေခ်နည္းပါးတယ္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ့ ကြင္းလယ္ေခါင္မွာ ယာယီတဲေလးေတြ သြားထိုးတာနဲ႕ တူလို႕ပဲျဖစ္တယ္။ ေလျပင္းမုန္တိုင္း လဲက်ေရာ ဒီယာယီတဲေလးေတြက အလြယ္တကူ ျပိဳပ်က္သြားျပန္ေရာ။ အုတ္ျမစ္ မခိုင္ပဲ အိမ္ေဆာက္လို႕ မရဘူး။ အိမ္မွာမွ အထပ္ေပါင္းမ်ားစြာပါတဲ့ တိုက္ၾကီးေတြ ဆိုရင္ အခ်ိန္ယူအုတ္ျမစ္ခ်ရတယ္။ တခ်ိဳ႕ ဒီမိုကေရစီ လွဳပ္ရွားမွဳေတြက်ေတာ့လဲ လူထုထဲမွာ မတည္ေဆာက္ပဲ နီးရာစုျပီး အဖြဲ႕ဖြဲ႕ၾကတာေတြ သိပ္အားသန္ျပန္ေရာ။ ဘာနဲ႕ တူလဲဆိုေတာ့ အိမ္မေဆာက္ပဲ ေခါင္မိုး ထုတ္လုပ္ေရးလုပ္တာနဲ႕ တူတယ္။ ေခါင္မိုးေတြပဲရွိျပီး အုတ္ျမစ္ရွိဖို႕ ေနေနသာသာ၊ အိမ္ရဲ႕ structure ေတာင္ စာရြက္ေပၚမွာ မရွိျဖစ္ေနတဲ့ လွဳပ္ရွားမွဳေတြ အာရွနဲ႕ အာဖရိကက ဒီမိုကေရစီ လွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာ ရွိေနဆဲပဲျဖစ္တယ္။

ဒီလိုနဲ႕ တည္ေဆာက္မွဳေတြ လုပ္ျပီး ကြန္ယက္ေတြ ခ်ိတ္ဆက္လာၾကတဲ့ အခါ အေျခအေနကို ၾကည့္ျပီး တိုက္ပြဲငယ္၊ တိုက္ပြဲလတ္၊ တိုက္ပြဲၾကီးေတြ ပံုေဖာ္ရတယ္။ တိုက္ပြဲမေဖာ္ေဆာင္ရင္ ညီညြတ္ေရးဆိုတာ တည္ေဆာက္လို႕ မျဖစ္ႏိုင္တာေၾကာင့္ပဲ။ ညီညြတ္ေရးဆိုတာ တိုက္ပြဲနဲ႕ ေပါင္းစပ္ျပီးမွ တည္ေဆာက္ရတာ ျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳေတြက်ေတာ့ တိုက္ပြဲမရွိပဲ ညီညြတ္ေရးတည္ေဆာက္မွဳကို ေဇာင္းေပးလုပ္ၾက၊ အခ်ိန္ကုန္ေနၾကျပန္တယ္။ တိုက္ပြဲအဆင့္မရွိပဲ ညီညြတ္ပါတယ္ဆိုရင္ ဒီညီညြတ္ေရးက တကယ့္ညီညြတ္ေရးေတာ့ ထြက္လာမွာ မဟုတ္ဘူး။ စာရြက္ညီညြတ္ေရးပဲ ျဖစ္လာမွာပဲ။ ကမၻာမွာ ေအာင္ျမင္ခဲ့တဲ့ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ေတြမွာကေတာ့ ဒီစာရြက္ညီညြတ္ေရးပံုစံေတြ ေခတ္မစားခဲ့ဘူး။ အလုပ္သမားသပိတ္၊ ေက်ာင္းသားသပိတ္၊ ဘာသာေရးလွဳပ္ရွားမွဳ၊ ျမိဳ႕ျပလူထု လွဳပ္ရွားမွဳ၊ လယ္သမား လွဳပ္ရွားမွဳစတဲ့ တိုက္ပြဲေတြကေနတဆင့္ တိုင္းျပည္တခုလံုးရဲ႕ လူထူလူတန္းစားအလႊာအသီးသီး ပါ၀င္လာတဲ့ ညီညြတ္ေရးကို ေဖာ္ေဆာင္ႏိုင္ခဲ့ၾကတယ္။ ဒီအဆင့္ကို upsurge of mobilization အဆင့္လို႕ ပညာရွင္ေတြက သတ္မွတ္ၾကတယ္။ ဒီအဆင့္မွာ လူထုတိုက္ပြဲအားေကာင္းလာတဲ့အခါ အာဏာရွင္ စနစ္ျပိဳလဲသြားတယ္။

ဒါေပမယ့္ အာဏာရွင္စနစ္ျပိဳလဲတယ္ဆိုတာ အုပ္ခ်ဳပ္ေရးယႏၱရားတခုလံုး ျပိဳလဲသြားတာ မဟုတ္ဘူး။ ေခတၱရပ္ဆိုင္းသြားတာပဲျဖစ္တယ္။ ဒါကို ျပန္ျပီး ဘယ္သူက အသက္သြင္းမလဲ။ အာဏာရွင္ေဟာင္း ဘက္ေတာ္သားေတြက အသက္သြင္းႏိုင္မလား၊ ဒီမိုကေရစီဘက္ေတာ္သားေတြက အသက္သြင္းႏိုင္မလား။ အာဏာရွင္ေဟာင္းဘက္ေတာ္သားတခ်ိဳ႕နဲ႕ ဒီမိုကေရစီ ဘက္ေတာ္သားတခ်ိဳ႕ ပူးေပါင္းျပီး အသက္သြင္းႏိုင္မလား။ ဒီအဆင့္ ကို transition to procedural democracy လို႕ ပညာရွင္ေတြက သတ္မွတ္ထားတယ္။ အဓိက ထြက္လာရမယ့္ ရလာဒ္ကေတာ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရပဲ။ ၾကားျဖတ္အစိုးရမထြက္လာမခ်င္း ဒီအဆင့္မေအာင္ျမင္ေသးဘူးလို႕ ဆိုႏိုင္တယ္။ ၾကားျဖတ္အစိုးရ ဆိုတာမွာလဲ ဒီမိုကေရစီဘက္ေတာ္သားေတြက ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းတဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရ၊ အာဏာရွင္ဘက္က ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲလိုသူေတြက ဦးေဆာင္ဖြဲ႕စည္းတဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရ၊ ဒီမိုကေရစီနဲ႕ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေတြ ပူးေပါင္းဖြဲ႕စည္းတဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရဆိုျပီးရွိသလို တခါတရံ ဘယ္လိုမွ ညွိမရတဲ့ ဘက္ႏွစ္ဘက္အၾကားမွာ ႏိုင္ငံတကာက ေခတၱလာအုပ္ခ်ဳပ္ေပးတဲ့ ၾကားျဖတ္အစိုးရဆိုျပီး ပံုစံအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိတယ္။

ဒီလိုၾကားျဖတ္အစိုးရေပၚေပါက္လာျပီးမွ ေရြးေကာက္ပြဲက်င္းပတာ၊ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရး ေဆြးေႏြးတာေတြကို လုပ္ရမွာျဖစ္တယ္။ တခ်ိဳ႕ ဒီမိုကေရစီလွဳပ္ရွားမွဳေတြမွာက်ေတာ့ အဆင့္ေတြက ေတာ္ေတာ္ေက်ာ္ၾကတယ္။ Transition to procedural democracy အဆင့္ေ၀းလို႕၊ upsurge of mobilization အဆင့္ေတာင္ မေရာက္ေသးဘူး။ resistance အဆင့္မွာ ယာယီတဲေလးေတြ ထိုးျပီးရံုေလာက္နဲ႕ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးေရး၊ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုျပီး ေအာ္တတ္ၾကတယ္။ “မုန္႕ဆီေၾကာ္ဘယ္ေနမွန္းမသိ၊ ႏွဳတ္ခမ္းနာနဲ႕ တည့္ပါ့မလား” ဆိုသလို ဒိုင္ယာေလာ့ခ္အတြက္ conditions ေတြပါ ခ်တတ္ၾကတယ္။ Upsurge of mobilization အဆင့္ ျဖစ္သြားျပန္ရင္လဲ ၾကားျဖတ္အစိုးရဖြဲ႕စည္းေရးလိုလို၊ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္လုပ္ေရးလိုလို သဲသဲကြဲကြဲမရွိၾကျပန္ဘူး။ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ ဆိုတာ ဘယ္လိုအေျခအေန၊ ဘယ္လိုအဆင့္မွာ ေခၚရတယ္ဆိုတာလဲ နားမလည္ၾကျပန္ဘူး။ Transition to procedural democracy အဆင့္မေရာက္ပဲနဲ႕ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ဆိုတာ ေခၚလို႕မရဘူး။ ေတာင္အာဖရိကမွာ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေအာင္ျမင္ခဲ့တယ္ဆိုတာက ဒီျဖစ္စဥ္မွာ ႏိုင္ငံတကာစစ္မ်က္ႏွာ အားေကာင္းမွဳနဲ႕ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳကို မလြန္ဆန္ႏိုင္ေတာ့ပဲ incumbent de Klerk အစိုးရက ၾကားျဖတ္ အိမ္ေစာင့္အစိုးရအေနနဲ႕ transition to procedural democracy အဆင့္ကို အရင္ေက်ာ္ျဖတ္ခဲ့ျပီးမွ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္နဲ႕ power-sharing coalition အစိုးရ ျဖစ္လာတယ္။ ေနာက္မွ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရကို ေရြးေကာက္ပြဲနဲ႕ ေရြးခ်ယ္တင္ေျမွာက္ခဲ့တာျဖစ္တယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြက်ေတာ့ အဆင့္ေတြခုန္ခုန္ေက်ာ္ျပီး၊ အျမင့္ဆံုးအဆင့္ ၾကားျဖတ္အစိုးရ၊ အနိမ့္ဆံုး ဒိုင္ယာေလာ့ခ္စတဲ့ မဟာဗ်ဴဟာမ်ိဳးေတြ ေရာေထြး ခ်ၾကေလေတာ့ resistance အဆင့္ကတည္းက ဒိုင္ယာေလာ့ခ္ေအာ္သူကေအာ္၊ upsurge of mobilization အဆင့္မွာ ေအာ္သူကေအာ္ ျဖစ္လာပါေလေရာ။ ဆိုးက်ိဳးကေတာ့ ကိုယ့္ဗ်ဳဟာ၊ ရန္သူ႕ဗ်ဴဟာျပန္ျဖစ္ျပီး transition to procedural democracy အဆင့္ထိမေရာက္ခင္မွာ ဒိုင္ယာေလာ့ခ္နဲ႕ လမ္းလြဲတာေတြ ခံရေတာ့တာပါပဲ။ ဒီလို strategic failures ေတြဟာ အာဏာရွင္ေတြအတြက္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးအသံုးခ်လက္နက္ေတြပါပဲ။ ႏိုင္ငံေရးကိစၥရပ္ေတြလို လူသန္းေပါင္းမ်ားစြာရဲ႕ အနာဂတ္ကံၾကမၼာကို ဖန္တီးေျပာင္းလဲႏိုင္တဲ့ မဟာဗ်ဴဟာေတြအသာထားလို႕ လူတေယာက္ဘ၀ ေအာင္ျမင္တိုးတက္ေရးမွာေတာင္ အဆင့္ေက်ာ္ ျဖတ္လမ္းလိုက္လို႕မရပါဘူး။ တက္ေနခ်ိန္မွာ မသိသာေပမယ့္ ျပဳတ္က်တဲ့အခ်ိန္မွာ တလိမ့္ေခါက္ေကြး နဲ႕ ဘယ္လိုမွ ျပန္တည္ေဆာက္ယူလို႕မရေအာင္ ျပဳတ္က်တတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အေျခခံအုတ္ျမစ္တည္ေဆာက္မွဳဟာ အရမ္းကို အေရးၾကီးလွပါတယ္။

ဒီလိုနဲ႕ transition to procedural democracy အဆင့္မွာ ၾကားျဖတ္အစိုးရေတြလဲ ေပၚေပါက္ျပီး အမ်ိဳးသားရင္ၾကားေစ့ေရးေတြ၊ ေတြ႕ဆံုေဆြးေႏြးပြဲေတြ ေပၚေပါက္လာျပီးတဲ့အခါက်ေတာ့ ေနာက္တဆင့္ျဖစ္တဲ့ democratic consolidation အဆင့္ကို တက္လွမ္းရပါေတာ့တယ္။ ဒီအဆင့္ေအာင္ျမင္ဖို႕ဆိုတာကလဲ လူထုလူတန္းစားအားလံုးရဲ႕ တန္းတူရည္တူအခြင့္အေရးေတြကို အာမခံခ်က္ေပးႏိုင္မယ့္ ျပည္သူ႕ဒီမိုကေရစီကို စြဲစြဲျမဲျမဲယံုၾကည္လက္ခံသူေတြ ေပၚေပါက္လာမွ ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ လူဆိုတာကလဲ ေလာဘ၊ ေမာဟေတြနဲ႕ မကင္းႏိုင္ပါဘူး။ ရာထူး၊ အာဏာ၊ ဂုဏ္သိကၡာေတြကို သိပ္ျမတ္ႏိုးတတ္ၾကပါတယ္။ ေငြေၾကးမမက္ေမာပါဘူး၊ အာဏာမမက္ေမာပါဘူး၊ ေနရာမလိုခ်င္ပါဘူးလို႕ ဘယ္ေလာက္ပဲေျပာေနပါေစ၊ လက္ထဲ ဒါေတြ ေရာက္လာတဲ့အခါ၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြ ေရာက္လာတဲ့အခါက်မွ ေျပာခဲ့တဲ့စကားေတြကို ေမ့သြားတတ္သူေတြ တကမၻာလံုးမွာ ဒုနဲ႕ေဒးပဲျဖစ္ပါတယ္။

လူ႕သဘာ၀ဆိုတာကလဲ အစြဲအလန္းက ၾကွီးတတ္ပါတယ္။ တျခား ဥစၥာ၊ အာဏာမဆိုထားနဲ႕။ ေနထိုင္ရာ အိမ္ေလးက ထိုင္ေနက် ကုလားထိုင္ေလးကို သူတပါး၀င္ထိုင္ေနရင္ေတာင္ ရက္ၾကာလာတဲ့အခါ စိတ္ထဲ စႏိုးစေနာင့္ကေတာ့ ျဖစ္တတ္ၾကစျမဲ။ ဘာမဟုတ္တဲ့ အလုပ္ေလးမွာေတာင္ နာမည္ေလးနဲ႕ ရာထူးေလးရဲ႕အေပၚမွာ ကိုယ့္လက္မွတ္ေလးထိုးလိုက္ရတာကို အရသာေတြ႕တတ္ၾကစျမဲ။ အလုပ္က ထြက္လိုက္ရရင္၊ ဒါမွ မဟုတ္ ပင္စင္ယူလိုက္ရတယ္ဆိုရင္ေတာင္ တခါတရံမွာေတာ့ ျပန္ေတြးရင္း တသသ ျဖစ္တတ္ၾကစျမဲ။ ဒီလိုသေဘာသဘာ၀ရွိေနတဲ့ လူ႕ေလာကမွာ ရာထူး၊အာဏာ၊ လုပ္ပိုင္ခြင့္ေတြကို တမ္းတမက္ေမာတတ္ၾကတာ၊ ကုလားထိုင္ေတြကို ထိုင္ျပီးရင္ ေနရာဖယ္မေပးခ်င္ၾကတာ အဆန္းေတာ့ မဟုတ္ပါ။ ဒီအစြဲေတြဟာ ေရရွည္ၾကာရင္ အာဏာရွင္အသြင္ေဆာင္သြားတာေၾကာင့္ ဒီမိုကေရစီစနစ္နဲ႕ ျပန္ထိန္းခ်ဳပ္ေပးၾကရတာပါ။

ဒါေၾကာင့္ ဒီအဆင့္ေအာင္ျမင္ဖို႕မွာ စာနယ္ဇင္းမီဒီယာေတြ၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္ကို ေယာင္ျပအေပၚယံ ယံုၾကည္ခ်က္ မဟုတ္ပဲ အမွန္တကယ္ယံုၾကည္သူေတြရဲ႕ အခန္းက႑ဟာ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ စစ္ဘက္- အရပ္ဘက္ ဆက္ဆံေတြ၊ ဒီမိုကေရစီစနစ္အေပၚ အေျခတည္တန္ဖိုးထားတဲ့ ႏိုင္ငံေတာ္ကာကြယ္ေရး၊ ႏိုင္ငံေတာ္လံုျခံဳေရး၊ ႏိုင္ငံျခားဆက္ဆံေရး မူ၀ါဒေတြ၊ ႏိုင္ငံသံုးစရိတ္ခြဲေ၀မွဳေတြ၊ ဒီမိုကရက္တစ္ functioning နဲ႕ ကိုက္ညီမယ့္ က်င့္ထံုးေတြ၊ good governance က်င့္ထံုးေတြ ေပၚထြက္လာဖို႕ တည္ေဆာက္ယူရပါတယ္။ အတတ္ပညာရွင္ေတြနဲ႕ အသိပညာရွင္ေတြ အခ်ိဳးညီညီ ေပၚထြက္လာဖို႕ လိုအပ္လွပါတယ္။ Civil Society အားေကာင္းလာဖို႕ လိုပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီ စနစ္နဲ႕ ကိုက္ညီမယ့္ ႏိုင္ငံေရးယဥ္ေက်းမွဳ နဲ႕ အေတြးအေခၚေတြ ထြန္းကားလာေအာင္ ျပဳျပင္ တည္ေဆာက္ရပါမယ္။ တခ်ိဳ႕ႏိုင္ငံေတြမွာ democratic consolidation အဆင့္ေရာက္ျပီးမွ အာဏာရွင္စနစ္ကို ျပန္ေရာက္သြားတတ္ပါတယ္။

ဒီလို democratization's derailment ျဖစ္ရတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကို ပညာရွင္မ်ားက ေလ့လာေဖာ္ထုတ္ၾကရာမွာ အခ်က္ၾကီး ငါးခ်က္ကို ေတြ႕ရွိၾကရပါတယ္။ ပထမအခ်က္က ႏိုင္ငံေတာ္ရဲ႕ ကာကြယ္ေရးအင္အားစုျဖစ္တဲ့ တပ္မေတာ္က ႏိုင္ငံေရးမွာ ၀င္ေရာက္စြက္ဖက္မွဳျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလိုစြက္ဖက္ႏိုင္မွဳေတြျဖစ္ပြားရတာကေတာ့ ႏိုင္ငံေတာ္အေရးေပၚအေျခအေနေတြမွာ power of the command of the army ဟာ အရပ္သား ႏိုင္ငံေတာ္အၾကီးအကဲလက္ထဲမွာ မရွိလို႕ပဲျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအေျခအေနမ်ိဳးမွာ တိုင္းျပည္ဟာ စစ္အာဏာရွင္လက္ေအာက္ကို ျပန္လည္က်ေရာက္သြားတတ္ပါတယ္။ ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ ျပည္ပႏိုင္ငံမ်ားရဲ႕စြက္ဖက္မွဳျဖစ္ပါတယ္။ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မွာ ေပၚေပါက္လာတဲ့အစိုးရဟာ ျပည္ပႏိုင္ငံတခုခုရဲ႕ ၾသဇာခံ အစိုးရျဖစ္လို႕မရပါဘူး။ ျပည္သူလူထုအက်ိဳးကိုပဲ ပထမဦးစားေပးၾကည့္ရွဳတဲ့ အစိုးရျဖစ္ရပါမယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ လက္၀ဲ၊ လက္ယာအင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ရုပ္ေသးအစိုးရေတြျဖစ္လာတဲ့အခါမွာ မူ၀ါဒေရးရာေတြမွာ conflict of interests ျဖစ္တာေတြ၊ အင္အားၾကီးႏိုင္ငံေတြရဲ႕ မူ၀ါဒေရးရာ၊ ေဒသတြင္းေရးရာ အားျပိဳင္မွဳေတြကေန ေပၚလာတဲ့ proxy political conflicts ေတြျဖစ္ျပီး ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ဟာ ေႏွာင့္ေႏွးသြားတာေတြ ျဖစ္တတ္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္ပါတယ္။ ေျပာင္းလဲမွဳကာလမွာ ေခါင္းေဆာင္ေတြရဲ႕ အေျမာ္အျမင္နဲ႕ ဆံုးျဖတ္သံုးသပ္မွဳေတြဟာ အလြန္အေရးၾကီးပါတယ္။ လူမ်ိဳးေရး၊ ဘာသာေရး ကြဲျပားမွဳမ်ားတဲ့ တိုင္းျပည္ေတြမွာ ႏိုင္ငံတည္ေထာင္မွဳသ႑ာန္နဲ႕ စနစ္ မွန္ကန္ဖို႕ လိုပါတယ္။ state formation conflicts ေတြ ရွိတဲ့အခါမွာ စနစ္တက်မေျဖရွင္းႏိုင္ရင္ ေရရွည္ ျပည္တြင္းစစ္ျဖစ္လာပါတယ္။ ျပည္တြင္းစစ္ပြဲေတြ မ်ားလာတာနဲ႕အမွ် တပ္မေတာ္အခန္းက႑ကလဲ တိုးျမင့္လာပါတယ္။ ၾကာလာေတာ့ ျပည္တြင္းစစ္နဲ႕အတူု တပ္မေတာ္က အင္အားၾကီးလာပါတယ္။ ဒီလိုျဖစ္လာတဲ့အခါမွာ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို ေနာက္ျပန္ဆြဲသလိုျဖစ္ပါေတာ့တယ္။ စစ္အသံုးစရိတ္က ၾကီးျမင့္လာေတာ့ စီးပြားေရးတိုးတက္မွဳက ေႏွာင့္ေႏွးလာျပန္ပါတယ္။ စီးပြားေရးတိုးတက္မွဳေႏွာင့္ေႏွးေတာ့ ႏိုင္ငံေရး မတည္ျငိမ္မွဳေတြက ျဖစ္လာပါေလေရာ။ ဒီလိုနဲ႕ပဲ အာဏာရွင္ႏိုင္ငံျဖစ္လိုက္၊ ဒီမိုကေရစီႏိုင္ငံျဖစ္လိုက္နဲ႕ သံသရာလည္ေနၾကတဲ့ ႏိုင္ငံေတြ ကမၻာမွာ အမ်ားၾကီးပါပဲ။

ေနာက္တခ်က္က တရားဥပေဒစိုးမိုးေရးျဖစ္ပါတယ္။ အေျပာလြယ္သေလာက္ လက္ေတြ႕မွာ အလြန္ခဲယဥ္းတဲ့ ကိစၥရပ္တခုပါ။ အာဖရိကႏိုင္ငံေတြရဲ႕ ဒီမိုကေရေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ တုံ႕ေႏွးေနရျခင္း အေၾကာင္းရင္းေတြမွာ ဒီအခ်က္က အဓိကျဖစ္ပါတယ္။ အာဏာရွင္စနစ္လက္ေအာက္မွာ ႏွစ္ေပါင္းမ်ားစြာ က်ေရာက္ခဲ့တဲ့ ႏိုင္ငံေတြမွာ organized crimes ေတြ ၾကီးစိုးပါတယ္။ အာဏာရွင္ဘက္ေတာ္သားေတြေကာ၊ ဒီမိုကေရစီဘက္ေတာ္သားေတြပါ လူကုန္ကူးမွဳေတြ၊ စိန္နဲ႕ ေက်ာက္မ်က္ရတနာ ခိုးထုတ္မွဳေတြ၊ သစ္ခိုးထုတ္မွဳေတြ အပါအ၀င္ တခါတရံမွာ ဘိန္းကုန္ကူးမွဳေတြနဲ႕ပါ ဆက္စပ္တတ္တာေတြ ရွိပါတယ္။ ဥပမာဆိုရင္- အာဖရိကတိုက္မွာ အာဖရိကအေနာက္ပိုင္းေဒသဟာ အေရွ႕ေတာင္အာရွ ဘိန္းျဖဴသယ္ယူေရးရဲ႕ port of entry ျဖစ္ျပီး၊ အာဖရိကေတာင္ပိုင္းေဒသဟာ တကမၻာလံုးက ခိုးယူထားတဲ့ယာဥ္နဲ႕ ယာဥ္အပိုပစၥည္းေတြရဲ႕ ကုန္သြယ္မွဳဇံုျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို ဥပေဒျပင္ပ စီးပြားေရးေတြဟာ ဒီမိုကေရစီစနစ္နဲ႕ good governance practices ေတြကို လာဘ္ေပးလာဘ္ယူမွဳေတြ၊ အၾကမ္းဖက္မွုဳေတြ၊ money laundering activities ေတြနဲ႕ undermine လုပ္ေလ့ရွိပါတယ္။ တခါတရံမွာဆိုရင္ အမတ္ေလာင္းေတြကို ေနာက္ကြယ္က က်ားကန္ေပးျပီး မူ၀ါဒေရးရာမွာ ၾကိဳးဆြဲမွဳေတြ ရွိလာတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဥပေဒျပင္ပလုပ္ငန္းေတြကို ႏွိမ္နင္းတဲ့အခါမွာ တရားဥေပေဒစိုးမိုးေရးျပႆနာကေန ႏိုင္ငံေရး၊ လူမ်ိဳးေရးျပႆနာ မတက္ေအာင္ စနစ္တက် ကိုင္တြယ္ေျဖရွင္းတတ္မွဳေတြ လိုအပ္ပါတယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ရင္ ႏိုင္ငံက စစ္ဘုရင္ႏိုင္ငံ (warlords state) ျဖစ္သြားတတ္ပါတယ္။ ဒီအခ်က္ဟာ အလြန္ပဲ အေရးၾကီးလွပါတယ္။ democratic consolidation ကို ျခိမ္းေခ်ာက္မွဳေပးႏိုင္တဲ့ အႏၱရာယ္ပဲျဖစ္ပါတယ္။

ေနာက္တခ်က္ကေတာ့ ပုဂၢိဳလ္ေရးကိုးကြယ္မွဳျဖစ္တယ္။ လူအခ်င္းခ်င္းေလးစားမွဳနဲ႕ လူအခ်င္းခ်င္း ကိုးကြယ္မွဳ အသြင္သ႑ာန္မတူဘူး။ ေလးစားမွဳက ဒီမိုကေရစီသေဘာတရားေပၚ အေျခခံျပီး၊ ကိုးကြယ္မွဳက အာဏာရွင္သ႑ာန္ဆန္တယ္။ လူတေယာက္ကို ေလးစားသူက ဆက္ဆံေရးမွာလဲ ေလးစားစြာ ဆက္ဆံတယ္။ ျပဳမူေဆာင္ရြက္မွဳေတြမွာလဲ ကိုယ့္အျမင္ကို ျပတ္ျပတ္သားသား တင္ျပတယ္။ ေ၀ဖန္စရာရွိရင္ ေ၀ဖန္ေရးလုပ္တယ္။ သူတပါးေ၀ဖန္သံၾကားရင္လဲ အျပဳသေဘာလား၊ အပ်က္သေဘာလား ခြဲျခမ္းဆံုးျဖတ္တယ္။ ကိုးကြယ္သူက်ေတာ့ အဲလိုမဟုတ္ေတာ့ဘူး။ ဘာလုပ္လုပ္ေထာက္ခံတယ္။ စိတ္ထဲမွာ မမွန္ဘူးထင္ရင္ေတာင္ သူလုပ္တာဆိုရင္ မမွားေလာက္ပါဘူး။ ငါပဲ မွားတာပါလို႕ တြက္ျပန္တယ္။ ကိုယ္က မေ၀ဖန္သလို သူတပါးက ေ၀ဖန္ရင္လဲ မၾကိဳက္ဘူး။ ၾကက္ေခါင္းဆိတ္မခံ လိုက္ထိုးႏွက္တတ္တယ္။ ကိုယ္ပိုင္ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ ကိုယ္ပိုင္အေတြးအေခၚ၊ ကိုယ္ပိုင္လုပ္ငန္းေဆာင္တာ ဆိုတာ မရွိေတာ့ဘူး။ ကိုးကြယ္သူရဲ႕ ဆံုးျဖတ္ခ်က္၊ အေတြးေအခၚ၊ လုပ္ငန္းေဆာင္တာကိုပဲ အတည္ျပဳတယ္၊ အေကာင္အထည္ေဖာ္တယ္။ ဒီလိုအေျခအေနမ်ိဳးက စီးပြားေရး၊ လူမွဳဆက္ဆံေရးမွာဆိုရင္ေတာင္ ေလာင္းရိပ္မိေနတတ္တယ္။ မိသားစုေရးမွာေတာင္ သားသမီးက မိဘကို ကိုးကြယ္မွဳ လြန္ကဲေနရင္ မိဘမရွိခ်ိန္မွာ မလုပ္တတ္၊ မကိုင္တတ္နဲ႕ မိဘလက္ငုတ္လက္ရင္း စိီးပြားေရးကိုေတာင္ ဆက္မထိန္းႏိုင္ျဖစ္တတ္တယ္။ လူဆိုတာ အသက္အရြယ္အရ ရင့္က်က္လာရတယ္။ ငယ္စဥ္ကာလမွာ “ငါ့ေဖေဖပဲ ေတာ္တယ္၊ တတ္တယ္“ ျဖစ္တတ္တာ သဘာ၀ေပမယ့္ အရြယ္ေရာက္လာခ်ိန္မွာ ငါ့အေဖက ဘယ္ေနရာမွာေတာ္တယ္၊ ဘယ္ေနရာမွာ ေခ်ာ္တယ္၊ ဘယ္ေနရာမွာ အားသာခ်က္ရွိတယ္၊ ဘယ္ေနရာမွာ အားနည္းခ်က္ရွိတယ္၊ မွန္တယ္၊ မွားတယ္ ဆိုတာကို သံုးသပ္ရေတာ့တယ္။ သူေျပာတဲ့စကားေတြထဲက ဘယ္စကားကိုေဆာင္ရမယ္၊ ဘယ္စကားကို ပယ္ရမယ္ဆိုတာကိုလဲ လက္ရွိအေျခအေနနဲ႕ကိုက္ညွိျပီး စဥ္းစားရေတာ့မွာျဖစ္တယ္။ ဒီလိုဆိုလို ဒါဟာ မေလးစားတာ မဟုတ္ဘူး။ ဖခင္အေနနဲ႕ ေလးစားမွဳက သပ္သပ္၊ သူ႕အေျပာ၊ သူ႕လုပ္ရပ္ကို သံုးသပ္ေလ့လာမွဳက သပ္သပ္ျဖစ္တယ္။ ဒီလိုမဟုတ္ပဲ မ်က္ကန္းကိုးကြယ္မွဳလုပ္ရင္ ကိုယ့္ဘ၀၊ ကိုယ့္အေျခအေနနဲ႕ မကိုက္ညီတဲ့ လိုက္နာေဆာင္ရြက္မွဳေတြ ျဖစ္လာတတ္တယ္။ ဒါက လူတေယာက္ ဘ၀ေရးရာေတြမွာတင္ျဖစ္တယ္။

လူတေယာက္ ဘ၀ေရးရာမွာေတာင္ ဒီေလာက္အေရးၾကီးရင္ ႏိုင္ငံတခုကံၾကမၼာမွာက်ေတာ့ ပိုဆိုးတယ္။ ေခါင္းေဆာင္ဆိုတာ ေလးစားရမယ့္ လူသားေတြျဖစ္တယ္။ ဒါေပမယ့္ ကိုးကြယ္ျပီး ထိုင္ကန္ေတာ့ေနရမယ့္ လူေတြ မဟုတ္ဘူး။ ေျပာသမွ် ကိုယ့္စိတ္က ပါပါ၊ မပါပါ ေခါင္းညိမ့္လက္ခံေနရမယ့္ သူေတြ မဟုတ္ဘူး။ သူဆိုထားသမွ် လိုက္နာေဖာ္ေဆာင္ရမယ္မဟုတ္ဘူး။ သူႏွုတ္ထြက္စကားမွန္သမွ် အမိန္႕မဟုတ္ဘူး။ လက္ေတြ႕အေျခအေနနဲ႕ ကိုက္ညီသလား၊ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ရွိသလားဆိုတာ သံုးသပ္ရမယ္။ ျပန္လွန္ ေဆြးေႏြးမွဳလုပ္ရမယ္။ တျခားျဖစ္ႏိုင္ေခ်ေတြကို စဥ္းစားရမယ္။ ေ၀ဖန္ေဆြးေႏြးရမယ္။ အျမင္ကို ပြင့္ပြင့္လင္းလင္း တင္ျပရမယ္။ အဲလိုမဟုတ္ပဲ ေခါင္းေဆာင္ၾကီးဆိုျပီး ပုဂႎၢဳလ္ေရးကိုးကြယ္မွဳေတြဟာ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္ကို ေႏွာင့္ေႏွးေစတတ္တယ္။ တခုက ဒီလိုကိုးကြယ္ခံရသူေတြ မရွိေတာ့တဲ့အခါ ျဖစ္စဥ္တရပ္လံုး ကေသာင္းကနင္းျဖစ္သြားတတ္တာျဖစ္ျပီး၊ ေနာက္တမ်ိဳးကေတာ့ “မမွားေသာေရွ႕ေန၊ မေသေသာေဆးသမား“ ဆိုသလိုပဲ သူတို႕ရဲ႕ မွားေနတဲ့ အေတြးအေခၚ၊ လုပ္ရပ္ေတြကို လိုက္ပါ လုပ္ေဆာင္မိတာျဖစ္တယ္။

ဒီလို ဒီမိုကေရစီစနစ္အျမစ္တြယ္ခိုင္မာေရးကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစတဲ့ အေၾကာင္းရင္းေတြကို ေက်ာ္လႊားႏိုင္ျပီး democratic consolidation အဆင့္ကို ျဖတ္သန္းျပီးတဲ့အခါ expansion to post-representative democracy ဆိုတဲ့ အဆင့္ကိုေရာက္ပါတယ္။ ဒီအဆင့္ကေတာ့ ႏိုင္ငံတကာ governance system ကို democratic reform ျဖစ္ေရးေတြနဲ႕ ႏိ္ုင္ငံေတာ္အဆင့္မွာ participatory democracy, deliberative democracy ေတြကို စမ္းသပ္အေကာင္အထည္ေဖာ္ျပီး representative democracy ကို transcend လုပ္တာျဖစ္ပါတယ္။

နိဂံုး

အခုေဆာင္းပါးမွာ ဒီမိုကေရစီအသြင္ကူးေျပာင္းမွဳသ႑ာန္ေတြနဲ႕ ပတ္သက္ျပီး ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္မစခင္မွာ preconditions ေတြအေနနဲ႕ စီးပြားေရး၊ လူမွဳေရးတိုးတက္မွဳေတြ လိုအပ္တယ္ဆိုတဲ့ modernization သီအိုရီနဲ႕ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳကေန Elite ေတြေပၚထြက္လာျပီး Initial democratization စတင္ႏိုင္မယ့္ transitology တို႕ကို ေဆြးေႏြးထားပါတယ္။ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳနဲ႕ ဒီမိုကေရစီေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္တို႕အၾကားက ဆက္ႏြယ္မွဳေတြနဲ႕ ေျပာင္းလဲမွဳျဖစ္စဥ္အဆင့္ဆင့္ကို တင္ျပထားသလို ဒီမိုကေရစီ စနစ္ အျမစ္တြယ္ခိုင္မာမွဳကို အေႏွာင့္အယွက္ျဖစ္ေစမယ့္ အေၾကာင္းရင္းေတြကို ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးထားပါတယ္။ တျခားမူကြဲသ႑ာန္တခုျဖစ္တဲ့ political liberalization အေၾကာင္းကိုေတာ့ လူထုလွဳပ္ရွားမွဳနဲ႕ မသက္ဆိုင္တဲ့အတြက္ ထည့္သြင္းေဆြးေႏြးထားျခင္းမရွိပါဘူး။ Political liberalization ကေန democratic consolidation ကို ကူးေျပာင္းရတဲ့ ဒီမိုကေရစီ အသြင္ကူးေျပာင္းမွဳပံုသ႑ာန္ရဲ႕ အားသာခ်က္၊ အားနည္းခ်က္ေတြကို ေတာ့ ေနာက္ထပ္ေဆာင္းပါးတခုမွာ ဆက္လက္တင္ျပေပးပါမယ္။

ခင္မမမ်ိဳး (၁၊ ၈၊ ၂၀၀၉)

ရည္ညြန္းကိုးကား-
Alagappa, M. (ed.) (2001) Civil Society and Political Change in Asia, Standford University Press, Standford

Barnes, S. & Kaase, M. et al. (1979) Political Action: Mass participation in Five Western Democracies, Sage, Beverly Hills

Bell, D., Brown, D., Jayasuriya, K. and Jones, D. (1995) (eds) Towards Illiberal Democracy in Pacific Asia, St. Martin's Press, New York

Bernhard, M. (1992)'Civil Society and Democratic Transition in East-Central Europe', Political Science Quarterly, 108 (2), p. 307- 26

Brysk, A. (1993) 'From above and below: Social movements, the International system, and Human Rights in Argentina', Comparative Political Studies, 26 (3), p. 259-85

Cavatorta, F. (2005) 'The International Context of Morocco's stalled Democratization', Democratization, 12 (4), p. 549-67

Crouch, C. (2004) Post-Democracy, Polity Press, Cambridge

Dahl, R. (1989) Democracy and its critics, Yale University Press, New Haven
Dalton, R. (2004) Democratic Challenges, Democratic Choices, Oxford University Press, Oxford

Diamond, L. (1999) Developing Democracy: Toward Consolidation, John Hopkins University Press, Baltimore

Ekiert, G. & Kubik, J. (1999) Rebellious Civil Society: Popular pretest and Democratic Consolidation in Poland, 1989- 1993, University of Michigan Press, Ann Harbour

Escobar, A. and Alvarex, S. (1992) (eds.) The makings of social movements in Latin America: Identity, Strategy and Democracy, Westview, Boulder

Foweraker, J. (1989) Making Democracy in Spain: Grassroots struggle in the South, 1955-1975, Cambridge University Press, Cambridge

Lipset, S. (1959) 'Some social requisites of democracy: Economic Development and Political Legitimacy', American Political science review, 53 (1), p. 69- 105

Moore, B. (1966) Social Origins of dictatorship and democracy: Lord and Peasant in the making of the modern world, Beacon Press, Boston

Myers, M. (1998) 'The promotion of democracy at the grassroots: The example of radio in Mali, Democratization, 5 (2), p. 200- 216
O'Donnell, G. (2007) 'The perpetual crises of democracy', Journal of Democracy, 15 (1), p. 5-19

Opp, K. (1994) 'Repression and Revolutionary Action', Rationality and Society, 6, p. 101-38

Przeworski, A. & Limongi, F. (1997) 'Modernization theories and facts', World Politics, 49, p. 155-83

Rossi, F. & Parta, D. (2009) “Social movement, trade unions and advocacy networks”, in Haerpfer, C.; Bernhagen, P.; Inglehart, R (2009) (eds.) Democratization, Oxford University Press, Oxford

Schneider, C. (1995) Shantytown Protests in Pinochet's Chile, Temple University Press, Philadelphia

Ulfelder, J. and Lustik, M/ (2007) 'Modelling Transition to and from Democracy, Democratization, 14 (3), p. 351-87

Welzel, C. (2007) 'Are levels of democracy influenced by mass attitudes?, International Political Science Review, 28 (4), p. 397- 424

အျပည့္အစံုဖတ္ခ်င္ရင္..>>>

ျပန္ေခါက္ထားခဲ့ပါ..>>>